Konkurs na Centrum Kreatywności Nowa Praga
I nagroda

<<< powrót
  • TREKTURA PRACOWNIA ARCHITEKTONICZNA Tomasz Ginter Łukasz Katarzyński s.c.
Skład zespołu:
  • Tomasz Ginter  
  • Łukasz Katarzyński  
  • Alicja Tomaszewicz  
  • Stefania Kochaniak  
  • Sylwia Marcinkowska  
  •  
  •  
  • http://www.trektura.pl/  
  •  

ANALIZA UWARUNKOWAŃ PRZESTRZENNYCH

Zakres objęty opracowaniem położony jest w dzielnicy Praga Północ w kwartale między ulicami od północy 11 Listopada, południa Wileńską, wschodu Inżynierską i zachodu Targową. Leży w południowej części dzielnicy i otoczony jest ważnymi z perspektywy mieszkańców obiektami użyteczności publicznej jak Dworzec Wileński, czy Park Praski. W pobliżu przebiega także aleja Solidarności, ważna arteria komunikacyjna łącząca tę część Pragi z lewobrzeżną Warszawą. Szczególnym uwarunkowaniem analizowanego terenu jest bezpośrednie sąsiedztwo wysokiej zabudowy z początku XX wieku położonej na obszarze urbanistycznym pod ochroną konserwatorską. Liczne podwórka utworzone wewnątrz zabudowy mieszkaniowej w wyniku kształtowania budynków oraz dogęszczania coraz wyższej tkanki miejskiej, spowodowały powstanie niekiedy problematycznych przestrzeni między budynkami, a ich charakter dawno przestał rekompensować mieszkańcom coraz bardziej niszczejącą zabudowę. Obecny wizerunek analizowanego terenu mieszczącego się wewnątrz jednego z bardziej charakterystycznych dla Pragi kwartałów nietynkowanych ceglanych kamienic dodatkowo warunkuje lokalizacja czterech dawnych magazynów mebli Wróblewski i Ska, z których dwa ostatnie włączono w zakres opracowania projektu. Spośród licznych uwarunkowań zewnętrznych nie sposób nie odnieść się do aspektu społecznego jakim jest konieczność poprawy jakości przestrzeni publicznej dla najważniejszej grupy odbiorców czyli mieszkańców Pragi. Uczestnicząc w licznych debatach pomogli Oni stworzyć program funkcjonalny dla opracowanego terenu oraz stali się inspiracją dla proponowanych rozwiązanych przestrzennych.

IDEA PROJEKTU

Główną myśl projektu sformułowano dostrzegając nieregularność terenu przeznaczonego pod zagospodarowanie, jego liczne zakamarki, podwórka, przejścia między budynkami. Potrzeba wprowadzenia zieleni do wnętrza o tak dynamicznym planie wiązała się z koniecznością rozwiązania problemu licznych ograniczeń widokowych powstałych przez gęstą, wysoką istniejącą zabudowę. Ciasne wnętrza stwarzały dysproporcję między płaską zielenią, a dominującymi ścianami ograniczającymi podwórza. Ideą projektu stało się więc wprowadzenie złudzenia większej powierzchni zielonej poprzez podniesienie terenu w narożniku graniczącym z podwórkiem budynku 11Listopada 8. Jako najbardziej oddalony, a jednocześnie widoczny dla użytkowników wchodzących na teren CKNP od ul Targowej, łagodnie opadający teren ma za zadanie pomóc obserwatorowi objęcie wzrokiem całego podwórza niezależnie od miejsca, w którym się znajduje.

Jako dominujący kierunek przemieszczania się po terenie zaprojektowano ciąg pieszo-rowerowy wprowadzający użytkowników od bram ul. Targowej 80, prowadzący za zachowaną ścianą z muralem kolejno przez przejazd budynku magazynu IV Targowej 80a, z którego dostajemy się na podwórko wewnętrzne o kameralnym charakterze wystawienniczym. Z przestrzeni między budynkami wychodzimy następnie przez zaprojektowany przejazd w budynku magazynu III Inżynierskiej 3, wychodząc na artystyczne podwórze dające szereg możliwości aranżacyjnych. Dzięki zastosowaniu cegły jako nawierzchni ciągu odzwierciedlono nie tylko inspirację lokalnym materiałem budowlanym, ale także pokazano identyfikację i połączenie najważniejszych obiektów zlokalizowanych na terenie podwórza. Strefy o szczególnym znaczeniu zaprojektowano na takiej samej rzędnej, o jednakowej ceglanej posadzce, a dzięki wspomnianemu wzniesieniu terenu uzyskano wrażenie symbolicznego odciśnięcia w gruncie tych ważnych miejsc, przy zachowaniu spadków nie stwarzających barier architektonicznych.

Obserwacja układu otaczających kamienic zamieszkałych przez przyszłych użytkowników CKNP pozwoliła stwierdzić, że wartym uwagi aspektem projektowania przestrzeni w tym miejscu jest dostrzeżenie licznych połączeń terenu nie tylko w ramach dostępnych w zakresie przejść bramowych i dojazdów, ale także pobocznych, nie włączonych do zakresu, a graniczących z obiektem. Należą do nich podwórka od ul. 11 Listopada 8, oraz od ul. Inżynierskiej 3 pomiędzy dawnym magazynem I a magazynem II. Są to obszary, dla których w przyszłym zagospodarowaniu należałoby przewidzieć zachowanie ciągłości z proponowanym projektem i zachowanie połączenia z terenem CKNP, aby cała realizacja okazała się spójna i jednakowo dostępna dla wszystkich mieszkańców kwartału.

ZAGOSPODAROWANIE TERENU

Na terenie zlokalizowanych jest pięć budynków, należą do nich:
- Budynek Targowej 80A, w którym w oparciu o wytyczne konserwatorskie przeprowadzono prace rewitalizacyjne oraz zaproponowano nową aranżację wnętrz według wytycznych CKNP.
- Budynek Inżynierskiej3, który odbudowano w formie nawiązującej do jego pierwotnej architektury zachowując i wzmacniając istniejące ściany zewnętrzne.
- Obiekt siedziby Fundacji Otwarte Drzwi i jadłodajni Czerwony Rower, który poddano modernizacji, a na dachu zlokalizowano ponadto dostępną dla użytkowników pasiekę dzikich pszczół.
- Pawilon przy wejściu do budynku Targowej 80A, który nadbudowano oraz zmodernizowano nadając mu główną funkcję kawiarni z dwukondygnacyjnym tarasem.
- Budynek stacji trafo.

Nawiązując do idei projektu wyszczególniono na terenie obiekty o funkcji aktywizującej i integrującej przybyłą do CKNP społeczność Pragi oraz użytkowników zrewitalizowanych budynków Targowej 80A i Inżynierskiej 3. Ogród społeczny, ogródek piwny, fontanna na skwerze oraz przestrzeń wystawiennicza we wschodnim podwórzu Inżynierskiej 3 są dominującymi wśród innych funkcji obecnych na zielonym terenie CKNP. Połączone tarasem oraz siatką dojść z płyt betonowych pozwalają na łatwy dostęp z każdego punktu na terenie. Zastosowano gradację funkcji ze względu na poziom emitowanego hałasu. Najgłośniejsze jak plac zabaw, siłownia, nadbudowany pawilon z kawiarnią i skwer z fontanną zaprojektowano w rejonie wejścia od Targowej 80 wraz z dojazdem i miejscami postojowymi. Następnie zaproponowano reprezentacyjne centrum pomiędzy jadłodajnią Czerwony Rower, a budynkiem Targowej 80A. Zlokalizowano tu połączenie tarasów doprowadzających do poszczególnych funkcji jak kino letnie, ogród społeczny poświęcony drobnym uprawom, strefa do gier stołowych i ogród piwny dostępny także ze strefy nocnego marketu między budynkami Inżynierskiej 3 i Targowej 80A. Najcichsze i najmniej uciążliwe funkcje umieszczono na wzniesieniu i w rejonie podwórza 11 Listopada 6, gdzie przewidziano miejsca do cichych ćwiczeń na świeżym powietrzu, gry w szachy, odpoczynku na trawie. Gradacji funkcji odpowiada też zagospodarowanie zieleni, od niskich trawników umożliwiających przejścia miedzy placami zabaw, przez uprawy w donicach naziemnych i wiszących doniczkach ogrodu społecznego, po wysokie izolujące trawy i krzewy w rejonie fontanny, czy między funkcjami cichymi. Nawierzchnie utwardzone zaprojektowano na dojeździe do miejsc postojowych oraz jako dojścia do istniejących budynków. Ścieżki na terenie zaprojektowano z płyt betonowych lub desek drewnianych ograniczając liczbę użytych materiałów.

ZAŁOŻENIA ARCHITEKTONICZNO - BUDOWLANE

ZAŁOŻENIA FUNKCJONALNE


Zgodnie z wytycznymi Zamawiającego rozkład funkcjonalny w budynkach opiera się na strefowości w zależności od dostępności poszczególnych powierzchni oraz na stopniu uciążliwości funkcji. Wydzielono trzy rodzaje stref – publiczną, półpubliczną i prywatną.

PUBLICZNA
- lokalizowana jest głównie w strefie przyziemia i obejmuje takie przestrzenie jak: Punkt Informacyjny, Recepcję Główną oraz Strefę Wystawienniczą (budynek TARGOWA 80A), część Warsztatowo – Edukacyjną z możliwością wykorzystania jako Wystawiennicza (budynek INŻYNIERSKA 3), powierzchnia usługowo – handlowa o charakterze gastronomicznym (pawilon przy bud. TARGOWA 80A) oraz zmodernizowana powierzchnia istniejącego lokalu ‘Kuchnia Czerwony Rower’. Dodatkowo, na ostatniej kondygnacji budynku TARGOWA 80 przewiduje się Restaurację z pięknym widokiem z możliwością wykorzystania powierzchni na funkcje wystawiennicze / wernisażowe.

PÓŁPUBLICZNA - obejmuje pozostałe kondygnacje w kamienicach TARGOWA 80A i INŻYNIERSKA 3. W pierwszym budynku, na piętrach 1-3 zlokalizowano funkcje o charakterze konferencyjnym i szkoleniowym oraz przestrzenie co-workingowe i Fab-Laby. W budynku przy Inżynierskiej przewidziano Pracownie o charakterze głośnym wyposażone w sprzęt typu ciężkiego i przeznaczone przede wszystkim dla rzemieślników i artystów.

PRYWATNA – strefa przeznaczona dla zamkniętych grup. W TARGOWEJ 80A są to piętra 4-6, na których mają się znajdować Pracownie ‘Ciche’ o mało uciążliwym charakterze. W budynku sąsiednim częścią prywatną jest wielofunkcyjna przestrzeń na ostatniej kondygnacji. Jest to część wspólna przeznaczona tylko dla użytkowników budynków, bez dostępu dla osób postronnych. Doświetlona poprzez duże okna połaciowe będzie stanowiła atrakcyjną powierzchnię jako sala gier, spotkań, kuchnia typu otwartego czy też innego typu funkcje zaproponowane przez samych użytkowników.

Wszystkie kondygnacje naziemne projektowane były w taki sposób aby utrzymać jednoprzestrzenny charakter wnętrz oraz bardzo duże możliwości aranżacyjne. Powierzchnie typu open-space podzielone są ściankami mobilnymi o odpowiedniej akustyce, które wyodrębniają mniejsze powierzchnie zależnie od potrzeb. W zależności od kondygnacji przewiduje się podział zarówno na małe pracownie, jak i większe sale konferencyjno-wystawowe.

Projekt odbudowy budynku przy Inżynierskiej odtwarza pierwotne gabaryty kamienicy, natomiast przewiduje zmiany w zakresie wnętrz, co jest zgodne z wytycznymi konserwatorskimi. Styk części adaptowanej i odtwarzanej projektuje się w formie wzdłużnego przeszklenia doświetlającego wnętrze, które w tym miejscu stanowi 2-kondygnacyjna przestrzeń. Odpowiednia wysokość i pośrednia antresola pozwala na wygodną pracę m.in. przy wielkogabarytowych rzeźbach i innych obiektach.

Budynki wyposażone są w trzony socjalno-sanitarne ograniczone swoją powierzchnią do minimum. Przylegają one do komunikacji pionowej tak aby w jak najmniejszym stopniu ingerowały w otwartość rzutu kondygnacji. Projekt dopuszcza lokalizowanie sanitariatów i pomieszczeń socjalnych nie na wszystkich kondygnacjach, zgodnie z zaleceniem konserwatorskim. Jest to możliwe na poziomach użytkowanych przez mniej niż 10 osób.

Wszystkie kondygnacje mają dogodny dostęp do dźwigów towarowo-osobowych oraz przejścia o szerokości co najmniej 120 cm.

Część techniczna lokalizowana jest głównie na kondygnacjach podziemnych. Wszystkie wymagane instalacje projektowane są w taki sposób aby w jak najmniejszym stopniu ingerowały w zabytkową strukturę budynków. Projekt zakłada pozostawienie podziemnego łącznika pomiędzy kamienicami z uwagi na aspekt użytkowy. Pozwala to na łączenie dla obu budynków funkcji o charakterze technicznym np. śmietnik wielkogabarytowy, utylizacja odpadów czy kompresorownia. Część podziemna obu kamienic jest funkcjonalnie połączona ze strefą dostaw i odbioru śmieci, zapewnioną poprzez główny ciąg pieszo – jezdny przeprowadzony przez całe założenie. Strefy te posiadają bezpośredni dostęp do dźwigów towarowo – osobowych, co umożliwia dogodne transportowanie większych gabarytów czy śmieci.

Projektowany przejazd bramowy w kamienicy przy ul. Inżynierskiej pozwala na swobodny przejazd pojazdów bez konieczności zawracania.

EKONOMIKA ROZWIĄZAŃ

Projekt jest wynikiem połączenia funkcjonalności, estetyki jak również ekonomiki i realności wykonania zamierzenia inwestycyjnego. Z racji wyjątkowego charakteru miejsca myślą przewodnią było pozostawienie jak największej ilości autentycznej substancji o wartościowym, historycznym charakterze. Uznano, że rozsądniejszym działaniem jest inwestowanie w zabiegi konserwatorskie, odpowiednie wyposażenie technologiczno–instalacyjne projektowanych przestrzeni rzemieślniczych oraz wprowadzenie aktywizujących atrakcji plenerowych niż wybudowanie bardzo kosztownych elementów jak np. parking podziemny. Pozostawienie istniejących budynków przyległych i poddaniu ich jedynie modernizacji również wpisuje się powyższą myśl. Projektowana nadbudowa pawilonu o prostych rozwiązaniach konstrukcyjnych daje dodatkowe powierzchnie usługowe przeznaczone pod wynajem.

ROZWIĄZANIA MATERIAŁOWE

Projekt zakłada w jak największym stopniu zachowanie istniejącej tkanki, która nadaje wyjątkowy klimat charakterystyczny dla tego miejsca. Przejawia się on przede wszystkim w surowości materiału przewodniego czyli cegły ceramicznej. Industrialność podkreśla wytwórczy charakter miejsca – zarówno w przeszłości jak i w planowanych działalnościach.

Zalecenia konserwatorskie jasno określają działania związane z istniejącymi kamienicami. Prace elewacyjne związane z zabytkowym budynkiem przy ul. Targowej ograniczają się do odczyszczenia ścian ceglanych i wymiany elementów takich jak stolarka okienna i drzwiowa, rynny, rury spustowe itd. – zgodnie z pierwowzorem. Ponadto przewiduje się odtworzenia niektórych fragmentów, które z czasem zostały zastąpione nieestetycznymi naleciałościami jak np. strefa wejściowa, która została przeprojektowana zgodnie z oryginalnym rozkładem.

Zabiegi odtworzeniowe pozwolą na utrzymanie historycznego charakteru budynku, a wszystkie dodatkowe elementy wymagane przepisami, zostaną utrzymane w minimalistycznym, nowoczesnym stylu, który nada wysoki poziom estetyki nie zaburzając przy tym tkanki zabytkowej.

Kamienica przy ul. Inżynierskiej z uwagi na duży stopień zniszczenia nie jest objęta ścisłą ochroną i zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi dopuszcza się odbudową w nowoczesnej formie. Projekt przewiduje zachowanie istniejącej tkanki w niewielkimi zmianami wynikającymi z kwestii funkcjonalnych jak np. przejazd bramowy pozwalający na utrzymanie ciągłości pieszo – jezdnego. Natomiast obudowa pozostałych kondygnacji w charakterze historycznym byłaby zabiegiem nieautentycznym i kłócącym się współczesnymi tendencjami konserwatorskimi. Dlatego projekt uwzględnia odbudowę nieistniejącej części w nowoczesnej formie, ściśle nawiązującej swoją kubatura, rozkładem okien itd. do oryginalnej tkanki. Wyróżniającym się rozwiązaniem jest wzdłużna szczelina ze szklenia strukturalnego doświetlająca dwukondygnacyjną część wnętrza. Zabieg ten poza kwestią funkcjonalną pozwala na podkreślenie odrębności tkanki oryginalnej i projektowanej.

Nowa część wykonana z blachy miedzianej zabezpieczonej w sposób zapobiegający naturalnemu patynowaniu. Utrzymana szlachetna barwa miedzi będzie idealnie komponowała się z surowym charakterem oryginalnej cegły pozostawionej w przyziemiu. Użycie innego materiału wykańczającego nadbudowę jeszcze bardziej uwydatnia wizualnie pierwotne przyziemie. Pozostawienie czerwonej cegły jedynie na oryginalnej kubaturze, wzniesionej na początku ubiegłego wieku, ma wyraz symboliczny.

Pozostałe budynki, nie objęte ochroną konserwatorską, planuje się poddać gruntownemu remontowi i modernizacji. Dotyczy to 3 oficyn, które projekt przewiduje pozostawić: Pawilon przy wejściu do kamienicy Targowa 80A, budynek Stowarzyszenia ‘Otwarte Drzwi’ oraz budynek z jadłodajnią ‘Czerwony Rower’. Wszystkie budynki poddane zostaną termoizolacji i wykończonej w technologii lekkiej – mokrej (tynk) stanowiącej nienachalne tło dla ceglanych kamienic. Rozwiązania elewacyjne w postaci profili ceowych czy balustrad stalowych z wypełnieniem z siatki cięto ciągnionej utrzymują klimat industrialny współgrającym z charakterem miejsca.

W pawilonie przy wejściu do Targowej 80A planuje się przebudowę stropodachu i wykonanie go w formie tarasu użytkowego oraz częściową nadbudowę. Projektowane piętro charakteryzuje się nowoczesną, minimalistyczną formą z dużymi przeszkleniami.

Stropodach nad ‘Czerwonym Rowerem’ również podlega wymianie i będzie stanowił dach zielony, użytkowy z roślinnością ekstensywną. Poza punktem widokowym zakłada się lokalizacje na dachu pasiek dla dzikich pszczół. Wnętrze w budynku podlega przearanżowaniu, natomiast funkcja gastronomiczne pozostaje bez zmian. Powiększona sala konsumpcyjna z powiększonymi oknami i bezpośrednim wyjściem do części ogrodowej podniesie komfort użytkowania. Projekt inspirowany stanem obecnym, uwzględnia odtworzenie okien z kolorowymi elementami szklanymi.

Planowane zmiany w budynku Stowarzyszenia ‘Otwarte Drzwi’ ograniczają się przeprojektowania strefy wejściowej do budynku, która obecnie jest mocno nieuporządkowana, kontynuując współczesne rozwiązania o lekkiej, minimalistycznej formie.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl