Konkurs SARP nr 978 na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej Filii Miejskiej Biblioteki Publicznej w Szczecinie na Prawobrzerzu
Projekt konkursowy

<<< powrót
  • HMS ARCHITEKTURA
Skład zespołu:
  • arch. Dariusz Herman  
  • arch. Wojciech Subalski  
  • arch. Natalia Beznar  
  • arch. Jacek Moczała  
  • arch. Magda Romanowicz-Kozak  
  • arch. Wojciech Słupczyński  
  • Tomasz Kudelski  
  •  
  •  
  • http://hms-architektura.pl/  
  •  

1. Koncepcja urbanistyczna

Porządkowanie


Teren przeznaczony na lokalizację filii Miejskiej Biblioteki Publicznej położony jest na osiedlu, którego kompozycja przestrzenna nie jest sprecyzowana i nie jest konsekwentna. Pomiędzy ulicami Łubinową a Botaniczną zarówno zabudowa jak i układ komunikacyjny nie tworzą logicznie zdefiniowanej struktury. Nie pomaga temu obszarowi miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który nie podejmuje próby ujarzmienia chaosu kompozycyjnego i który umożliwia nielogiczne dla tego terenu decyzje (parking i niski budynek przychodni u zbiegu ulic J. Iwaszkiewicza i M. Dąbrowskiej). Jedynym fragmentem osiedla gdzie można odczytać strzępy urbanistycznego ładu to zabudowa przy ul. J. Iwaszkiewicza, która po jej zachodniej stronie tworzy stosunkowo czytelny zamysł, jednak po jej wschodniej stronie niedokończona kompozycja została przekreślona przez późniejsze decyzje urbanistyczne.

Tym większe znaczenie będzie mieć sposób lokalizacji nowego obiektu, jego gabaryty i towarzyszące mu zagospodarowanie terenu. Swoją lokalizacją i gabarytami projektowany budynek biblioteki próbuje podbudować resztki logiki odnalezionej na tym terenie.

Dwa place

Usytuowany naprzeciwko budynku mieszkalnego, na przedłużeniu budynku znajdującego się po drugiej stronie ul. J. Iwaszkiewicza (Nr 88-98), tworzy podłużny plac, który swój początek ma u wejścia do kościoła parafialnego i który poprzez ulicę łączy się z istniejącym placem-podwórkiem. Proporcje nowej zabudowy w przybliżeniu zgodne są z gabarytami budynków sąsiednich oddając przywilej dominacji przestrzennej gmachowi kościoła.

Budynek jest jedynie częścią większego założenia, z którym jest integralnie związany zarówno ideowo, kompozycyjnie jak i funkcjonalnie. To nie pojedynczy budynek a nieistniejący kwartał jest przedmiotem niniejszej koncepcji, która obejmuje swoim obszarem teren aż do ulicy M. Dąbrowskiej.

Biblioteka jest częścią kwadratowej płaszczyzny, która po obniżeniu tworzy przestrzeń o odmiennym charakterze, sposobie użytkowania i znaczeniu. Do jej ukształtowania wykorzystano różnicę poziomów terenu pomiędzy południowym a północnym krańcem działki. Otoczenie przestrzeni nowopowstałego placu metrowej wysokości murowanym ogrodzenie i kontynuowanie przypisanego budynkowi północnego poziomu terenu sprawia, że przestrzeń ta wydzielona jest ponad dwumetrową wizualną barierą, a w dalszej kolejności koronami drzew nowych nasadzeń. To stwarza możliwość wykreowania innego świata, odmiennego od banału osiedla.

Można być obserwatorem tego innego świata z wyższego poziomu, z drugiej strony parkanu. Można łatwo przekroczyć tę granicę i stać się jego uczestnikiem.

Inny świat

Biblioteki nie są zwykłymi budynkami. Skojarzone są z nimi różne literackie wyobrażenia. Na bibliotekach, jako budynkach publicznych ciąży oczekiwanie, że wpłyną nie tyko na otoczenie kulturalne ale również na otoczenie w ogóle, stając się widocznym znakiem w przestrzeni, podnosząc jej estetyczną i kulturową jakość. I takim budynkiem chce być niniejsza biblioteka.

Obniżony plac-ogród to przestrzeń odrealniona, wydzielona ale dostępna. Przestrzeń, odseparowana od ruchu ulicznego, z której otoczenie widać poprzez korony drzew, przestrzeń o innej akustyce, o odmiennej posadzce (bruk ceramiczny, nawierzchnia mineralna typu HanseGrand, trawa). Regularne ramy tej przestrzeni wyznaczają pole do animowania różnych aktywności, dla wszystkich grup wiekowych. Biblioteka ze swoim „tajemniczym ogrodem” ma przyciągać mieszkańców jak park z rzeźbami plenerowymi, różnymi prelekcjami, koncertami, grami, spotkaniami, giełdami hobbystycznymi, etc.

Kwadratowy gaj drzew wydziela z placu-ogrodu strefy zróżnicowane pod względem intymności, nawierzchni, atmosfery. Do parkanu przylegają te, które mogą być obserwowane przez przechodniów. To przestrzeń interakcji osiedla i jego centrum kulturalnego. Środkowej, zadrzewionej strefie towarzyszy bardziej kameralna atmosfera.

Z każdą książką nieodłącznie związana jest tajemnica. Plac-ogród chce być tej tajemnicy emanacją. Ma urzekać, intrygować, zaciekawiać. Również budynek jest częścią tej tajemnicy. Zamknięty od zewnątrz, otwarty jedynie w przyziemiu do placu-ogrodu, wręcz będący tego ogrodu przedłużeniem, na pozostałych kondygnacjach nie komunikuje się z zewnętrzem, konsekwentnie kreując inny świat, świat wyobraźni. Introwertyczną kompozycję i niecodzienną atmosferę wspomaga światło płynące ze świetlików.

2. Budynek

Bogactwo oferty rynku wydawniczego i łatwa dostępność w cyfrowym świecie zmienia nie tylko istotę biblioteki ale wszystkich podmiotów aktywnych w świecie książki, w tym również księgarń. Biblioteki przestały być jedynie ośrodkami gromadzącymi i opracowującymi zbiory w celu ich udostępniania. Stają się płaszczyznami wymiany wiedzy o książce, literaturze, miejscami, które pomagają poruszać się w ofercie w dobie nadpodaży. Stąd w dzisiejszych bibliotekach tak ważne stają się przestrzenie, które w tej jakościowej weryfikacji pomagają – przestrzenie spotkań, warsztatów, kiermaszów, wystaw, etc. Znalazło to odbicie w niniejszej koncepcji, która tej sferze działalności biblioteki nadaje dużą rangę proponując salę spotkań o wysokości trzech kondygnacji, otoczonej galeriami, nadając jej proporcje będące warunkiem dobrej akustyki. W rywalizacji z placówkami położonymi w Śródmieściu (o czytelnika i o organizację imprez, spotkań, pokazów), sala o spektakularnej, funkcjonalnej i akustycznie przygotowanej przestrzeni będzie ważnym narzędziem.

Struktura i funkcja

Nie sposób przewidzieć przyszłości bibliotek, stąd w kształtowaniu budynku nacisk postawiono na otwartość układu, który będzie podatny na przyszłe przeobrażenia.

Budynek zaprojektowano jako symetryczny. Centralne miejsce zajmuje hol, który połączony jest z placem-ogrodem. Na lewo i prawo znajdują się podobnie kształtowane bloki komunikacyjne i pomieszczeń pomocniczych, a za nimi jednakowo formowane hale z dwiema kondygnacjami galerii otaczających puste przestrzenie doświetlone od góry. Jedną z nich wypełnia funkcja biblioteczna, w drugiej znajdzie się sala wielofunkcyjna oraz galerie wystawowe.

Obydwie części również komunikują się z placem-ogrodem. Posadzka parteru stanowi przedłużenie posadzki placu-ogrodu i jest ułożona z tego samego bruku ceramicznego. W obydwu częściach budynku w obszarach pustek ułożono posadzkę drewnianą (np. parkiet przemysłowy), z tą różnicą, że posadzka w sali wielofunkcyjnej znajduje się w obniżeniu (-1,3 m). Demontowane podesty pozwalają na aranżowanie posadzki na poziomie parteru lub na kreowanie widowni z przewyżką.

Jednakowe kształtowanie obydwu części biblioteki daje możliwości rozprzestrzeniania się funkcji bibliotecznej kosztem wystawowej bez żadnych dodatkowych nakładów. Strefy różnej aktywności, w tym strefę działu dziecięcego można kształtować, częściowo wydzielając ją przestrzennie i akustycznie za pomocą kurtyn przemysłowych z poliwęglanu. W podobny sposób wydzielane będą przestrzenie warsztatów, spotkań, wystaw, etc.

Środkową część na dwóch najwyższych kondygnacjach wypełniają pomieszczenia o funkcji bibliotecznej wymagającej wydzielenia, w tym pomieszczenia biurowe. Doświetlenie dzienne zapewnia perforacja w ścianie zewnętrznej, która stanowi rodzaj żaluzji zewnętrznych.

Podpiwniczona jest jedynie środkowa część budynku. Znalazły się w niej pomieszczenia techniczne i pomocnicze z jednej strony, oraz pomieszczenia przewidziane do głośnego użytkowania, jak na przykład sala muzyczna.

Otwartość zaprojektowanej struktury przekłada się na elastyczność użytkowania obecnego i przyszłego i na ewentualne przekształcenia funkcjonalne (np. wspomniane wyżej powiększanie się strefy bibliotecznej o galerie sali spotkań. Mają to umożliwiać systemy kurtyn (parawanów akustycznych pomiędzy przestrzenią sali a galeriami, kurtyn ograniczających dostęp światła do sali spotkań zarówno od strony fasady przeszklonej jak i świetlików). Również pomieszczenia w środkowej strefie budynku mogą być wyodrębniane na różne sposoby. Szczególnie na ostatniej kondygnacji doświetlonej od góry.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl