Konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej rewitalizacji i adaptacji Wielkiego Pieca Huty Pokój w Rudzie Śląskiej na cele turystyczno-kulturalne
Wyróżnienie honorowe

<<< powrót
  • Super Future Group
Skład zespołu:

1. Wstęp

Podstawowym założeniem projektowym było wykreowanie miejsca, które przyciągnie różnorodnością i unikalnością, stanowić będzie wizytówkę miasta. Respektujemy uwarunkowania konserwatorskie. Podstawą projektu jest współdziałanie dwóch wzajemnie uzupełniających się światów — istniejącego zabytkowego Zespołu Wielkiego Pieca Huty Pokój w Rudzie Śląskiej, wobec którego wykazujemy się zasadą minimalnej ingerencji wraz z projektowanym muzeum, zespołem biur i audytorium oraz tajemniczego ogrodu. Istotą jest stworzenie wyjątkowego połączenia tradycji, śląskiej kultury i nowoczesności. Podejmujemy działania kompleksowe, proponując obiekt wielofunkcyjny z Placem Muzealnym i Tajemniczym Ogrodem stanowiący szeroką ofertę edukacyjną, kulturową, a także rozrywkową. Takie powiązanie funkcji owocuje nową jakością przestrzeni, uatrakcyjniając Rudę Śląską i okolice. Wielki Piec to założenie, które odegra niebanalną rolę w kultywowaniu industrialnych tradycji Śląska.

2. Opis koncepcji projektowanego założenia

Nowoprojektowaną zabudowę utworzono w otoczeniu zabytkowych obiektów. Wprowadzając zabudowę od strony ul. Piotra Niedurnego uzupełniamy sylwetę ulicy. Dodane elementy nie dominują w przestrzeni, Wielki Piec pozostaje dominantą przestrzenną.

Projektowane założenie odsunięto od ul. Piotra Niedurnego oraz istniejącej linii tramwajowej w celu zachowania bezpieczeństwa zwiedzających. W powstałym przedpolu zaprojektowano pas zieleni, miejsce tymczasowe dla autobusu (Kiss&Visit), parking dla rowerów oraz zestaw elementów małej architektury. Zaproponowano także opcjonalne stworzenie przystanku tramwajowego Wielki Piec.

Parking dla samochodów osobowych przewidziano w kondygnacji podziemnej (28 MP) i nadziemnej koło wjazdu i biur do wynajęcia (10MP), a dla autobusów (3MP) w północno-wschodnim narożniku opracowywanego terenu.

Całość projektowanego założenia podzielono na trzy główne pasy funkcjonalne:
a. pas muzeum, w którego skład wchodzi: Plac Muzealny, Muzeum, Wielki Piec wraz z Odpylnikiem Statycznym oraz Budynek Maszynowni i Sterowni, hol wejściowy z funkcjami towarzyszącymi i audytorium,
b. park, w którego skład wchodzi: Tajemniczy Ogród, Park Małych Odkrywców oraz Zespół Nagrzewnic,
c. estakada kolejowa, w której znajdują się biura do wynajęcia oraz wejście do kolejki zaprojektowanej w Wyciągu Ukośnym.

Pierwszy pas funkcjonalny otoczony jest ceglaną, ażurową ramą. Lewitująca rama jest formą antymuru, ma przyciągać, a nie oddzielać tworząc niebanalną przestrzeń wewnętrzną. Podkreśla nowe miejsce kultury na mapie Rudy Śląskiej. Ceglana struktura zaznacza jak ważnym obiektem jest Wielki Piec, wprowadza nas w industrialny świat i zachęca do zobaczenia co za nią się kryje. Rama kieruje nas do przestrzeni publicznej jakim jest plac, a dalej do głównego wejścia lub zachęca nas do wycieczki na Ceglane Tarasy znajdujące się na poziomie +4,50.

Otwarty od strony ulicy Plac Muzealny oraz schowany w głębi Tajemniczy Ogród stanowią kompletną przestrzeń publiczną przyciągając nie tylko turystów, ale także mieszkańców miasta i okolic. Tak kreowany obszar jest przyjazny dla użytkowników i daje wiele możliwości przeprowadzania aktywności społecznych i kulturowych.

Na tętniącym życiem placu mogą odbywać się różnorodne wydarzenia, takie jak koncerty, występy artystyczne, targ, kino letnie, a zimą może przekształcić się w lodowisko i świąteczny market. Na zamknięciu placu stworzono strefę wejściową oraz kawiarnię. Ogród stanowi tło dla tych funkcji. Otwarte Ceglane Tarasy oraz siedziska są idealnym miejscem do podziwiania pieca z trochę innej perspektywy. Tarasy pełnią funkcję zewnętrznych, tymczasowych wystaw oraz funkcję trybun w przypadku wydarzeń organizowanych na placu.

Unikatowa postindustrialna przestrzeń przenika się z prostymi nowo projektowanymi elementami oraz ogrodem, łączącym przestrzeń biur z przestrzenią muzeum. Tajemniczy ogród to część, w której można się zatracić i w wyciszeniu podziwiać postindustrialną przestrzeń. Park uzupełnia zdewastowaną przestrzeń nadając jej nową jakość. Zaprojektowany system stalowych ram z zawieszonymi platformami zieleni, po których pnie się roślinność stanowi niemałą atrakcję dla fanów przyrody. Park Małych Odkrywców, do którego można się dostać przez tarasy lub ogród, jest edukacyjnym placem zabaw dla najmłodszych. Tajemniczy Ogród i Plac Muzealny ożywią tereny w centrum miasta tworząc doskonałe miejsce do spędzania wolnego czasu, zarówno w okresie zimowym jak i letnim.

Hol wejściowy zlokalizowano między Placem Muzealnym i ogrodem. Całościowo przeszklony pawilon przenikający się z ogrodem prowadzi do sali audytoryjnej oraz do części muzealnej. Znajduje się w nim system identyfikacji wizualnej Wielkiego Pieca oraz ogólna mapa projektowanego założenia. Na ekranach informacyjnych pokazany jest układ komunikacyjny, ścieżki dydaktyczne i informacja o wydarzeniach kulturalnych. Podstawowe funkcje takie jak kasy, szatnie, sklepik, zespół sanitariatów, punkt informacyjny, kawiarnia zlokalizowane są w sposób logiczny i klarowny. Dodatkowo zaprojektowano strefę wypoczynku dla dzieci i dorosłych.

Projektujemy miejsce dla ludzi o zróżnicowanych zainteresowaniach i potrzebach. Stawiamy na różnorodność funkcji. Najważniejszy jest jednak Wielki Piec i jego historia, którą możemy poznać wybierając się w podróż po muzeum. Zwiedzając całość założenia odkryjemy niejedną zagadkę hutnictwa.

Industrialny labirynt tworzą ścieżki dydaktyczne, podzielone na kilka etapów.

Główna ekspozycja muzealna rozpoczyna się na poziomie +4,50 w nowoprojektowanym jednokondygnacyjnym budynku, okalającym Wielki Piec, prowadzi przez istniejący budynek Maszynowni i Sterowni, platformę Wielkiego Pieca (poziom +8,10), platformę Zespołu Nagrzewnic, taras +31,60, a kończy się na szczycie. Dodatkowo Ceglane Tarasy znajdujące się na poziomie +4,50 oraz Tajemniczy Ogród i zlokalizowane w nim atrakcję uzupełniają główną trasę zwiedzania.

Ekspozycja muzealna jest zaprojektowana zgodnie z najwyższymi standardami, ma charakter multimedialny i interaktywny. Przenika się z istniejącym obiektem Wielkiego Pieca, którego możemy podziwiać z wewnątrz przez szklane ściany, zanim udamy się na zewnątrz na kolejny etap zwiedzania.

Unikatowe wyposażenie maszynowni i sterowni zachowano w całości jako część ścieżki dydaktycznej wprowadzając jedynie nieinwazyjne modyfikacje mające na celu ułatwienie zwiedzania tego obiektu. Istniejące eksponaty zabezpieczono tak by nie uległy zniszczeniu podczas oglądania. Przewidziano wymianę pokrycia dachowego na całej powierzchni, wprowadzenie fragmentu przeszklenia oraz remont ścian zewnętrznych z zachowaniem charakteru budynku. Obiekt ten stanowi ważną część ekspozycji stałej o Wielkim Piecu i hucie "Pokój".

Zespołu Nagrzewnic włączony jest do trasy zwiedzania Wielkiego Pieca. Obiekt możemy podziwiać z platformy na poziomie +6,90.

Na poziomie +31,60 przewidziano lokalizację otworów widokowych, tak by zwiedzający mieli możliwość zaglądnięcia do magicznego wnętrza Wielkiego Pieca.

Najwyższy taras widokowy, z którego rozpościera się widok na teren całej Huty Pokój oraz miasta stanowi istniejąca platforma oraz dobudowany do niej niewielki pomost. Użytkownicy mogą poruszać się między istniejącymi platformami Wielkiego Pieca za pomocą nowoprojektowanego dźwigu osobowego, klatki schodowej oraz kolejki poprowadzonej w Wyciągu Ukośnym (opcjonalnie-cały obiekt może również funkcjonować bez tego elementu). Ścieżka dydaktyczna po Wielkim Piecu, Nagrzewnicach i Odpylniku Statycznym zaprojektowana jest 40 osobowej grupy, podzielonej na dwie podgrupy. Istniejące, uszkodzone stalowe platformy i elementy zostaną zabezpieczone lub wymienione na nowe tak by użytkownik mógł bezpiecznie zwiedzać cały obiekt.

Układ komunikacyjny i kierunki zwiedzania zostały czytelnie oznakowane z uwzględnieniem oznakowania dla osób niepełnosprawnych (oznaczenia na odpowiedniej wysokości, alfabet Braille'a, oznaczenia poziome na posadzkach). Przewidziano również miejsca odpoczynku dla turystów na każdym etapie zwiedzania w postaci ławek i barierek do opierania.

Wszystkie etapy tras zwiedzania są dostępne dla osób niepełnosprawnych.

Zaprojektowano następujące ścieżki zwiedzania:

z biletem:
1. „Huciorz w rajzie": Ekspozycja Stała, Maszynownia i Sterownia, Zespół Nagrzewnic, Platformy Wielkiego Pieca
2. „Podniebny szpacyr": ostatnia platforma Wielkiego Pieca
3. „Bajtel Werk": ścieżka "Huciorz w rajzie", Park Małych Odkrywców

bez biletu:
4. „Nasz Wielki Piec": Plac Muzealny, Kawiarnia, Ceglane Tarasy, ścieżka "Ślonsko Dżungla"
5. „Ślonsko Dżungla": Tajemniczy Ogród, Kawiarnia, Park Małych Odkrywców

Salę Audytoryjną zlokalizowano w północnej stronie opracowanego terenu i zwrócono ją w stronę Placu Muzealnego, co daje możliwość otwarcia i przenikania się przestrzeni wewnętrznych i zewnętrznych podczas organizowanych wydarzeń. Zaprojektowano salę na 100 miejsc z ekranami i projektorami. Jest to pomieszczenie elastyczne, w którym można zorganizować również wystawy tymczasowe, galerie sztuki, czy przyjęcia. Całość ma charakter postindustrialny. Pomieszczenie wyposażono w niezbędne instalacje takie jak systemy kontroli dostępu, alarm, monitoring, klimatyzację, czujniki dymu, okablowanie komputerowe i telefoniczne, łącza światłowodowe.

Wprowadzając funkcję biur do estakady kolejowej tworzymy unikatową postindustrialną atmosferę. Istniejąca struktura pozwala na elastyczne kreowanie zespołu biur i części socjalnej. W obiekcie może powstać open space, a także tradycyjne biura w systemie gabinet plus sekretariat, dla jednego lub kilku podmiotów gospodarczych. Lokalizacja biur po wschodniej stronie terenu opracowania dodatkowo pozwala na stworzenie intymnych miejsc pracy, działających niezależnie od projektowanej części muzealnej. Połączenie biur z parkiem podwyższa jakość i atrakcyjność przestrzeni. Całość posiada trzy niezależne wejścia. Zespół biur wyposażono w niezbędne instalacje takie jak systemy kontroli dostępu, alarm, monitoring, klimatyzację, czujniki dymu, okablowanie komputerowe i telefoniczne, łącza światłowodowe.

Jako, że całość opracowania stanowi obiekt użyteczności publicznej, zapewniono dostęp dla osób niepełnosprawnych na wszystkie kondygnacje użytkowe.

Budynek muzeum wyposażony jest w toalety dla niepełnosprawnych oraz dźwigi osobowe. Przewidziano rozbudowę istniejącej struktury dźwigu towarowo-osobowego tak by użytkownicy mogli dostać się na ostatnią platformę widokową. Każda informacja zarówno w nowo projektowanych pomieszczeniach, jak i platformach Wielkiego Pieca i Nagrzewnic jest podana w alfabecie Braille'a i uzupełniona o oznakowania poziome na posadzkach. Zaprojektowano czytelny system ewakuacji. W nowoprojektowanych elementach Zespołu Wielkiego Pieca zostały spełnione wszystkie przepisy związane z bezpieczeństwem użytkowników, także podczas pożaru.

Wielki Piec oraz Nagrzewnice stanowią budowlę z punktami widokowymi. Na tarasach widokowych zwiedzający będą przebywać mniej niż 2 godziny, dlatego nie są to obszary przeznaczone na pobyt ludzi wg. definicji przepisów warunków technicznych. Przy Wielkim Piecu projektujemy jedną zewnętrzną klatkę schodową, w miejscu istniejącej, jednak spełniającą przepisy. Ma to na celu zwiększenie bezpieczeństwa zwiedzających podczas ewakuacji. Klasa odporności ogniowej nowo projektowanej klatki schodowej to R60. Istniejące stalowe barierki zabezpieczono metalowymi siatkami.

3. Opis materiałowy i opis konstrukcji

W nowo projektowanych obiektach dominuje cegła, beton oraz szkło. Taki dobór materiałów współgra z istniejącymi zabytkowymi elementami, zachowując ich charakter i nawiązuje do kultury Śląska. Główna struktura muzeum zaprojektowana została z konstrukcji żelbetowej. Wszystkie widoczne betonowe ściany, belki, słupy proponuje się wykonać z barwionego na czerwono betonu. Reprezentacyjna, ceglana rama oraz fasada bazują na standardowej wielkości cegieł. Cegły kreują trójwymiarową, ażurową strukturę. Powstaje dialog między dwoma materiałami o odmiennej charakterystyce - czerwonymi cegłami i barwionym betonem. Stalowe kratownice na pierwszym piętrze muzeum pozwalają na uzyskanie dużych przeszklonych powierzchni. Strop sali audytoryjnej wsparty jest systemem podciągów. „Lewitujące" fragmenty ceglanej obudowy wsparte są na zintegrowanych stalowych elementach konstrukcyjnych. Symetrycznie ułożona cegła tworzy również posadzkę Placu Muzealnego oraz tarasów na poziomie +4,50. Betonowa posadzka holu wejściowego i muzeum idealnie współgra z innymi elementami industrialnego wnętrza. Element muzeum zaprojektowano jako jednorodną bryłę, nawiązującą do charakteru otoczenia. Tajemniczy Ogród otoczony jest stalowymi ramami, na których zawieszone są zielone platformy. Istniejąca betonowa struktura estakady kolejowej zostanie poddana rewitalizacji i adaptacji na biura do wynajęcia. Fasadę obiektu tworzą duże przeszklenia. Powstaje silny kontrast pomiędzy szorstkim betonem, a eleganckim szkłem.

4. Opis rozwiązań innowacyjnych i energetycznych obniżających koszty eksploatacji

W projekcie uwzględniono rozwiązania wyznające zasady budownictwa zielonego, położono nacisk na trzy aspekty: środowiskowe, socjalne i ekonomiczne.

Wprowadzając funkcję parku oraz zielonych dachów na dużej powierzchni projektowanego opracowania odzyskujemy zielone tereny zabrane przez rozwój przemysłu, wprowadzamy naturę do zdegradowanych przestrzeni miasta. Otaczająca zaprojektowana zieleń obniży temperaturę, poprawi jakość powietrza, a także zadba o dobrą atmosferę. Gęsty park znajdujący się między biurami i muzeum będzie pełnić funkcję płuc zespołu obiektów. Zgromadzoną wodę deszczową planuje się wykorzystać do nawadniania parku. Wprowadzono system wody szarej do spłukiwania toalet. Pozwoli to na znaczące ograniczenie zużycia wody.

W całości nowoprojektowanych obiektów zoptymalizowano wykorzystanie światła dziennego. Zaprojektowano czujniki światła i moduły DALI służące do optymalnego sterowania oświetleniem. Wszystkie większe obszary podzielone są na kilka stref oświetlenia. Dodatkowo czujniki ruchu służą do wyłączania oświetlenia.

W pomieszczeniach biurowych zaprojektowano świetliki dachowe w celu dodatkowego oświetlenia przestrzeni światłem dziennym. Zaproponowano system żaluzji i lameli zewnętrznych, chroniących przed nadmiernym nagrzaniem. Zastosowano trzyszybowe przeszklenia. Energia odnawialna uzyskiwana jest poprzez zastosowanie mini turbin wiatrowych. Wszystkie pomieszczenia wyposażone są w otwieralne okna, dzięki temu istnieje możliwość naturalnej wentylacji oraz nocnego wychładzania.

Jako jednym z rozwiązań proekologicznych jest dostosowanie projektowanej infrastruktury do transportu rowerowego i pieszych. W parkingu podziemnym zaprojektowano stację ładowania pojazdów elektrycznych. Do obiektu można się również dostać transportem publicznym. Zastosowano materiały o wysokich parametrach izolacyjności. Do ogrzewania proponujemy zastosować pompę ciepła.

5. Opis rozwiązań etapowania inwestycji

Przewidziano możliwość etapowania inwestycji. Logiczny, klarowny podział na trzy części (muzeum, ogród, biura) pozwala na podzielenie inwestycji na niezależne fazy tak, aby umożliwić sukcesywne ich realizowanie. Jako pierwszy etap proponujemy budowę pierwszego pasa funkcjonalnego (muzeum, hol wejściowy z funkcjami uzupełniającymi, sala audytoryjna, Plac Muzealny, parking podziemny). Ogród i biura do wynajęcia można wykonać w dowolnej kolejności. Kolejkę zaprojektowaną w istniejącym Wyciągu Ukośnym można zrealizować jako ostatni, niezależny od muzeum, osobny etap.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl