Konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej rewitalizacji i adaptacji Wielkiego Pieca Huty Pokój w Rudzie Śląskiej na cele turystyczno-kulturalne
V nagroda

<<< powrót
  • ARSIS Atelier Projektowe
Skład zespołu:
  • mgr inż. arch. Agnieszka Kaczmarska  
  • inż. arch. Kamil Kajdas  
  • inż. arch. Sonia Jarczyk  
  • Justyna Owcarz (studentka arch.)  
  •  
  •  
  • https://arsis.pl/  
  •  

I. OPIS KONCEPCJI ADAPTACJI

Głównym założeniem projektu jest przywrócenie miastu zamkniętej dotychczas przestrzeni poprzemysłowej i stworzenie w jej miejscu przestrzeni publicznej, będącej wizytówką Rudy Śląskiej. Zamknięte dotąd obiekty staną się atrakcją turystyczną, a oferta kulturalno-dydaktyczna przyciągnie różne grupy odbiorców. Dzięki dostępności dla każdego, powstanie nowe miejsce spotkań mieszkańców, w otoczeniu zieleni i historii ich miasta. Projekt zachowuje zdecydowaną większość zabudowy kompleksu Wielkiego Pieca, która wpisana jest do rejestru zabytków województwa śląskiego. Dodane elementy nowej architektury tworzą dyskretne tło dla zabytku. Muzeum Wielkiego Pieca ma szansę stać się nowym znakiem rozpoznawczym w krajobrazie Śląska.

ZAGOSPODAROWANIE TERENU:

Zarówno projekt, jak i zagospodarowanie terenu, kładą maksymalny nacisk na wyeksponowanie istniejących obiektów kompleksu Wielkiego Pieca. Projektowane kubatury wpisane są w istniejącą tkankę poprzemysłową i stanowić mają jedynie tło w zastanym krajobrazie. Koncepcja zagospodarowania terenu przewiduje utworzenie przedpola obiektów w postaci placu, który może stać się miejscem spotkań mieszkańców, festynów, koncertów czy wydarzeń kulturalnych. Parkingi zlokalizowane od strony projektowanego wjazdu na działkę, wzdłuż jej krótszego boku. Projekt przewiduje 36 miejsc parkingowych dla samochodów osobowych, w tym 3 dla osób niepełnosprawnych oraz 3 dla autobusów, a także stojaki na rowery. Ograniczenie ruchu kołowego ma służyć bezpieczeństwu i komfortowi zarówno zwiedzających, jak i osób korzystających z przestrzeni Wielkiego Pieca. Nawierzchnię placu zaprojektowano z wielkoformatowych płyt betonowych, nawiązujących do dróg technicznych w zakładach przemysłowych (tzw. płyty drogowe), z elementami czarnego, płomieniowanego lastriko. W posadzce placu wydzielono kwadraty trawnika, który może być również miejscem pikników mieszkańców. Takie rozwiązanie zwiększa ilość powierzchni biologicznie czynnej, a jednocześnie nie ogranicza możliwości organizacji imprez plenerowych. Dodatkowo na płycie placu pojawia się mapa huty z 1929 roku, która daje wyobrażenie o jej wielkości.

Obrzeże działki urządzono zielenią izolacyjną różnej wysokości w celu stworzenia enklawy wolnej od hałasu i zanieczyszczeń. Dojście piesze na teren - od strony ulicy Niedurnego - poprzez szeroki pasaż pieszy. Dodatkowo proponuje się zaakcentowanie przejścia przez ulicę w postaci wyniesionej wyspy, spowalniającej ruch kołowy na tym odcinku ulicy. Projekt zgodny jest z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz wytycznymi wojewódzkiego konserwatora zabytków.

ARCHITEKTURA:

Wszystkie nowe budynki mają ujednoliconą formę architektoniczną, a ich lokalizacja dyskretnie uzupełnia obiekty Wielkiego Pieca i nagrzewnic. Jasne i proste formy kontrastują z rozbudowaną konstrukcją inżynierską, a prostota materiałów wydobywa bogactwo detalu i kolorów całego kompleksu.

Ogólna komunikacja w obrębie kompleksu Wielkiego Pieca odbywa się na poziomie terenu i w parterach budynków - jest to strefa dostępna dla wszystkich. Po zakupieniu biletu, zwiedzający przemieszczają się na poziom + 6,5 m, gdzie szklane pomosty wytyczają trasę zwiedzania. Dostęp do pomostów odbywa się poprzez klatkę schodową i windę w wieży widokowej. Jest to zarazem droga komunikacji pionowej do tarasu widokowego. Dodatkowo istniejące schody techniczne nagrzewnic zostały przekształcone w zejście ewakuacyjne. Druga klatka schodowa wraz z windą zlokalizowana została w części biurowo -
konferencyjnej i stanowi komunikację dla osób wynajmujących biura w obiekcie, do których dostęp jest ograniczony.

KONCEPCJA EKSPOZYCJI
Koncepcja ekspozycji stałej zakłada możliwość zwiedzania obiektów przez różne grupy wiekowe i w różnym czasie. Opracowana trasa zwiedzania umożliwia trzy rodzaje spaceru po hucie:
- trasa szybka - oglądanie jedynie urządzeń i maszynerii
- trasa standardowa - oglądanie eksponatów i projekcji multimedialnych
- trasa zaawansowana - korzystanie z infoboksów i wszystkich urządzeń interaktywnych, możliwość dotarcia do informacji ważnych dla prawdziwych badaczy tematu.

Łatwa dostępność do obiektów, poprzez zniwelowanie różnic wysokości i przejść technicznych, umożliwia również bezpieczne organizowanie spacerów dla najmłodszych. Główna atrakcją wystaw maja się stać autentyczne urządzenia i eksponaty, ale również mapping - projekcja multimedialna wewnątrz budynku nastawni i zsypu, obrazująca pracę w hucie, wytop surówki czy wydarzenia z życia zakładu. Projekcja bezpośrednio na ścianach, a nie w wygodnym fotelu kinowym, ma przenieść zwiedzającego w czasy świetności huty i urealnić przeżycia.

Zaprojektowane pomosty do zwiedzania swoją formą nawiązują do pomostów technicznych, dzięki czemu zwiedzający ma możliwość poczuć autentyczny klimat huty. Koncepcja wystaw zakłada odejście od klasycznych sal muzealnych na rzecz poczucia uczestniczenia w wydarzeniach i bycia w hucie.

II. PROJEKTOWANE OBIEKTY I ETAPY REALIZACJI:

ETAP I: BUDYNEK STEROWNI I NASTAWNI, WIEŻA WIDOKOWA.


Etap I zakłada stworzenie Muzeum Wielkiego Pieca, z wykorzystaniem istniejących budynków i wyposażenia, pozostałego po Hucie Pokój. Przyziemie budynku oraz jego bezpośrednie sąsiedztwo - pod wyciągiem ukośnym - zostało zabudowane kubaturą, mieszczącą hol wejściowy, szatnię, kasy wraz z punktem informacyjnym i księgarnią oraz toalety. Pomieszczenia administracyjne muzeum zostały zlokalizowane z tyłu budynku. Projekt zakłada rozbiórkę pełnych ścian przyziemia budynków i wstawienie przeszklonej bryły, umożliwiającej podziwianie zewnętrza z holu.

W I etapie proponuje się również wykonanie wieży widokowej, mieszczącej w sobie klatkę schodową i windę na 15 osób, umożliwiającą bezpieczne dotarcie na wybrane poziomy Wielkiego Pieca. Wieża zlokalizowana jest w miejscu istniejących schodów technicznych Wielkiego Pieca. Została zaprojektowana jako lekka konstrukcja ze stali zabezpieczonej ogniowe, obudowana szkłem. Szyb windowy w konstrukcji żelbetowej. Dodatkową funkcją wieży będzie dyskretne oświetlenie nocne konstrukcji Wielkiego Pieca.

ETAP II: CZĘŚĆ KONFERENCYJNA Z SALĄ AUDYTORYJNĄ I KAWIARNIA.

Sala audytoryjna zlokalizowana została w unikatowej przestrzeni, jaką można uzyskać pod istniejącą konstrukcją betonowej estakady kolejowej. Pełne przeszklenie powoduje swobodny przepływ przestrzeni i otwarcie na zwiedzających. Dojście do sali z holu głównego odbywać się będzie poprzez łącznik - kawiarnię. Taka lokalizacja sprawia, że kawiarnia może jednocześnie obsługiwać zarówno zwiedzających, jak i uczestników konferencji. Zewnętrzny ogródek kawiarni został zlokalizowany od strony dawnego komina Huty Pokój, po przeciwnej stronie budynku. Daje to możliwość stworzenia kameralnego wnętrza urbanistycznego w sąsiedztwie wyjątkowego obiektu infrastruktury przemysłowej. Takie usytuowanie budynku kawiarni sprawia, iż między nim a nagrzewnicami tworzy się wewnętrzne patio, które będzie służyło odpoczynkowi zwiedzających. W miejscu tym wprowadzono zieleń w formie traw wysokich o różnych gatunkach. W centrum ulokowano wagonik hutniczy.

W tylnej części zabudowy estakady zlokalizowano toalety oraz pomieszczenia techniczne obiektu.

ETAP III: POMOSTY - TRASA ZWIEDZANIA.

Etap III to pomosty - konstrukcje poziome, umożliwiające bezpieczne oglądanie detali technicznych Wielkiego Pieca i nagrzewnic, z poziomu +6,50 metra nad ziemią. Prosta forma i pełne przeszklenia do maksimum ograniczają ingerencję architektoniczną w obiekt, wprowadzając element nowoczesności i pozwalając w pełni podziwiać konstrukcję zabytku. Pomosty będą częściowo prowadzone jako pochylnie, pokonując różnice wysokości pomiędzy poszczególnymi poziomami. Takie rozwiązanie umożliwia jednocześnie poruszanie się osobom z niepełnosprawnościami fizycznymi. W obrębie tych obiektów również zlokalizowane zostaną wystawy o tematyce Huty Pokój, pracy i życia codziennego osób z nią związanych.

Pomosty zaprojektowane zostały jako konstrukcja stalowa, podparta na rurach stalowych fi 273 mm, z przeszklonymi ścianami i dachem. Wszystkie instalacje będą prowadzone pod stropem podłogi obiektu. Pomosty zostaną wyposażone w ogrzewanie podłogowe. Ich dodatkową funkcją będzie oświetlanie konstrukcji nagrzewnic oraz powierzchni placu pod nimi.

ETAP IV: CZĘŚĆ BIUROWO - KOMERCYJNA.

Dodatkowe biura na wynajem zlokalizowane zostały w dwupoziomowej kostce stanowiącej nadbudowę estakady kolejowej (4 moduły konstrukcji). Biura skomunikowane są poprzez osobną klatkę schodową wraz z windą. Taka lokalizacja zapewnia izolację od pozostałych użytkowników obiektu. Jednocześnie zaś umożliwia korzystanie z sali audytoryjnej oraz kawiarni w obiekcie. Specyfika takiej przestrzeni biurowej sprzyja pracy o charakterze coworkingu, czy też lokalizacji startupów.

ETAP V: PAWILON WYSTAWIENNICZY.

Jako obiekt dodatkowy, poza ścisłym programem konkursu, zaprojektowany został Pawilon Wystawienniczy. Powstał on poprzez zabudowę trzech modułów estakady kolejowej i przeszklenie otworów w jej stropie. Dzięki temu można uzyskać wielofunkcyjną przestrzeń, dającą możliwość zarówno organizacji wystaw i koncertów, jak i uzupełnienie funkcjonowania auli przestrzenią na eventy. Pawilon można wyposażyć w ściany przesuwne, aby w razie potrzeby jego przestrzeń łączyła się z otoczeniem zewnętrznym. Pawilon z założenia ma stać się miejscem spotkań i rozwoju aktywności okolicznych mieszkańców, zwłaszcza seniorów związanych z Hutą Pokój, którzy mogą także stać się przewodnikami zwiedzających.

Bliskość holu, kawiarni, sali audytoryjnej oraz pawilonu wystawienniczego, przy jednoczesnym zastosowaniu przeszkleń i ścian przesuwnych, daje szerokie możliwości wykorzystania tej przestrzeni także w celach komercyjnych, jak organizacja konferencji, szkoleń i imprez firmowych.

III. MATERIAŁY:

Wszystkie użyte w projekcie materiały są trwałe, estetyczne i podlegają recyklingowi. Konstrukcja wykonana jest z betonu i stali, zabezpieczonej ogniowo.
Elewacje projektowane są jako całkowicie przeszklone, z zastosowaniem szkła o podwyższonym parametrze izolacyjności cieplnej, zapewniającym szczelność i izolacyjność ogniową.

Posadzki - w zależności od funkcji obiektu - z betonu polerowanego w częściach biurowych i ekspozycyjnych, parkietu przemysłowego w sali audytoryjnej i holu oraz z bruku drewnianego w częściach rekreacyjnych i przestrzeni pawilonu wystawienniczego.

Brak sufitów podwieszanych w celu maksymalnego pokazania oryginalnie zachowanych stropów obiektu.

ZIELEŃ:
Zieleń od strony ulicy Niedurnego i parkingów będzie miała charakter parkowy w stylu miejskim. Kwadraty trawników w placu przed obiektem zostaną nasadzone ozdobnymi gatunkami traw - niskich i wysokich. Zieleń pozostała, z tyłu budynków, to gatunki łąkowe i samosiejki o charakterze ruderalnym, charakterystyczne dla dużych terenów przemysłowych. Zieleń taka daje schronienie małym zwierzętom i owadom.

OŚWIETLENIE:
Projektowane oświetlenie zewnętrzne ma za zadanie podkreślenie oryginalnych obiektów Wielkiego Pieca. Dodatkowo nowo projektowane kubatury wyposażone będą w specjalne oświetlenie nocne, rozświetlające od wewnątrz szklaną elewację i stanowiące dyskretne podświetlenie przemysłowej konstrukcji. Wieża widokowa wraz z tarasem i Wielkim Piecem będzie stanowić swoisty landmark, widoczny także w nocy, nawet z DTŚ.

WNĘTRZA:
Wnętrza w nowo projektowanych obiektach będą miały surowy, minimalistyczny wyraz, nawiązujący do przemysłowego charakteru kompleksu. Surowość betonu, szkła i stali, zostanie przełamana poprzez wprowadzenie naturalnego drewna w formie okleiny mebli w szatni, księgarni i kawiarni. Dodatkowo posadzka sali audytoryjnej oraz holu przed nią zostanie wykonana z drewnianego parkietu przemysłowego.

Duża ilość przeszkleń zaciera granicę pomiędzy wnętrzem a zewnętrzem, dzięki czemu obiekty Wielkiego Pieca tworzą także klimat wewnątrz poszczególnych pomieszczeń. W pomieszczeniach zastosowano oprawy oświetleniowe, które oryginalnie znajdowały się w tego typu obiektach, a także inne odzyskane elementy wyposażenia: krzesła, stoły itp. Wiele z nich weszło już do klasyki polskiego wzornictwa i nabrało ponownie wartości. Wyeksponowanie tych lamp i mebli wprowadzi wartość dodaną poprzez możliwość obcowania z dobrym designem.

IV. ZABEZPIECZENIE PRZECIWPOŻAROWE

Obiekty Muzeum Wielkiego Pieca sklasyfikowane zostały jako ZL I.

Budynek Wieży Widokowej wraz z tarasem zaprojektowany został jako niezależna konstrukcja, w klasie R120 (budynek wysoki, 25-55 m). Wejście do windy zostało oddzielone za pomocą przedsionka. W budynku wytwarzane będzie nadciśnienie, za pomocą wentylatorów, zapobiegających przenikaniu dymu. Dodatkowo zamontowany zostanie dźwig dla ekip ratowniczych.

Nowo projektowane obiekty wykonane zostaną w konstrukcji żelbetowej - słupy i stropy, o odporności REI 60 oraz stalowej, zabezpieczonej farbą ogniochronną. Fasady szklane zostaną wykonane z systemów zapewniających szczelność i izolacyjność ogniową, w miejscach tego wymagających.

Wszystkie budynki zostaną wyposażone w hydranty i zawory hydrantowe.

Zapewniono dojazd pożarowy od strony placu oraz w przestrzeni pomiędzy nagrzewnicami i pawilonem wystawienniczym. Plac manewrowy dla pojazdów straży zlokalizowano w obrębie placu wielofunkcyjnego.

V. OPIS ROZWIĄZAŃ INNOWACYJNYCH:

Projektuje się następujące rozwiązania innowacyjne:
- oświetlenie zewnętrzne z ładowaniem solarnym - oprawy będą wyposażone w ogniwa fotowoltaiczne, pozwalające na pozyskanie części energii ze światła słonecznego
- oświetlenie wewnątrz obiektu - energooszczędne, z inteligentnym systemem sterowania Dali - pozwala na zarządzanie systemem oświetlenia pomieszczeń w celu optymalizacji oświetlenia, w zależności od ilości użytkowników i ich obecności.
- ławki solarne
- ładowarki dla samochodów elektrycznych
- wieże smogowe - filtrujące powietrze w obrębie placu
- rekuperację - ponowne wykorzystanie ciepła z powietrza wywiewanego z pomieszczeń
- wtórny obieg tzw. szarej wody - użycie wody, pochodzącej z umywalek, do spłukiwania w toaletach

VI. WYSTAWY:

Projektowane wystawy mają na celu przybliżyć dziedzinę przemysłu, jaką jest hutnictwo oraz pokazać jej wpływ na rozwój Rudy Śląskiej i Śląska.

Najatrakcyjniejszą częścią ekspozycji są autentyczne obiekty, sprzęty i wyposażenie, pozostałe po działającej hucie. Większość z nich znajduje się w budynku sterowni i nastawni. W projekcie zachowany został charakter tych wnętrz, z niewielką ingerencją w celu przeprowadzenia ścieżki zwiedzania i dostosowanie przestrzeni do obowiązujących przepisów.

Wystawa zostanie uzupełniona o elementy multimedialne, takie jak info boxy, video walle, oraz odpowiedni system nagłośnienia, emitujący odgłosy huty lub muzykę. Wprowadzone zostaną udogodnienia dla osób niedowidzących lub niedosłyszących oraz dzieci. Same obiekty Wielkiego Pieca i nagrzewnic, zostaną zakonserwowane tak, aby zatrzymać proces korozji, ale nie zmieniać ich obecnego wyglądu.

PROJEKTOWANE WYSTAWY:

1. HISTORIA - krótka historia hutnictwa oraz historia hutnictwa na ziemiach polskich; zaznaczenie "kamieni milowych" w formie grafiki na ścianach
2. Z ŻYCIA HUTY - wycinki prasowe i doniesienia medialne z okresu budowy i działania Huty Pokój, artefakty, odznaczenia okolicznościowe, dyplomy i pamiątki pochodzące od byłych pracowników i kadry huty.
3. PRACA - obrazuje sposób pracy hutnika, strój i narzędzia, przez niego używane; pokazuje wyroby wykonywane w hucie i produkty z nich uzyskiwane, a także ich zastosowanie;
4. ŻYCIE - przedstawia życie codzienne hutnika i jego rodziny, kulturę, zwyczaje, wnętrze familoka, sposób spędzania wolnego czasu, stroje z epoki. Wystawę można poszerzyć o możliwość zwiedzania pobliskiego Kaufhausu - domu towarowego i familoków.
5. WIELKI PIEC - TARAS WIDOKOWY - ekspozycja poświęcona Rudzie Śląskiej (historia i teraźniejszość), z możliwością promocji innych atrakcji w mieście, takich jak: kolonie robotnicze, Szyb Mikołaj, dworzec w Chebziu - makieta interaktywna. Na balustradzie tarasu zostaną zaznaczone kierunki i sylwety innych wielkich hut: Huta Katowice, Witkowice, Huta im. T. Sendzimira w Krakowie, Huta Częstochowa.
6. ZSYP - Galeria Obrazu; animacje pokazujące budowę huty, pracę i święta hutnicze
7. NASTAWNIA - Mapping; projekcja audiowizualna, tłumacząca konstrukcję i sposób działania pieca
8. STEROWNIA - możliwość kontaktu z autentycznym wyposażeniem technicznym obiektu, interaktywna symulacja pracy
9. HISTORIA HUTY POKÓJ - ekspozycja makiet historycznych z różnych okresów działalności huty; dostosowana dla osób niewidzących

Rozmieszczenie poszczególnych wystaw pokazano na schemacie aksonometrycznym.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl