Konkurs SARP nr 978 na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej Filii Miejskiej Biblioteki Publicznej w Szczecinie na Prawobrzerzu
Projekt konkursowy

<<< powrót
  • O2 Architekci
Skład zespołu:
  • arch. Witold Opaliński  
  • arch. Katarzyna Opalińska  
  • arch. Ewelina Tomasik  
  • arch. Aleksander Świat  
  •  
  •  
  • http://www.pa-opalinski.pl/  
  •  

Kluczowe założenia programowe prezentowanej koncepcji:

1. Optymalne wykorzystanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu objętego zakresem opracowania
2. Stworzenie atrakcyjnej przestrzeni publicznej stanowiącej jednocześnie centrum życia kulturalnego lokalnej społeczności
3. Poprawa warunków zamieszkania i estetyki otoczenia w sąsiedztwie założenia będącego przedmiotem opracowania

Analiza otoczenia przeprowadzona podczas wizji lokalnej wykazała, że okolica, choć zlokalizowana w niedalekim sąsiedztwie bogatej w zieleń części miasta, zdominowana jest przez pozbawioną ładu przestrzennego zabudowę mieszkaniową wielorodzinną o rozmaitych gabarytach, której brakuje wysokiej jakości przestrzeni wspólnych. Naszym podstawowym założeniem było stworzenie założenia urbanistycznego, które tę lukę wypełni.

Teren przeznaczony pod inwestycję obejmuje niemal płaski obszar o kształcie zbliżonym do kwadratu o boku ok.90 m, zlokalizowany u zbiegu ulic Marii Dąbrowskiej i Jarosława Iwaszkiewicza w Szczecinie na Prawobrzeżu. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego określa nieprzekraczalną linę zabudowy przebiegającą w kier. wsch.-zach. dzielącą przedmiotowy teren mniej więcej na pół (ok. 40m od pł.granicy opracowania. Ograniczenia postawione przez zapisy MPZP dotyczą również wysokości budynku oraz kształtu dachów. Czynniki te w zestawieniu z wytycznymi programowymi opracowanymi przez Organizatora konkursu były kluczem do stworzenia podstawowych założeń koncepcji.

Przez wzgląd na powyższe postanowiliśmy analizować temat pod kątem stworzenia wysokiej jakości przestrzeni publicznej, zaś budynek stanowiący właściwy przedmiot zadania konkursowego uczyniliśmy elementem zagospodarowania jej terenu. Ten sposób myślenia sprawił, że mogliśmy inaczej rozpatrywać możliwości „optymalnego wykorzystania warunków zabudowy i zagospodarowania”. Obszar przeznaczony pod inwestycję rozważaliśmy jako całość zakomponowaną na zasadzie placu-ogrodu, natomiast poszczególne elementy budynku stanowią integralną część tego systemu.

Założenia przestrzenne

Dzięki takiemu podejściu, nieprzekraczalna linia zabudowy MPZP stała się główną osią kompozycyjną proponowanego założenia. Wraz z drugą kluczową osią północ-południe, zlokalizowaną w 1/3 szerokości terenu (na wschód), dzielą nasz kwadrat na cztery nierówne części, z których północno-zachodnia oraz południowo-wschodnia są strefą ogrodową, w formie skarp wyniesionych ponad pierwotny poziom terenu, zaś pozostałe dwie, stanowiące place z wkomponowaną zielenią, pozostają płaskie.

Wzdłuż „linii nieprzekraczalnej” mamy zatem jednocześnie południową elewację głównej części budynku filii biblioteki oraz północną elewację jej podziemnej części zawierającej funkcje uzupełniające. Pierwsza z tych części posiada również elewacje wschodnią, otwierającą się na plac północno-wschodni oraz północną, stanowiącą niejako pierzeję alejki pieszej biegnącej wzdłuż północnej granicy założenia, stanowiącej element systemu komunikacyjnego. Zachodniej elewacji tej części obiektu właściwie nie ma, ponieważ dach skośny zaprojektowany jest w formie skarpy połączonej bezpośrednio z istniejącym poziomem terenu otaczającego. Część południowo-wschodnia obiektu, zawierająca pomieszczenia zlokalizowane poniżej poziomu terenu, wychodzi elewacją północną usytuowaną wzdłuż „linii nieprzekraczalnej” na plac północno-wschodni. Nie posiada natomiast żadnej innej elewacji, ponieważ przekryta została dachem skośnym, który również w formie skarp łączy się z terenem istniejącym po stronie wschodniej i południowej, zaś po stronie zachodniej, sąsiadującej z placem południowo-zachodnim, mamy - wykończony cegłą - mur oporowy.

Założenia funkcjonalno - użytkowe

Projektowany budynek filii Biblioteki składa się zatem z dwóch części połączonych ze sobą wspólną strefą wejściowo-komunikacyjną. Hol główny zlokalizowany w samym centrum założenia, na styku pomiędzy obiema częściami i stanowi węzeł komunikacyjny dla wszystkich pomieszczeń wewnętrznych i jednocześnie - łącznik pomiędzy obydwoma placami. Stanowi również atrakcyjną architektonicznie przestrzeń wystawienniczą.

Kwartał północno wschodni założenia stanowi część budynku przeznaczona na główne pomieszczenia biblioteki. Na poziomie terenu znajduje się hol z rozejściem do poszczególnych pomieszczeń. Zaaranżowane w jednej otwartej przestrzeni mamy tutaj salę główną powiązaną z pomieszczeniami wymaganymi programem zadania konkursowego. Wydzielone elementami aranżacji i wyposażenia zostały strefa czytelni, strefa stanowisk komputerowych (w tym stanowiska muzyczne i graficzne), strefy działów dla dzieci i młodzieży oraz stanowisko obsługi. Każda z nich zlokalizowana została na jednym poziomie pozbawionych barier, zatem jest dostępna dla osób poruszających się na wózkach. Posadzka sali głównej została zaprojektowana na trzech poziomach, z których dwa obniżają się w formie tarasów poniżej poziomu 0 (1-na diagramie górnym). Kwestię różnic poziomów rozwiązujemy za pomocą stopni, z których część pełnić będzie funkcję amfiteatralnych siedzisk, zaś część stanowią schody o funkcji komunikacyjnej. Na poszczególnych poziomach rozmieszczone zostaną różne działy tematyczne księgozbioru. Wszystkie są dostępne dla osób na wózkach za pomocą platformy windowej. Niższe poziomy sali doświetlone są dodatkowo za pomocą mini atriów wypełnionych komponowaną zielenią (B-na diagramie dolnym). Wokół ich przeszklenia zaaranżowane zostaną blaty do pracy lub lektury wraz z siedziskami.

W bezpośrednim sąsiedztwie holu, na poziomie 0, zaprojektowany został zespół pomieszczeń zamkniętych. Dostępny z komunikacji mamy zespół sanitarny i szatniowy, który może pełnić również funkcję kawiarenki. W sąsiedztwie punktu obsługi mamy pomieszczenia o ograniczonym dostępie: magazyn książek, magazyn gospodarczy, wc obsługi i serwerownię, która z kolei umieszczona została w pobliżu pomieszczeń gier X-box i Playstation oraz stanowisk komputerowych. Na tyłach założenia ulokowana została czytelnia wymknięta, mogąca funkcjonować również jako pomieszczenie pracy cichej.

Na najniższym poziomie zlokalizowane zostaną pomieszczenia nie wymagające dostępu światła dziennego: sala projekcyjna, multimedialna oraz muzyczna doświetlona za pośrednictwem zielonego atrium.

Funkcją uzupełniającą budynku biblioteki jest sala spotkań mogąca pomieścić ponad 200 osób. Została ona zlokalizowana w kwartale południowo-wschodnim założenia pozostającym w bezpośrednim styku z częścią mieszczącą zasadnicze pomieszczenia biblioteki. Drzwi wejściowe umieszczone są na poziomie posadzki holu wraz z najwyższym poziomem sali. W kierunku południowym poziom podłogi sali stopniowo się obniża, dzięki czemu możliwa jest amfiteatralna aranżacja sali na potrzeby projekcji filmów (ekran szer. 4,0m) lub organizowania przedstawień teatralnych. Układ sali może być również adaptowany pod bardziej kameralne odczyty poezji lub wieczory autorskie (widownia bez krzeseł, miejsca siedzące na stopniach). Na wyższym, płaskim poziomie możliwe jest ustawienie blatów roboczych/ekspozycyjnych, stołów konferencyjnych etc. Stąd też, po stopniach mamy wyjście ewakuacyjne bezpośrednio na plac pomiędzy projektowanym budynkiem a kościołem - w elewacji skierowanej na północ.

Hol wejściowy dla obu funkcji jest wspólny wraz z przyległymi pomieszczeniami ogólnodostępnymi, w tym sanitariatami i szatnią/kawiarenką. Mamy tu również wejście na antresolę, na której projektowany jest zespół biurowy z pomieszczeniem socjalnym.

Przekrycia obu części budynku projektowane są w technologii dachów zielonych, co umożliwia ich niemal całkowite wykorzystanie pod powierzchnię wegetacyjną. Tutaj planujemy część ogrodową założenia z systemem ścieżek spacerowych, wyposażonych w niezbędne elementy małej architektury, oświetlenie parkowe oraz założenia zieleni komponowanej. W strefie tej, na zachodnim zboczu, zlokalizowany zostanie również amfiteatr i scena na wolnym powietrzu, zaś wzdłuż całej trasy - miejsca ekspozycji rzeźb oraz wystaw plenerowych. Ścieżki spacerowe umożliwią użytkownikom przedostanie się „na skróty” z północno-zachodniego narożnika terenu do narożnika południowo-wschodniego dzięki temu, że w centralnym miejscu założenia, w punkcie przecięcia prostopadłych linii kompozycyjnych, skarpa zachodnia płynnie łączy się z południową, stanowiąc swego rodzaju pomost, łączący obie pochyłości w jedno założenie parkowo - ogrodowe. Kwartały terenu przeznaczonego pod inwestycję, które planujemy pozostawić na poziomie pierwotnym zostaną zagospodarowane jako place wielofunkcyjne, skomponowane na zasadzie szachownicy w stosunku tych, na których formujemy wzniesienia.

Plac południowo - zachodni będzie stanowił przedpole wejścia głównego zlokalizowanego w elewacji południowej. Dostępny będzie bezpośrednio z ulic Dąbrowskiej i Iwaszkiewicza, wzdłuż których rozmieszczone zostały zespoły miejsc postojowych porozdzielanych kwaterami zieleni wysokiej, z ciągów pieszych i rowerowych. Plac północno-wschodni, zlokalizowany niejako na tyłach założenia, planowany jest zarówno jako przedpole wejścia w elewacji wschodniej, jak i otwarcie przed budynkiem kościoła, który jest zlokalizowany po tej stronie.

Obydwa place stanowią ważne elementy założenia, zarówno z punktu widzenia funkcji, jak i kompozycji. Bardzo istotna była dla nas kwestia tzw. „piątej elewacji”, ponieważ założenie widoczne będzie z otaczających je dużo wyższych budynków mieszkalnych. Tym bardziej większość powierzchni chcieliśmy zagospodarować pod zieleń, a całości nadać atrakcyjny graficzny układ kompozycyjny.

Rozwiązania konstrukcyjne i materiałowe

- Budynek projektowany jest w konstrukcji żelbetowej (fundamenty, słupy, rygle, ściany, stropy).
- Ściany zewnętrzne (elewacja wschodnia, południowa i północna, przeszklenia atriów doświetlających) wykonane zostaną w technologii fasady szklanej.
- Ściany pełne, konstrukcji żelbetowej wykończone zostaną cegłą licową impregnowaną.
- Ściany flankujące wejścia główne - surowy beton.
- Drzwi zewnętrzne - system ślusarki aluminiowej.
- Cegłę planujemy zastosować również na posadzkach zarówno we wnętrzach, jak i do wykonania nawierzchni placów (wersja mrozoodporna).
- Nawierzchnia miejsc postojowych - kostka betonowa szara.
- Dachy projektowane są w technologii dachów zielonych.
- Ciągi spacerowe rozplanowane na połaciach dachowych - płyty betonowe.
- Wykończenie przestrzeni amfiteatru plenerowego - beton surowy, płyty betonowe, ławki betonowe z siedziskami drewnianymi.
- Surowy beton planujemy wyeksponować we wnętrzach na ścianach i stropach z niego wykonanych.
- Sufit pochyły w sali główniej - panele podwieszone z listew drewnianych - naturalnych
- Elementy małej architektury (murki, donice, kosze na śmieci) - beton surowy, ławki, siedziska, platformy, leżaki - drewno sosnowe lub modrzewiowe, inne np. stojaki na rowery, stelaże pod rozmaite ekspozycje, elementy oświetleniowe - stal czarna malowana proszkowo na kolor grafitowy.
- Umeblowanie stałe i elementy wyposażenia na wymiar do wnętrz budynku biblioteki projektowane są ze sklejki liściastej lakierowanej bezbarwnie matowo.
- Drzwi wewnętrzne - stalowe - na wymiar - lakierowane matowo na kolor dobrany do reszty.
- Przewiduje się zasilanie obiektu w kompletne media, zgodnie z informacjami technicznymi poszczególnych zarządców sieci miejskich.
- Oświetlenie - belki oświetleniowe - technologia LED.
- System wtórnego wykorzystania wód opadowych (w celu utrzymania założeń zieleni komponowanej i łąk kwietnych)

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl