Konkurs realizacyjny na zagospodarowanie Kopca Powstania Warszawskiego wraz z otoczeniem w Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy
Wyróżnienie II stopnia

<<< powrót
  • Jakub Botwina, Elżbieta Myjak-Sokołowska, Stanisław Botwina
Skład zespołu:
  • Jakub Botwina  
  • Elżbieta Myjak - Sokołowska  
  • Stanisław Botwina  
  • Maciej Kozyra  
  •  
  • Konsultacje:  
  • dr hab Piotr Sikorski  
  •  
  • http://www.architekcikrajobrazu.com/  
  •  
  • współpraca  
  •  
  • architektura:  
  • Małgorzata Jodłowska  
  • Maciej Wojnarowicz  
  •  
  • wizualizacje:  
  • Paulina Piechna  
  • Agnieszka Śmiarowska  
  • Magda Budyta 

Idea projektu

Kopiec Powstania Warszawskiego na Mokotowie – „otwarta barykada”- zbudowana na gruzach powstańczego Miasta’ 44. Otwarta na współistnienie natury i człowieka, w ich dynamicznym rozwoju, z poszanowaniem dla wspólnej przeszłości, dla zastanego charakteru miejsca. Park otwarty na różne formy działalności, od edukacyjnej po rekreacyjną i sportową, dający jednocześnie możliwość do refleksji nad tym, co było i powinno pozostać w świadomości przyszłych pokoleń.

1. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA KONCEPCYJNE

• Przestrzeń parku starano się kształtować w duchu zrównoważonego rozwoju z poszanowaniem jej szczególnej przeszłości oraz wzbogacenia istniejącego potencjału przyrodniczego z uwzględnieniem aktualnych potrzeb mieszkańców tego rejonu Warszawy w zakresie rekreacji i wypoczynku. W wyniku przeprowadzonych analiz uwarunkowań społecznych, historycznych, przyrodniczych prawnych oraz technicznych sformułowano założenia:
• upamiętnienie historii Kopca i Powstania Warszawskiego,
• uwzględnienie wytycznych konserwatorskich oraz wynikających z zapisów MPZP, organizatora Konkursu oraz wyników konsultacji społecznych,
• powiązania funkcjonalne, przyrodnicze i komunikacyjne z terenami sąsiadującymi,
• zachowanie istniejących walorów przyrodniczych, tworzenie tzw. stref ,,dzikiej” przyrody oraz wzbogacenie bioróżnorodności poprzez odpowiednie kształtowanie warunków siedliskowych, budowanie wielowarstwowej i zróżnicowanej struktury układów roślinnych,
• budowa systemu wodnego inspirowanego dawnym układem starorzeczy, jako wyróżniającego elementu przestrzennego oraz przyrodniczego,
• strefowanie programu wraz z propozycją rozwiązań architektonicznych i przestrzennych uwzględniających etapowanie działań inwestycyjnych,
• rozbudowanie oferty programowej dla rozwoju usług nauki, kultury, sztuki, wypoczynku i rekreacji dla wszystkich grup użytkowników w tym osób niepełnosprawnych,
• stworzenie kompleksowego systemu informacji wizualnej dla całego parku
• zaprojektowanie rozwiązań prośrodowiskowych z użyciem materiałów i technologii energooszczędnych.

2. POWIĄZANIA FUNKCJONALNE, PRZYRODNICZE I KOMUNIKACYJNE Z TERENAMI SĄSIADUJĄCYMI

Teren opracowania stanowi element systemu przyrodniczo –krajobrazowego miasta i położony jest na terenie Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, leży w rejonie klina napowietrzającego. W chwili obecnej ulica Bartycka odcina teren Kopca od terenów nadwiślańskich. Zachowanie istniejących połączeń korytarzy przyrodniczych i tworzenie nowych jest szczególnie istotne dla ochrony zwierząt tego terenu i zwiększania ich różnorodności. Dlatego tak ważne jest nawiązanie łączności z ogrodami działkowymi za ulicą Wojskowej Służby Kobiet i łąkami wzdłuż Kanału Siekierkowskiego. Teren jest dobrze skomunikowany z terenami pobliskich osiedli. W projekcie przewiduje się zwiększenie dostępności parku poprzez piesze i rowerowe powiązania komunikacyjne Układ ścieżek wewnątrz parku zostanie połączony ze wszystkimi zewnętrznymi ciągami pieszymi. Jednocześnie wzdłuż najistotniejszych ciągów zostaną zaprojektowane odpowiednio czytelne strefy wejściowe.

3. OGÓLNE ZAŁOŻENIA ROZWIĄZAŃ ARCHITEKTONICZNYCH

Ogólne założenia kompozycyjne


Na projektowanym terenie dominuje przestrzennie wzniesienie Kopca z pomnikiem na szczycie. U jego podnóża rozciąga się wypłaszczona przestrzeń górnego tarasu nasypowego, która od południowej strony Kopca graniczy z nasypem dolnego tarasu parku. Proponowane rozwiązania przestrzenne zachowują istniejące ukształtowanie terenu, wzmacniają powiązania widokowe z otoczeniem. Ważnym też elementem kompozycji przyszłego parku jest budowanie przez autorów sekwencji wnętrz przez odpowiednie kształtowanie szaty roślinnej(drzewostanów zwartych, ażurowych, soliterów, muraw, łąk), układu wonnego. Rdzeniem kompozycji stają się obiekty architektoniczne oraz elementy małej architektury wtopione w otaczającą roślinność.

Ogólne założenia architektoniczne

Projektowane obiekty wpisują się w nurt projektowania prośrodowiskowego z wykorzystaniem technologii zielonych dachów, naturalnych materiałów i odnawialnych źródeł energii oraz wykorzystania wód opadowych do podlewania i przystosowane na potrzeby osób niepełnosprawnych i osób z niemowlakami i małymi dziećmi. Swoją formą powinny się wtapiać w krajobraz parku a przeszklonymi elewacjami mają się otwierać…

Pawilon wystawienniczy (ZP-1)

Idea budynku wystawienniczego zrodziła się naturalnie po przeczytaniu wiersza „Barykada” T.Appela napisanego 16 sierpnia 1944r. na ORP „Krakowiak”. Kopiec Powstania Warszawskiego, w którym „...miasto bez domów i bez bruku, dumne i samotne w wali zapale...” zostało pogrzebane i zapomniane na wiele lat a wraz z nim bezimienne szczątki mieszkańców Warszawy, zasługuje na nowe życie. We wnętrzu pawilonu wystawienniczego u podnóża kopca starano się zawrzeć nie tyko informacje o Powstaniu Warszawskim , o jego dniach walki ale także o ludziach, którzy po wojnie przypominali o tym miejscu, I o wszystkich bezimiennych mieszkańcach Warszawy, którzy nie mają pomników, a odeszli wraz z przedwojennym światem stolicy.

Jednokondygnacyjna bryła pawilonu zamyka widok od placu przy ul Bartyckiej i łączy się schodami prowadzącymi na kładkę, która w przyszłości połączy węzłowe punkty parku. Pawilon wystawienniczy z funkcją towarzyszącą ma pełnić funkcję edukacyjną, informacyjną i socjalną. Stanowić będzie miejsce spotkań młodzieży ( w tym harcerzy) ale również może być ważnym punktem dla przyjeżdżających indywidualnie oraz wszystkich, których interesuje historia Kopca. Uwzględnia potrzeby osób niepełnosprawnych – brak stopni od strony placu, winda na górę do połączenia z punktami widokowymi na kładce.

Dynamiczna forma budynku Z.1.1 jest jak opowieść o Mieście – barykadzie, zniszczonej ale nieustępliwej. Dobór materiałów wynika z koncepcji pawilonu – szara cegła nawiązuje do cegły wypalonej Warszawy, stalowe kątowniki – przekazują informacje o konstrukcji warszawskich wysokich kamienic ( inspiracją do nich była fotografia powstańców w zburzonym wnętrzu kamienicy warszawskiej). Część towarzysząca wykończona w betonie elewacyjnym z połączeniem z przeszkleniami na przestrzał z widokiem na zieleń Kopca i ul. Bartycką pełni funkcję gastronomiczną. Można z niej wyjść bezpośrednio na taras i murawę.

Pawilon sportu i rekreacji (ZP- 2)

Pawilon jest obiektem multifunkcyjnym ZP.2.2, który łączy możliwości uprawiania różnych aktywności sportowych (pływanie, taniec, wspinaczki, kręgielni dla najmłodszych) i szeroko pojętej odnowy biologicznej z częścią gastronomiczną.

Stanowi połączenie dwu brył – pierwszej z funkcją gastronomiczną, wprowadzającą w przestrzeń placu z otwarciem na dalsze funkcje związane ze sportem i rekreacją i wysokiego dwukondygnacyjnego pawilonu, przykrytego „zielonym dachem”. Wewnątrz konstrukcja mieszana – ukośna ściana ceglana i słupy na profilach T podtrzymują przeszkloną ścianę osłonową od strony Kopca Powstania Warszawskiego ( sale szkoleniowe jak i mała gastronomia na piętrze otwierają się na brzozową Aleję). W upalne dni basen łączy się z otaczającym sąsiedztwem przez ruchome, otwierane przeszklenia. W narożniku północno-zachodniej części budynku zlokalizowano wielofunkcyjna wyciszoną salę (min. na warsztaty taneczne, areobik)

Pawilony usługowe (ZP-3)

Proste w formie, ich funkcje wynikają z przyjętych założeń projektowych – otwarcie się na krajobraz i Kopiec, przy jednoczesnym tworzeniu pierzei, zgodnie z MPZP, od ul. Alei Polski Walczącej. Pawilony łączą w sobie funkcję usługowe m.in. zaplecza sanitarnego dla korzystających z parku mieszkańców oraz wypożyczalnię sprzętu sportowego i małej gastronomii. Zastosowano tu poza szkłem i konstrukcjami stalowymi panele drewniane, które „ocieplają” atmosferę wewnątrz i na zewnątrz pawilonów.

Strefy funkcjonalne:

Strefa historyczna


zlokalizowana podnóża Kopca od strony ulicy Bartyckiej obejmuje:
• wielofunkcyjny, reprezentacyjny plac wejściowy z elementami małej architektury tablicami i znakami informacyjnymi z możliwością organizacji uroczystości związanych z obchodami rocznicy Powstania oraz plenerowych wystaw czasowych
• pawilon wystawienniczy ze stałą ekspozycją upamiętniającą historię tego miejsca i Powstanie Warszawskie,
• ogródek kawiarniany,
• parkingi.

Strefa przyrodnicza z elementami historycznymi

obejmuje obszar wzgórza i podnóża Kopca od strony ulicy Bartyckiej. Wiodącą funkcją terenu jest przede wszystkim upamiętnienie miejsca i historii Powstania Warszawskiego. Pomnik Polski Walczącej i Aleja Godziny,,W” wraz z drewnianymi krzyżami buduje szczególną atmosferę miejsca i zostają zachowane. Aleja i plac z Pomnikiem wymagają stosunkowo niewielkich zmian w zakresie formy elementów małej architektury, materiałowym oraz oświetlenia. Pełniona edukacyjna funkcja terenu jest ponadlokalna i czyni ten teren przedmiotem zainteresowania także ruchu turystycznego.

Teren Kopca to także interesująca przyroda o dużym potencjale, która jest miejscem wypoczynku codziennego dla mieszkańców pobliskich osiedli. Dla obsługi ruchu rekreacyjnego zaprojektowano zróżnicowane formy komunikacji pieszej, m.in. na szczyt Kopca prowadzi ścieżka po terenie, przystosowana również dla osób niepełnosprawnych, której przebieg nawiązuje częściowo do rozwiązania autorów projektu z 2005 roku.
• Założenie Alei Godziny ,,W”
W założeniu autorów niniejszej koncepcji Aleja stanowić będzie element systemu ścieżek edukacyjnych poświęconych historii Lokalizacja i układ krzyży zostaje zachowany w szacunku dla tych, którzy je tutaj postawili. Drewniane krzyże posłużą jako matryca do odlania ich w żeliwie, materiale trwałym i tanim. Układ samych schodów nie ulegnie zmianie, jedynie zostaje uzupełniony przez kilka placyków - aneksów, stanowiących naturalne przedłużenie spoczników. Na placach tych zaprojektowano ustawienie stalowych paneli wystawienniczych w kolorze grafitowym, na których będą wygrawerowane wybrane teksty wierszy powstańczych oraz portrety i życiorysy upamiętniające m.in., Eugeniusza Ajewskiego i Annę Smoleńskiej. Ponadto, w tych miejscach pojawią się ławy - gabionowe siedziska z drewnianymi podestami zintegrowane z koszami na śmieci, nawiązujące w charakterze do murków oporowych wzmacniających zbocza Kopica. Proponuje się wymianę nawierzchni stopni i spoczników na szarą koskę granitową w połączeniu z betonowymi krawężnikami oraz oświetlenia na liniowe, punktowe i energooszczędne eksponujące scenerię założenia. Całość dopełnią nowe nasadzenia krzewów, roślinności zielnej kwitnących w jasnych barwach oraz pnącza Hedera helix, które stworzą właściwe tło dla wyeksponowania żeliwnych krzyży.
• Plac z Pomnikiem na szczycie Kopca.
Autorzy proponują stworzenie jednego poziomu placu, ramowanego od strony południowej amfiteatralnym układem ław, które będą pracować na dwie strony. W czasie obchodów uroczystości rocznicowych widownia będzie zwrócona w stronę Pomnika, w pozostałe dni, będzie mogła podziwiać panoramę parku. W osi placu zaprojektowano gazowy znicz w formie stalowej misy o średnicy.. który przez kolejne 63 dni będzie płonął….
• Wielofunkcyjna kładka
Forma kładki jest inspirowana konstrukcją barykady powstańczej. Stanowi zwornik kompozycyjny, komunikacyjny, widokowy, edukacyjny spinający przestrzennie teren Kopca z pawilonem wystawienniczym, pawilonem sportowym Jej bieg rozpoczyna się od pawilonu wystawienniczego (dla niepełnosprawnych, ludzi starszych i rodzin z małymi dziećmi). przewidziana winda). Następnie podąża w kierunku placu na szczycie Kopca, po drodze się rozwidla i jej jedna część podąża w kierunki Kopca, częściowo łącząc się placami przy schodach. Druga odnoga prowadzi w kierunku strefy rekreacyjno- sportowej.
• Ścieżka edukacji historycznej i przyrodniczej
Przy ścieżkach zaadaptowano i wyeksponowano istniejące obiekty upamiętniające jak głaz Konstytucji 3 maja oraz zaprojektowano miejsca ekspozycji plenerowej (szczegółowy zakres merytoryczny elementów ścieżek edukacyjnych do opracowania we współpracy z zainteresowanymi stronami)
• Ekspozycja ze odkrywką struktury Kopca

Strefa rekreacyjno - sportowa
W strefie tej, największego zainwestowania technicznego przewiduje się bogaty i zróżnicowany program do uprawiania aktywnych form spędzania wolnego czasu w ciągu całego roku, realizowany zarówno w obiektach architektonicznych jak i w przestrzeni otwartej.

• Główna aleja parkowa zakończona pomostami widokowymi
• Pawilon sportowy z mobilnymi ścianami otwieranymi w sezonie, z parkingiem podziemnym
• Boisko wielofunkcyjne w terenie otwartym
• Plac zabaw typu naturalnego dla dzieci
• Zadaszone tory rowerowe i boiska
• Terenowy tor rowerowy
• Placyki wypoczynkowe z siedziskami i stolikami do gier
• Polana rekreacyjna z sceną

Strefa przyrodnicza

Obejmuje obszar podnóża Kopca od strony południowej, ograniczony granicą nasypu dolnego tarasu Parku oraz ulicą Wojskowej Służby Kobiet. Zaprojektowany układ wodny nawiązuje formą do starorzecza, którego ślady zachowały się w terenie

• Naturalistyczny zbiornik wodny
• Ostoje przyrody
• Polany piknikowe do wypoczynku rodzinnego
• Plac wejściowy z placem wodnym dla dzieci
• Ścieżka edukacyjna (pomosty widokowe dla obserwacji roślinności i zwierząt

Strefa społeczna
• Ogród społecznościowy z niewielkim pawilonem, zapleczem typu mała szklarnia z altaną oraz kompostownik. Ponadto projektuje się układ kwater warzywno-ziołowych i ogródek dla dzieci.
• Wybieg dla psów projektuje się urządzeniami wodnymi oraz zabawowymi. Wybieg będzie wydzielony przestrzennie żywopłotem.

Strefa usługowa

W strefie tej na wskazanych działkach inwestycyjnych, przewiduje się także lokalizację lekkich pawilonów parkowych z różnorodnym programem towarzyszącym poszczególnym funkcjom realizowanym w obiektach:
• ogródki kawiarniane,
• małe place zabaw dla dzieci,
• skatepark,
• parkingi,
• parkingi rowerowe.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl