Konkursu na zagospodarowanie Placu Orła Białego w Szczecinie wraz z koncepcją zagospodarowania w obszarze wyznaczonym Placem Żołnierza Polskiego, ul. Farną i Sołtysią, ul. Ks. Kard. S. Wyszyńskiego i ul. Tkacką
Wyróżnienie

<<< powrót
  • Górski Chmielewska Architekci Sp. z o.o.
  • Pracownia Architektury Krajobrazu "Trzy małe drzewka" Natalia Maćków
Skład zespołu:

IDEA

Główna ideą projektu zagospodarowania Placu Orła Białego oraz ulicy Tkackiej w Szczecinie wraz z obszarami wyznaczonym: Placem Żołnierza Polskiego, ul. Farną i Sołtysią, ul. Ks. Kard. S. Wyszyńskiego i ul. Tkacką, jest stworzenie przejrzystej i spójnej przestrzeni, która tworzy kontynuację istniejącej tkanki historycznej Starego Miasta i jednocześnie jest tłem dla inicjatyw plenerowych, których centrum stanowi Plac Orła Białego. Skromny i czytelny układ, z detalem nawiązującym do historycznych rozwiązań architektonicznych, nie konkuruje z otoczeniem, jednocześnie przez kontrast stylowy z elementami i materiałami nowoczesnymi podkreśla zabytkowy charakter miejsca. Przestrzenie placu tworzy spójną całość, gdzie subiektywne granice rozdzielają przestrzenie na poszczególne funkcje. Subiektywność granic pozwala na elastyczną, czasową zmianę funkcji.

KOMPOZYCJA

Struktura Placu Orła Białego dzieli się kompozycyjnie na dwie części – południową i północną – nie są jednak odrębne, ale tworzą spójną całość. Część północna zachowuje istniejący element małej architektury – Fontannę Orła Białego. Jedyną zmianę jaką wprowadzono są dwa drzewa, niegdyś istniejące wierzby. Zamknięty ruch na ulicy Orła Białego od strony wschodniej placu otwiera nieskrępowanie przestrzeń na usługi znajdujące się w budynkach od tej strony placu, są to głównie usługi gastronomiczne. Ta część placu zarezerwowana jest na ogródki gastronomiczne i wydarzenia okolicznościowe, zwłaszcza związane z znajdującą się w zachodnim układzie kamienic Akademią Sztuki.

Część południowa opiera się na przekształceniu istniejącego układzie zieleni, w tym zachowaniu starodrzewia. Geometryczny rysunek zieleńców jak i narys na posadzce placu w południowej części placu nawiązuje do nieistniejącego już historycznego układu kamienic. Nowoczesne miejskie dachy wiszące nad placem tworzą najważniejszą oś od Fontanny Orła Białego/ skrzyżowania ulic Łaziebnej, Staromłyńskiej, Koński Kierat, plac Orła Białego do Bazyliki Archikatedralnej pw. św. Jakuba Apostoła. Oś podkreśla również kontynuacja elementu wody na Placu Orła białego, jest to oś Fontanny Orła Białego i fontanny umieszczone w centrum placu między zieleńcami. Struktura ażurowego zadaszenia na placu tworzy nieustannie zmieniającą się grę światła i cienia. Zadaszenie opierające się na słupach, swoim kształtem ukierunkowuje zwiedzających na budynek Bazyliki Archikatedralnej, jednocześnie taki zabieg podkreśla i wydobywa jego dominującą bryłę nad okolicą. Zastosowany wzór naprzemiennie ułożonych profili drewnianych to w uproszczeniu nawiązanie do gotyckich sklepień znajdujących się w pobliskiej bazylice. Stworzony dach miejski będzie stanowić lokalny punkt spotkań, miejsce organizacji wydarzeń okolicznościowych, zarazem tworzący cień, element architektoniczny o rozpoznawalnym charakterze. Podobną inspiracją zasugerowano się przy tworzeniu wzoru kamiennej posadzki. Jej geometryczny kształt to ukłon w stronę europejskiego szlaku gotyku, biegnącego przez miasto Szczecin. Przeplatająca się bogata zieleń na placu ze szlachetnymi materiałami posadzek oraz wielofunkcyjnym dachem miejskim zlokalizowanym na placu to główne zalety rewitalizacji tego miejsca. Podwyższone zieleńce wraz zatoczkami z miejscami do siedzenia tworzą intymne przestrzenie pod drzewami, jednocześnie wprowadzają czytelną kompozycję placu. Od strony zachodniej i południowej od wnętrza rynku zieleńce zakończono betonowymi siedziskami o różnej wysokości pełniącymi rolę ławek, a od strony wschodniej na zieleńcach pod drzewami ustawiono leżaki – taki układ tworzy wnętrze w centralnej części rynku, idealne dla widowisk. Poprzez niwelację terenu, usunięcie schodów terenowych stworzono przestrzeń ogólnodostępną dla osób niepełnosprawnych.

Szata roślinna w zieleńcach zachodnich i południowych jest różnorodna, tworzy kompozycję, która wraz z całym układem placu, stanowi harmonijną całość. Kakofonię roślinności uspokaja zieleń trawników od strony wschodniej, jak i spokojna, neutralna struktura i kolorystyka posadzki placu. Duża ilość zieleni wprowadzona w kompozycję rynku uspokaja ją, sprawia że jest bardziej przyjazna człowiekowi, atrakcyjna, daje cień latem.

Kompozycja ulicy Tkackiej podzielona jest na zielniki z nasadzeniami roślin niskich i wysokich, a także wyznaczonymi miejscami postojowymi. Taki naprzemienny układ kompozycyjny ogranicza i spowalnia jednokierunkowy ruch samochodowy, a także uatrakcyjnia przestrzeń dla przechodniów, dzięki wprowadzeniu większej ilości zieleni z atrakcyjnymi siedziskami wkomponowanymi blisko zieleńców. Kompozycję ulicy tworzy również wykorzystanie dwóch rodzajów posadzek. Wprowadzone rozwiązania czynią przestrzeń bardziej interesującą, zachęca do otwarcie usług w parterach budynków.

FUNKCJA I KOMUNIKACJA

Podział funkcjonalny Placu Orła Białego jest podyktowany istniejącymi powiązaniami komunikacyjnymi oraz wprowadzeniem nowej zabudowy od strony południowej placu. Budynek w którym znajduje się Trattoria Toscana, w propozycji urbanistycznej zmieniono na 3 budynki różniące się jedynie formą, ponieważ funkcja pozostaje ta sama. Pasy ruchu kołowego pozostały w swojej organizacji bez większych zmian. Ograniczona ruch kołowy do 30 km/h biegnący wzdłuż zachodniej elewacji rynku. Usunięto ruch samochodowy biegnący dotychczas wzdłuż wschodniej elewacji rynku, zastąpiono go pasem pieszym o charakterze "deptakowym", a usługi znajdujące się w tej części zyskują rangę atrakcyjnych, proponuje się głównie usługi gastronomiczne. Jezdnie wydzielają strefę główną placu do której od strony południowej przylega pas parkowania. Brak pasa ruchu pieszego od strony zachodniej zmusza przechodniów do pójścia deptakiem wschodnim, bądź wejście na plac jedną z alejek między zieleńcami.

Południowa część Placu Orła Białego jest bardziej kameralna, poprzez otulenie przestrzeni rynku zieleńcami – zieleń niska i wysoka – z intymnymi zakątkami. Jednak jego centrum może stanowić doskonałe miejsce dla przedstawień, kameralnych koncertów, festynów, ekspozycji plenerowych. Ta część jest ramą dla Bazyliki Archikatedralnej. Północna część placu jest bardziej otwarta, w tym miejscu wyczuwa się przestrzeń, tutaj mogą odbywać się wystawy, jarmarki, a także jest to miejsce gdzie latem można rozstawić małe ogródki restauracyjne i kawiarniane.

Takie rozwiązania przestrzeni placu spowodują, że zagospodarowanie tego miejsca nie będzie tymczasowe, funkcje mogą zmieniać się w zależności od potrzeb, pór roku, świąt. Taki plac może być wielofunkcyjny, a służy temu lokalizacja. Teren placu znajduje się bezpośrednio przy Akademii Sztuki, w sąsiedztwie budynków o usługach publicznych i mieszkalnych, Bazyliki Archikatedralnej, w pobliskich uliczkach, znajduje się Muzeum Narodowe, Zespół Państwowych Szkół Muzycznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny, a w nieznacznej odległości Zamek Książąt Pomorskich, to sprawia, że plac ma charakter reprezentacyjny.

Problem miejsc postojowych został rozwiązany przez wkomponowanie ich od strony południowej. Proponuje się aby były to miejsca postojowe tymczasowe, dla interesantów pobliskich usług. Ograniczenie ruchu kołowego, a także ilości miejsc postojowych bezpośrednio na Placu Orła Białego, znacznie poprawia jakość przestrzeni placu.

Aby rozwiązać problem braku miejsc parkingowych sugeruje się zwiększenie budżetu na realizację projektu w celu wybudowania parkingu podziemnego pod płytą Placu Orła Białego. Po dostosowaniu projektu – koncepcja nie straciłaby na jakości i programie (w tym zieleń i woda). Taki parking, nie szpeciłby przestrzeni, a rozwiązałby problem braku miejsc postojowych i parkingowych mieszkańców Placu i pobliskich budynków, jak i interesantów.

Ulica Tkacka pełni rolę nieformalnego deptaku, ponieważ zastosowano tylko estetykę deptaku, ruch kołowy na ulicy pozostaje nadal, jednak jest on dość ograniczony i jednokierunkowy. Atrakcyjnie zaprojektowana przestrzeń, uporządkowanie miejsc postojowych, służą poprawie estetyki i tworzeniu nowych usług w parterach budynków znajdujących się przy ulicy. Zaprojektowano zieleńce i siedziska, dzięki temu ruch pieszych może być tymczasowo zatrzymany w tej przestrzeni, a miejsce może zyskać charakter towarzyski.

W projekcie uwzględniono garaże podziemne i częściowo nadziemne w kilku innych lokalizacjach obszaru opracowania konkursowego. Jedną z nich jest nowo zaprojektowany budynku przychodni publicznej. Garaż dwukondygnacyjny podziemny z jedną kondygnacją nadziemną. Garaż znajduje się nie tylko pod samym budynkiem przychodni, ale również w dziedzińcu kwartału. Dach garażu pełni rolę wielkiego tarasu zielonego dostępnego dla interesantów/mieszkańców. Wielkość budynku umożliwia umieszczenie w nim innych usług, także mieszkaniowej, bądź hotelowej. Kolejną lokalizacją garażu podziemnego jest teren pod dzisiejszym boiskiem Zespołu Szkół Ogólnokształcących Nr 6 przy ulicy Mariackiej. Garaż ten jest w pełni podziemny.

Przy ulicy Tkackiej zaprojektowano budynek mieszkalno-biurowy z garażem podziemny dwukondygnacyjnym z dwiema kondygnacjami nadziemnymi. Dach garażu pełni rolę wielkiego tarasu zielonego dostępnego dla mieszkańców. Garaż podziemny dwukondygnacyjny znajduje się także pod nowo zaprojektowanymi budynkami mieszkalno-usługowymi na terenie Bazyliki Archikatedralnej.

ROZWIĄZANIA MATERIAŁOWE I MAŁA ARCHITEKTURA

Nawierzchnia Placu Orła Białego w całości zaprojektowana jest z trwałych płyt kamiennych. Wybrano kolory neutralne, jasne, jednak nie jednolite. Geometryczny narys historycznych kamienic w części południowej Placu Orła Białego wykonano z drobnej ciemnej kostki granitowej. Grubość płyt uzależniona od użytkowania nawierzchni. Krawężniki również granitowe. Schody wykonane z bloków jasnego kamienia. Mała architektura placu, to elementy o prostej, geometrycznej i nowoczesnej formie. Trójkątne elementy dachu miejskiego wykonane z belek jasnego drewna, a pomiędzy nimi zawieszono płachty z jasnego nieprzemakalnego płótna, dach podtrzymują stalowe belki o jasnej barwie. Podstawowymi materiałami wykorzystanymi w projekcie latarni, koszy na śmieci stojaków rowerowych itp. są profile aluminiowe i szkło hartowane mleczne.

Na ulicy Tkackiej zaprojektowano nawierzchnię naprzemienną z szerokich pasów płyt kamiennych o jaśniejszej barwie oraz kostki granitowej 10 x 10 cm o ciemniejszej barwie. Grubość płyt uzależniona od użytkowania nawierzchni. Krawężniki również granitowe. Elementy małej architektury – donice na rośliny i siedziska – zaprojektowano z jasnego kamienia i drewna o jasnej barwie. Podstawowymi materiałami wykorzystanymi w projekcie latarni, koszy na śmieci stojaków rowerowych itp. są profile aluminiowe i szkło hartowane mleczne.

OŚWIETLENIE

System oświetlenia Placu Orła Białego i ulicy Tkackiej polega na zastosowaniu kilku uzupełniających się rozwiązań. Głównym źródłem światła na placu są wysokie latarnie rozstawione zgodnie ze siatką modularną. Światło liniowe wmontowano w nisze schodków placu. Zastosowano także światło punktowe wmontowane w: posadzkę placu – przy Fontannie Orła Białego, w fontannach przy zieleńcach, a także na całej powierzchni zieleńca między drzewami, podkreślając ich korony nocą.

ZIELEŃ

Zieleń istniejąca.


Kompozycja zieleni istniejącej składa z trzech warstw: wysokiej (tworzonej przez drzewa), średniej (tworzonej przez krzewy) oraz niskiej (trawnik). Najbardziej istotnym i jednocześnie dominującym elementem układu kompozycyjnego istniejące zieleni są drzewa, posadzone w układzie szpalerowym, podkreślające układ placu i przebieg głównych ulic. Drzewa wzdłuż dwóch ulic są odpowiednio dobrane zarówno wielkością i pokrojem do wielkości placu. Z jednej strony stanowią one barierę od ruchliwych ulic tworząc przytulne, wyodrębnione wnętrze, z drugiej zaś nie ograniczają widoczności i nie odcinają całkowicie placu od okalających go kamienic. Od strony wschodniej placu nasadzenia drzew są już bardziej swobodne, wielogatunkowe. Interesującym akcentem kompozycji zieleni jest duży okaz wierzby płaczącej, który jednak zbyt słabo wyróżnia się spośród zwartej grupy drzew o zbliżonej barwie. Nasadzenia krzewów są monotonne i pozbawione ekspresji oraz kolorytu.

Zieleń projektowana

W projektowanym układzie zieleni proponuje się pozostawienie szpalerów lipy od wschodniej i południowej strony placu, jako wyraźnych ścian tworzących jego wnętrze. Drzewa od strony wschodniej proponuje się zastąpić szpalerem drzew jednego gatunku o kontrastowym zabarwieniu liści, stanowiących tło dla akcentu, jakim jest wierzba płacząca. Główna część placu pozostanie bez roślinności.

Nasadzenia roślin niskich proponuje się głównie na obrzeżach placu, jako uzupełnienie istniejących i nowoprojektowanych drzew. Zamierzonym zabiegiem kompozycyjnym będzie połączenie dwóch kontrastowych stylów: formalnego i nieformalnego. Jako alternatywę dla istniejącego układu zieleni proponuje się wprowadzenie prostych, geometrycznych, powtarzających się rabat obsadzonych wieloma gatunkami krzewów, bylin traw. Nasadzenia roślin w obrębie rabat będą swobodne, naturalistyczne, imitując fragment krajobrazu łąkowego.

Gatunki proponowane do nasadzeń

Aby uatrakcyjnić przestrzeń, wzbogacić ją w różnorodne formy, wprowadzić kolor, proponuje się posadzić zarówno krzewy, jak i byliny, rośliny cebulowe i ozdobne trawy. Te ostatnie szczególnie dodadzą kompozycji lekkości i przewiewności. Nasadzenia drzew ograniczą się do wprowadzenie jednego gatunku, proponowane drzewa to lipa drobnolistna odm. Rancho. Wśród projektowanych krzewów znajdują się gatunki zimozielone, m.in. sosna górska w odmianach, gatunki kwitnące, tj. hortensja ogrodowa odm. Blaumeise czy lilak Meyera, gatunki o barwnych liściach, m.in. tawuła japońska odm. Goldflame, berberys Thunberga odm. Golden Carpet. Ważną grupę, decydującą o atrakcyjności placu głównie w okresie letnim, będą stanowiły byliny o barwnych kwiatach. Do nasadzeń zaproponowano m.in. czosnek olbrzymi, czosnek Schuberta, liatrę kłosową, szałwie omszoną, jeżówke purpurową oraz przetacznik kłosowy. Dominującym elementem na rabatach będą jednak różne gatunki traw ozdobnych, tj. turzyca oszimska, owsiczka wieczniezielona, proso rózgowate, rozplenica japońska, ostnica cieniutka, kostrzewa Gaultiera. Dobrane gatunki różnią się pokrojem, wysokością, zabarwieniem i trwałością walorów dekoracyjnych.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl