Konkurs architektoniczny na koncepcję siedziby domu kultury Twórcza Twarda przy ulicy Twardej 8/12 w Warszawie
Projekt konkursowy

<<< powrót
  • Architects for Urbanity
Skład zespołu:

UWARUNKOWANIA W KONTEKŚCIE MIASTA

Działka Centrum Kultury "Twórcza Twarda" znajduje się w samym sercu centrum Warszawy, na obszarze o złożonej i trudnej historii, oraz o dziedzictwie, które zniszczone podczas II wojny światowej, było stopniowo odbudowywane w czasach powojennych. Był to również niegdyś obszar Getta Żydowskiego, umiejscowiony w niewielkiej odległości od Pałacu Kultury oraz od Starego Miasta. Wszystko to sprawia, że miejsce jest szczególnie wartościowe ze względu na pamięć o dawnych mieszkańcach, a także ze względu na otaczające je zabytki, liczne instytucje kultury, w tym również żydowskiej. Działka znajduje się tuż obok placu Grzybowskiego i otaczają ją liczne instytucje powiązane z kulturą, takie jak Teatr Capitol, Muzeum Etnograficzne, Narodowa Galeria Sztuki, oraz inne, w tym Urząd Miasta, Sąd Główny, zabytkowe pałace i obszary zieleni.

Obszar opracowania zawiera się w zabudowanym kwartale miejskim, pomiędzy ulicami Twardą oraz Grzybowską. Od strony południowej i północnej dominuje raczej niska zabudowa - są to budynki gimnazjum i przedszkola. Natomiast od wschodu, działka graniczy z Synagogą Nożyków, "Białym Budynkiem", a także z 44-piętrowym wieżowcem Cosmopolitan Tower. Od strony zachodniej zabudowa ma już większą wysokość - są to budynki socjalistycznej zabudowy osiedla ‘’Za Żelazną Bramą’’, a także wieżowiec Spectrum Tower. Wyzwaniem, na jakie ma odpowiedzieć projektowany budynek Centrum Kultury jest więc nie tylko wpisanie w tak złożony kontekst, ale też powiązanie ze sobą odmiennych instytucji: Młodzieżowego Domu Kultury MDK oraz Domu Kultury Śródmieście DKŚ, a także sali widowiskowej i przestrzeni wspólnej.

KONCEPCJA ARCHITEKTONICZNA I SCHEMATY FUNKCJONALNE

Projekt zakłada stworzenie miejskiego Centrum Kultury - wielofunkcyjnego obiektu, składającego się z trzech różnych części, wkomponowanego i wpisanego w otaczającą zabudowę. Bryłę budynku ukształtowano tak, by podkreślić odrębność i niezależność każdej z części: Młodzieżowego Domu Kultury, Domu Kultury Śródmieście oraz wielofunkcyjnej sali widowiskowej, a jednocześnie stworzyć spójny obiekt ze scalającą strefy częścią wspólną. Bryła budynku została powiązana z otoczeniem, poprzez rozrzeźbienie i zróżnicowanie kubatury, tak by podkreślić i zaakcentować konkretne osie. Centrum Kultury otwiera się w kierunku południowo-wschodnim, tj. Synagogi Nożyków i jej placu, "Białego Budynku" oraz budynku "Zdroju", a także łączy ze szlakiem pieszym i osią wyznaczaną przez ulicę Emilii Plater i Pałac Kultury, oraz osią zachód-wschód, wiążącą Stare Miasto z licznymi zabytkami i obiektami kultury. By rozwiązać problem zróżnicowanej i nieuporządkowanej zabudowy, wprowadzono gradację wysokości, tak by zabudowa płynnie przechodziła z wyższej na niższą i łączyła się z otoczeniem. Bryła obiektu jest bardziej zwarta od strony północno-zachodniej, by ukazać skalę miejską zabudowy osiedla "Za żelazną bramą"; i bardziej rozrzeźbiona od strony południowo-wschodniej, tak by maksymalnie otworzyć się na otoczenie i stworzyć skalę ludzką, nawiązując do niższej zabudowy przedszkola, gimnazjum i budynku "Zdroju". Obiekt Centrum Kultury zakomponowano w taki sposób, by kształt budynku był zróżnicowany i otwarty na otoczenie w możliwie jak największym stopniu, oraz by całość stała się funkcjonalnym zespołem.

Bryła Centrum Kultury składa się z 3 wyraźnie zaakcentowanych i zdefiniowanych części, każda o innej funkcji, kształcie i o innych elewacjach. Przyziemie w formie podestu przeznaczone jest dla MDK, z głównym wejściem oraz częścią wspólną. Największa i główna bryła, znajdująca się tuż nad podestem, mieści w sobie funkcje DKŚ, biura i administrację; natomiast trzeci element to audytorium z salami prób, tworzące klin. Od strony północnej, najmniej nasłonecznionej, zaaranżowano przestrzeń techniczną, z elementami komunikacji pionowej, takimi jak szafty techniczne, windy oraz pomieszczenia techniczne. Dzięki takiemu zabiegowi rzuty budynku są uporządkowane pod względem funkcjonalnym, a pozostałe elewacje mogą być pozbawione pionowych podziałów. Na zewnątrz, na podeście, zaaranżowano część wspólną, która łączy się z placem i przestrzenią przed budynkiem. Bezpośrednio z niej można dostać się do strefy wejściowej, foyer, a także do kawiarni. Przestrzeń ta staje się kontynuacją placu zarówno przed budynkiem, jak i przed synagogą, tworząc jedną całość z częścią wspólną w budynku - z atrium, kawiarnią oraz foyer.

Główna strefa wejściowa umiejscowiona jest od strony południowej i przechodzi w reprezentacyjne przeszklone atrium, scalające poszczególne piętra i funkcje budynku. To w nim znajdują się informacja oraz kasy biletowe, dodatkowo atrium umożliwia lepsze doświetlenie wnętrza obiektu i powiązanie ze sobą różnych części budynku. Zaprojektowano je jako minimalistyczną, monumentalną przestrzeń publiczną porządkującą komunikację.

Atrium staje się łącznikiem pomiędzy poszczególnymi częściami budynku i to w nim przecinają się i koncentrują poszczególne ciągi komunikacyjne. Można z niego przejść do każdej z części obiektu, dzięki powiązaniu z komunikacją poziomą - oplatającą obiekt wewnątrz oraz pionową - w formie klatek schodowych z windami, zlokalizowanych od strony północnej elewacji. Obiekt Centrum Kultury jest również powiązany z zewnętrzem - część budynku stanowi parter w formie nieosłoniętego podestu, płynnie przechodzący w schody i przestrzeń placu miejskiego, który zachęca mieszkańców do rozmaitych aktywności, spotkań i interakcji towarzyskich.

W wyniku analiz i procesu projektowania powstał obecny kształt budynku Centrum Kultury. Celem było stworzenie spójnej całości, na którą złożą się oddzielne instytucje, każda z indywidualnymi potrzebami i preferencjami; pamiętając o zaprojektowaniu przestrzeni łączącej wszystkie części. Jest to obiekt wielofunkcyjny, co przejawia się w jego strukturze i ukształtowaniu bryły; płynnie powiązany z otoczeniem i korespondujący z miejskim kontekstem. Parter to przede wszystkim część reprezentacyjna, w tym przestrzeń wspólna, oraz pomieszczenia MDK - wyeksponowane przeszkleniami pracownie artystyczne i liczne sale warsztatowe. W głównej części budynku, na drugim i trzecim piętrze, mieszczą się sale warsztatowe i pracownie artystyczne DKŚ; natomiast ostatnie - czwarte piętro, przeznaczono dla administracji i biur obu instytucji. Wyeksponowana bryła teatru to przede wszystkim wielofunkcyjna sala widowiskowa, a także umiejscowione nad nią sale prób i zaplecze oraz kawiarnia na kondygnacji poniżej. Przeszklenie umiejscowione za sceną stwarza możliwość optycznego powiązania z atrium, a sam sala widowiskowa, dzięki wielu możliwościom aranżacji, staje się wielofunkcyjną przestrzenią dla różnego rodzaju wydarzeń kulturowych.

RZUTY - ORGANIZACJA

Wejście główne do Centrum Kultury znajduje się od strony centrum miasta i zarazem placu miejskiego. Jest to kierunek, z którego najprawdopodobniej będzie przychodziło najwięcej odwiedzających. Budynek posiada dwa wejścia pomocnicze od strony wschodniej i zachodniej, które również pełnią rolę wyjść ewakuacyjnych. Wejście wschodnie stwarza również możliwość bezpośredniego powiązania z Synagogą Nożyków oraz z przestrzenią publiczną. Dodatkowe wejście od strony północnej zlokalizowane jest przy strefie technicznej budynku i będzie pełnić funkcje dostawcze.

Główne wejście powiązane jest z wydłużonym, reprezentacyjnym hallem wejściowym, mieszczącym w sobie funkcje informacji, kas biletowych, szatni, a także miejsca odpoczynku. Strefa ta płynnie łączy się z atrium, z którego mamy widok na sieć komunikacyjną budynku, na sale warsztatowe oraz salę taneczną. W atrium znajdują się reprezentacyjne, spiralne schody, dzięki którym możemy się udać na piętro z kawiarnią, foyer i audytorium. Na kolejnych piętrach zostały zaprojektowane schody w formie rzeźby, przeprowadzające odwiedzających do kolejnych części obiektu i umożliwiające ogląd na całe atrium. Z tego powodu, atrium staje się ważną częścią budynku, ponieważ uporządkowuje rzuty oraz tworzy połączenie poszczególnych instytucji. Na parterze zostały umiejscowione sale warsztatowe, pomieszczenia prób dla MDK oraz sala konferencyjna.

W północnej części budynku na osi wejścia głównego znajduję się klatka schodowa wraz z windami dla użytkowników. Tuż obok niej zgrupowano całą część techniczną budynku (toalety, klatka schodowa dla aktorów,winda towarowa oraz pomieszczenia pomocnicze), przechodzącą przez każdą kondygnację obiektu. Dodatkowo przewidziano windę dla niepełnosprawnych oraz osobny pion komunikacyjny dla aktorów. Z zewnątrz bezpośrednio możemy się udać na pierwsze piętro przez schody zewnętrzne (strefę aktywności). Wnętrze płynnie łączy się z zewnętrzem, a jedynym elementem, który je dzieli jest przeszklenie. Daje to możliwość organizowania wystaw oraz wszelkiego rodzaju aktywności i wydarzeń kulturalnych.

Na 1. piętrze znajduje się foyer wraz z szatnią dla użytkowników teatru oraz ze wspólną kawiarnią oraz częścią wystawienniczą. Kawiarnia ma możliwość wyjścia na zewnątrz latem. Z tego piętra możemy się udać bezpośrednio do sali teatralnej dwiema parami schodów lub windą.

Na 2. piętrze znajduję się przestrzeń prób muzycznych oraz teatralnych dla DKŚ. Sale są rozmieszczone na rzucie wokół korytarza, co daje możliwość dobrego rozlokowania funkcji i lepszego doświetlenia sal światłem naturalnym. Na tym piętrze znajduję się audytorium wraz z dwoma wejściami oraz schodami na 2. kondygnację widowni oraz pomieszczenie techniczne sali. Widownia została zaprojektowana z nachyleniem na 330 osób uwzględniając miejsca dla osób niepełnosprawnych. Zostało zaprojektowane miejsce na orkiestrę (przedscenie) dając możliwość organizowania różnych widowisk oraz scena wraz z kieszeniami bocznymi, która jest bezpośrednio skomunikowana z zapleczem oraz salami prób. Cała ta przestrzeń jest tak przemyślana, by zapewnić jak najlepsze możliwości aranżacji i dostosowania do różnych rodzajów spektakli. W atrium znajdują się reprezentacyjne schody łączące 2. oraz 3. piętro. 3. piętro przeznaczone jest na przestrzeń warsztatową DKŚ. Część sal ma bezpośredni widok na atrium budynku, które jest miejscem różnych aktywności społecznych. Pozostałe rozlokowano wzdłuż fasady budynku.

Na czwartej, najwyżej usytuowanej kondygnacji, znajduje się administracja DKŚ i MDK oraz we wschodniej części rzutu sale prób dla aktorów wraz z garderobami i magazynami. Aktorzy posiadają swoją własną klatkę schodową, która prowadzi na scenę oraz windę towarową obsługującą cały budynek. Każda kondygnacja została zaprojektowana tak, aby uwzględnić potrzeby osób niepełnosprawnych oraz przepisy przeciwpożarowe.

ZAGOSPODAROWANIE TERENU

Przestrzeń przed budynkiem Centrum Kultury "Twórcza Twarda" została tak zaaranżowana, by zachęcać do wypoczynku, rekreacji, ale też interakcji między mieszkańcami oraz między odwiedzającymi.

Podest, schody i plac są całością, która stanowi przedłużenie przestrzeni wewnętrznej i tło dla różnego rodzaju aktywności, takich jak wystawy, spotkania i zabawy dziecięce. Plac zaprojektowano jako uniwersalną przestrzeń z wykorzystaniem różnych rodzajów materiałów, bez trwałych przeszkód, które mogłyby zakłócać ruch pieszych. Otrzymał on proste, horyzontalne podziały, które wyrażają się poprzez zastosowane materiały - dwa rodzaje wapienia; jeden o jaśniejszym odcieniu i bardziej gładkiej teksturze, a drugi szorstki, o ciemniejszym odcieniu. Linie te podkreślają ważne kierunki, łącząc plac po zachodniej stronie działki z budynkiem "Zdroju" oraz z placem synagogi. Dodatkowo tuż przy budynku zaprojektowano dwa pasy z cortenu o brunatnym odcieniu, które podkreślają główną oś pieszą i nawiązują kolorystycznie do fasady audytorium.

Zaprojektowane meble miejskie mają za zadanie porządkować przestrzeń i stwarzać nowe możliwości aranżacji. Siedziska oraz donice z zielenią niską i niewielkimi drzewami zaaranżowano tak, by podkreślić strefę wejściową oraz wyeksponować schody łączące się z budynkiem i cały jego podest z przestrzenią publiczną. Zastosowanymi materiałami będą między innymi corten - dla podkreślenia powierzchni pionowych, oraz drewno - dla podkreślenia powierzchni poziomych oraz dla wygody użytkowników. Dzięki takiemu zabiegowi przestrzeń publiczna oraz budynek będą stanowią spójną całość.

Kolejne ważne elementy to oświetlenie oraz woda. Tuż przed schodami obniżono teren na kształt niecki, w której znajdują się niewielkie punktowe fontanny i zintegrowane z posadzką dysze wodne. W lecie zapewnią one ochłodzenie, dodatkowo będzie to element atrakcyjny dla dzieci i nawiązujący do budynku "Zdroju", a także do synagogi, biorąc pod uwagę znaczenie aspektu wody w kulturze żydowskiej. Oświetlenie zaprojektowano jako pasy w posadzce oraz jako lampy zainstalowane na planie regularnej siatki nałożonej na cały plac.

Pozostała, południowa część placu to zachowana zieleń wysoka, pośród której urządzono plac zabaw dla dzieci. Jak wymagano, wydzielono również naziemne miejsca postojowe dla samochodów, w tym dla niepełnosprawnych, oraz miejsca dla autobusów i dla rowerów tuż przy ulicy od zachodniej strony działki. Obszar dostawczy ulokowano od strony północnej, tuż przy części technicznej budynku i przy wewnętrznych windach towarowych.

MATERIAŁY ORAZ ASPEKT EKOLOGICZNY

Projektując Centrum Kultury ważnym aspektem była efektywność energetyczna budynku. Na wszystkich elewacjach zaprojektowano przesłony oraz elementy zacieniające. Podest i przyziemie przesłaniane są otaczającymi drzewami, stąd możliwość ich odsłonięcia i zastosowania włącznie przeszkleń, a przez to lepsze powiązanie z przestrzenią publiczną. Również pierwsze piętro otrzymało przeszklenia, ponieważ jest częściowo cofnięte i przez to znajduje się w podcieniu. Pozostałe kondygnacje są wyeksponowane i narażone na przegrzanie, stąd zastosowanie aluminiowych pionowych żaluzji, tak by kontrolować dostęp światła dziennego.

Znaczna większość materiałów użytych do konstrukcji budynku można by pozyskać z miejscowych fabryk, dodatkowo stosując materiały pochodzące z recyklingu. Podczas okresu letniego samo atrium może wspomagać naturalne przewietrzanie budynku, w zimie natomiast pasywne pozyskiwanie ciepła. Zużycie energii można dodatkowo zmniejszyć poprzez zainstalowanie wydajnego systemu BMS, zastosowanie oświetlenia LED czy dokładnego planowania i zarządzania wykorzystaniem każdej przestrzeni i pomieszczenia itp. Z racji zastosowania płaskiego dachu, jego powierzchnię 1.400m2 można wykorzystać w celu zainstalowania paneli słonecznych, a następnie rozważyć zastosowanie innych podczas alternatywnych źródeł energii, takich jak energia geotermalna. Ponad to, na działce planuje się wprowadzenie i zasadzenie nowej zieleni, w tym rozmaitych gatunków drzew i krzewów.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl