Konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej przebudowy trzech kamienic na cele mieszkaniowe w Katowicach
Wyróżnienie

<<< powrót
  • TREKTURA PRACOWNIA ARCHITEKTONICZNA Tomasz Ginter Łukasz Katarzyński s.c.
Skład zespołu:
  • Tomasz Ginter  
  • Łukasz Katarzyński  
  • Alicja Tomaszewicz  
  • Stefania Kochaniak  
  • Anna Nowak  
  •  
  • http://www.trektura.pl/  
  •  

ZAGOSPODAROWANIE TERENU

Obecne zagospodarowanie podwórek jest zdecydowanie nieprzyjazne człowiekowi. Są one wąskie i pozbawione roślinności. Bliskie położenie budynków względem siebie uniemożliwia ich komfortowe użytkowanie co ma również odzwierciedlenie w przepisach – niespełniony jest obecnie punkt mówiący o nieprzesłanianiu obiektu innymi obiektami w zakresie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Projekt zakłada rozbiórkę istniejących oficyn zgodnie z załączoną przez Zamawiającego decyzją. W ich miejsce przewiduje się budowę dwóch pawilonów jednokondygnacyjnych pełniących uzupełniającą funkcję integracyjną dla mieszkańców. Pawilony wraz z łączącą je ażurową pergolą symbolicznie nawiązują do obecnego układu oficyn uzyskując jednoprzestrzenne podwórze dostępne dla wszystkich mieszkańców trzech kamienic.

Istotnym elementem projektu jest wprowadzenie dużej ilości roślinności do wnętrza podwórka. Planuje się głównie rośliny cieniolubne i zimozielone o charakterze okrywowym takie jak np. barwinek pospolity lub bluszcz pospolity. Ponadto projektuje się rośliny pnące po elewacjach podwórzowych np. winobluszcz dobrze rosnący na ścianach od strony północnej. Zamiast murów czy ogrodzeń pomiędzy działkami sąsiednimi przewiduje się posadzenie bujnych żywopłotów cieniolubnych jak np. Irga błyszcząca, które będą rosły poniżej poziomu wzroku powiększając tym samym optycznie przedmiotowe podwórko. Instalując w żywopłotach niskie furtki z kontrolą dostępu możliwe jest łączenie z sąsiednimi podwórkami w myśl likwidacji barier w mieście i kreowania bardziej otwartych społecznie przestrzeni. Ponadto projekt zakłada fragmenty terenów zieleni w formie traw zbrojonych przeznaczonych pod użytkowanie rekreacyjne przez mieszkańców. Przy sprzyjającej pogodzie mogą one być wykorzystane pod aktywność fizyczną np. joga na trawie zarówno dla seniorów i młodych lub zwykły odpoczynek. W tym miejscu projektuje się nasadzenia drzew, które dodadzą ustronności i klimatu. Fragment zielonego skweru przeznaczony jest pod ogród dla mieszkańców, gdzie mogą oni sadzić i pielęgnować swoje rośliny.

Wszystkie powyższe aspekty wraz z funkcją pawilonów mają na celu stymulowanie aktywności osób mieszkających w kamienicach zachęcając do wyjścia z mieszkania. Takie działania są idealnym narzędziem do wzajemnej integracji użytkowników także tych reprezentujących różne pokolenia oraz pozytywnie wpływają na ich nastawienie psychiczne, w szczególności u seniorów żyjących samotnie.

Ważne w projekcie są czynniki proekologiczne, które nie bazują jedynie na nowoczesnych technologiach ale często sprowadzają się do prostych i świadomych decyzji w kształtowaniu przestrzeni. Podstawowe założenie przy zagospodarowaniu terenów podwórza stanowi zmiana maksymalnej powierzchni betonowej w tę biologicznie czynną. Dlatego proponując pawilonową zabudowę biologicznie czynną powierzchnie oddaje się w formie zielonych stropodachów pokrytych roślinnością ekstensywną. Jest ona odpowiednia do tego typu zacienionych warunków i co istotne nie jest wymagająca w pielęgnacji. Dachy zielone będą gromadziły wodę deszczową, natomiast jej nadmiar będzie odprowadzany do podziemnego zbiornika retencyjnego, z którego to woda będzie wykorzystywana do pielęgnacji terenów zieleni. Bujną roślinność podwórza przecinają również wodoprzepuszczalne ciągi piesze wykonane z mineralnej nawierzchni żywicznej. Stanowią one równe płaszczyzny, pozbawione progów i kontrastujące z terenami zieleni będąc tym samym wygodne dla osób z niepełnosprawnościami. Ciągi dla mieszkańców są na tyle szerokie aby mogły się minąć dwie osoby na wózkach inwalidzkich. W koncepcji zagospodarowania terenu nie zabrakło również stanowisk dla rowerów, które stanowią świetny sposób komunikacji dla mieszkańców tej części śródmieścia.

Z uwagi na małą przestrzeń dziedzińca zdecydowano się na lokalizację śmietnika wewnątrz kamienicy przy Mariackiej 30. Na miejsce gromadzenia odpadów w sposób selektywny wykorzystano istniejące pomieszczenie dostępne bezpośrednio z przejścia bramowego z możliwością korzystania przez osoby niepełnosprawne. Przewiduje się oświetlenie dziedzińca oprawami energooszczędnymi o źródłach typu LED. Odpowiedni dobór i rozstaw opraw zapewni równomiernie oświetlenie ciągów pieszych pozwalając tym samym mieszkańcom na korzystanie z nich po zmroku.

ZAŁOŻENIA ARCHITEKTONICZNO - BUDOWLANE

ZAŁOŻENIA FUNKCJONALNE - MIESZKANIA


Zgodnie z wytycznymi Zamawiającego zaprojektowano trzy typy mieszkań: dla młodych, dla seniorów oraz jedno mieszkanie dla osób opuszczających Dom Dziecka. W imię myśli o „projektowaniu uniwersalnym”, projekt opracowano z myślą o maksymalnej dostępności dla osób z różnymi niepełnosprawnościami – które mogą dotyczyć zarówno osób młodych, jak i starszych. Przede wszystkim zaprojektowano niezależną windę dla każdej z kamienic przystosowaną do korzystania przez osoby niepełnosprawne, w tym także na wózku. W wyniki przebudowy strefy parterów budynków, które są wyniesione powyżej poziomu terenu, możliwe było zastosowanie wind przelotowych z dodatkowym przystankiem na poziomie podwórza. Dzięki temu wejścia od strony podwórka pozbawione są barier architektonicznych w formie schodów i dostępne są dla osób niepełnosprawnych. W miarę możliwości przestrzennych przewiduje się zastosowanie dodatkowych udogodnień w częściach wspólnych takich jak np. poręcze wzdłuż korytarzy lub ławki do odpoczynku, nie zawężając tym samym dróg ewakuacyjnych.

Rozważa się wyposażenia mieszkań w inteligentne systemy zarządzania budynkami mieszkalnymi zapewniające zarówno młodym jak i starszym użytkownikom wygodę i bezpieczeństwo. Należą do nich między innymi czujniki wykrywające zalanie wodą z automatycznym jej odcięciem czy też przypominające o otwartym oknie. Nie przewiduje się kuchenek gazowych mieszkaniach, tylko indukcyjne wyposażone w system wyłączania się podczas wykipienia lub wykrycia dymu. Projekt wstępnie zakłada również zastosowanie wentylacji mechanicznej wyciągowej, która znacznie poprawi jakość powietrza w mieszkaniach. Dodatkowo nowoczesne okna oraz zasłony wyposażone w refleksyjną warstwą chroniącą przed promieniami słonecznymi wpłyną korzystnie na komfort cieplny mieszkańców.

Każde z mieszkań ma przydzieloną komórkę lokatorską. Większość zlokalizowana jest w piwnicy, natomiast część ulokowano na strychu w przestrzeniach, które nie mogłyby być użyte na cele mieszkalne.

MIESZKANIA DLA SENIORÓW

Mieszkania przeznaczone dla seniorów są jednocześnie przystosowane dla użytkowników poruszających się na wózkach inwalidzkich. Projekt koncentruje się przede wszystkim na komforcie i bezpieczeństwie osób starszych, ale również na łatwości w utrzymaniu porządku. Pomieszczenia zaprojektowano w taki sposób aby zapewnić najlepszą ergonomię lokalu i osoba na wózku mogła swobodnie manewrować. Mieszkanie jest pozbawione progów, również w łazience – prysznic zakłada się bez brodzikowy. W toaletach przewiduje się wszelkie udogodnienia dla osób niepełnosprawnych takie jak dostępne i regulowane przybory sanitarne, odpowiednio rozlokowane uchwyty oraz wyposażenie na obniżonej wysokości. Podłogi mają powierzchnię gładką, łatwą w czyszczeniu, a jednocześnie zabezpieczoną przed poślizgnięciem się. Dodatkowym wsparciem są zamocowane poręcze wzdłuż komunikacji pozwalające na oparcie się w razie zasłabnięcia lub utraty równowagi. Pomocą są także energooszczędne listwy LED-owe na poziomie posadzki, wzdłuż newralgicznych kierunków poruszania się np. pomiędzy sypialnią, a toaletą. Zapewniono obniżone szafki kuchenne i regulowaną wysokość blatów. Blaty dają możliwość podjechania pod nie na wózku inwalidzkim. Kolorystyka pomieszczeń jest stonowana, neutralna, a elementy takie jak łączniki, gniazda, drzwi czy tez wspomniane poręcze wyraźnie kontrastują z powierzchnią ścian, ułatwiając tym samym ich odnalezienie. Innym praktycznym rozwiązaniem jest planowana instalacja z wideo domofonami oraz elektronicznymi wizjerami, dzięki którym osoby starsze będą miały większą kontrolę nad tym kogo wpuszczają do mieszkania.
Wszystkie te udogodnienia dają możliwość maksymalnego wydłużenia okresu w jakim osoby starsze mogą mieszkać same we własnym mieszkaniu, co jak wskazują badania jest dla nich najważniejsze.

MIESZKANIE NA START

Zgodnie z wytycznymi Zamawiającego jedno z mieszkań zaprojektowano dla osób opuszczających Dom Dziecka. Przewidziano je na przebudowanym poddaszu kamienicy nr 30, co wydaje się idealną lokalizacją dla młodych mieszkańców. Wyjątkowy klimat poddaszy użytkowych był zawsze doceniany przez młodych reprezentantów społeczeństwa. Przestronność lokalu i rozkład na dwie strony kamienicy to niewątpliwe atuty, dające możliwość naturalnego przewietrzania. Przebudowa dachu w zgodzie z zaleceniami konserwatorskimi pozwoli na podwyższenie gzymsu od strony podwórka i tym samym zwiększenia powierzchni użytkowej. Ponadto planuje się doświetlić całość oknami połaciowymi lub lukarnami od strony podwórza. Każdy z pokoi ma wyodrębnioną łazienkę, a część wspólna z otwartą kuchnią stanowi idealne miejsce spotkań i wspólnego spędzania czasu.

ZAŁOŻENIA FUNKCJONALNE – PAWILONY (CZĘŚĆ INTEGRACYJNA)

Przynależność do miejsca będą potęgować funkcje uzupełniające w ogrodzie i w dwóch projektowanych parterowych pawilonach, które mają za zadania dodatkowo integrować mieszkańców. Pierwszy z pawilonów powstał z myślą o aktywności fizycznej mieszkańców oraz dbania o ich sprawność ruchową. Przy tak wąskich podwórku zlokalizowanym od strony północnej nie jest możliwe wykreowanie miejsca dla placu zabaw czy siłowni plenerowej spełniającego obowiązujące przepisy. Dzięki pawilonom można wprowadzić te funkcje do środka. Przestronne wnętrza z dużymi przeszkleniami z widokiem na bujną roślinność dziedzińca dadzą odpowiednie warunki dla aktywności mieszkańców w różnym wieku. Możliwe jest również wydzielenie części dla dzieci. Ponadto przewiduje się stanowisko rehabilitacyjne. Zaplecze sali pozwala na komfortowe warunki przebrania się, skorzystania z toalety czy też prysznica.

Drugi Pawilon przewidziany został jako miejsce spotkań mieszkańców – czy to towarzyskich, czy też bardziej formalnych, podczas których lokatorzy mogą omówić bieżące tematy. Przestrzeń ta może służyć na organizowanie różnego typu wydarzeń takich jak klub książki, panele dyskusyjne, wystawy tematyczne, wspólne oglądanie filmów itd. Sala ma możliwość podziału na dwie mniejsze przestrzenie.

Obydwa pawilony dostępne są dla osób niepełnosprawnych, a głębokie podcienie wzdłuż budynków chronią przechodniów podczas niesprzyjających warunków pogodowych. Natomiast przy dobrej pogodzie istnieje możliwość otwarcia witryn i korzystania z walorów użytkowych ogrodu.

ZAŁOŻENIA FUNKCJONALNE – USŁUGI W PARTERACH

Projekt przewiduje w części parterów kamienic wprowadzenie funkcji usługowych. Część dla gości lokuje się wzdłuż witryn od strony ulicy, zostawiając miejsce od podwórka na zaplecza. W budynku przy ul. Mariackiej 30 planuje się odtworzyć wejście do jednego z lokalu bezpośrednio z ulicy tworząc tym samym idealną przestrzeń pod funkcję gastronomiczną. Drugi lokal usługowy dostępny już przez wejście dla mieszkańców sugeruje się przeznaczać pod wynajem nieuciążliwego biura.

Przyziemie przy Mariackiej 32 przeznaczone zostało na powierzchnię usługową również z możliwością ulokowania w nim lokalu gastronomicznego. Bramę z kontrolą dostępu zlokalizowano głębiej w przejściu bramowym co zapewnia swobodny dostęp do bocznego wejścia do usługi .

Parter budynku nr 34 przewidziano pod mieszkania, natomiast drobne lokale usługowe wprowadzono w istniejącej suterenie, analogicznie do odremontowanego budynku numer 36. Lokalizacja usług w takim miejscu możliwa jest po uzyskaniu zgody państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.

Obecność usług wpłynie korzystnie na klimat ulicy, wprowadzi życie w martwy obecnie fragment przedmiotowej pierzei. Mimo wyniesionego parteru kamienic duże witryny będą zwracały uwagę przechodniów zachęcając do odwiedzin, a szereg stylowych szyldów i kameralnych ogródków kawiarniach w porze letniej nada miejskiego charakteru. Ponadto, powierzchnie usługowe w tak atrakcyjnej okolicy to duża korzyść finansowa. Istotne jest tylko aby funkcje usługowe były nieuciążliwe dla mieszkańców. W przypadku lokali o charakterze gastronomicznym zakłada się usługi działające w ciągu dnia, nie zakłócające ciszy nocnej jak np. bistro, kawiarnia czy też restauracja. Lokale usługowe są powiązane z klatkami schodowymi drzwiami z kontrolą dostępu, więc istnieje możliwość skorzystania z windy dla osób niepełnosprawnych.

ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE I MATERIAŁOWE - KAMIENICE

Projekt zakłada odtworzenie historycznego wizerunku kamienic bazując na kwerendach załączonych do konkursu. W przypadku kontynuacji projektu przewiduje się wykonanie dodatkowej kwerendy archiwalnej zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi oraz sporządzenia szczegółowego programu prac konserwatorskich. Rewitalizacja budynków polega w dużej mierze na uporządkowaniu elewacji i nadania im pierwotnego charakteru. Chcąc zachować jak najwięcej autentycznej tkanki nie planuje się zbędnych przebudów, które nie znajdują odzwierciedlenia w historycznych archiwaliach. Elewacje frontowe kamienic przy ul. Mariackiej 30 i 32 poddane zostaną gruntownemu remontowi jednocześnie uzupełniając ich wystrój w zgodzie z archiwalnymi dokumentami. Zgodnie z zaleceniami Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wygląd fasady budynku numer 34 kontynuuje wystrój odremontowanej kamienicy numer 36. Elewacje od strony ulicy nie poddane zostaną termomodernizacji, a poziom gzymsów wieńczących i kalenicy nie ulegnie zmianie. Przewiduje się natomiast wzmocnienie i docieplenie więźby dachowej oraz strefy fundamentów. Również wszystkie elewacje od strony podwórka zostaną docieplone co łącznie wpłynie na wyraźne polepszenie się charakterystyki energetycznej obiektów. Przy okazji zostaną uporządkowane i usunięte zostaną elementy wtórne. Zdecydowano się również na powiększenie okien w parterze, w projektowanych lokalach usługowych celem lepszego doświetlenia. Wynikiem będą proste i eleganckie elewacje, które od dołu podbite zostaną bujną roślinnością pnąca się po nich do góry. Planuje się stonowaną kolorystykę w odcieniach szarości, natomiast ostatecznie będzie to potwierdzone po wykonaniu odkrywek celem stwierdzenia oryginalnych kolorów tynków.

Projekt został stworzony w oparciu o istniejący układ konstrukcyjny budynków. Przed przystąpieniem do kolejnych etapów prac projektowych konieczna będzie szczegółowa ekspertyza techniczna budynku, która wskaże które elementy wymagają naprawy lub wzmocnienia. Jeśli z uwagi na projektowany układ funkcjonalny budynków konieczne jest wykonanie przebicia lub rozebrania fragmentu ścian istniejących, struktura w tym miejscu zostanie wzmocniona elementami stalowymi lub żelbetowymi. Wstępnie zakłada się wymianę stropów na żelbetowe, bowiem jest wielce prawdopodobne, że istniejące nie spełniają obowiązujących parametrów konstrukcyjnych. Nowoprojektowane stropy z nowymi warstwami podłogowymi korzystnie wpłynęłyby na izolacyjność akustyczną między poszczególnymi kondygnacjami. Decyzja zostanie podjęta na dalszym etapie prac.

Klatki schodowe stanowią o wartości historycznej wnętrz budynku i planuje się je zachować poddając je niezbędnym zabiegom rewitalizacyjnym. W razie niespełnienia obecnych przepisów związanych m. in. ze zbyt małą szerokością biegów klatki schodowej, planuje się wystąpić o odstępstwo i zaproponować rozwiązanie zamienne jak np. oddymianie dróg ewakuacji pionowej. Zapewni to bezpieczeństwo mieszkańców i pozwoli uchronić oryginalną tkankę. Planuje się zachować maksymalnie dużo oryginalnych elementów z wystroju wnętrz takich jak drzwi do mieszkań, historyczne mozaiki posadzkowe itd.

Więźby dachowe zostaną przebudowane od strony podwórza co pozwoli na lekkie podwyższenie ostatnich kondygnacji i częściowej adaptacji na cele mieszkalne. Geometria dachu od strony ulicy nie zmieni się, natomiast więźba zostanie wzmocniona, a elementy niespełniające wymagań konstrukcyjnych zostaną wymienione na nowe. Planuje się wprowadzić dodatkowe wymiany celem montażu okien połaciowych doświetlających części mieszkalne.

ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE I MATERIAŁOWE - PAWILONY

Pawilony zostały zaprojektowane jako obiekty o prostej formie z dużymi przeszkleniami i podcieniem prowadzonym wzdłuż całego budynku. Charakterystycznym elementem jest wykończenie elewacji z cegły klinkierowej jako nawiązanie do rozebranych oficyn. Planuje się użyć cegły z rozbiórki oficyn. Widoczne detale architektoniczne na elewacji oficyny przy Mariackiej 30 posłużyły jako inspiracja dla zaproponowanego wątku ceglanego na zewnątrz pawilonów. Fragmenty fasady znajdują się przez zestawem okiennym i są częściowo ażurowe co wprowadza dodatkową dynamikę w odbiorze budynku. Inną inspiracją zaczerpniętą z istniejących kamienic są odtwarzane sklepienia kolebkowe balkonów, na wzór których planuje się wykonać sufity wewnątrz pawilonów oraz w ich podcieniach.

Pawilony zaprojektowane będą w konstrukcji żelbetowej wylewanej. Elementy konstrukcyjne przewidziano w taki sposób aby jak najmniej ingerowały w układ funkcjonalny obiektów. Stropy bezbelkowe, zbrojone krzyżowo. Pergole pomiędzy budynkami, nawiązującą do układu obecnie istniejących oficyn planuje się wykonać jako żelbetową kratownicę, wspartą na słupach. Struktura będzie wykonana w całości z elementów prefabrykowanych w standardzie betonu architektonicznego.

Wystrój wnętrz w pawilonach przewiduje się jako minimalistyczny o stonowanych barwach, całkowicie przystosowany do korzystania przez seniorów lub osoby na wózkach inwalidzkich. Celem ocieplenia klimatu wnętrza wybrane elementy będą wykonane z drewna lub materiałów drewnopodobnych.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl