Konkursu na zagospodarowanie Placu Orła Białego w Szczecinie wraz z koncepcją zagospodarowania w obszarze wyznaczonym Placem Żołnierza Polskiego, ul. Farną i Sołtysią, ul. Ks. Kard. S. Wyszyńskiego i ul. Tkacką
II nagroda

<<< powrót
  • ARCHAID Pracownia Architektoniczna
Skład zespołu:

Wnętrze Placu Orła Białego wyznaczone jest przez cztery pierzeje o różnym charakterze. Wzdłuż ulicy Staromłyńskiej jest to zabudowa historyczna o funkcjach publicznych tj. uczelnia i instytucje bankowe, wzdłuż ulicy Grodzkiej i Mariackiej zabudowa mieszkaniowa z lat 60-tych z lokalami handlowo-usługowymi oraz wzdłuż ulicy Koński Kierat z zabudową historyczną i historyzującą wraz z lokalami handlowymi i galeriami.

Głównym punktem jest Fontanna Orła Białego, która ze względów technicznych nie pełni swojej pierwotnej funkcji. To wokół niej skupia się całe życie w obrębie placu. Funkcjonuje tu Akademia Sztuki oraz popularne restauracje. Instytucje bankowe natomiast generują ruch tylko w dni robocze. Wschodnia pierzeja placu biegnąca po łuku w kierunku katedry jest funkcjonalnie „odcięta” od reszty placu. Jedynym z powodów tej izolacji są różnice rzędnych terenu opadającej w kierunku katedry jezdni podczas gdy plac utrzymuje się na stałym poziomie ( różnice terenu do 1,5m ).Gęsto zarośnięta skarpa i brak ciągów pieszych w tej części wnętrza urbanistycznego są powodem marginalizacji tej pierzei oraz odcięcia całego Placu Orła Białego od katedry Św. Jakuba. Jedyny ciąg pieszy w tej części placu biegnie w kierunku kładki nad ulicą Wyszyńskiego. Wewnętrzną cześć placu stanowi parking samochodowy oraz zaniedbany zieleniec wraz z przypadkowo ustawionym pomnikiem Flory.

Plac Orła Białego w chwili obecnej zdominowany jest przez funkcję parkingową, która powoli zawłaszcza przestrzeń przynależną niezmotoryzowanym mieszkańcom miasta. Ruch samochodowy dopuszczony jest po całym obwodzie placu oraz w jego wnętrzu gdzie znajduje się duży parking. Szerokie jezdnie ulicy Staromłyńskiej i Grodzkiej w obrębie wnętrza urbanistycznego oraz brak oznakowania poziomego tylko potęguje chaos komunikacyjny gdy kierowcy przejeżdżający przez plac próbują ominąć tych szukających miejsc do parkowania.

Jednym z głównych atrybutów placu są istniejące szpalery dorodnych lip wzdłuż zachodniej i południowej pierzei, które bardzo mocno definiują przestrzeń. Wspomniana zieleń wysoka wzdłuż wschodniej pierzei jest przypadkowa i nie jest wynikiem świadomych nasadzeń tak jak ma na pozostałej części placu. Jedyny wyjątek stanowi tu bardzo duża wierzba płacząca.

Przed II wojną światową, od strony Bazyliki, plac domknięty był kwartałem zabudowy a sama przestrzeń publiczna skupiała się bezpośrednio w otoczeniu Fontanny Orła Białego. Mimo iż zabudowa mieszkaniowa z lat 60-tych nie pokrywa się dokładnie z zabudową historyczną to obecny układ przestrzenny wydaje się do niej nawiązywać o czym mogą świadczyć szpalery lip odwzorowujące nieistniejące pierzeje.

ZAŁOŻENIA PROJEKTOWE

Założeniem pracy konkursowej jest stworzenie placu o charakterze rynku miejskiego będącego główną przestrzenią publiczną Szczecina, przestrzeni reprezentacyjnej stworzonej przy użyciu wywarzonych zabiegów architektoniczno-urbanistycznych ale jednocześnie pełniącej centrum dzielnicy mieszkalnej przyjaznej dla mieszkańców.

Główną wytyczną projektową było uwidocznienie zarówno w funkcji jak i zastosowanych materiałach podziału urbanistycznego sugerującego dawny kwartał. Projekt nie ma na celu odtwarzania przebiegu nieistniejącej zabudowy lecz bardziej podkreślenie skali średniowiecznego placu wokół Fontanny Orła Białego. Pomimo decyzji o wyłączeniu z ruchu samochodowego ulic w obrębie placu ( z wyjątkiem ul. Grodzkiej ) projekt zachowuje rysunek przebiegu jezdni wzdłuż pierzei. Wokół budynków zachowano klasyczne chodniki z płyt granitowych obramowane krawężnikami od strony jezdni. Stanowią one ramę dla całego rysunku posadzki. Konsekwencją wyżej wymienionych założeń jest wydzielenie w rysunku posadzki placu o szerokości elewacji Pałacu Pod Globusem tak aby Fontanna Orła Białego była jego centralnym punktem. Dodatkowo podział ten uwidacznia istniejący szpaler drzew oraz projektowane nasadzenia wzdłuż północnej pierzei ( na osi ulicy Koński Kierat ). Nawierzchnia placu łączy się bezpośrednio z ulicami biegnącymi wzdłuż budynków. Zastosowano tutaj kostkę granitową w różnych odcieniach szarości z przełamaniami koloru rudego. Mała architektura w postaci podłużnych siedzisk z kamienia, których linia kontynuowana jest w rysunku posadzki dodatkowo kadruje to wnętrze podkreślając Fontannę Orła Białego. Użyte materiały mają działać na zasadzie kontrastu faktur tzn. gładkich powierzchni rzeźby i ławek do łamanej faktury kostki.

Głównym założeniem drugiej części placu było jego otwarcie na Bazylikę Św. Jakuba oraz wciągnięcie ciągu pieszego biegnącego wzdłuż budynków przy ul. Mariackiej w obręb funkcjonalny Placu Orła Białego. Aby pokonać różnicę terenu w południowo wschodnim narożniku zastosowano stopniowe tarasy rozłożone wachlarzowo, będące powieleniem przesuniętej płyty rynku. Zabieg ten pozwala nie tylko na pokonanie różnicy terenu ale kreuje również główne wejście na plac od strony katedry, zamku czy dworca kolejowego. Na poszczególnych poziomach zaplanowano duże zieleńce, ławki oraz nasadzenia szpalerów drzew, które stopniowo przechodzą od kierunku istniejącego szpaleru wzdłuż ul. Grodzkiej dopełniając się do zachowanej wierzby płaczącej. Fontanna posadzkowa stanowi kontynuację rytmu wyznaczonego przez tarasy a jej liniowy charakter wraz z podłużnymi pasami rysunku posadzki kierują na Fontannę Orła Białego.

Otwartą przestrzeń zrównoważono poprzez stworzenie „zadaszenia miejskiego” w postaci drzew. Istniejący szpaler lip wzdłuż zachodniej pierzei ( na osi ul. Staromłyńskiej ) zdublowano tak aby zmniejszyć jego odległość od elewacji budynków i wytworzyć pod nim aleję wraz z siedziskami. Miejsce to będzie idealnie się sprawdzać w letnie słoneczne dni. Podwójna linia drzew kadruje pomnik Flory, zlokalizowany od strony ulicy Grodzkiej. Lokalizacja ta nie konkuruje z Fontanną Orła Białego i pozwala na odpowiednią ekspozycję od tej strony placu.

ORGANIZACJA RUCHU

Projekt zakłada wyłączenie z ruchu Placu Orła Białego z pozostawieniem przejazdu dwukierunkowego ulicą Grodzką. Przejazd wzdłuż zachodniej pierzei będzie możliwy dla pojazdów technicznych oraz dostaw w wyznaczonych godzinach. Każdy z czterech wjazdów na plac ograniczony jest słupkami drogowymi chowającymi się w ziemi. Projektant wyszedł z założenia, że pozostawienie ruchu samochodowego na placu nie pozwoli na wytworzenie reprezentacyjnej funkcji jakiej oczekują mieszkańcy. Szczególnie jeśli ruch ten miałby odcinać jedyną historyczną pierzeję od placu.

Dojazd do ulicy Grodzkiej powinien odbywać się od ulicy Farnej ( z centrum jak i od strony prawobrzeża) tak aby jak najbardziej zminimalizować ruch wewnątrz kwartału. Drugi dojazd, jednokierunkowy odbywać się może poprzez ulicę Staromłyńską, Łaziebną i dalej ulicą Tkacką w kierunku Wyszyńskiego. Są to kierunki obsługujące ruch ogólny. Wzdłuż tych ulic przewidziano lokalizację miejsc parkingowych. Zarówno na ulicy Farnej oraz Staromłyńskiej ze względu na dużą szerokość istniejących jezdni możliwa jest lokalizacja parkingów pod kątem 90 stopni. Również na odcinku ulicy Tkackiej od Łaziebnej do Grodzkiej przewidziano ten sam sposób parkowania. Zlokalizowanie zatok po jednej tronie jezdni pozwala uwolnić chodniki po drugiej stronie ulicy. Również szerokość ulicy Grodzkiej pozwala na wyznaczenie parkowania pod kątem 90 stopni do osi jezdni.

Ulica Farna – 44 m.p.
Ul. Grodzka – 47m.p.
Ul. Tkacka – 33 m.p. ogólnodostępne + 18m.p. w strefie zamieszkania
Ul. Staromłyńska- 43 m.p.
RAZEM : 187m.p.

Zapotrzebowanie na miejsca parkingowe możliwe jest do zbilansowania w budynkach o funkcji parkingowej. Jest to możliwe w miejscu budynku przychodni przy czym należy dążyć do zmniejszania ruchu w uliczkach kwartałów natomiast lokalizacja parkingowca w obrębie obszaru, który ma pełnić rolę starego miasta nie jest do końca właściwa.

UL. TKACKA

Pozostały odcinek ulicy Tkackiej od ulicy Łaziebnej do wyjazdu na Plac Żołnierza zaprojektowano w formie tzn woonerfu. Oznacza to przyjęcie organizacji ruchu typu „strefa zmieszkania” Ideą woonerfu jest to aby każdy użytkownik ulicy miał takie same prawa. Żadna z grup nie może być faworyzowana, Ruch odbywa się całą szerokością pasa drogowego. Nie wydziela się klasycznej jezdni krawężnikami a chodników nie podkreśla się np. płytami granitowymi gdyż każdy z tych zabiegów definiuje drogę poruszania się użytkownika. Kierunki poruszania wyznacza się elementami małej architektury, liniowymi odprowadzeniami wód opadowych czy latarniami ulicznymi. Na całej długości wyznaczono pasy parkingowe ograniczone zieleńcami. W zależności od zapotrzebowania i pory roku pasy te mogą pełnić funkcje również funkcję ogródków lokali gastronomicznych czy wystawowych.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl