Konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej zamierzenia inwestycyjnego pod nazwą Świętokrzyski Kampus Laboratoryjny Głównego Urzędu Miar
I nagroda

<<< powrót
  • BDM Architekci
Skład zespołu:
  • Krzysztof Banaszewski,  
  • Maciej Dembiński,  
  • Filip Karlicki,  
  • Jacek Mroczkowski,  
  • Teresa Piecuch,  
  • Karolina Wojewoda,  
  • Kamila Walewska,  
  • Martyna Grygorczuk,  
  • Jakub Koźlik  
  •  
  • https://www.bdma.com.pl/  
  •  

1. Główne zmiany projektowe względem I etapu konkursu.

Pierwszą zasadnicza zmianą w organizacji kampusu jest relokacja budynku zawierającego funkcje zarządu kampusu, obsługowo-techniczne i ochrony. Został on umiejscowiony na froncie założenia, od ulicy Wrzosowej, dzięki czemu pełni funkcję głównego budynku wejściowego.

Drugim elementem poddanym zmianom jest przebieg kładki łączącej laboratoria – głównej komunikacji wewnętrznej kampusu. Dzięki optymalizacji wysokości posadowienia poszczególnych laboratoriów kładka zachowuje jeden poziom na całej swojej długości. Dodatkowo została ona zamknięta w pierścień umożliwiający wygodną komunikację, bez konieczności wychodzenia na zewnątrz budynku.

Trzecią istotną zmianą dla usprawnienia komunikacji zewnętrznej kompleksu jest zmiana przebiegu obwodowej drogi dojazdowej. Nowy kształt umożliwia łatwiejszą komunikację między budynkiem frontowym (punktem POK), a laboratoriami położonymi na końcu kampusu.

W celu skrócenia drogi komunikacji przestrzeń wewnętrznego dziedzińca została zawężona w stosunku do projektowanej w I etapie konkursu.

Opis projektowanego kompleksu

2.1. Założenia projektowe i inspiracje


Podstawowym założeniem przestrzennym jest układ skierowany do środka, oparty o wewnętrzny dziedziniec. To odpowiedź na rozległość założenia, jego peryferyjne położenie oraz samodzielność zespołu, a co za tym idzie jego naturalną introwertyczność.

Taki układ przestrzenny odpowiada archetypowi miejsca przechowywania i opracowywania wzorców wiedzy udostępnianej ogółowi społeczeństwa, ale także wiedzy chronionej przed skażeniem lub zniekształceniem. Podobne funkcje w przeszłości pełniły klasztory, uniwersytety, biblioteki itp. Dokładnie tak jak w przypadku kampusu GUM, tego typu zespoły łączyły w sobie funkcje mieszkalne, edukacyjne oraz miejsca codziennej pracy.

Na strukturę funkcjonalną kampusu składają się oddzielne strefy użytkowe o różnym charakterze i dostępności:
- strefa dostępna publicznie, plac i parking przed kampusem w przyszłości uzupełniona ogólnodostępnym budynkiem dydaktycznym
- strefa chroniona barierami fizycznymi o ściśle kontrolowanym dostępie, składająca się z dwóch podstref:
- strefa o charakterze uniwersyteckim wewnątrz kampusu, z ruchem pieszym, wysokiej jakości przestrzenią dziedzińca, otoczoną budynkami skierowanymi stroną pełną „życia” do tego wnętrza,
- strefa o charakterze przemysłowym na zewnątrz układu, z kubaturami laboratoriów, układem komunikacji kołowej i placów technicznych oraz drzewami i zielenią leśną, istniejąca na terenie założenia.

2.2. Dziedziniec kampusu

Dziedziniec spełnia swoją funkcję na kilku płaszczyznach:
- jest przestrzenią komunikacji pieszej, łączącej najkrótszą drogą budynki laboratoriów,
- jest przestrzenią spotkań relaksu i integracji pracowników,
- jest przestrzenią zakomponowanego i efektownie zagospodarowanego krajobrazu o wartości widokowej.

Przestrzeń tą zaprojektowano najbardziej pieczołowicie ze wszystkich przestrzeni zielonych kampusu, z największą dbałością o detal, ale także z zielenią odróżniającą się od rodzimej roślinności otocznia.

Przy rozległości całego terenu wielkość dziedzińca została zminimalizowana dla uzyskania skali ludzkiej i pieszych odległości między poszczególnymi budynkami. Budynki laboratoriów i obsługi zostały do siebie zbliżone i połączone opasującą dziedziniec kładką, domykającą układ przestrzenny. Kryte i ogrzewane przejście jest główną arterią komunikacyjną, która kompozycyjnie przechodzi przez budynki na wylot. W zależności od usytuowania i ukształtowania terenu łączy poszczególne budynki na różnych kondygnacjach.

Ważnym elementem kompozycji wewnętrznej wszystkich budynków jest usytuowanie pomieszczeń pracy i pobytu pracowników od strony dziedzińca. Ma to na celu stworzenie widokowej i komunikacyjnej łączności pomiędzy dziedzińcem i otaczającymi go budynkami, jednocześnie eksponuje najbardziej oszklone fasady, za którymi pracują ludzie.

2.3. Rygor kompozycyjny zabudowy

Całość kompozycji zabudowy kampusu została podporządkowana modułowi projektowemu. Wszystkie rzuty, elewacje, przekroje, ciągi komunikacyjne oraz elementy zagospodarowania terenu oparto o siatkę ortogonalną o skoku 150 cm. Ten strukturalny korzeń projektowanej zabudowy obrazuje ludzką skłonność do uporządkowania świata, zmierzenia i zważenia go– przełożenia na zapisywalne parametry. Główny Urząd Miar jest kwintesencją takich prób zrozumienia świata. Ortogonalny i przewidywalny układ budynków zderza się z nieregularnością ukształtowania terenu, chaosem i ciągłymi zmianami zachodzącymi w naturze.

2.4. Dostępność i powiązania komunikacyjne

Kampus został podzielony na dwie strefy dostępności – publiczną oraz zamkniętą. Część zabudowań jest ogólnodostępna co pomaga w budowaniu wizerunku Głównego Urzędu Miar jako instytucji otwartej. Odwiedzający będzie miał możliwość „podejrzenia” i zrozumienia procesów zachodzących na terenie kampusu, pomimo braku bezpośredniego dostępu. Symbolem tej otwartości jest ukształtowanie rozległych frontowych schodów, otwierających się na wnętrze dziedzińca, nie pozwalających jednak na bezpośrednie wejście na teren kampusu GUM.

Kampus będzie podłączony do publicznego układu drogowego poprzez drogę wewnętrzną łączącą teren inwestycji z ul. Wrzosową. Połączenie to prowadzi przez bramę główną w rejonie budynku obsługowo-technicznego i zlokalizowanej w nim wartowni oraz prze bramę techniczną na drugim końcu pętli drogi wewnętrznej. Dodatkowo przewidziano – dwie bramy ewakuacyjne, zlokalizowane u wylotu ul. Dąbrowszczaków i drogi wewnętrznej łączącej teren inwestycji z aleją ks. Popiełuszki. Bram tych nie przewidziano do codziennej eksploatacji. Używana będzie jedynie na wypadek wydarzeń awaryjnych lub ewentualnie jako dojazd budowlany podczas realizacji II etapu inwestycji.

2.5. Zagospodarowanie terenu

2.5.1. Etapowanie


Przy podziale na etapy podstawową przyjętą zasadą było zapewnienie realizacji dziedzińca i otaczających go bezpośrednio budynków w pierwszej kolejności. Obiekty drugiego etapu realizowane będą w zewnętrznym kręgu jako kubatury wolnostojące lub rozbudowy już istniejąych budynków pierwszego etapu. Dodatkową zaletą tego rozwiązania jest zmniejszenie uciążliwości prowadzonych robót budowlanych dla już funkcjonującej części kampusu.

2.5.2. Strefowanie

2.5.2.1. Strefa laboratoryjno-badawczą;


Budynki laboratoryjne przewidywane do zrealizowania w pierwszym etapie (L1, L2, L3, L4, L6, L7, L10, L11) zostały zlokalizowane wokół centralnego dziedzińca. Laboratoria L5, L8 i L9 zgodnie z wytycznym zamawiającego stanowią samodzielne budynki. Rozbudowa poszczególnych laboratoriów o dodatkowe stanowiska drugiego etapu będzie odbywać na zapleczach poszczególnych obiektów laboratoryjnych i jest zgrupowana głównie wzdłuż wschodniej granicy oraz drogi dostawczej.

2.5.2.2. Strefa obsługowo-techniczna części laboratoryjno-badawczej;

Strefa składa się z budynku obsługowo-technicznego oraz zespołu budynków mieszkalnych stanowiących bazę socjalną dla prowadzących badania długookresowe. Budynek obsługowy stanowi bramę wjazdową do kampusu od strony ul. Wrzosowej. W poziomie przyziemia, w podcieniu od strony głównego placu wejściowego znajduje się główne wejście i strefa styku przestrzeni ogólnodostępnej i kontrolowanej. W tej części budynku znajduje się obszerny dwukondygnacyjny hol z recepcją i punktem obsługi klientów. Jest to główna „brama” do całego kampusu dla pracowników i gości.

Z drugiej strony tego samego budynku znajduje się stanowisko kontroli dostępu ruchu samochodowego. Tuż obok, w budynku znajduje się wartownia, część warsztatowa, magazynowa i garażowa. Na piętrze zlokalizowana jest strefa zarządcza kompleksu, bufet oraz część wdrożeniowo–dydaktyczna. Zespół mieszkalny dla prowadzących badania długookresowe został zlokalizowany w południowej części działki, na zboczu góry Hałasa, w formie małych domków jednorodzinnych swobodnie zakomponowanych wśród istniejących drzew.

2.5.2.3. Strefa wdrożeniowo-dydaktyczna wspomagającą działalność laboratoryjno-badawczą oraz strefa bazy socjalnej – hotel (II etap);

Budynki tych dwóch zespołów wraz ze budynkiem o funkcji obsługowo-technicznej stanowią przyszłą bramę wejściową i reprezentacyjny front całego kompleksu zlokalizowany od strony ul. Wrzosowej. Oba budynki znajdują się w obszarze dostępnym publicznie poza terenem ścisłej kontroli dostępu. Na parterze budynku wdrożeniowo-dydaktycznego przewidziano część wejściową, przestrzeń wystawową, bufet i kawiarnie oraz dolny poziom auli wykładowej. Na piętrze zlokalizowano część konferencyjną, dydaktyczną i bibliotekę oraz antresolę auli wykładowej. Budynek zawiera część techniczną na poziomie -1. Projektowany obiekt hotelowy posiada 50 pokoi zlokalizowanych na 3 kondygnacjach nadziemnych.

2.5.3. Komunikacja wewnętrzna

2.5.3.1. Komunikacja piesza


Połączenia piesze pomiędzy budynkami kampusu składają się z ciągów komunikacyjnych o dwóch poziomach ważności. Pierwszy to kładka, będąca głównym pasażem łączącym wszystkie funkcje kampusu oraz stanowiąca oś komunikacyjną pozwalającą łatwo odnaleźć się w topografii kompleksu. Na całym swoim przebiegu pasaż ten charakteryzuje się jednolitymi rozwiązaniami architektonicznymi i materiałowymi, niezależnie od funkcji i formy jego danego fragmentu (kładka, przejście przez budynek, chodnik). W ten sposób to główne połączenie komunikacyjne będzie łatwe do odnalezienia dla każdego użytkownika kampusu. Drugorzędne połączenia, to ścieżki przebiegające pośród zieleni poprzez dziedziniec, łączące w bardziej bezpośredni sposób różne budynki kompleksu.

2.5.3.2. Komunikacja kołowa i dostawy

Na potrzeby funkcjonowania kampusu zaprojektowano drogę obwodową łączącą bramę główną z bramą gospodarczą wraz z odnogami do wszystkich zespołów budynków. Dodatkowo przewidziano kilka utwardzonych placów manewrowo-rozładunkowych w kluczowych miejscach układu.

2.5.3.3. Kontrola dostępu

System ochrony kompleksu składa się z następujących elementów:
- wartowni znajdującej się w przyziemiu budynku obsługowo-technicznym,
- dwóch punktów kontrolnych: jednego w pobliżu głównej bramy wjazdowej w budynku obsługowotechnicznym oraz drugiego na parterze tego samego budynku, w obrębie holu głównego obsługującego ruch pieszy pracowników i gości.

Proponujemy układ podziału terenu całego kampusu, z punktu widzenia dostępności, na dwie podstawowe strefy. Obszar dostępny publicznie, w którym znajdzie się budynek strefy wdrożeniowo-dydaktycznej i budynek strefy bazy socjalnej (hotel) oraz strefę zamkniętą zawierającą wszystkie pozostałe części kompleksu. Również lasek na obszarze ZU1 nie został włączony do strefy ścisłej kontroli dostępu, dzięki czemu obwód przestrzeni chronionej uległ zmniejszeniu. W pierwszym etapie funkcjonowania kampusu
przewiduje się dodatkowe zmniejszenie obwodu chronionego przedstawione na rysunkach.

Od strony obszaru ogólnodostępnego, w zakresie na jaki umożliwiał program projektu, barierę wstępu stanowią ściany budynków oraz mury oporowe skarp. Umożliwiające realizację fizycznego wydzielenia przestrzeni o nieopresyjnym charakterze.

2.5.4. Ukształtowanie terenu

Projektowane ukształtowanie terenu respektuje w jak największym stopniu zastaną rzeźbę terenu. Takie podejście jak najmniej ingeruje w otoczenie i jest zarazem rozwiązaniem optymalnym z ekonomicznego punktu widzenia. Budynki zostały posadowione na rzędnych terenu wynikających z ich lokalizacji. Jedyny obszar poddany większym przekształceniom to planowany do realizacji w II etapie poligon pomiarowy, który będzie wymagał wyrównania terenu na dość dużym obszarze.

2.5.5. Zagospodarowanie wewnętrznego dziedzińca

Dziedziniec wewnętrzny wznosi się tarasowo, a różnica wysokości w skrajniach wynosi 6,5 m. Całość założenia oparta jest o siatkę modularną 150 x 150 cm. Powierzchnie utwardzone wykonane zostaną z wielkoformatowych płyt betonowych. Zaproponowano również betonową małą architekturę: stopnie schodów, murki oporowe, ławki. Pozostałe pola kompozycji wypełnione są nawierzchnią mineralną – tłuczniową. Pola z zielenią to łąki kwietne oraz krzewy kształtowane. Przewiduje się posadzenie jednego – samodzielnego drzewa w centralnym punkcie dziedzińca, będącego swego rodzaju pomnikiem. W całości założenia bardzo ważne są zbiorniki wodne. Ich lustra wody zaprojektowane są na kilku poziomach i połączone kaskadami wodnymi oraz brodami z płyt betonowych. Woda podkreśla kontrast między płaszczyznami gładkimi i powierzchniami z różnorodnymi fakturami, oferując bogactwo odbić. Jednak pełni nie tylko funkcję estetyczną, ale również użytkową. Pomaga w kontroli mikroklimatu oraz retencji wody opadowej zbieranej z dachów i powierzchni użytkowych.

2.6. Rozwiązania materiałowe

Materiały użyte w projekcie kompleksu GUM w swoim zamierzeniu oddają charakter inwestycji. Kampus jest miejscem gdzie spotyka się natura i prostota zastanego miejsca z technologicznym zaawansowaniem procesów składających się na działalność instytucji. Budynki kampusu zostaną wykończone naturalnym kamieniem miejscowego pochodzenia, a pozostałe elementy, takie jak kładki, wykończenia okien, glifów okiennych i drzwiowych oraz zabudowa techniczna na dachach będą wykonane ze stali i szkła.

Bezpośrednią inspiracją dla kompozycji elewacji kamiennych są wyrobiska piaskowca zlokalizowane w okolicy inwestycji (kamieniołom Tumlin-Gród) - ich wertykalna artykulacja będąca efektem procesu technologicznego pozyskiwania kamienia, znalazła swe odzwierciedlenie w rysunku kamienia wykańczającego ściany. Struktura wykończenia budynków jest obrazem sytuacji odwrotnej do tej, która zachodzi w kamieniołomie – zestawienie razem małych elementów kamiennych tworzy jednolity masyw ściany, podczas gdy w kamieniołomie jednolita skała rozbijana jest na mniejsze elementy budowlane – płyty i bloki kamienne.

Bardzo ważnym elementem projektu jest metoda wykonania ścian kamiennych. Elementy kamienne będą murowane – łączone ze sobą na zaprawę, z własnym fundamentem i podmurówką. Takie podejście poza prostotą wykonawczą, wzmocni efekt solidności i naturalności budynków, ich nierozerwalny związek z gruntem, naturą.

Architektura kładek pieszych, jest przeciwieństwem sposobu wykończenia budynków. Kładki będą miały stalową konstrukcję, z dużymi przeszkleniami. Będą to konstrukcje lekkie w odbiorze, z dużą dbałością o technologiczny detal.

2.7. Rozwiązania konstrukcyjne

Budynki kompleksu zostaną wykonane w żelbetowej konstrukcji ścianowo – płytowej. Elementy zadaszeń zaprojektowano w technologii żelbetowej wspierane na konsolach izolowanych termicznie. Pomieszczenia wielkoprzestrzenne w budynkach laboratoriów i obsługowo-technicznych (np. sala konferencyjna) zostaną przekryte konstrukcją opartą na kratownicach stalowych.

2.8. Rozwiązania instalacyjne

Obszar całego kampusu zostanie objęty pętlą magistral instalacyjnych biegnących wzdłuż drogi wewnętrznej umożliwiając elastyczne podłączenie każdego z budynków i będącą bazą do przyszłej rozbudowy i zmian w programie laboratoriów.

Budynki zostaną wyposażone w system wentylacyjny z rekuperacją obniżający koszty użytkowania kompleksu. Systemy wentylacji i klimatyzacji będą lokalizowane na dachach budynków lub w specjalnie wydzielonych strefach na terenie w zależności od wymagań poszczególnych laboratoriów. W dalszych fazach projektu rozważone zostanie zastosowanie systemu pomp ciepła, wymienniki gruntowe w formie betonowego labiryntu zlokalizowanego pod dziedzińcem, schładzającego w lecie oraz ogrzewające w zimie powietrze przed skierowaniem go do budynków. Dzięki temu rozwiązaniu na wiosnę i jesienią będzie można zupełnie zrezygnować z grzania lub chłodzenia budynku, a w lecie i w zimie koszty grzania lub chłodzenia powietrza znacząco spadną. Pozwoli to również na zmniejszenie mocy i wielkości urządzeń technicznych instalowanych w kompleksie. Budynki zostaną wyposażone także w system nawiewu chłodnego powietrza w nocy (latem).

2.9. Metody projektowe - BIM

Zgodnie z zaleceniami organizatora co do metody wykonania projektu koncepcja projektowa została opracowana w technologii Building Information Modeling, już w fazie wczesnej koncepcji architektonicznej. Praca nad modelem BIM pozwoliła na precyzyjniejsze określenie wysokości posadowienia budynków, co w przypadku lokalizacji na wzniesieniu ma duże znaczenie dla koncepcji zabudowy i jej ekonomiki. Przygotowany w tym etapie konkursu model kampusu może stanowić solidną bazę wyjściową do współpracy z innymi branżami w dalszych etapach projektu.

Praca w środowisku BIM pozwoliła dobrać rozwiązania zgodne z założeniami kosztorysu inwestora. W zależności od dalszych decyzji dotyczących tzw. poziomu modelowania BIM możliwa będzie weryfikacja jakich informacji jak zastawienia materiałowe, czy wyposażenie obiektów. Na etapie użytkowania obiektu model ten może ułatwić zarządzanie obiektem, o tak złożonej strukturze, a co za tym idzie – optymalizacje kosztów.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl