Konkurs na opracowanie koncepcji zagospodarowania rynku miejskiego w Brzegu wraz z zielenią i elementami małej architektury
II nagroda

<<< powrót
  • Kinga Łukasińska, Michał Wasielewski
Skład zespołu:
  • Kinga Łukasińska  
  • Michał Wasielewski 

Brzeski Rynek, z Ratuszem - perłą renesansu, pomimo wyjątkowego, historycznego charakteru jest przestrzenią, której potencjał nie jest wykorzystywany. Od wielu lat przestrzeń placu nie nadąża za przemianami w mieście. Ruch kołowy, brak zróżnicowanych usług oraz zabudowy, która zamknie plac rynkowy doprowadziły do coraz większej degradacji rynku.

Obecnie, ciężar miasta oddalił się od historycznego centrum. Rynek nie tętni życiem, bez stanowczej interwencji nie dostanie szansy na odkrycie. Koncepcja projektowa to propozycja zmian opartych o idee spoliów – wykorzystaniu elementów historycznych w celu podkreślenia charakteru miejsca oraz regularnej kompozycji geometrycznej pozwalającej zdefiniować estetyczne, funkcjonalne przestrzenie dla Rynku.

Posadzka geometria

Ratusz i Rynek w Brzegu charakteryzuje wyjątkowa geometria. Renesansowy, symetryczny i rytmiczny budynek Ratusza stoi na placu o wymiarach dwóch kwadratów. Powtarzająca się forma kwadratu została wykorzystana w projekcie posadzki. Projekt ma za zadanie podkreślić sylwetkę Ratusza oraz wprowadzić na nowo renesansowy porządek do głównej przestrzeni miejskiej w Brzegu.

Punktem wyjścia do wykreślenia geometrii posadzki była oś symetrii Ratusza. Kompozycja składa się z 14 czworoboków o wymiarach 1, 1/2 lub 1/4 boku. Defragmentacja płyty rynku na mniejsze powierzchnie pozwala na przywrócenie skali człowieka, dają poczucie intymnej przestrzeni publicznej, przy jednoczesnym wydzieleniu reprezentacyjnego oraz rekreacyjnego placu.

Czysta, klarowna kompozycja daje możliwość różnorakiego wykorzystania przestrzeni pod wydarzenia, ale również każdy z prostokątów może funkcjonować osobno, jako przestrzenie o odmiennym charakterze. Układ podkreśla główne szlaki komunikacyjne, wzdłuż fasad oraz przez środek placu rynkowego. Prostokąty zostały odsunięte od fasad, tak by nie ingerować w ich kompozycje.

Tytułowe spolia to tak naprawdę elementy obecnej posadzki ponownie wykorzystane w projekcie. Zaletami tego pomysłu są: ekonomia, ekologia, recykling, wartość historyczna, identyfikacja i tożsamość z już istniejącym placem. Historyczny bruk oraz kamienne płyty dają możliwość stworzenia unikatowej posadzki podkreślającej renesansowy charakter miejsca. Bruk wykorzystano we wschodniej oraz zachodniej części Rynku, kamienie odpowiednio w południowej i północnej. Każdy element ma inną fakturę, rozmiar i refleksyjność, co zwiększa atrakcyjność placu.

Recyklingowane elementy posadzki zostaną wcześniej oczyszczone i posegregowane, tak by utworzyć, prosty i regularny wzór posadzki. Przestrzenie pomiędzy zostaną uzupełnione jasnymi płytami granitowymi o jasnej fudze, umożliwiając swobodną komunikację na placu.

Kompozycja i funkcja

Projekt wykorzystuje istniejące szpalery drzew - które służą zamknięciu kompozycji. W tym obwodzie zlokalizowano elementy malej architektury. Dodatkowo podkreślono plac oświetleniem. Wszystkie działania eksponują Ratusz, tworzą nową-starą wizytówkę miasta i centrum społeczności.

Rynek naturalnie dzieli się na dwie główne części. Przestrzeń przed Ratuszem pełni funkcję najbardziej reprezentacyjną, po przeciwległej stornie zlokalizowano plac rekreacyjny, z większą ilością drzew i fontanną. Sukiennice uzupełniono o budynek Centrum Społeczności i dodano tam oświetlenie i ławki, co pobudzi przejście, ale jednocześnie nie będzie konkurencyjne dla renesansowego gmachu

Zabudowa i elewacje

Planuje się uzupełnienie zabudowy Rynku o trzy niezależne budynki, zgodnie z regulaminowymi wytycznymi.

Dzięki analizie możliwości i realności inwestycji przewiduje się, budowę po jednym budynku wewnątrz każdego z kwartałów. Projektowana elewacja odpowiada podziałowi funkcjonalnemu budynku, a za najbardziej prawdopodobną uznano funkcję mieszkaniową. Parter, pierwsze piętro oraz część od strony ulicy Władysława Jagiełły przewiduje sie pod usługi, handel i biura.. W celu zapewnienia przepływu ludzi o każdej porze dnia, sugeruje się budynki o wymieszanej funkcji.

Długość elewacji przełamano w formie, prostych, wertykalnych detali oraz ortogonalnym rozmieszczeniem okien. Za istotne uznano znalezienie odpowiednich proporcji przy wykreowaniu współcześnie wyglądającej fasady.

Ponadto przewiduje się przebudowę parterów obecnych budynków sąsiadujących (zabudowa z lat 60 i 70), w celu uzyskania spójnego i usługowego placu. Powtarzalny kształt i rytmika nowych witryn podkreśli regularność założenia.

Ze względu na ekonomię rozwiązań zdecydowano się na wykończenie elewacji strukturalnym tynkiem, a parterów, lub cokołów kamieniem. W miarę możliwości proponuje się wkomponowanie w elewację spoliów z dawnej zabudowy.

W przestrzeni Sukiennic zaproponowano uzupełnienie zabudowy o niewielkie Centrum Społeczności funkcjonujące, jako zaplecze dla działalności Ratusza. Zmiana jakości przestrzeni publicznej będzie możliwa tylko przy jednoczesnym wsparciu lokalnej społeczności, która zyska miejsce do spotkań, omawiania i organizacji wspólnych działań. Pozwoli to na wielowymiarową rewitalizację brzeskiego Starego Miasta.

Mała architektura i detale

Planuje się stworzenie katalogu nowoczesnych, unikatowych mebli miejskich, o regularnej formie pasującej do historycznego kontekstu Rynku.

Mała architektura została zaprojektowana tak, by podkreślić geometryczny układ posadzki. W większości siedziska, kosze na śmieci, stojaki rowerowe umieszczono w linach szpalerów drzew.

Ławki zlokalizowano, w pobliżu głównych traktów pieszych, z możliwością obserwacji pierzei bądź Ratusza. Elementem uzupełniającym są mobilne krzesła z możliwością połączenia w ławki wieloosobowe. Ustawiane wg potrzeb użytkowników, ułatwiają organizacje niecodziennych wydarzeń na płycie Rynku. Dodatkowym elementem są ławy kamienne.

Nowe meble miejskie zostały zaprojektowane, jako trwałe, ekonomiczne, tanie w produkcji i eksploatacji. Materiał wykończeniowy to czarna stal, malowana proszkowo z elementami drewnianymi.

Dodatkowo w posadzce proponuje się lokalizacje gniazdek elektrycznych do obsługi miejskich wydarzeń.

Oświetlenie

Oświetlenie zostało zaprojektowane tak, aby podkreślić geometrie placu, a lampy zlokalizowano w narożnikach kwadratów posadzki.

Proponuje się ledowe, ekonomiczne oświetlenie z możliwością instalacji banerów, reklam oraz dodatkowej świątecznej lub okolicznościowej iluminacji. Forma latarni może zostać wykorzystana, jako maszt pod flagę w czasie miejskich wydarzeń.

Światło odsunięte od linii budynków stanowi pewnego rodzaju komfort dla mieszkańców okolicznych budynków. W przejściach przewiduje się montaż wiszących latanii do elewacji budynków.

Fontanna i obelisk

Na głównej osi Ratusza zlokalizowano obelisk i fontannę. Sadzawkę zlokalizowano w rekreacyjnej części rynku, ma ona prostą formę niskiego, obłego okręgu. Zamiast wodotrysków sugeruje się lekką mgiełkę unoszącą się nad taflą wody - wprowadza to świeżość i spokój w rekreacyjnej części Rynku. Kamienna forma służy, jako siedzisko, pozwala na interakcję oraz zabawę.

Obelisk zlokalizowano przed Ratuszem zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi. Jest to forma przestrzenna, stojąca w miejscu dawnego pomnika. Pomysł na rzeźbę wykorzystuje spolia - elementy przebudowanego rynku oraz w miarę możliwości artefakty z czasów historycznych. Dopuszcza się organizację konkursu na definitywną formę obelisku. Obelisk ma symbolizować też dokonaną przebudowę Rynku, która wymaga upamiętnienia.

Zieleń

Planuje się uzupełnienie szpalerów drzew z zagwarantowanie instalacji nawadniającej oraz sporych obszarów półprzepuszczalnych. Kompozycje zieleni uzupełniono o nowe drzewa we wschodniej części Rynku, co jest nawiązaniem do stanu przed wojną. Zapewni to więcej cienia na przyszłym placu i pomoże zbudować jego rekreacyjny charakter.

W zależności od sposobu układania, montażu, instalacji bruku i płyt kamiennych możliwa jest regulacja zieleni na rynku.

Komunikacja kołowa

Wyeliminowano regularny ruch kołowy z przestrzeni brzeskiego Rynku. Nowa płyta rynku przeznaczona jest dla pieszych i została zaprojektowana z myślą o ich komforcie. Sugeruje się ograniczenia ruchu dostaw w wyznaczonych godzinach porannych. W szczególnych przypadkach umożliwiono wjazd na Rynek, dlatego też przewiduje się wzmocnienie części posadzki. Płytę placu od ulicy odgradza jedynie starobrukowy krawężnik.

Parkingi najlepiej zlokalizować w podziemiach nowych budynków.

Możliwy jest ruch rowerowy na rynku, jednak, aby go obniżyć stojaki rowerowe zlokalizowano po obwodzie rynku, w linii drzew, przy drogach wjazdowych.

Identyfikacja graficzna

Proponuje się zaprojektowane spójnej komunikacji wizualnej dla miasta oraz lokalnych ośrodków kultury, wykorzystując budżet przewidziany na rewitalizacje rynku. Znacząco wpłynie to na estetykę miejskich reklam. W samym Rynku sugeruje się ograniczenie banerów reklamowych, przeprojektowanie szyldów, zakaz zaklejania okien elewacji oraz nakaz organizacji witryn sklepowych.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl