Konkurs studialno-realizacyjny na projekt koncepcyjny budynku sali koncertowej wraz z zagospodarowaniem placu Nowy Rynek w Płocku
Projekt konkursowy - II etap

<<< powrót
  • Aleksandra Kozłowska, Michał Bamberski, Dawid Jarosz, Adrian Chmielewski, Adam Cylny
Skład zespołu:
  • Aleksandra Kozłowska,  
  • Michał Bamberski  
  • Dawid Jarosz  
  • Adrian Chmielewski  
  • Adam Cylny 

Płock jest miastem o długiej i bogatej historii sięgającej X wieku. W czasach swojej świetności był ośrodkiem władzy oraz prężnie działającym węzłem handlowym. Świadkami jego historii są stojące po dziś dzień, na Wzgórzu Tumskim murowane budowle: Katedra, obecne Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka Stanisława Małachowskiego czy Zamek książąt mazowieckich. Z upływem czasu miasto, mimo zmierzchu jego świetności, rozszerzało swoje granice. Ulica Tumska jest swego rodzaju osią czasu, która prowadzi przechodnia od początków istnienia miasta ku czasom współczesnym. W tak zarysowanym kontekście historycznym, autorzy ujęli zagadnienie projektu budynku sali koncertowej, i starali się stworzyć jego godną kontynuację.

Kontekst

Płock przeżywał ożywienie gospodarcze w drugiej połowie XIX wieku. W tym czasie miasto rozbudowało się wzdłuż ulicy Tumskiej, wytyczonej na początku tegoż wieku. Z czasem ulica ta stała się główną, żywą arterią komunikacyjną oraz handlową, pełną sklepów i lokali usługowych. Na Nowym Rynku zaczynało się miasto, a obecna ulica Jachowicza stanowiła jego granicę. Jej zwieńczeniem zaś jest znajdujące się nad Wisłą, na Wzgórzu Tumskim średniowieczne założenie katedralne. Plac, ze względu na swoją lokalizację, może stanowić ciekawy początek lub zakończenie wycieczek coraz liczniej odwiedzających miasto. Jest przestrzenią publiczną na styku starej i nowej tkanki miejskiej, zespala dwie części miasta, stanowiąc jego serce i istotny punkt węzłowy. Kontekst miejsca, zarówno urbanistyczny jak i historyczny, społeczny oraz ekonomiczny, był dla autorów kluczowy w procesie podejmowania decyzji projektowych.

Od początków swojego istnienia Nowy Rynek stanowił dla mieszkańców miasta płaszczyznę wymiany towarów oraz usług. Prowadząca do niego ulica Tumska jeszcze do lat 90. ubiegłego wieku tętniła życiem. Zachowanie tej funkcji oraz miastotwórczej roli placu, stanowiło jedno z najważniejszych założeń projektowych. Postępujący rozwój gospodarczy oraz uwarunkowania polityczne niejednokrotnie wymuszają liczne zmiany w funkcjonowaniu miasta oraz jego poszczególnych elementów składowych. Istotne zmiany, w obszarze nowego rynku, zaszły w roku 1963, kiedy to wyburzono drewniane jatki oraz rozpoczęto budowę istniejącego do dziś Domu Rzemieślnika. W tym czasie wyznaczono nowe zasady, którymi miała rządzić się omawiana część miasta. Nowe założenie przewidywało wprowadzenie funkcji teatru, jak również nowego dworca, który wieńczyć miał podłużną oś kompozycyjną placu.

W przestrzeni publicznej, podzielonej na pół obiektem usługowym, zaczęły rozwijać się równolegle odmienne funkcje. Cześć północna, wybrukowana, będąca reprezentacyjnym przedpolem teatru, z czasem stała się miejskim parkingiem. Z kolei część południowa, ubrana w skąpą zieleń, stanowi skwer miejski, który być może nie jest głównym miejscem spotkań płocczan, ale służy okazjonalnie targom, jarmarkom i innym płockim imprezom okolicznościowym. Podział funkcjonalny placu nowy rynek wpisał się w charakter miasta. Wyraźnie wyczuwa się relację, którą część południowa wytworzyła z ulicą tumską, a część północna z teatrem oraz szeroką arterią Jachowicza. Zachowanie podziału, uwydatnienie jego cech oraz stworzenie możliwości do rozwoju ich funkcji, wydaje się być rzeczą naturalną.

Przestrzenie publiczne

Zgodnie z powyższym, w ramach placu Nowy Rynek, autorzy wyróżniają dwie podstawowe przestrzenie publiczne oraz trzy przestrzenie uzupełniające. Urbanistyczny podział funkcjonalny w naturalny sposób przełożył się na podział funkcjonalny w projektowanym budynku. Pierwsza przestrzeń, będąca współczesną interpretacją bramy miasta, to przedpole istniejącego Teatru oraz budynku Sali Koncertowej. Wita ona przyjezdnych spoza miasta oraz jego oddalonych dzielnic, z tego względu otrzymała funkcję reprezentacyjną. Zdaniem autorów funkcją „bramy miasta” w obecnych czasach jest reprezentowanie miasta jak również odniesienie się do współczesnych problemów środowiska i samego miasta w kontekście globalnym. Płock znany jest autorom jako zielone miasto, usytuowane w pięknych okolicznościach krajobrazowych, na wzgórzu nad Wisłą, otoczone parowami, skarpami. Przywiązanie mieszkańców do zieleni i ich duża świadomość ekologiczna uwidoczniły się choćby na przykładzie sprzeciwu wynikającego z wycinki drzew rosnących wzdłuż ulicy tumskiej, w związku z jej remontem. Płocczanie szanują zieleń, a władze miasta świadomie nią dysponują. Uznano iż miasto Płock zasługuje na przestrzeń reprezentacyjną na miarę jego możliwości, ambicji oraz świadomości, która nie będzie kolejną wybetonowaną pustynią, ale zieloną łąką, manifestem unikatowym w skali całego kraju. Łąka jest również nawiązaniem do historii miejsca, reminiscencją dawnych zielonych pól i łąk które otaczały stare miasto i ukazywały się oczom jego mieszkańców przekraczających granicę ulicy Jachowicza.

Istniejący tu wcześniej parking ukryty został pod zielenią, dając jej jednocześnie pierwszeństwo. podziemny parking miejski jest dwukondygnacyjny oraz przewiduje dodatkowe miejsca dla pracowników.

Druga przestrzeń publiczna to plac miejski u wylotu ulicy Tumskiej. Jest to scena, na której odbywa się prawdziwe życie miejskie. Taka przestrzeń musi udźwignąć ciężar wielu funkcji i sprzyjać organizacji różnego rodzaju przedsięwzięć. Przede wszystkim jest to funkcja targowa i handlowa, będąca kontynuacją istniejących niegdyś drewnianych jatek. W godzinach porannych plac może służyć małym formom targowym, umożliwiając mieszkańcom miasta kupno świeżych warzyw, zaś w godzinach popołudniowych i wieczornych przekształcać się w przestrzeń rekreacyjną i miejsce spotkań. W czasie imprez okolicznościowych, festiwali oraz jarmarków takich jak Jarmark Tumski służy dodatkową przestrzenią. Na tę część placu otwiera się południowa elewacja nowoprojektowanego budynku, którą stanowią lokale rzemieślnicze, które otrzymały nowe oblicze. Wielofunkcyjność tej przestrzeni niezbędna jest, by sprostać zmieniającym się potrzebom współczesnego miasta i jego mieszkańców oraz ożywić jego centrum.

Pozostałe trzy, wspomniane przestrzenie publiczne to przewężenia placu w postaci ulic, znajdujące się wzdłuż projektowanego budynku oraz jego zielony dach zlokalizowany nad parterem.

Dwukondygnacyjna przestrzeń publiczna łączy się zielenią z pasażem Vuka Karadzica. Kompozycja placu zaprojektowana została tak, by wschodnia i zachodnia elewacja budynku nawiązały relację o ludzkiej skali z sąsiadującymi pierzejami placu. Partery znajdujących się tu usług oraz nowo-projektowanych funkcji mają szansę się uzupełniać. Zielony dach, dostępny dla mieszkańców miasta, jest rekompensatą przestrzeni odebranej na potrzeby nowej inwestycji. Daje on nową perspektywę zarówno mieszkańcom, jak i pracownikom oraz użytkownikom budynku. Umożliwia też organizację letnich koncertów plenerowych, wystaw, wernisaży, regenerację w przerwie od pracy lub nauki oraz złapanie oddechu na świeżym powietrzu w czasie antraktu.

Otaczająca nowoprojektowany budynek przestrzeń publiczna, wlewa się do jego wnętrza, tworząc wewnętrzny plac - stoę miejską i zacierając granicę pomiędzy wnętrzem a zewnętrzem. W czasach starożytnych, w demokratycznych Atenach stoa była miejscem handlu, odpoczynku oraz załatwiania spraw administracyjnych. Poza tym dawała ochronę przed deszczem, słońcem w miejscach publicznych. Są to funkcje w pewnym stopniu tożsame z tymi, które istniały na Nowym Rynku za czasów drewnianych jatek. Nawiązanie do historycznej funkcji, zachowanie jej oraz umożliwienie swobodnego rozwoju, było dla autorów priorytetem, większym niż odwoływanie się do niegdysiejszych formy. Tutaj spotykają się miastotwórcze funkcje proponowane przez autorów dla budynku sali koncertowej, jak również te, które go otaczają. Otwarty parter budynku umożliwia wprowadzenie do niego okazjonalnego handlu (Jarmark Tumski), wykorzystanie na potrzeby imprez okolicznościowych, a także otaczających lokali usługowych i gastronomicznych.

Zieleń

Zieleń stanowiła jeden z najważniejszych elementów w procesie projektowania nowego budynku Sali Koncertowej w Płocku. W obecnych czasach nie może jej zabraknąć w mieście. Ludzie odczuwają naturalną potrzebę obcowania z nią, przez co niejednokrotnie uciekają poza granice zurbanizowanego środowiska. By zapobiegać temu procesowi, znanemu większym miastom, takim jak choćby pobliska Warszawa oraz Łódź, autorzy każdą przestrzeń publiczną kształtują poprzez pryzmat zieleni.

Plac zielony (północny) - przestrzeń reprezentacyjna oraz przedpole dla najważniejszych funkcji - teatru oraz sali koncertowej.

Jej celem jest budowanie napięcia oraz odpowiedniego nastroju przed spektaklami oraz koncertami. Umożliwia wyciszenie i stanowi bufor dla alei Jachowicza. Wprowadzona tu bogata zieleń znana z polskich łąk i ogrodów zaprasza do kontemplacji oraz refleksji. Przeplata się ona z niską trawą,która pozwala wniknąć gościom w jej głąb, gdzie czekają na nich drewniane meble urbanistyczne.

Plac ceglany (południowy) - wielofunkcyjna przestrzeń rekreacyjna, handlowa, okolicznościowa, umożliwiająca łatwe zmiany sposobu użytkowania.

Zlokalizowana tu zieleń powodować ma odmienny rodzaj interakcji. Pozostawiono istniejącą oraz dosadzono nową zieleń wysoką w obrębie zielonego, pagórkowego trawnika, w wyniku czego powstał naturalny zielony pawilon, sprzyjający spędzaniu czasu w cieniu drzew.

Aleja dębów - priorytetem była jej ochrona przed wycinką w wyniku kolizji z nową zabudową placu

Zielony dach - sprzyja odpoczynkowi i relaksowi.

Znaleziono tu miejsce na ule oraz budki dla ptaków. Autorzy liczą na to, że schronienie znajdą tu gatunki synantropijne.

Zieleń odgrywa istotną rolę jako element kształtujący wnętrza urbanistyczne Nowego Rynku. Pełni również funkcję buforową. Została zastosowana jako bariera psychologiczna w obrębie ciągów komunikacyjnych, by wywołać spowolnienie ruchu kołowego, jak również odseparować ruch pieszy i rowerowy od kołowego.

Komunikacja: kołowa, piesza, rowerowa, dostawy, autokary

Nowa inwestycja oraz towarzyszący jej podziemny parking miejski są istotnymi generatorami ruchu. Dlatego priorytetem było wyciszenie ruchu kołowego oraz minimalizacja jego natężenia na całym obszarze Nowego Rynku. Lokalizacja tego typu inwestycji na placu publicznym stanowi wyzwanie dla projektantów. Ich postulatem jest budynek czterech fasad, z których każda odgrywa swoją, miastotwórczą rolę. Wyklucza to możliwość organizacji zapleczowej strefy dostaw w ramach jednej z elewacji. W związku z tym strefa dostaw oraz rozładunek autokarów zostały sprowadzone na kondygnację podziemną obiektu.

Analiza dróg tranzytowych w mieście oraz ograniczeń tonażowych wykazała iż duże gabaryty moją dostęp do danej działki jedynie od strony ulicy Jachowicza. Organizacja zjazdu z alei Jachowicza na kondygnację podziemną budynku jest utrudniona ze względu na bliskość skrzyżowania. Takie rozwiązanie wymagało wprowadzenia dodatkowej sygnalizacji świetlnej oraz dodatkowego, zjazdowego pasa spowalniającego. Zjazd znajduje się poza obszarem skrzyżowania oraz poza obszarem oddziaływania skrzyżowania.

W celu zminimalizowania wykopów oraz barier przestrzennych, zjazd do budynku sali koncertowej, połączony został ze zjazdem do parkingu miejskiego. Kontrola dostępu oraz rozdział pojazdów ma miejsce już po zjeździe z pochylni.

Dodatkową alternatywą dla autokarów lub innych pojazdów uprzywilejowanych jest zjazd z alei Jachowicza oraz przejazd (na poziomie placu) wzdłuż wschodniej elewacji Teatru oraz północnej nowoprojektowanego budynku.

Przedłużenie ul. Tumskiej otrzymało nową nawierzchnię w postaci kostki granitowej, odzyskanej z istniejącego parkingu przed Teatrem. Wpływa ona korzystnie na wyciszenie ruchu. Dodatkowym czynnikiem spowalniającym są, wprowadzone nasadzenia zieleni w donicach. Wzdłuż pierzei zachodniej Placu, przy obiektach usługowych (dom TSS), zlokalizowano miejsca postojowe oraz ciąg komunikacyjny kołowy bez przelotu. Może on zostać zamknięty oraz adaptowany na potrzeby handlu w czasie targów czy jarmarków.

Ciągi o charakterze woonerfów nadają priorytet ruchowi pieszemu i rowerowemu oraz zwiększają bezpieczeństwo ich użytkowników.

Założenia funkcjonalne budynku sali koncertowej w Płocku

Nowoprojektowany budynek sali koncertowej jest wolnostojącym obiektem, zlokalizowanym na Nowym Rynku w Płocku. Z wszystkich czterech stron otacza go przestrzeń publiczna, dlatego strefa dostaw została połączona z parkingiem podziemnym oraz sprowadzona pod powierzchnię placu. Funkcje budynku zostały ułożone w sposób warstwowy. Pierwsza warstwa to stoa miejska - wielofunkcyjna przestrzeń, stanowiąca jednocześnie obejście oraz foyer dla wszystkich przedmiotowych funkcji znajdujących się wewnątrz, w kolejnej warstwie budynku. Są to funkcje zaproponowane przez organizatora takie jak administracje instytucji kulturalnych, pomieszczenia dla chóru, muzyków oraz pomieszczenia autorskie, takie jak dodatkowa administracja obiektu czy lokale rzemieślnicze. Ostatnią, wewnętrzną warstwą funkcjonalną i zarazem sercem budynku są dwie sale: koncertowa oraz kameralna. Idea warstwowości wykorzystana została również w celu organizacji strefy obsługi budynku - dostaw, autokarów itp. Strefa wewnętrzna - zaplecza - magazynów, pomieszczeń technicznych, a także klatek schodowych otoczona została objazdem, który optymalizuje dystrybucję oraz usprawnia komunikację jego użytkowników.

Każda z elewacji budynku posiada dedykowaną funkcję, która pełnić ma rolę miastotwórczą. Elewacja północna - reprezentacyjne foyer przed salą koncertową, spójne z założeniami Placu Zielonego. Elewacja południowa - lokale rzemieślników, które uzupełniają funkcję Placu Ceglanego. Elewacja wschodnia, o zwiększonym natężenie ruchu - kawiarnia, fonoteka z biblioteką, kasy biletowe. Elewacja zachodnia o wyciszonym natężeniu ruchu i bliskiej relacji z zielonym pasażem Vuka Karadżica - bawialnie dla dzieci, foyer chóru oraz szatnie.

Tak rozbudowana funkcja użyteczności publicznej posiada wielu użytkowników, których dystrybucja w budynku powinna przebiegać bez niechcianych kolizji. Zostali oni podzieleni na główne grupy, z których każda posiada inną drogę użytkowania.

Meloman (wejście od parkingu miejskiego lub przez foyer, korzysta z funkcji dostępnych przez parterowe obejście budynku - klatki schodowe nr 1 i 2)

Muzyk (wejście od kieszeni autokarowej lub przez parter budynku do klatki nr 3, która obsługuje kolejno garderoby muzyków oraz salę koncertową i kameralną)

Administrator (dowolne wejście - od parkingu bądź przez parter do klatki nr 3, która obsługuje również kolejne kondygnacje pomieszczeń administracyjnych)

Chórzysta (wejście przez foyer chóru do klatki nr 4, która obsługuje pomieszczenia chóru dostępne na pierwszym piętrze, jak również umożliwia zejście do sali koncertowej i kameralnej)

Rzemieślnik (dostawy obsługiwane przez klatkę nr 5 z kondygnacji podziemnej)

Wydzielono 11 lokali rzemieślniczych (w tym 4 małe oraz 7 dużych).

Lokale rzemieślnicze, zaproponowane w ramach południowej elewacji nowoprojektowanego budynku, to funkcja wywodząca się z istniejącego tutaj aktualnie Domu Rzemieślnika. Organizator przewiduje wyburzenie istniejącej “Antypodkowy”, jednak autorzy uznali zachowanie jej funkcji za obligatoryjne. Lokale oraz usługi znajdujące się aktualnie na Nowym Rynku są elementem, który wpisał się charakter oraz tożsamość tej przestrzeni. Jest to istotne zarówno dla ich lokatorów jak i użytkowników. Mogą one pełnić rolę edukacyjną, służyć okazjonalnie jako przestrzeń organizacji warsztatów dla dzieci i młodzieży.

Rozwiązania materiałowe

W projekcie autorzy postawili na naturalne oraz szlachetne materiały, które starzejąc się nabierają patyny. Są to cegła, drewno, mosiądz, a także beton barwiony. Cegła jest ponadczasowym i uniwersalnym materiałem, który wykorzystywany był w Płocku jako budulec od samych początków jego istnienia. Płock jest, ostatnim wysuniętym na południe oraz ósmym polskim miastem na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

Wykorzystanie cegły na elewacji jak i w przestrzeni publicznej budynku oraz na samym placu jest uzasadnione chęcią kontynuacji płockiej tradycji oraz nadania Nowemu Rynkowi nowej, charakterystycznej szaty. Celem autorów było stworzenie przestrzeni współczesnej, odpowiadającej aktualnym potrzebom miasta, przy jednoczesnym odwołaniu się do źródeł, kontekstu i tradycji, w imię idei krytycznego regionalizmu.

Ażurowa elewacja Budynku Sali Koncertowej została stworzona z kształtek ceramicznych tworzących pionowe żyletki, które obrócone zostały, tak by zoptymalizować natężenie światła wewnątrz pomieszczeń. Z oddali budynek sprawia wrażenie jednorodnej bryły wyróżniającej się na tle miasta. Obserwator będący blisko dostrzeże przezierność elewacji. Zabieg ten na celu miał uzyskanie efektu efemerycznej i delikatnej struktury, przy jednoczesnym zachowaniu charakteru silnej dominanty. W ciągu dnia układ kształtek ceramicznych na elewacji zapewnia wymagany dostęp światła w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi. Z kolei późnymi wieczorem światło wydobywające się z budynku, przedostając się przez ażurową kurtynę sprawia, że budynek wydaje się być lampionem.

Wnętrze przestrzeni publicznej, czyli stoy miejskiej, dzięki zastosowaniu cegły zyskuje kameralny i nieformalny charakter. Jest ono tłem dla działań i życia codziennego Nowego Rynku. Ta sama cegła w wysokim i przestronnym foyer sali koncertowej stwarza poczucie podniosłości i elegancji, które zawsze towarzyszy wydarzeniom kulturalnym.

Drewno wykorzystane zostało jako element wykończenia stropu parteru budynku, jak również we wnętrzach najważniejszych pomieszczeń obiektu - w sali koncertowej oraz w sali kameralnej.

Garaż wielostanowiskowy

Zaprojektowano dwukondygnacyjny garaż podziemny na 231 miejsc postojowych. Poszczególne kondygnacje posiadają powierzchnię większą niż 1500 m2, ale nie przekraczającą 5000m2, dlatego zostały między sobą wydzielone przeciwpożarowo. Dla parkingu zaprojektowano dwie klatki ewakuacyjne prowadzące na zewnątrz budynku. Długości dróg ewakuacyjnych zostały zwiększone z 40 m do 60 m ze względu na konieczność zastosowania instalacji oddymiającej.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl