Konkurs realizacyjny na zagospodarowanie Kopca Powstania Warszawskiego wraz z otoczeniem w Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy
Wyróżnienie II stopnia

<<< powrót
  • DOMINO Grupa Architektoniczna
Skład zespołu:

Zagospodarowanie Kopca Powstania Warszawskiego jest tematem szczególnie trudnym. Jest to bowiem miejsce o silnej historycznej konotacji. Przestrzeń ta stanowi materialny symbol burzliwych i tragicznych losów miasta, które z kolei rzutują na każdą próbę ingerencji w zastane ukształtowanie. Wszelkie działanie, obecne lub przyszłe, powinny być wiec bardzo wyważone, przemyślane i godne. Projekt stara się wpisać w te wytyczne, poprzez zagospodarowanie terenu które nada nowy wyraz symbolu jakim jest Kopiec Powstania. Stanie się dla niego tłem, które podkreśli jego przeznaczenie. Dużą rolę ma w tym prosty, ale zdecydowany i dynamiczny układ przestrzenny, podział funkcjonalny, czy też faktura i kolorystyka najistotniejszych elementów planu. Celem jest stworzenie miejsca wyjątkowego, o właściwym niepowtarzalnym klimacie i wyjątkowej tematyce.

KONCEPCJA ARCHITEKTONICZNO-URBANISTYCZNA

Już we wstępnym procesie projektowym, określić można było dwie odmienne w swojej istocie strefy funkcjonalno-przestrzenne. Położoną we wschodniej części terenu, strefę przeznaczoną na park o tematyce historyczno-edukacyjnej, w której należy kształtować inaczej poszczególne elementy zagospodarowania. Ich skala powinna być dostosowana do wytworzenia u każdego potencjalnego użytkownika poczucia powagi, wyciszenia i spokoju. W drugiej strefie przeznaczonej na miejski park, kształtowanie funkcji i przestrzeni jest zgoła inne. Powstać powinny przestrzenie otwarte, pełne życia, ingerujące użytkowników do wypoczynku i rekreacji. Pytaniem kluczowym, pozostało jednak czy obie te strefy powinny stanowić odrębne, zamknięte względem siebie przestrzenie, czy jednak w większym lub mniejszym stopniu powinny się ze sobą przenikać, łączyć i uzupełniać. Jedno i drugie rozwiązanie ma swoje plusy. Łatwiej jest bowiem wytworzyć wzorce, które nadarzą poszczególnym miejscom unikalnego klimatu i charakteru, gdy będą od siebie różne i będą działać między sobą np. na zasadzie kontrastu. Jednak projekt idzie inną drogą. Ważne było by nie zamykać poszczególnych obszarów na wyłącznie określone zachowania czy działania. Ciekawsze wydaje się gdy poszczególne funkcje mieszają się ze sobą, nadając im całościowo pewnego niepowtarzalnego przeznaczenia. Przykładów takich rozwiązań jest w projekcie multum, od placu zabaw, który staje się strefą odkryć i nauki, poprzez zastosowanie edukacyjnych elementów mówiąc np. o naturze wody, wiatru czy piasku, po wijącą się bo zboczu kładkę, która odnosić ma się do pełnej zakrętów historii miasta, przekazywać wiedzę o budowie kopca, historii Powstania, ale zarazem stanowić może atrakcyjny punkt widokowy, czy bezpośrednie miejsce kontaktu z naturą.

Projekt został ukształtowany zgodnie z wytycznymi oraz szczegółowym planem miejscowym. Powielony został przebieg głównych ścieżek i dojść. Ukształtowane zostały nowe osie, a te istniejące zostały wzmocnione. Zaprojektowane nowe obiekty dopełniają zaś funkcjonalnie cały planowany park. Jedynym zmiennym, ale umożliwiającym wpisanie całego kształtującego się planu w określony styl i charakter jest poprowadzenie edukacyjnej ścieżki przecinającej cały przyszły park po nowemu. Urbanistyka jest dzięki temu jasno określona - prosta, prostokreślna, zdecydowana i miejscami powtarzalna. Działanie te jest celowe, ma jasno określić przyszłe granice parku, poprzez uwspólnienie i wpisanie w ten określony styl kolejnych elementów zagospodarowania – placów, budynków, małej architektury. Jedynym miejscem wyłamującym się z tych schematów, jest plac na szczycie Kopca. Wpisany w kulisty kształt, stoi w opozycji do całego zagospodarowania. Działanie te jest zaplanowane. Ma podkreślić rangę i role tego miejsca, które jest w skali miasta wyjątkowe i ważne.

ETAP 1

Najważniejszym elementem zagospodarowania tej części terenu są istniejące schody biegnące na szczyt kopca. W projekcie zgodnie z wytycznymi, „wyprostowano” je. Swój bieg poprzedzają placem, będącym jednym z ważniejszych planowanych przestrzeni w całym projekcie. Jego projekt jest oszczędny w formie, ale bogaty w wyrazie. Posadzkę placu wyłożono wielkoformatowymi płytami z barwionego na czerwono betonu i kruszywem mineralnym również w tym samym kolorze. Plac od strony kopca domknięty jest szpalerem drzew oraz „bramą wejściową”- ścianą/monolitem, które może być miejscem poświęconym edukacji i informacji, może również pełnić rolę płaszczyzny do wyświetlania filmów, relacji - np. z obchodów rocznicowych odbywających się na placu na szczycie kopca. Dużą rolę w nadaniu temu miejscu charakteru i klimatu ma kolor. Stosujemy go zresztą jako najjawniejszy element architektoniczny na całym terenie. Nie bez przyczyny jest nim kolor czerwony - najsilniej wpływa na psychikę człowieka – pozytywnie (życie, miłość) i negatywnie (krew). Wpisuje się więc idealnie jako przewodni element projektu, nawiązujący do tematyki parku – historii Warszawy i Powstania. Oprócz symbolicznego odniesienia, w projekcie występują również te bardziej dosadne. Wzdłuż projektowanych schodów, pojawia się bowiem tzw „wstęga pamięci” - element przestrzenny, przedstawiający historię miasta i jego mieszkańców. Wstęga przypominać ma w sposób linearny lata przed – i powojenne. Począwszy od tego jakim miastem była Warszawa przed '39 rokiem, kończąc zaś na latach współczesnych np. do daty ustanowienia nazwy kopca. Upamiętniać ma ofiary i uczcić bohaterów tych czasów. Chcieliśmy, by projektowane drugie dojście stanowiło ciekawy element urbanistyczno-przestrzenny, stanowiący przeciwwagę dla istniejącego wejścia. Chcieliśmy również by nie ingerował on znacznie w skarpę i zieleń. Stąd pomysł na wijącą się po zboczach kopca kładkę. Swój bieg zaczynać miałaby u podnóża kopca – przez skwer wejściowy i projektowany pawilon, a kończąc na szczycie i placu tam się znajdującym. Poprzez zastosowanie różnych rozwiązań przestrzennych, kładka na każdym etapie swojego przebiegu, dawać mogłaby dla każdego z użytkowników ciekawych doznań lub wrażeń. Na jednym odcinku bowiem mogłaby być zawieszona ponad koronami istniejących drzew, na drugim wbijać się w w głąb zbocza kopca. Trzecim istotnym elementem w tej części projektu był sam wspomniany już wcześniej plac z pomnikiem Powstania. Plac na planie koła utrzymany jest podobnie jak „plac dolny” w kolorze czerwonym – począwszy od posadzki, po balustradę, siedziska powielające kulisty plan placu, po proponowany „wychodzący” z posadzki znicz – odnoszący się stylem i bryłą do postumentu pomnika, nawiązując do niego, ale poprzez zastosowanie tej samej barwy co reszta zagospodarowania, nie będący jego równoprawnym sąsiadem. Na szczyt prowadzi droga pieszo-jezdna (rowerowa), zakończona miejscami postojowymi „wtopionymi” w zieleń. Położone są one nieznacznie niżej niż płyta placu, dzięki czemu nie ingerują one w widoki na panoramę miasta. U podnóża wzniesienia, zaproponowaliśmy półpubliczną, niemal intymną przestrzeń wokół głazu pod kopiec Konstytucji 1791, „zamkniętą” w formie lustrzanego otwartego pawilonu, który poprzez tak zastosowany materiał „wtopi” go w otoczenie, a zarazem nada ciekawego wyrazu wizualnego.

ETAP 2 i ETAP 3

Najistotniejsze elementy zagospodarowania zostały powielone w tej części parku. Główną ideą jest ponownie utrzymanie lub stworzenie naturalnego parku, z akcentującymi w stosunku do niego przestrzeniami lub budynkami. Na terenie można wyznaczyć cztery istotne osie kompozycyjno-funkcjonale, które wyznaczają i określają całościowy układ urbanistyczny. Jedna przecinająca projektowany park i łącząca ul. Bartycką z ul. Wojskowej Służby Kobiet. Jest to najbardziej reprezentacyjna zielona aleja, w której zaproponowano wyjątkowo - oddzielenie ruchu pieszego i rowerowego. Rozchodzić się od niej miałyby ścieżki i dojścia do najważniejszych funkcji. Po obiekty sportowe z jednej strony, po przestrzenie wypoczynkowe po drugiej. Drugą osią jest ta położona w zachodniej części terenu pomiędzy obiektami sportowymi. Dwa wejścia flankują reprezentacyjną polanę kwiatowo-sensoryczną, a dalej utwardzony plac z równo rozmieszczonymi drzewami – brzozami pośród płytkiego lustra wody, odbijającego wzgórze i pomnik na szczycie. Celem było stworzenie przestrzeni reprezentacyjnej, pełnej symboliki, ale w sposób nie dominujący i sztywny. Kolejnym ważnym traktem jest proponowana przestrzeń wzdłuż ul. Wojskowej Służby Kobiet. Powstała przestrzeń współdzielona, ograniczona byłaby z jednej strony pawilonami położonymi wzdłuż al. Polski Walczącej, z drugiej otwarta na powstały park. Proponujemy tam powstanie przenikających się ze sobą małych placów (kawiarnianych, sportowych) i skwerów. Kolejną osią jest „oś sportowa”. Kolejno położone są wzdłuż niej obiekty sportowe – centrum sportowo-basenowe (które celowo zagłębiono w skarpę tak by jego bryła nie dominowała nad parkiem, a zarazem konkurowała z samym kopcem), pawilony z boiskami i placami sportowymi, po tzw. strefę sportową z głównym boiskiem piłkarskim i przestrzenią do ćwiczeń sprawnościowych. Ostatnią osią jest ta biegnąca w południowowschodniej części, kierunkująca przechodniów na pomnik PW – którą można nazwać „osią edukacyjną” Położone są przy niej – prywatny, otwarty w formie pawilon edukacyjny, złożony z kilku mniejszych obiektów w formie nieregularnego labiryntu, edukacyjny i integrujący plac zabaw o tematyce przyrodniczej – proponujemy np. małą stację meteorologiczną i plac wodny/fontannę. Oś tą domyka projektowany „naturalizowany” staw/akwen wodny, oraz leżący w jego sąsiedztwie pawilon/pawilony ogrodu społecznego. Pełniłyby one szczególną rolę w kształtowaniu świadomości proekologicznej i przyrodniczej, mogłyby się odbywać tam bowiem zajęcia ku temu poświęcone. W ramach powstałych ogrodów „ziemnych” zaproponowaliśmy również powstanie ogrodów wodnych, jako ciekawe wykorzystanie możliwości akwenu.

KONCEPCJA SZATY ROŚLINNEJ

Teren zielony został pomyślany jako park naturalny - zgodnie z wytycznymi do projektu eliminujemy gatunki obcego pochodzenia, a wprowadzamy grupę gatunków rodzimych, cennych dla bioróżnorodności oraz procesów biocenotycznych. Zależy nam na wprowadzeniu pomiędzy drzewa warstwy podszytu, zapewniającej schronieni ptakom i innym zwierzętom oraz gatunkom dającym pożywienie ptakom i zwierzętom oraz pożytek owadom. Warstwa ta pomaga zachować właściwą wilgotność w strefie przyziemia. W wypadku stref o znacznym spadku terenu ważna jest strefa runa leśnego, pomagająca ograniczyć erozję ziemną. Jako główne nasadzenia alejowe proponujemy miododajny gatunek - lipę drobnolistną [Tilia cordata], która doskonale znosi formowanie a kształt jej koron można dowolnie regulować. W okresie kwitnienia wspaniale aromatyzuje powietrze, co stanowi wartość dodaną do walorów terenu zielonego.

Jako drzewa akcentowe na głównym placu wejściowym - brzozę brodawkowatą odmiany purpurowej [Betula verrucosa ‚Purpurea'] o bordowo zabarwionych liściach. Brzozy w odmianie o śnieżno - białych pniach - brzozy pożyteczne [Betula utilis ‚Doorenbos’] proponujemy jako nasadzenia dekoracyjne, tworzące symboliczny zagajnik. W tym wypadku odchodzimy od gatunku krajowego na rzecz wysokiej dekoracyjności białych pni.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl