KONKURS URBANISTYCZNO-ARCHITEKTONICZNY STUDIALNY, JEDNOETAPOWY – NR KONKURSU 980 na opracowanie KONCEPCJI URBANISTYCZNO-ARCHITEKTONICZNEJ ZAGOSPODAROWANIA REJONU PL. FABRYCZNEGO W BIELSKU-BIAŁEJ
III nagroda

<<< powrót
  • KJ Architekci
Skład zespołu:
  • dr inż. arch. Katarzyna Jucha  
  • mgr inż. arch. Michał Jania  
  • mgr inż. arch. Filip Łękawski  
  •  
  • współpraca:  
  • mgr inż. arch. Kamil Wysakowski  
  • inż. arch. Piotr Dziewierz  
  •  
  • http://www.kjarchitekci.pl/  
  •  

Obszar objęty działaniami projektowymi znajduję się w bardzo wartościowym miejscu w skali miasta Bielska-Białej - strefie historycznej granicy pomiędzy kiedyś niezależnymi miastami. Na uwagę zasługuje bliskie sąsiedztwo ważnych obiektów i charakterystycznych przestrzeni miasta takich jak Rynek w Bielsku, Zamek Książąt Sułkowskich, Plac Chrobrego, Teatr Polski, trakt ulicy 11 Listopada, Ratusz Miejski czy Centrum Handlowo-Usługowe Sfera.

W aktualnym stanie zarówno istniejące obiekty jak i generowane przez nie wnętrza urbanistyczne należy uznać za zdegradowane i opuszczone. Wewnętrzne place zostały przez mieszkańców i użytkowników samowolnie przekształcone w powierzchnie parkingową, a zabytkowe budynki straszą zamiast przyciągać. W granicy opracowania znalazł się także, znajdujący się we wschodniej części, fragment parku miejskiego. Stanowi on otulinę koryta rzeki Biała, a w szerszym kontekście, rozwinięcie Parku Ratuszowego. Wydaje się jednak, że poprzez zbyt słabe powiązanie z drugim brzegiem i brak ciągłości w postaci atrakcyjnej programowo przestrzeni Placu Fabrycznego został on nieco zapomniany przez mieszkańców miasta.

Budynki zlokalizowane w rejonie placu Fabrycznego posiadają duży potencjał adaptacyjny ze względu na swoją industrialną przeszłość związaną z produkcją tkanin i odzieży. Wspomniane tło historyczne sprawia, że transformacja istniejącej struktury poprzez niekonwencjonalne rozwiązania funkcjonalne i przestrzenne może spowodować, że miejsce to stanie się ciekawym i istotnym punktem spotkań bielszczan.

Wytyczne konkursowe sugerujące kreacje wspomnianej przestrzeni jako „zielone płuca miasta” jasno wskazały kierunek podejmowanych działań, których efektem miało być uzyskanie charakteru parkowego.

Projekt należy rozpatrywać jednak w co najmniej dwóch skalach – miasta i kwartału. W szerszym ujęciu zamierzeniem projektowym było stworzenie przestrzeni dzięki której sekwencja istniejących wnętrz urbanistycznych, począwszy od placu Katedralnego, przez Rynek i Plac Chrobrego zostanie rozszerzona o swoisty ogród miejski, w którym znajdować się będzie adaptowana do funkcji gastronomicznej, usługowej, handlowej i edukacyjnej historyczna zabudowa fabryczna. W konsekwencji tych działań obszar Placu Fabrycznego od wschodu stanie się naturalnym przedłużeniem Parku Ratuszowego a poprzez wprowadzenie proponowanych, dodatkowych kładek na rzece Biała, płynnie połączy wspomniane przestrzenie z Placem Ratuszowym. W odróżnieniu od biegnącego równolegle traktu ulicy 11 Listopada projektowana sekwencja wnętrz ma się cechować różnorodnością i od samego początku ma być dedykowana człowiekowi, gdyż to on jest najważniejszym odbiorcą przestrzeni objętej działaniami projektowymi.

W celu uzyskania efektu przedstawionego w skali makro podjęto szereg analiz funkcjonalnych i przestrzennych, których zakres wychodził poza wskazany w regulaminie obszar. Ich wyniki stały się podstawą do podjętych działań projektowych.

Przede wszystkim zrezygnowano z pomysłu tworzenia parkingu podziemnego z uwagi na zróżnicowaną topografię terenu, brak niezbędnej przy inwestycji tego typu docelowej wydajności podziemnego obiektu parkingowego oraz istnienie wielu stref i obiektów parkingowych w sąsiedztwie lub niedużej odległości od obszaru opracowania.

Po usunięciu zabudowy stanowiącej często samowolne naleciałości została podjęta decyzja o dodatkowej rozbiórce części budynku G, który nie został objęty ochroną konserwatorską. Główną motywacją była chęć uzyskania przestrzeni „zielonej” o odpowiedniej skali, która w dużej mierze będzie dedykowana mieszkańcom sąsiadujących kamienic. Poprzez wytworzenie klarownego, zielonego wnętrza uzyskany został rekreacyjno-parkowy charakter kwartału zabudowy, niczym „zaczarowany ogród”. Stworzona przestrzeń została poprzeplatana „igłami do szycia z nitką” o przeskalowanych, wręcz gigantycznych rozmiarach. Nić w nocy świeci, stwarzając inny niż w ciągu dnia klimat wnętrza. W zamyśle projektowym, rzeźba wraz z zaprojektowanymi ławkami i uzupełnieniem zieleni niskiej, średniowysokiej oraz wysokiej, stanowi niejako bramę pomiędzy surową, głośną tkanką miejską Placu Chrobrego a „magicznym”, wyizolowanym wnętrzem adaptowanego zespołu fabrycznego.

Kolejnym punktem, jest plac z fontanną, gdzie znakiem charakterystycznym staje się rzeźba z fabrycznej galanterii - przeskalowana agrafka. Tutaj, pomiędzy budynkami została także zaprojektowana szklana struktura, dzięki czemu istniejące powierzchnie zostały lepiej ze sobą skomunikowane a wnętrze uzyskało wielopoziomową, całoroczną przestrzeń publiczną. Ze względu na istniejący potencjał widokowy zarówno w stronę Zamku, jak i Ratusza dachy budynków „E” i „G” zostały zaadaptowane i udostępnione odwiedzającym. Dach budynku „G” stanowi zielony stropodach, który jest naturalną kontynuacją kreowanego parku.

Plac Fabryczny został zaprojektowany jako przestrzeń utwardzona, „miejska” pozbawiona roślinności, taki zabieg miał na celu zaakcentowanie jego charakteru wynikającego z historycznej funkcji oraz utrzymanie możliwości przejazdu dla upoważnionych pojazdów do nielicznych parkingów naziemnych i strefy dostaw zlokalizowanej na dziedzińcu budynków „C”, „D” i „F”. Na środku Placu została zlokalizowana kolejna dużych rozmiarów rzeźba – replika maszyny parowej, która była w przeszłości wykorzystywana w działającej w tym miejscu fabryce.

„Zielony” charakter projektowanej przestrzeni dopełnia istniejący we wschodniej części obszaru objętego opracowaniem fragment Parku Ratuszowego, który w ramach działań projektowych został wyposażony o dodatkowe meble miejskie przy nowych ścieżkach oraz nowe drzewa i krzewy. Dodatkowo, poza obszarem opracowania wskazane zostały sugerowane lokalizacje kładek pieszych na rzece Białej, dzięki którym przestrzeń parku będzie znacznie bardziej jednolita.

Wyróżnikami przestrzennym wskazującym na obecność przestrzeni o odmiennym charakterze są od wschodu - widoczna od ulicy Stojałowskiego, rzeźba w formie wielu wbitych w plac olbrzymich igieł, które także stanowią oświetlenie przestrzeni przy rzece, a od zachodu przy skrzyżowaniu ulic Wzgórze, 3 Maja i Zamkowej dwóch drzew w betonowych donicach z niewielkimi siedziskami.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl