Konkurs architektoniczny na koncepcję siedziby domu kultury Twórcza Twarda przy ulicy Twardej 8/12 w Warszawie
III nagroda

<<< powrót
  • Jakub Heciak Architekt
Skład zespołu:
  • Jakub Heciak  
  • Magdalena Wojnowska-Heciak  
  • Grzegorz Krzemień 

Impresja:

Plac przeznaczony pod budowę domu jest cichą i zieloną en¬klawą. Przekraczając linię niskich parkanów oddzielających parcele wchodzimy w inny świat. Wysokie korony drzew odcinają się od błękitu nieba zasłaniając jednocześnie górują¬ce nad głowami smukłe bryły okolicznych wysokościowców. Dom nie powinien zbyt mocno ingerować w klimat miejsca. Nie powinien zabierać oddechu, który możemy złapać.

Analiza:

Najistotniejszą cechą charakteryzującą kwartał zabudowy jest duża różnorodność, wielowarstwowość oraz dyskontynuacja - polegająca na nawarstwianiu się poprzez wyburzenie śladów poprzedniej urbanizacji. Na obraz kwartału wpływają w największym stopniu realizacje założeń wielko-skalarnych osiedla „Za Żelazną Bramą" oparte na idei swobodnej kompozycji, który zatarł ślady zabudowy przedwojennej, oraz okres transformacji kapitalistycznej po 1989, którego świadectwem są budynki wysokościowe. Niewiele jednak zostało z oryginalnego układu osiedla, który dogęszczano kolejnymi niemającymi wiele wspólnego z ideą założenia treściami. W ten sposób wymazano idee drugiego etapu, niemalże w taki sposób jak okres odbudowy stolicy zanegował istnienie pierwszego etapu urbanizacji. Plany na kolejne przekształcenia struktury kwartału potwierdzają konieczność poszukiwań w pierwszej mierze rozwiązań urbanistycznych porządkujących wnętrze oraz nadających odpowiedni klimat, tak aby przynajmniej w sferze symbolicznej odnieść się do bogatej, choć burzliwej historii tego miejsca. Odpowiedź nie może jednak powtarzać schematu odbudowy nieistniejącej już rzeczywistości na wzór miasta-makiety. Nie powinna też odnosić się w sposób dosłowny do żadnego dziedzictwa kwartału.

Założenia:

Odpowiedzią na zastaną sytuację ma być odwołanie się jednocześnie do 19-wiecznej gęstej obrzeżnej zabudowy kwartałowej i społecznej tęsknoty za historią wielkiej przedwojennej Warszawy, którego obrazem w strukturze urbanistycznej były jej ciasne podwórza - studnie oraz dziedzictwa okresu odbudowy stolicy w duchu założeń „karty Ateńskiej" — okresu, który nadał miastu jej współczesny charakter.

W niskiej, wolnostojącej Formie obiektu odnaleźć można pewne analogie do wielko-skalarnych założeń osiedla „Za Żelazną Bramą", którego 19 mieszkalnych „szaf" miało być uzupełnione niskimi pawilonami usługowymi w zieleni. Nawiązaniem do klimatu historycznych studni jest wykrojenie we wnętrzu budynku niewielkiego dziedzińca.

Połączenie dwóch odległych od siebie ideowo typologii możliwe było poprzez zagłębienie budynku o dwie kondygnacje. Artykulacja Fasady, jej pragmatyczność oraz wysokość odnoszą się wprost do dziedzictwa stylu międzynarodowego. Zagłębionemu dziedzińcowi nadano skalę i klimat odwołując się wprost do utraconych warszawskich podwórek.

Główne wejście do budynku zlokalizowano od strony południowej, z przedpolem silnie zadrzewionego skweru. Jednocześnie zachowano możliwość otwarcia na plac przed synagogą, który ma się stać elementem kompozycyjnym ulicy rozcinającej kwartał, gdzie zaproponowano wejście do sali widowiskowej.

Aktywny oraz swobodny układ parteru budynku (strefy wejściowej) nawiązuje relacje zarówno z zielonym skwerem od strony południowej budynku jak i placem przed synagogą. W otwartej przestrzeni parteru przenikają się sale ekspozycyjne, klubowa, literacka, multimedialna kawiarnia oraz Foyer sali widowiskowej. Pozostałe strefy wskazane w regulaminie konkursu, stanowią spójną Funkcjonalnie całość, rozlokowaną na kolejnych kondygnacjach budynku.

Odniesienie się do idei modernizmu dało pretekst do po¬szukiwań podstawowych architektonicznych wartości: uFormowania proporcji, rytmu i materiału. Poprzez ryt¬miczny podział Fasady budynku, mocno wysunięty poza lico ścian zewnętrznych dach oraz delikatnie wygiętą linię smukłych kolumn nadano obiektowi niezobowiązujący cha¬rakter budynku publicznego. Lekkość i transparentność bryły podkreślają olbrzymie przeszklenia. Układ wnętrza porządkuje sprawdzony w praktyce oraz dający wiele swobody w aranżacji „uwolniony plan", odnoszący się wprost do idei stylu międzynarodowego. Aranżacja niektórych wnętrz może być zmieniana ad hoc poprzez zastosowanie akustycznych ścian modułowych. Pozostałe ściany zapro¬jektowano jako lekkie nadające się do demontażu w przy¬szłości obniżając koszty przebudowy w razie konieczności przeprowadzenia zmian w układzie pomieszczeń.

Wygląd ściany żelbetowej poniżej parteru odnosić się ma do bogatej historii kwartału. Zmieniający się wraz z wysokością kolor oraz odciśnięte w betonie artefakty nawiązywać mają do nagłych zwrotów w historii urbanizacji kwartału. Dziedziniec z niewielką sceną ukrytą wśród cieniolubnych bylin oraz zielonym dywanem rozłożonym na ścianie sali widowiskowej łagodzić mają surowy charakter wnętrza. Roślinność ma oddziaływać na zmysły poprzez zapach i kolor.

Otwartość dziedzińca, przeszklenia oraz rytmiczny podział Fasady odnoszą się do idei teatru elżbietańskiego, gdzie publiczność mogła uczestniczyć bezpośrednio w spektaklu bez angażowania dekoracji oraz oświetlenia scenicznego.

Drewno ma być też dominującym materiałem konstrukcyjnym budynku. Istotny jest tu historyczny kontekst drewnianej architektury oraz związane z nią aspekty zdrowotne. Wyeksponowanie drewnianych elementów nośnych nawiązuje bezpośrednio do pierwszego wrażenia — cichej i zielonej enklawy w sercu metropolii. Osiągnięcie odpowiednich parametrów pożarowych konstrukcji możliwe jest poprzez odpowiednie zwiększenie przekroju elementów budowlanych. Istotnym jest także efekt zrównoważenia - samo drewno jest lżejsze od tradycyjnie używanych materiałów konstrukcyjnych, generuje mniejsze zużycie energii w procesie realizacji (obniżenie tzw. energii wbudowanej oraz zmniejszenie emisji dwutlenku węgla do atmosfery) oraz nadaje się do prefabrykacji poza placem budowy, co może przyspieszyć proces realizacji. Zielony dach jest także nawiązaniem wprost do założeń modernistów.

Obszar interwencji zwiększono o znajdujący się po południowej stronie pawilonu plac, gdzie zachowano większość istniejących drzew.

Zapisy projektu miejscowego planu zagospodarowania terenu przewidują dla tego obszaru utrzymanie charakteru otwartego zielonego skweru. Obszar ten staje się przedpolem budynku oraz pełni Funkcje rekreacyjne. W celu zwiększenia powierzchni biologicznie czynnej, infiltracji wód opadowych do gruntu oraz nadaniu przestrzeni charakteru użytkowego zastosowano nawierzchnię mineralną. Klimat miejsca odnosić się ma do współczesnych tendencji — projektowania wielofunkcyjnych, inkluzywnych oraz biologicznie aktywnych przestrzeni publicznych.

W celu zmniejszenia kosztów eksploatacji zakłada się za¬stosowanie wentylacji pasywnej opartej na naturalnym przepływie powietrza, przy użyciu sterowników regulujących otwieranie okien. Przegrzewanie budynku ma zmniejszyć nadwieszony dach nad Fasadą oraz montowane wewnątrz refleksole.

Zrezygnowano z wprowadzania wspólnej szatni dla użytkowników domów kultury. W zamian proponuje się rozproszone w obiekcie szafki. Jedynie szatnia obsługują¬ca salę widowiskową znajduje się naprzeciwko wejścia od strony wschodniej.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl