Konkurs na opracowanie koncepcji architektoniczno-urbanistycznej przedszkola i żłobka w Jemielnicy
Wyróżnienie

<<< powrót
  • Tomasz Berezowski, Radosław Fikus
Skład zespołu:

Edukacja przedszkolna jest jednym z najważniejszych etapów w rozwoju człowieka, dlatego powinniśmy dbać o jakość przestrzeni, w której ten proces się odbywa. Dzieci nie można lekceważyć i serwować im jedynie pokolorowanych wnętrz. Dziecko to poważny i wrażliwy odbiorca. Budynek przedszkola i żłobka w Jemielnicy to architektura, która edukuje. Obiekt odsłania przed małymi (i nie tylko) użytkownikami reguły konstrukcyjne i inżynieryjne, jakimi rządzi się projektowanie. Pokazuje strukturę i jej elementy składowe: słupy, nadproża, podciągi, ściany nośne i stropy. Szczerość formy i materiału jest tu wartością nadrzędną. Racjonalna struktura i wynikająca z niej forma wzmacniają spontaniczną aktywność poznawczą, zachowania twórcze i samodzielne eksperymentowanie. Wnętrza obiektu są otwarte, wieloznaczne i pobudzające do działania. Architektura budynku potęguje przekaz edukacyjny placówki.

ZAGOSPODAROWANIE TERENU

Projektowany budynek przedszkola i żłobka znajduje się w Jemielnicy, w województwie opolskim na Górnym Śląsku. Zlokalizowany jest przy ul. Długiej i sąsiaduje z planistycznie uporządkowaną zabudową jednorodzinną. W najbliższym sąsiedztwie panuje spokojny, sielski klimat. Uwagę zwraca ład przestrzenny, jak również dbałość o poszczególne posesje.

Obiekt usytuowany jest w południowej części działki i kontynuuje linię zabudowy sąsiednich budynków. Lokalizację uzasadnia potrzeba maksymalnego wykorzystania powierzchni działki na przestrzeń rekreacyjną oraz zachowanie bezpiecznej odległości od linii średniego napięcia biegnącej nad północno-zachodnią częścią parceli. Zaproponowane usytuowanie obiektu na działce wykorzystuje charakterystyczny kształt parceli, wydzielając na niej cztery zewnętrzne przestrzenie o różnym charakterze. Od strony południowo-zachodniej działki znajduje się strefa wejściowa (od ul. Długiej). Od strony południowo-wschodniej zlokalizowany jest ogród rekreacyjny. Zieleniec jest bezpośrednio połączony z każdą salą zajęć. W ogrodzie znajdują sie place zabaw, odrębne dla dzieci żłobka i przedszkola. Załamanie budynku w narożniku dyskretnie wydziela przestrzeń rekreacyjną dla żłobka i przedszkola. Istnieje możliwość wyodrębnienia przestrzeni rekreacyjnych na stałe za pomocą zieleni np. żywopłotu. Od strony północno-wschodniej zaprojektowano ogród edukacyjny dla dzieci, który jest częścią wspólną dla przedszkola i żłobka. Znajdują sie tam poletka uprawne i mały sad. Jest bezpośrednio połączony funkcjonalnie i wizualnie z wewnętrznym holem (salą wielofunkcyjną). Od strony północno-zachodniej znajduje się utwardzony plac gospodarczy, który obsługuje węzeł żywieniowy. Dostawa surowców odbywa się osobnym wejściem od strony placu. Na zewnątrz budynku, w obrębie placu znajduje się śmietnik na odpadki oraz zbiornik ppoż.. Główne wejście do budynku znajduje się od ul. Długiej. W budynku znajduje się również wejście dodatkowe, połączone z placem gospodarczym. Wokół budynku zaprojektowano utwardzone obejście. Pozostały teren jest trawiasty, uzupełniony luźnymi nasadzeniami drzew. Działka otoczona jest delikatną, transparentną siatką ogrodzeniową. Parkingi samochodowe dla rodziców (typu „Kiss & ride”) zlokalizowane są wzdłuż ul. Długiej, a parkingi dla pracowników na placu gospodarczym. Wszystkie miejsca postojowe zlokalizowane są w normatywnej odległości (10 m) od projektowanego budynku i sąsiednich budynków jednorodzinnych.

FUNKCJA

Projektowany obiekt stanowi odpowiedź na szereg istotnych problemów charakterystycznych dla przedmiotowej lokalizacji, założeń inwestorskich oraz wytycznych Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego. Rzut projektowanego obiektu przyjmuje formę wieloboku (prostokąt z „wcięciami” w dwóch narożnikach) o całkowitych wymiarach 52 x 34.5 m. Parterowy budynek składa się z dwóch skrzydeł funkcjonalnych.

Skrzydło wschodnie budynku mieści wszystkie sale zajęć przedszkola i żłobka. Są one równomiernie doświetlone od południowego-wschodu i posiadają wyjścia na przylegający ogród rekreacyjny. Każda z sal przedszkolnych wyposażona jest w odrębny zespół sanitarny oraz schowek, z bezpośrednim dostępem z sal zajęć. Zapewniono wgląd do pomieszczeń sanitarnych przez przeszklony otwór o charakterze naświetla w ścianie (meblu) dzielącej pomieszczenia. Część żłobkowa składa się z sali zabaw, sali niemowląt oraz rozbieralni i łazienki.

Skrzydło zachodnie mieści pozostałe funkcje towarzyszące (pomieszczenia administracyjno-socjalne, blok żywieniowy oraz pomieszczenia gospodarcze, pomocnicze i techniczne). W północnej części skrzydła zachodniego zlokalizowano blok administracyjny i pomieszczenia techniczne. Część środkową (na wysokości sali wielofunkcyjnej) stanowi blok żywieniowy wraz z jadalnią i magazynem sprzętu. W południowej części skrzydła zlokalizowano pokój pedagogiczny, pielęgniarski oraz pomieszczenie do logopedii (terapii pedagogicznej i zajęć językowych) wraz z ogólnodostępną toaletą i pomieszczeniami pomocniczymi. Dodatkowym pomieszczeniem w tej części jest wózkarnia, bezpośrednio połączona z wiatrołapem. Pomiędzy skrzydłami znajduje się wspólna przestrzeń bezpośrednio połączona z holem wejściowym i wyjściem do ogrodu edukacyjnego. Wysoka, centralna część to sala wielofunkcyjna, która na co dzień pełni rolę holu wraz z zespołem szatni. Charakteryzuje się wolnym planem pozbawionym konstrukcji. Pozwala na swobodną aranżację, a w zależności od potrzeb umożliwia organizację różnych wydarzeń okolicznościowych. Centralne ustawienie sali minimalizuje i usprawnia komunikację wewnątrz budynku. Pozwala również zachować bezpośredni kontakt wzrokowy ze strefą głównego wejścia i ogrodem edukacyjnym. Budynek ma zapewniony dostęp dla osób z niepełnosprawnościami, w tym poruszających się na wózkach inwalidzkich.

FORMA

Forma budynku jest odzwierciedleniem uwarunkowań przestrzennych, planistycznych oraz funkcjonalnych. Odwołuje się do tradycji budowlanych regionu Górnego Śląska. Charakteryzuje się racjonalnością, powściągliwością i trwałością. Budynek zbudowany jest na bazie wieloboku (prostokąt z „wcięciami” w dwóch narożnikach). Ukształtowanie bryły oraz jej horyzontalny charakter sprawiają, że budynek wpisuje się w skalę sąsiedniej zabudowy mieszkaniowej i nie dominuje nad otoczeniem.

Budynek jest parterowy, z podniesioną częścią w centrum (sala wielofunkcyjna) i przykryty jest stropodachem. Niższa część dachu jest wykonana w technologii dachu zielonego, co oprócz walorów ekonomicznych i ekologicznych ma aspekt estetyczny dla mieszkańców okolicznych domów. Wysoka, centralna przestrzeń doświetlona jest zespołem świetlików, które od środka zakończone są przeskalowanymi, akrylowymi bańkami. Wprowadzają do uporządkowanego wnętrza element zaskoczenia, baśniowości i rozbudzają tym samym ciekawość dzieci i odwiedzających. Sprawiają jednocześnie, że wielofunkcyjna sala nabiera wyjątkowego charakteru i sprzyja organizowaniu przeróżnych uroczystości i wydarzeń. Istotnym elementem formalnym budynku są powtarzalne elementy stolarki drewnianej. Oprócz roli przegrody budowlanej i doświetlenia pomieszczeń pełnią funkcję elementów małej architektury w postaci siedzisk (na zewnątrz) oraz wnęk szufladowych (wewnątrz). Konstrukcja modułów okiennych pozwala na zastosowanie systemów regulacji natężenia światła dziennego w postaci zewnętrznych markizolet lub/oraz wewnętrznych, suwanych kurtyn.

MATERIAŁY

Echo okolicznej tradycji budowania widać w zastosowanych materiałach. Elewacje wykończono w tradycyjnym tynku cementowo-wapiennym z fakturą (cyklina), w kolorze szarym. Trwałość i szlachetność wykorzystanego materiału obrazują okoliczne domy, które po kilkudziesięciu latach użytkowania wyglądają jak nowe. Zastosowanie materiału, który systematycznie ulega zapomnieniu i zakrywany jest styropianem, może mieć wymiar edukacyjny i ponownie zwrócić uwagę na jego walory praktyczne i estetyczne. Uzupełnieniem jednorodnego materiału elewacyjnego są ramy okienne wykonane z drewna. Ich ciepła barwa kontrastuje ze stonowanym kolorem tynku. Ostatnim materiałem wykorzystanym na zewnątrz jest stal ocynkowana. Wykonane są z niej obróbki gzymsów. Materiały zastosowane wewnątrz to jednocześnie materiały konstrukcyjne (słupy i belki żelbetowe, żelbetowe płyty stropowe, wypełnienia ścian z bloczków silikatowych impregnowanych). W całym budynku (z wyłączeniem pomieszczeń sanitarnych) przewidziano posadzkę betonową, szlifowaną (lastriko) wykończoną impregnatem. Nadaje on posadzce trwałość oraz odporność na ścieranie. Ważnym elementem tworzącym charakter wnętrz są modułowe elementy stolarki okiennej, takie same w całym budynku. Całość uzupełnia system mebli wykonanych z drewna w kolorze identycznym jak kolor stolarki okiennej i drzwiowej.

Wykorzystane w projekcie stonowane barwy, z założenia, uzupełnione zostaną codziennym kolorytem przyszłych użytkowników. Decyzje materiałowe podjęte są w oparciu o ekonomię rozwiązań i logikę konstrukcji. Zastosowane materiały są dostosowane do roli i funkcji obiektu, są trwałe i łatwe w użytkowaniu, eksploatacji i konserwacji. Odpowiadają aktualnym normom i obowiązującym przepisom oraz posiadają wymagane dla nich świadectwa dopuszczenia do obrotu i certyfikaty bezpieczeństwa.

KONSTRUKCJA

Konstrukcja budynku to racjonalna, powtarzalna struktura składająca się ze słupów i belek. Regularna siatka konstrukcyjna tworzy ramę do wypełniania. Szkielet uzupełniany jest elementami prefabrykowanymi (żelbetowe płyty kanałowe dla stropów i bloczki silikatowe dla ścian) oraz stolarką okienną o stałym module i jednakowych podziałach. Zastosowanie prostej siatki konstrukcyjnej i modułowych elementów budowlanych oraz decyzja o ich wyeksponowaniu ułatwiają realizację i znacząco obniżają jej koszty. Ze względu na bardzo dobre parametry pod względem termoizolacji, zdolności do akumulowania ciepła i wysoką stabilizację wilgotności powietrza zastosowano w budynku zewnętrzną ścianę trójwarstwową. Przegroda umożliwi również aplikację warstwy wykończeniowej – tradycyjnego tynku cementowo- wapiennego. Przyjęty układ konstrukcyjno-przestrzenny budynku umożliwia również swobodę kształtowania wnętrza i ewentualną zmianę funkcji w przyszłości.

ROZWIĄZANIA EKOLOGICZNE

W budynku zastosowano szereg technologicznych rozwiązań ekologicznych. Zasadniczo budynek jest jednak zrównoważony i ekologiczny na poziomie prostych, racjonalnych rozwiązań architektonicznych. Układ funkcjonalny oraz bryła zaprojektowane są z myślą o wydajnym gospodarowaniu energią. Zwarta, pragmatyczna bryła, dystrybucja otwarć w elewacji oraz dobór materiałów pomyślane są tak, by zagwarantować racjonalne, oszczędne, a przede wszystkim wydajne energetycznie i przyjazne środowisku użytkowanie budynku. Nie wymagają złożonych, kosztownych technologii. Zastosowano następujące rozwiązania:
- zwarta, pragmatyczna bryła ograniczająca straty ciepła, osiągająca odpowiednią relację powierzchni elewacji do kubatury,
- trójwarstwowa technologia ścian zewnętrznych oraz zielony dach z ekstensywną zielenią (niewymagającą pielęgnacji) wpływające pozytywnie na mikroklimat budynku,
- elastyczność układu przestrzennego umożliwiająca programowanie i przekształcanie przestrzeni, ograniczając zużycie energii i produkcję odpadów, przy dostosowywaniu do zmieniających się potrzeb użytkowników w cyklu życia budynku,
- ograniczenie pracy instalacji poza godzinami pracy,
- ograniczenie zainstalowanej mocy oświetlenia przez zastosowanie oświetlenia LED,
- zastosowanie trwałych, naturalnych materiałów do wykończenia wnętrz, pozwalające na stworzenie wysokiej jakości środowiska niewymagającego częstych remontów,
- zastosowanie pompy ciepła, jako system chłodzenia i ogrzewania,
- zastosowanie rekuperacji dla systemu wentylacji oraz wykorzystanie odzysku ciepła z pomieszczeń generujących jego nadmiar,
- wykorzystanie wód deszczowych z dachu do spłukiwania toalet i podlewania zieleni,
- zastosowanie armatury ograniczającej zużycie wody

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl