Dwuetapowy konkurs architektoniczno-urbanistyczny na opracowanie koncepcji siedziby Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu.
Projekt konkursowy

<<< powrót
  • Architects for Urbanity
Skład zespołu:

Koncepcja

Główna idea projektu została zainspirowana historią Szkatuły Królewskiej, zawierającej kilkadziesiąt przedmiotów należących do najwybitniejszych osobistości państwa polskiego. Inicjatorką przedsięwzięcia zebrania zabytków polskiego dziedzictwa narodowego od możnych rodów arystokratycznych była Izabela Czartoryska. Tę bezcenną kolekcję umieszczono w czarnej, hebanowej skrzyni, okutej złotem i zdobionej brylantami, która wraz z zawartością zaginęła na początku II wojny światowej. Jednym z ofiarodawców cennych przedmiotów na początku XIX wieku był ród Lubomirskich. Zdecydowano się na nawiązenie do tej historii w projekcie nowego Muzeum Książąt Lubomirskich. Aby podkreślić wartość zasobów wystawienniczych, zaproponowano szkatułę, która mieściłaby najcenniejsze dzieła należące do muzeum: Galeria Sztuki znajduje się na jej parterze, Gabinet Numizmatyczny na pierwszym piętrze, "Skarbiec" na drugim oraz Galeria Panoramy Plastycznej Dawnego Lwowa na trzecim i czwartym. Szkatuła znajduje się na środku działki, otoczona pustką wyróżnia się w swoim otoczeniu, co podkreśla jej znaczenie. Równocześnie pozwala na ruch pieszy dookoła niej, tworzy wizualne połączenia z historyczną tkanką miejską.

Trzon

W północnej części działki wprowadzono praktyczny trzon komunikacyjny, który tworzy jasny podział pomiędzy publiczną strefą muzeum oraz jego zapleczem. Zamiast rozproszonej po całym budynku komunikacji pionowej, jeden wydłużony trzon umożliwia cyrkulację w muzeum oraz mieści potrzebne szyby oraz pomieszczenia techniczne, zajmując przy tym minimum miejsca. Dzięki temu uzyskano maksymalną przenikalność przyziemia i co za tym idzie - widoczność projektowanej szkatuły z wielu stron, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynku. Szkatuła oraz trzon komunikacyjny są bezpośrednio połączone, co pozwala odwiedzającym i obsłudze wejście do struktury chroniącej drogocenne dzieła. To połączenie jest możliwe dzięki kładkom, które prowadzą od trzonu bezpośrednio do przestrzeni wystawienniczych. Przy wejściach do sal ekspozycyjnych znajduje się szyb dużej windy towarowej pozwalającej na wygodne przemieszczanie dzieł. W południowo-wschodniej części budynku zlokalizowana jest dodatkowa klatka schodowa dla pracowników.

Otoczenie szkatuły

Reszta programu funkcjonalnego jest zorganizowana po obwodzie, poza szkatułą oraz otaczającym ją dookoła atrium wpuszczającym do wnętrza muzeum naturalne oświetlenie. Wlewające się do środka światło słoneczne pada na drewniane ściany szkatuły, co nadaje jej wyjątkowy, majestatyczny charakter. Strefy funkcjonalne obsługujące muzeum kształtują się dookoła atrium. Są umieszczone jedna nad drugą, przy zachowaniu pionowego gradientu. Odpowiada on logicznym porządkom: publiczny-prywatny, ogólny-szczególny, otwarty-chroniony, jasny-ciemny. Od pierwszego do ostatniego piętra stopniowo zmniejsza się ich wysokość, a elewacja staje się coraz mniej przezierna, przy uwzględnieniu rozłożenia różnych funkcji i warunków jakich potrzebują. Wszystkie te strefy są również połączone z głównym trzonem, który służy skomunikowaniu całego budynku muzeum.

Organizacja

Na parterze budynku znajdują się pomieszczenia publiczne - dostępne dla zwiedzających i obsługujące wystawy, takie jak kawiarnia, szatnia, audytorium, ale również nieogólnodostępne - pomieszczenia związane z rozładunkiem dostaw. Na pierwszym piętrze znajdują się przestrzenie przeznaczone na wystawy czasowe, połączone bezpośrednio z przyziemiem. Jest ona zatem przedłużeniem przestrzeni publicznej, w której toczy się kulturalne życie Wrocławia. Drugie piętro mieści magazyny oraz pomieszczenia warsztatowe, które zostały zaprojektowane w środkowej części budynku nie przez przypadek. Są one bowiem dzięki temu w porównywalnych odległościach do wszystkich przestrzeni wystawienniczych. Trzecie piętro zawiera biura pracowników muzeum, laboratoria oraz pracownie konserwatorskie. Czwarte piętro i ostatni poziom, który częściowo jest półpiętrem mieszczą czytelnię z biblioteką, pomieszczenia warsztatowe, sale konferencyjne oraz ogólnodostępny taras, z którego rozciąga się widok na rzekę i północno-zachodnią część miasta.

Elewacja

Elewacja budynku jest w większości monolityczna z dwóch powodów - po pierwsze aby chronić strefy gdzie znajdują się funkcje potrzebujące zabezpieczenia przed światłem słonecznym, po drugie aby nadać muzeum jednolitą tożsamość. Zewnętrzna pokrywa jest tak dopasowana do budynku, aby umożliwić widoczność szkatuły i odkryć dolne piętra, gdzie zlokalizowanych jest większość publicznych funkcji budynku. Projekt fasady uwzględnia wszystkie regulacje planu miejscowego dotyczące tego terenu i tworzy zwartą i spójną kompozycję z historyczną częścią miasta. Pokrywa z piaskowca jest ścięta od góry, a z środka wyłania się szkatuła. Dzięki temu może być podziwiana również od strony rzeki. Dolna część elewacji jest w całości przezierna aż do połowy wysokości drugiego piętra. Pozwala to nie tylko na zachowanie charakterystycznego widoku totemu, ale również aktywuje życie miejskie wewnątrz budynku jako naturalna kontynuacja tego, które dzieje się dookoła niego. W połączeniu z ponadprzeciętną wysokością parteru oraz strefy wejściowej tworzy skromną, acz zapraszającą przestrzeń wejściową.

Materiały

Wykorzystane materiały wpływają na surowość oraz ponadczasowość budynku podkreślając tym samym historyczny charakter związany z instytucją muzeum. Wyeksponowana żelbetowa konstrukcja jest częścią estetyki wnętrza. Na parterze zaprojektowano posadzkę z kamieni wydobywanych na Dolnym Śląsku, natomiast na wyższych piętrach stosuje się lastryko oraz polerowany beton. Szkatuła wykończona jest ciemnym drewnem, które tworzy we wnętrzu zabytkową atmosferę oraz podkreśla wartość przechowywanych w nim zbiorów. Fasada to systemowa ściana osłonowa na wysokości dwóch pierwszych poziomów oraz monolityczna ściana w wyższej części budynku, obłożona płytami elewacyjnymi z piaskowca. Pełne ściany oraz duży świetlik pomagają w wysokiej kontroli wpadającego do środka światła dziennego oraz naturalnej wentylacji budynku. Dzięki temu oraz użytym materiałom, które w większości nadają się do ponownego przetworzenia, budynek jest przykładem zrównoważonej architektury.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl