Konkurs architektoniczno-urbanistyczny na opracowanie koncepcji krajobrazowej i funkcjonalno-przestrzennej rozwoju Kampusu Politechniki Gdańskiej wraz z terenami przyległymi
I nagroda

<<< powrót
  • Anna Dubois, Agnieszka Suchocka, Zofia Zuchowicz
Skład zespołu:
  • Anna Dubois  
  • Agnieszka Suchocka  
  • Zofia Zuchowicz 

Wstęp

Politechnika Gdańska chce rozwijać swój kampus w sposób zaplanowany i uporządkowany. Analiza uwarunkowań (problemy i możliwości) oraz wytycznych uczelni doprowadziła do stworzenia spójnej koncepcji urbanistyczno-krajobrazowej kampusu bazującej na trzech głównych ideach:

Bramy na kampus - powiązanie kampusu z miastem

Kampus Politechniki to znak w strukturze miasta - o czytelnym układzie funkcjonalnym a jednocześnie mocno powiązany przestrzennie z otoczeniem. Ważnym elementem koncepcji są bramy na kampus - przestrzenie wejściowe wprowadzające na teren uczelni i spinające go z systemem miejskich przestrzeni publicznych. Bramy funkcjonują tylko na poziomie ideowym jako łączniki z otoczeniem - projekt zakłada rezygnację z wydzielania kampusu fizycznym ogrodzeniem.

Przestrzenie publiczne - kampus jako przestrzeń między budynkami

Rewitalizacja przestrzeni publicznych kampusu zakłada priorytetowe traktowanie pieszych i rowerzystów. Komunikacja kołowa zostanie uporządkowana i ograniczona na rzecz ciągów pieszych i rowerowych. Projekt zakłada stworzenie spójnego systemu zróżnicowanych przestrzeni publicznych - placów tematycznych, uliczek i zielonych skwerów. Przestrzenie te połączą odrębne dotąd części kampusu w jedną całość, której “sercem” będzie historyczna część.

Zielony kampus - wykorzystanie potencjału miejsca

Projekt wykorzystuje piękne krajobrazowo położenie kampusu - otoczony zielenią, w sąsiedztwie licznych starych parków i terenów zielonych. “Zszywa” przestrzenie między częściami kampusu i miastem przy pomocy zieleni i wody. Porządkuje zieleń na starej części i wprowadza ją do nowej części, tworząc powiązania wewnętrzne oraz z otaczającymi terenami. Projekt przywraca Potok Królewski na powierzchnię, wprowadza zbiorniki retencyjne dla wód opadowych. Włącza wzgórze parkowe pod zbiornikiem w układ przestrzeni zielonych kampusu, wykorzystując naturalne różnice poziomów dla otwarć widokowych i rozwiązań przestrzennych nowej zabudowy.

Analiza stanu istniejącego

Atuty do wykorzystania:
• Centralna lokalizacja, osadzenie w strukturze Wrzeszcza stwarzają możliwości ukształtowania powiązań przestrzennych z otoczeniem kampusu.
• Dobra komunikacja a dzięki planowanej budowie ulicy Nowopolitechnicznej dodatkowo obsługa od strony zachodniej.
• Stary kampus - ciekawy istniejący układ urbanistyczno-architektoniczny.
• Duży zielony teren - możliwości rozwoju przestrzennego - pod zabudowę kubaturową i do urządzenia przestrzeni publicznych (miejskich i zielonych). Możliwości wykorzystania różnic terenu, powiązań widokowych.
• Potok Królewski - obecnie skanalizowany. Możliwość przywrócenia go na powierzchnię. Wykorzystanie naturalnych możliwości retencji wód opadowych.

Problemy do rozwiązania:
• Przestrzenie wewnątrz kampusu są w większości zagospodarowane jako parkingi i ciągi jezdne. Brakuje przestrzeni rekreacyjnych, ciągów pieszych oddzielonych od ruchu samochodowego.
• Brakuje klarownej koncepcji obsługi komunikacyjnej. Zbyt wiele wjazdów prowadzi na teren kampusu. Zwraca uwagę nadrzędność komunikacji samochodowej nad komunikacją miejską i rowerową. Jest niewystarczająca liczba parkingów podziemnych i wiat rowerowych.
• Zieleni brakuje uporządkowania - jedyną urządzoną przestrzenią zieloną jest Park Akademicki. Brakuje ciągów zielonych i niebieskich łączących kampus z okolicznymi parkami.
• Teren jest wygrodzony płotami, co stwarza barierę w odczuwaniu kampusu jako całości.

Projekt

Bramy na kampus


Kampus Politechniki jest miastem w mieście - czytelną strukturą mocno osadzoną w tkance miejskiej. Autonomiczną a jednak powiązaną z otoczeniem. Projekt zakłada wyodrębnienie układu urbanistyczno-architektonicznego kampusu Politechniki z przestrzeni miasta a jednocześnie powiązanie go z systemem miejskich przestrzeni publicznych. Barierą nie będą płoty, mury, ogrodzenia. Projekt zakłada pozostawienie jedynie fragmentów historycznych ogrodzeń wokół starej części kampusu. Pozostałe tereny będą wyróżniały się z otoczenia spójnym charakterem zabudowy i małej architektury oraz zieleni urządzonej.

Symboliczne bramy na kampus to reprezentacyjne przestrzenie wejściowe wprowadzające na teren uczelni z wybranych ważnych kierunków. Poza nimi będą funkcjonowały liczne drobne przejścia wzmacniające poczucie osadzenia kampusu w strukturze przestrzennej Wrzeszcza.

Projekt zakłada priorytet ruchu pieszego i rowerowego, wykorzystanie komunikacji miejskiej a ograniczenie ruchu samochodowego na terenie kampusu. Bramy na kampus to przestrzenie przyjazne pieszym, reprezentacyjne a jednak z dużą ilością zieleni, powiązane funkcjonalnie z przystankami komunikacji miejskiej, ścieżkami rowerowymi i ciągami pieszymi.

Rozwiązania projektowe:

Brama Główna (Plac Główny)
- istniejący plac przed Gmachem Głównym.
• Plac o funkcji reprezentacyjnej.
• Likwidacja parkingu naziemnego w sąsiedztwie placu.
• Wiaty rowerowe i stacja roweru miejskiego.
• Otwarcie na Park Akademicki.

Brama Północna - projektowany reprezentacyjny plac przy skrzyżowaniu ulic Fiszera i Nowopolitechnicznej.
• Przystanki autobusowe i tramwajowe.
• Stacja roweru miejskiego i powiązanie ze ścieżką rowerową.
• Wiata rowerowa.
• Budynki - rozbudowa wydziału OiO oraz pawilon mieszczący przestrzeń eksperymentu, innowacji i transferu wiedzy.

Brama Południowa - projektowany plac przy ulicy Nowopolitechnicznej. Na kampus pomiędzy wydziałami ETI wprowadza pergola łącząca z nowymi budynkami stołówki i kawiarni.
• Potok Królewski.
• Przystanki autobusowe i tramwajowe.
• Stacja roweru miejskiego i powiązanie ze ścieżką rowerową.
• Zadaszony parking rowerowy z zapleczem sanitarnym.
• Budynki mieszczące przestrzeń eksperymentu, innowacji i transferu wiedzy. Możliwe wprowadzenie usług ogólnodostępnych w parterach (kawiarnia, księgarnia).

Place tematyczne

Cała różnorodność życia otwiera się przed nami, gdy poruszamy się pieszo.

Jan Gehl “Miasta dla ludzi”


Ważnym założeniem projektu jest oddanie obecnie zdominowanej przez komunikację kołową przestrzeni kampusu pieszym i rowerzystom. Bramy na kampus to punkty wprowadzenia ich z miejskiego systemu przestrzeni publicznych w system przestrzeni publicznych kampusu. System ten bazuje na sekwencji różnorodnych przestrzeni o wysokiej jakości - uliczek, skwerów, placów i przestrzeni zielonych.

Kampus to miejsce tworzone przez budynki naukowe, ale przede wszystkim przez przestrzeń wokół nich. Dobra organizacja przestrzeni, zapewnienie wygodnego dostępu do wydziałów, płynna komunikacja między nimi, szybkie połączenia z funkcjami pomocniczymi (stołówki, przestrzeń pracy naukowej, domy studenckie) to cechy dobrze zorganizowanego kampusu. Ale kampus to też przestrzeń rekreacji dla studentów i pracowników oraz miejsce ekspozycji sztuki i techniki.

Place tematyczne jako podstawowa jednostka przestrzenna wewnątrz kampusu spełniają tę funkcję. Mieszczą rozproszone muzeum techniki oraz przestrzeń eksperymentu, innowacji i wiedzy. Są inspirującym miejscem pracy i relaksującą przestrzenią wypoczynku i spotkań.

Rozwiązania projektowe:

Plac Centralny
- duża zielona przestrzeń w sąsiedztwie budynków OIO i ETI:
• Plac rekreacyjny, dużo zielonych powierzchni, wyeksponowane wody potoku Królewskiego.
• W centralnej części placu znajduje się amfiteatr pełniący również funkcję zbiornik retencyjnego.
• Nowa zabudowa - w części wschodniej stołówka i budynek kawiarni z przestrzenią ekperymentu. W części północnej rozbudowa wydziału OiO i pawilon ekspozycyjny (przestrzeń eksperymentu, innowacji i transferu wiedzy).

Plac Wodny - na południe od budynku ETI. Mała przestrzeń, której centralnym punktem jest zbiornik wodny połączony z wodami Potoku Królewskiego.

Plac Zielony - przebudowana przestrzeń skrzyżowania ulic Traugutta i Sobieskiego:
• Charakter miejskiego placu z dużą ilością zieleni, część ścian placu stanowią szpalery drzew i granica parku pod Szubieniczną Górą.
• Plac spina kampus z nowymi zabudowaniami po południowej stronie ulicy Traugutta i wprowadza w przestrzeń parku.
• Stacja roweru miejskiego.
• Nowa zabudowa: budynki mieszczące przestrzeń eksperymentu po stronie zachodniej, od południa nowy (przeniesiony) budynek Techno-Service, od wschodu park a na jego tle pawilon kawiarni.

Skwer Stanisława Łukasiewicza - powiązany przestrzennie z ciągiem mniejszych przestrzeni na starej części kampusu oraz z ekspozycją plenerowego muzeum techniki.

Zielony kampus

Koncepcja zakłada utrzymanie gęstości zabudowy na poziomie umożliwiającym zachowanie odpowiedniej powierzchni terenów zieleni. Projekt zachowuje istniejące i wytycza nowe ciągi ekologiczne przechodzące przez kampus i łączące go z otoczeniem - zaprojektowano powiązania zielone z parkami i innymi terenami zieleni miejskiej. Zieleń obecna jest we wszystkich przestrzeniach kampusu, choć w różnym stopniu - na placach reprezentacyjnych jest bardziej stonowana i pełni funkcję tła. Place i przestrzenie rekreacyjne są wypełnione bujną zielenią, która dominuje w nich i nadaje im charakter.

Zieleń „zszywa” starą i nową część kampusu, zachowuje w nich jednak inny charakter. W starej części zieleń wymaga uporządkowania oraz dodatkowych nasadzeń niskiej roślinności. Zachowane zostaną istniejące drzewa, które w małych przestrzeniach tworzą kameralny charakter skupienia i refleksji. W nowej części projekt wprowadza duże zielone przestrzenie, sprzyjające rekreacji i nauce.

Zieleń pełni też w projekcie funkcję ścian urbanistycznych. Zaprojektowano szpalery drzew wzdłuż ulic otaczających kampus a także zielone ściany placów. Kwartały zieleni parkowej stanowią mocne akcenty przestrzenne. Ważnym elementem koncepcji przywrócenie historycznego przebiegu Potoku Królewskiego na terenie kampusu, „wydobycie” go na powierzchnię, wyeksponowanie jego wód w postaci cieku wodnego i zbiorników. Otoczenie Potoku a zwłaszcza Plac Centralny będzie miejscem rekreacji i odpoczynku. Przy zbiorniku na południe od budynku ETI zostanie stworzone otwarte laboratorium rozwiązań prośrodowiskowych i hydrotechnicznych o funkcjach edukacyjnych i popularyzujących ideę rozwoju zrównoważonego. Zbiorniki wodne zlokalizowane wzdłuż cieku Potoku będą pełniły funkcję retencji wód opadowych.

Komunikacja

Komunikacja zewnętrzna: Po wybudowaniu ulicy Nowopolitechnicznej poprawi się dostęp do kampusu transportem publicznym (autobusy, linia tramwajowa), a także powiązanie z systemem miejskich ścieżek rowerowych. W celu poprawy bezpieczeństwa oraz zminimalizowania oddziaływania ruchu kołowego skrzyżowanie ulic Traugutta, Siedlickiej i Sobieskiego zostanie przebudowane na rondo.

Komunikacja wewnętrzna: Koncepcja rozwoju komunikacji na kampusie podporządkowana jest priorytetowi ruchu pieszego i rowerowego, zasadzie łączenia rozdzielonych obecnie części kampusu oraz tworzenia powiązań przestrzeni publicznych i ciągów zieleni. Została ograniczona liczba wjazdów na teren kampusu oraz ograniczony ruch kołowy na terenie kampusu. Istotnie zmniejszono liczbę miejsc postojowych terenowych - pozostawiając miejsca dla osób niepełnosprawnych oraz możliwość dojazdu dla dostaw, straży pożarnej i obsługi budynków. Możliwość zatrzymania czasowego autokarów w ulicy Siedlickiej.

Komunikacja rowerowa: Przy bramach wejściowych na kampus zaprojektowano stacje roweru miejskiego (city bike) powiązane z wewnętrznymi ciągami rowerowymi. W ważniejszych przestrzeniach publicznych ustawione zostaną zadaszone parkingi rowerowe, a w nowych budynkach (zespoły budynków pracy studentów przy Bramie Południowej i przy ulicy Brackiej, rozbudowa wydziałów WARCH, WILŚ przy ulicy Traugutta) będą wbudowane rowerownie - zadaszone parkingi z zapleczem sanitarnym.

Zabudowa

Koncepcja wskazuje możliwości rozwoju kampusu - najlepszego przestrzennego i funkcjonalnego rozlokowania nowej zabudowy, dopasowanego do struktury urbanistycznej kampusu, ziarnistości zabudowy i jej charakteru. Projekt porządkuje kompozycję urbanistyczną kampusu przy jednoczesnym wyeksponowaniu zabudowy historycznej. Służyć temu będzie uzupełnienie pierzei wzdłuż nowoprojektowanej ulicy, przy przestrzeniach wejściowych i wzdłuż ulicy Traugutta.

Nowe zabudowania będą miały spójny charakter architektoniczny przy zastosowaniu ograniczonej palety szlachetnych materiałów (zwłaszcza cegła, tynk), dążąc do stonowanej elegancji. Budynki respektują zieleń, projektowane są z zastosowaniem rozwiązań ekologicznych a także krajobrazowo - nowe wydziały w sąsiedztwie skarpy zaprojektowano w układzie wykorzystującym różnice terenu oraz podkreślającym przebieg ciągów zielonych. Koncepcja w celu nawiązania do sąsiednich budynków kampusu i powiązania przestrzennego z otoczeniem ogranicza wysokość zabudowy - według oznaczeń na rysunku planu zagospodarowania.

Rozwiązania projektowe:
• Budynki i otwarte przestrzenie tworzące razem przestrzeń eksperymentu, innowacji i transferu wiedzy - zlokalizowane punktowo w różnych miejscach kampusu, powiązane z innymi funkcjami (usługowe, np. kawiarnie, księgarnie oraz naukowe - atelier pracy zespołowej studentów). Przestrzenie o różnej powierzchni i wysokości mogące być tłem dla wystaw i działań studenckich.
• Gmach B – przekształcenie elewacji, proponowana ceglana okładzina.
• Stare ETI – dodatkowe wejście od strony południowej, z ukształtowanego placyku.
• Zespół budynków do pracy zespołowej studentów przy ulicy Brackiej - jako miejsce wspólnej pracy, ale i budowania więzi, spędzania czasu. Niewielkie budynki w skali otaczających zabudowań otoczone zielenią sprzyjają integracji.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl