KONKURS NA OPRACOWANIE KONCEPCJI URBANISTYCZNO-ARCHITEKTONICZNEJ PRIORYTETOWEGO OBSZARU REWITALIZACJI CENTRUM W DĄBROWIE GÓRNICZEJ ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM TERENU FABRYKI PEŁNEJ ŻYCIA
I nagroda

<<< powrót
  • ANALOG Piotr Śmierzewski
Skład zespołu:

UZASADNIENIE:

Nagrodę przyznano za wysoki poziom warsztatu urbanistycznego, uwidocznionego w przedstawionych rozwiązaniach. Praca w interesujący sposób w oparciu o potencjał miejsca kreuje nowy obraz śródmieścia Dąbrowy Górniczej.

Jako wartościowe i wnoszące nową jakość w przestrzeń miejską uznano:
• układ przestrzenny oparty o sekwencję 4 zróżnicowanych placów. Przy czym na szczególne uznanie zasługuje zasadnicza decyzja projektowa w obszarze A (Fabryka Pełna Życia), czyli stworzenie zewnętrznej przestrzeni o odpowiednich proporcjach i charakterze odmiennym od reprezentacyjnego charakteru Placu Wolności i ulokowanie placu miejskiego we wnętrzu dawnej fabryki Defum, a nie obok niej.
• czytelne powiązania kompozycyjne i piesze z otaczającymi terenami w szczególności z parkiem Śródmiejskim, centrum handlowym Pogoria i przyszłościowym centrum przesiadkowym;
• sugestię spowolnienia ruchu kołowego ulicy Królowej Jadwigi;
• operowanie czytelną siatką urbanistyczną krystalizującą i stabilizującą założenie urbanistyczne;
• wykształcenie zróżnicowanych w wielkości i klimacie przestrzeni publicznych;
• zaproponowanie atrakcyjnych nowych pół inwestycyjnych, wzbogacających istniejący układ przestrzenny. Nagrodzona praca najlepiej określa przestrzeń, od której należy zacząć inwestowanie w obszarze śródmieścia Dąbrowy Górniczej jako przestrzeń zlokalizowaną w północnej części zespołu hal dawnych zakładów Defum, „wyciętą” z zespołu hal;
• właściwe relacje pomiędzy wielkością zabudowy adaptowanej i projektowanej;
• elastyczne podejście do adaptacji istniejących hal fabrycznych;
• zarysowanie długofalowej strategii, która będzie przygotowana na dowolną możliwą dynamikę rozwoju miasta.

OPIS

Tętniące życiem centrum dąbrowy górniczej potrzebuje gęstej tkanki i zdefiniowanych przestrzeni publicznych. Tylko wtedy, przebywając pomiędzy czterema ścianami możemy, jako mieszkańcy, odnieść nasze fizyczne położenie względem pozostałych części miasta i stwierdzić - jestem w samym środku; i widzimy inne osoby i ich położenie względem tego samego placu lub ulicy, dzięki czemu mamy możliwość wejścia z nimi w relacje to jest podstawa życia miejskiego, o które należy się starać w dzisiejszym zagłębiu, opartym w chwili obecnej bardziej na punktach odniesienia i drogach niż na przestrzeniach, wewnątrz których można się po prostu znajdować.

Projekt adresuje te, i inne - bardziej szczegółowe zagadnienia dotyczące życia w centrum dąbrowy górniczej, aspirując nie tylko do precyzyjnego określenia elementów takich jak budynki, drzewa czy ulice. Dążymy przede wszystkim do określenia długofalowej strategii, która będzie przygotowana na dowolną możliwą dynamikę rozwoju miasta, oraz na wymagającą specyfikę pracy z istniejącą zabudową.

Podstawą projektu w skali centrum miasta jest połączenie miejsc istotnych dla mieszkańców i wycięcie na skrzyżowaniu tych ścieżek placu publicznego. Powstaje rynek fabryczny (przestrzeń wycięta z obiektu) pośród zabudowy po-industrialnej; odrębny w swoim charakterze, jest uzupełnieniem większego i bardziej reprezentacyjnego placu wolności (obiekt usytuowany w przestrzeni). Centrum miasta charakteryzuje się różnorodnością form architektonicznych powstałych w różnych okresach (socrealizm, modernizm lat 60-tych i 70-tych), które projekt porządkuje, podkreśla ich wyjątkowość i kontynuuje. Koncepcja próbuje zszyć, połączyć fragmenty miasta powstałe na styku dawnych osiedli hutników i górników oraz dwóch najważniejszych zakładów przemysłowych, poprzez kontynuację zmian urbanistycznych zapoczątkowanych w latach 50-tych poprzedniego stulecia. Tożsamość miejsca tworzą bowiem nie tylko obiekty wybudowane ale także te nigdy nie zrealizowane, pozostające w sferze pamięci zbiorowej, istniejące tylko w postaci zdjęć, makiet itp. Projekt świadomie sięga po tą utrwaloną na papierze pierwszą wizję centrum miasta, nawiązuje z nią dialog i podejmuje jej najwartościowsze wątki.

Przecięte w latach siedemdziesiątych przez linię tramwajową i dwupasmowe jezdnie, tworzące się centrum dąbrowy górniczej postanowiono ponownie połączyć poprzez pomniejszenie skrajni pasa drogowego, co w konsekwencji doprowadzi do ograniczenia ruchu samochodowego i lepszego połączenia placu wolności z parkiem Hallera. Wybrano rozwiązanie prostsze w stosunku do tunelu pod placem, bo pozwala ono na ograniczenie ruchu na placu a nie jego całkowitą eliminację. Ograniczenie ruchu w tej części miasta pozwoli na oddanie najważniejszej przestrzeni miejskiej (likwidacja ronda i jego konsekwencje) mieszkańcom dąbrowy.

Sposób w jaki FPŻ staje się częścią struktury miejskiej dąbrowy górniczej może być zjawiskiem wyjątkowym na skalę polski, prototypowym dla zagłębia i tworzącej się metropolii, sposobem w jaki miasto wykorzystuje dawne zabudowania fabryczne, intelektualnym wkładem dąbrowy górniczej w rewitalizację terenów poprzemysłowych z partycypacyjnym udziałem lokalnej społeczności. Plac wolności wraz z odzyskaną dla miasta przestrzenią pofabryczną, stającą się nowym centrum życia miejskiego to ta właściwa przestrzeń narracyjna, opowiadająca o historii miejsca i jego przemianach. Zlokalizowany przy placu fabrycznym punkt widokowy pozwala na zobaczeni e tej historii w kontekście całego zagłębia dąbrowskiego. Właściwie zaprojektowana i zrealizowana przestrzeń publiczna to najwłaściwsza wizytówka każdego regionu. Etapowość projektu dopasowana została do aktualnej struktury własności.

Autentyczna zabudowa pofabryczna na terenie fabryki pełnej życia oczarowuje nas urokiem ceglanych ścian i imponujących wnętrz hal produkcyjnych, które mówią nam o specyficznej tożsamości i historii zagłębia. Zabudowania te, poza swoją materialnością i opowieścią ludzi tu niegdyś pracujących, ujawnia nam coś jeszcze. Niewidoczna wewnętrzna logika, która leży u ich podstaw i stanowi o ich unikalnym charakterze architektonicznym. Liniowa logistyka wytwarzania i intencjonalna addytywność są kodem genetycznym zabudowań przemysłowych.

Projekt ma na celu wzmocnienie charakteru obszaru, nie tylko poprzez zachowanie historycznych ścian, dachów i detali, lecz przede wszystkim poprzez integrację starego i nowego zgodnie z nadrzędną, wspólną zasadą budowania. Tylko w ten sposób jesteśmy w stanie wytworzyć spójne, żywotne miejsce, które niezależnie od znajdujących się w nim funkcji będzie przyciągało swoją aurą.

Głównym założeniem w skali obszaru fabryki jest różnorodność zabudowy (różnorodność typologiczna architektury), która pociąga za sobą intensywne użytkowanie o każdej porze dnia i roku. Budynki halowe, bazylikowe, dziedzińcowe, liniowe, niskie i wysokie, stare i nowe (różnorodność formalna architektury) poddają się metamorfozie, adaptują się w oparciu o ponadczasową logikę tego miejsca; tworzą czytelną z poziomu pieszego kompozycję, która jest jedynie tłem lub pomieszczeniem dla dziejącego się tutaj życia.

Zasadniczą decyzją projektową w obszarze a było stworzenie zewnętrznej przestrzeni o odpowiednich proporcjach i charakterze odmiennym od reprezentacyjnego charakteru placu wolności. Po weryfikacji stanu technicznego i wartości architektonicznych istniejących budynków postanowiono część z nich usunąć, aby stworzyć plac we wnętrzu dawnej fabryki Defum, a nie obok niej. Istniejące hale zagospodarowano w zróżnicowany sposób uzupełniając je o nowe, niewielkie budynki zawierające funkcje komercyjne, takie jak usługi i handel w parterach oraz mieszkania i powierzchnie biurowe na kondygnacjach wyższych.

Cały zespół tworzy wyraźną, spójną całość, która odcina się od otaczającej zabudowy podkreślając swoją odrębność. W dalszej przyszłości FPŻ obudowana zostanie budynkami o charakterze głównie komercyjnym, które zapewnią jej ekonomiczną stabilizację. Do budowy nowych obiektów wykorzystano materiał pochodzący z rozbiórki istniejących obiektów. Charakter nowej zabudowy w obrębie FPŻ nawiązuje swoją formą(długie, wydłużone formy hal przemysłowych) i materialnością (cegła, blacha, szkło profilowe, itp.) Do istniejących budynków. Jednoprzestrzenność wnętrz dawnych hal przemysłowych była głównym priorytetem projektowym w adaptacji do nowej funkcji.

Koncepcja FPŻ zakłada neutralność rozwiązań funkcjonalnych pozwalającą mieszkańcom samym decydować o sposobie użytkowania przestrzeni poprzez pozostawienie niezdefiniowanych funkcjonalnie przestrzeni. Projektu zakłada wykorzystanie tylko tej części terenu obszaru a, która pozwala na jednoznaczne i precyzyjne decyzje urbanistyczne, pozostawiając pozostały obszar jako zainwestowany w minimalny sposób (zieleń niska, chodniki) do czasu pozyskania terenów sąsiednich pozwalających na zrealizowanie pełnej wizji projektowej.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl