Konkurs SARP nr 978 na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej Filii Miejskiej Biblioteki Publicznej w Szczecinie na Prawobrzerzu
Wyróżnienie

<<< powrót
  • Tomasz Berezowski, Marta Dyrda, Radosław Fikus
Skład zespołu:

OGRÓD

Ideą projektu jest stworzenie zielonego kwartału (ogrodowej enklawy) zlokalizowanego wewnątrz zurbanizowanej przestrzeni mieszkaniowej. W ogrodzie znajduje się budynek Miejskiej Biblioteki Publicznej, którego użytkownik ma możliwość ciągłego obcowania z otaczającą naturą. Założenie pełni rolę ogólnodostępnej przestrzeni sprzyjającej spotkaniu i aktywizacji lokalnej społeczności.

Ogród podkreśla różnorodność i bogactwo flory. Jest zapraszający, otwarty i demokratyczny, tworzy radosną przestrzeń dla wszystkich. Jest skomponowany z dokładnością i uwagą, tak by dopasować się do konkretnej lokalizacji i konkretnego klimatu. Mimo, iż zakomponowany, to jednak wrażeniowo naturalny. Ciągle się zmieniając, wygląda i prezentuje się imponująco przez cały rok. Nie dlatego, że stale kwitnie, ale dlatego, że pokazuje piękno każdej z pór roku, nawet zimy (kiedy można obserwować abstrakcyjne formy świata roślinnego). Aby zwiększyć wzajemną interakcję mieszkańców, proponuje się, żeby ogród miał charakter społecznościowy (był zarządzany społecznie). Przy jego tworzeniu mógłby wziąć udział każdy z mieszkańców dzielnicy.

ZAGOSPODAROWANIE TERENU

Budynek Miejskiej Biblioteki Publicznej zlokalizowany jest w Szczecinie, w dzielnicy Prawobrzeże, na terenie Osiedla Majowego. Znajduje się pomiędzy ul. Marii Dąbrowskiej i ul. Jarosława Iwaszkiewicza. Teren sąsiaduje z zabudową wielorodzinną i usługowo-handlową. Są to budynki II, III, IV kondygnacyjne, a w głębi V i XII kondygnacyjne. Od wschodu znajduje się kościół Rzymskokatolicki pw. Opatrzności Bożej.

Ze względu na istniejącą, nieprzekraczalną linię zabudowy na działce, budynek zlokalizowany jest w północnej części projektowanego ogrodu. Ogród zaprojektowany jest, jako system nieregularnych, żwirowych ścieżek pieszo-jezdnych, które tworzą zielone wyspy. Projekt przewiduje wprowadzenie zieleni tworzącej przyjazne miejsca wypoczynku i rekreacji jak również uzupełniającej ciągi komunikacji. Charakter zieleni tworzy bogactwo grup roślin i dobrany skład gatunkowy. W ramach projektu zieleni przewidziano – nasadzenia wysokie, rabaty bylinowe, roślinność okrywową pod drzewami oraz łąki kwietne.

Z uwagi na przewidywaną organizację imprez plenerowych mniejszego formatu, na terenie ogrodu, zaprojektowano mały, okrągły amfiteatr z widownią przeznaczoną dla minimum 50 widzów. Widownia jest delikatnie zagłębiona w terenie i stanowi integralny, formalnie i materiałowo, element całego założenia ogrodowego. Uzupełnieniem przestrzeni ogrodu jest zespół elementów małej architektury takich jak ławki, kosze na śmieci i oświetlenie. Iluminację ogrodu przewiduje się, jako punkty świetlne („świetliki świętojańskie”) umieszczone w poziomie terenu. Rozmieszczenie elementów małej architektury podąża za nieregularnym charakterem ogrodowych ścieżek. Elementy małej architektury wykonane z drewna kontynuują kolorystykę przyjętą we wnętrzu.

Infrastruktura parkingowa i dostawcza znajduje się poza obrysem ogrodu. Parkingi samochodowe i autobusowe zlokalizowane są przy ul. Marii Dąbrowskiej, natomiast parking dostawczy przy ul. Jarosława Iwaszkiewicza. W przyszłości proponuje się zorganizowanie przystanku autobusowego w istniejącej zatoce od strony ul. Jarosława Iwaszkiewicza. Główne wejście do budynku znajduje się od strony południowej. Projektowany układ ścieżek ogrodowych pozwala na dotarcie do wejścia praktycznie z każdej strony kwartału. W budynku znajdują się również dwa wyjścia ewakuacyjne, pierwsze zlokalizowane od strony ul. Jarosława Iwaszkiewicza, a drugie od strony Kościoła.

FUNKCJA

Projektowany obiekt stanowi odpowiedź na szereg istotnych problemów charakterystycznych dla przedmiotowej lokalizacji, założeń inwestorskich oraz wytycznych Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego.

Rzut projektowanego obiektu przyjmuje formę prostokąta o wymiarach 65 x 26 m. Podstawowy program funkcjonalny znajduje się na parterze i składa się z trzech stref: reprezentacyjnego foyer, sali głównej biblioteki oraz sali spotkań. Rozmieszczenie funkcji budynku na jednej kondygnacji ma niewątpliwy wpływ na wygodę użytkowania odwiedzających i pracowników oraz znacząco wpływa na koszty i ekonomikę założenia. Lokalizacja kluczowych funkcji uwarunkowana jest wieloma czynnikami. Wpływ na nią mają: relacja z projektowanym ogrodem, rodzaj światła, akustyka oraz możliwość ich niezależnego funkcjonowania. Zaciemniona i akustycznie izolowana sala spotkań znajduje się w centrum rzutu, a otwarta na światło naturalne i otaczający ogród sala główna biblioteki rozmieszczona jest po jej obwodzie. Obie przestrzenie charakteryzuje wolny plan pozbawiony konstrukcji, umożliwiający swobodną aranżację, w zależności od potrzeb i zmieniających się trendów.

Strefa wejściowa to reprezentacyjne foyer, które prowadzi do głównej sali biblioteki oraz sali spotkań. W jego bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się stanowisko obsługi czytelników oraz szatnia. Duża przestrzeń foyer umożliwia również organizację wydarzeń okolicznościowych np. wystaw plastycznych.

Główna sala biblioteki to duża, otwarta przestrzeń. Składa się z trzech stref: strefy dzieci do 5 roku życia, strefy dzieci do 12 roku życia i strefy dorosłych. Pomiędzy strefami znajdują się pomieszczenia o funkcjach multimedialnych oraz administracyjnych, które wymagają wydzielenia. Są to transparentne pomieszczenia, w których istnieje możliwość regulacji dostępu światła oraz prywatności. Przestrzeń głównej sali biblioteki to zmienny w czasie, elastyczny pierścień funkcjonalny, który może być swobodnie definiowany. Wysokie ściany wewnątrz biblioteki mogą być wykorzystywane na okoliczne wystawy np. plastyczne, fotografii, sztuk wizualnych itp.

W przyjętym wariancie aranżacji biblioteka wyposażona jest w 35 regałów książkowych, które umożliwiają przechowywanie ok. 50 000 woluminów (strefa dorosłych – 40 320 woluminów, strefa dzieci – 10 080 woluminów). Pozostałe regały to specjalistyczne meble do ekspozycji filmów, muzyki, gier, prasy i audiobook’ów. Przestrzeń dzieci i dorosłych wyposażona jest w miejsca do indywidualnej lektury. Dodatkowo zaprojektowano czytelnię prasy i książek oraz stanowiska komputerowe.

Sala spotkań, znajdująca się w sercu budynku, to duża (39 x 13 m), wysoka (6 m), zamknięta i wydzielona akustycznie przestrzeń, o zmiennej konfiguracji. Przestrzeń sali wyposażona jest w składane ściany działowe, rozkładane audytorium, magazyn mebli, zwijany ekran projekcyjny (4.5 x 3.38 m) oraz zespół szyn technicznych w stropie. Elementy umożliwiają realizację różnych scenariuszy funkcjonalnych (podział dużej sali na mniejsze, konfiguracja miejsc siedzących, zmiana charakteru oświetlenia).

Na kondygnacji podziemnej zlokalizowano pomieszczenia sanitarne (toalety dla odwiedzających i personelu) oraz pomieszczenia techniczne potrzebne do obsługi budynku. Kondygnacja ta skomunikowana jest klatką schodową oraz dźwigiem, które dostępne są z przestrzeni foyer.

Budynek ma zapewniony dostęp dla osób z niepełnosprawnościami, w tym poruszających się na wózkach inwalidzkich.
Logiczne ustawienie poszczególnych funkcji obiektu względem siebie oraz możliwość wydzielenia przestrzeni foyer umożliwia działanie obiektu w kilku wariantach:
- Wariant 1 (Biblioteka – otwarta, Sala spotkań – zamknięta)
- Wariant 2 (Biblioteka – zamknięta, Sala spotkań – otwarta)
- Wariant 3 (Biblioteka – otwarta, Sala spotkań – otwarta)

FORMA

Forma budynku jest odzwierciedleniem uwarunkowań przestrzennych, planistycznych oraz funkcjonalnych.

Urbanistycznie obiekt chowa się przed architektonicznym chaosem wokół i otwiera się na projektowany zielony kwartał. Umożliwia czytelnikowi ciągły kontakt z naturą. Charakterystycznym elementem obiektu jest dach. Jego geometria spełnia zapisy Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (kąt nachylenia 29 i 49 stopni), ale przede wszystkim odwzorowuje podział funkcjonalny budynku. Dwie kluczowe funkcje – sala główna biblioteki i sala spotkań – zapisane są na prostokątnym rzucie i znajdują swoje miejsce w charakterystycznym przekroju budynku. Sala spotkań, o sporych gabarytach i niewymagająca doświetlenia, zlokalizowana jest w centralnej, najwyższej części budynku. Główna sala biblioteki, wymagająca naturalnego światła oraz bezpośredniego kontaktu z naturą, znajduje się w zewnętrznym pierścieniu obiektu. Sala wykorzystuje charakterystyczną geometrię stromego dachu, a z góry doświetlona jest pasem okien. Umożliwia to obniżony, płaski stropodach nad trzonem budynku. W budynku zastosowano również możliwość regulacji natężenia światła dziennego za pomocą wewnętrznych, suwanych kurtyn.

Istotnym elementem dla formy budynku jest okap. Wynika bezpośrednio z przyjętej konstrukcji obiektu. Formalnie nadaje budynkowi indywidualnego charakteru, a funkcjonalnie pozwala odprowadzić wodę z dachu typowymi rurami spustowymi. W czasie deszczowych dni daje schronienie odwiedzającym ogród. Płaski dach nad salą spotkań proponuje się wykorzystać na zainstalowanie zespołu ogniw fotowoltaicznych.

W efekcie, budynek to parterowy pawilon, przykryty stromym, symetrycznym dachem (o kącie nachylenia 29 i 49 stopni). Kształt budynku przywołuje na myśl altanę – ogrodową konstrukcję, która powszechnie kojarzy się z miejscem spotkań i wypoczynkiem.

MATERIAŁY

Materiały wybrane dla budynku Miejskiej Biblioteki Publicznej cechuje transparentność i neutralność. Na zewnątrz zastosowano dwa podstawowe materiały. Są to szkło (ściany) i aluminiowa blacha trapezowa (dach).

Zastosowanie szkła na elewacji pozwala na delikatne wpisanie budynku w przestrzeń planowanego ogrodu, a wewnątrz umożliwia nieograniczony kontakt odwiedzającego (czytelnika) z ogrodem. Wnętrze biblioteki potraktowano analogicznie. Oszczędność w doborze materiałów pozwala uwypuklić walory założenia ogrodowego. Kolorystyka wnętrza przestrzeni bibliotecznej utrzymana jest w białym, neutralnym kolorze. Wnętrze zmienia się wraz ze zmianą pogody, aury czy pory roku.

Inny charakter ma sala spotkań, która zlokalizowana jest w wewnętrznym trzonie. W całości wykonana jest z drewna (panele akustyczne), które bezpośrednio koresponduje i przywodzi na myśl zaprojektowany, otaczający bibliotekę park.

W przestrzeni sali głównej biblioteki oraz pomieszczeniach sanitarnych i technicznych przewidziano posadzkę betonową, szlifowaną (lastriko) wykończoną impregnatem, który nadaje posadzce trwałość oraz odporność na ścieranie. Dla sali spotkań przewidziano podłogę drewnianą (parkiet układany w jodłę francuską), która konsekwentnie uzupełnia naturalny charakter wnętrza. Wszystkie meble, stałe i ruchome, zakłada się wykonać, jako systemowe z drewna w kolorze identycznym jak kolor drewna wykorzystanego w sali spotkań. Ślusarkę okienną i drzwiową zaprojektowano z anodowanego, polerowanego aluminium w naturalnym kolorze.

Decyzje materiałowe podjęte są w oparciu o ekonomię rozwiązań i logikę konstrukcji. Zastosowane materiały są dostosowane do roli i funkcji obiektu, są trwałe i łatwe w użytkowaniu, eksploatacji i konserwacji. Odpowiadają aktualnym normom i obowiązującym przepisom oraz posiadają wymagane dla nich świadectwa dopuszczenia do obrotu i certyfikaty bezpieczeństwa.

KONSTRUKCJA

Budynek biblioteki to jednokondygnacyjny obiekt z częściowym podpiwniczeniem (pod foyer). Obiekt zaprojektowany jest w technologii mieszanej, żelbetowo-stalowej. Podstawowymi elementami konstrukcyjnymi są: wewnętrzny, żelbetowy trzon (mieszczący salę spotkań) oraz układ stalowych słupów rozmieszczonych po zewnętrznym obwodzie rzutu. Są one wsparciem dla stalowych wiązarów kratowych, które stanowią podstawę konstrukcji dachu skośnego. Ażurowa przestrzeń kratownic wykorzystana jest na poprowadzenie instalacji wewnętrznych budynku m.in. wentylacji mechanicznej, elektrycznej i ppoż.. Do zadaszenia wewnętrznego trzonu (sali spotkań) wykorzystano prefabrykowane dźwigary strunobetonowe. Zewnętrzna, osłonowa ściana szklana zaprojektowana została, jako samonośna. Posadowienie budynku zaprojektowane jest, jako tradycyjne, na ławach i stopach fundamentowych. Podpiwniczenie wykonane w technologii białej wanny.

Przyjęty układ konstrukcyjno-przestrzenny budynku umożliwia swobodę kształtowania wnętrza. Dotyczy to zarówno przestrzeni biblioteki, jak i sali spotkań.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl