Dwuetapowy konkurs architektoniczno-urbanistyczny na opracowanie koncepcji siedziby Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu.
Wyróżnienie

<<< powrót
  • BBGK Architekci Sp. z o.o.
Skład zespołu:
  • Jan Belina-Brzozowski  
  • Konrad Grabowiecki  
  • Wojciech Kotecki  
  • Martyna Dryś  
  • Zuzanna Jarzyńska  
  • Pamela Krzyszczak  
  • Beata Momot  
  • Urszula Prokop  
  • Jakub Szymański  
  • Jacek Wochowski  
  • Mariusz Wronowski  
  •  
  •  
  • http://bbgk.pl/  
  •  

IDEA

Muzeum zaprojektowane zostało jako BUDYNEK MONOLIT – obiekt przeznaczony do przechowywania unikalnej kolekcji, zapisu minionych czasów na wieki. Łączy on w sobie dwie sprzeczności: chęć jak najlepszej ochrony cennych zbiorów oraz pragnienie udostępniania ich szerokiej publiczności, ich badania i eksploracji. Budynek muzeum jest łącznikiem pomiędzy przeszłością, a teraźniejszością. Stanowi on kapsułę czasu, kryjącą w sobie wielowątkową kolekcję, opowiadającą o naszej historii – kolekcję, której eksponowanie i poznawanie rozłożone jest na wiele lat. Sprzyja temu wyizolowanie zbiorów i odbiorców od świata zewnętrznego oraz otoczenie ich w prostą, ponadczasową formą. Niezwykle istotnym jest, by muzeum stanowiło miejsce zapadające w pamięć, stało się integralną częścią tkanki i tożsamości wrocławskiego Starego Miasta.

INSPIRACJE

Wrocławska Starówka to fascynujący przykład rozwoju zabudowy i krystalizacji struktury urbanistycznej miasta. Spacerując po niej dostrzegamy kolejne warstwy ewolucji zabudowy: parcelację virga-regalis rozmierzaną prętem o długości 4,7 m, kamienice II generacji z przełomu XIV i XV wieku, zwielokrotnianie traktów i z czasem coraz efektywniejsze i nowocześniejsze wykorzystywanie cennego terenu. Stopniowe zagęszczanie zabudowy doprowadziło do powstawania typowych dla staromiejskiej tkanki dziedzińców. Spójność (oraz idąca za nią czytelność) gęstej, śródmiejskiej zabudowy jest wyraźnie zauważalna na przedwojennych fotografiach. Ukazują one wyraźnie zarysowane przestrzenie publiczne (ulice i place) oraz dużą liczbę wewnętrznych dziedzińców. Dziedzińce te zdają się istnieć na pograniczu przestrzeni publicznych i prywatnych, zewnętrza i wnętrza budynków. Do dziś jest to ważny, choć na pierwszy rzut oka niewidoczny, element staromiejskiej tkanki Wrocławia. Współcześnie, dzięki rozwojowi technologii, część z takich przestrzeni jest zadaszana, tworząc patia i pasaże, stanowiące rozszerzenie otwartej, miejskiej sfery publicznej.

W naszym budynku tego rodzaju publicznym dziedzińcem jest rozszerzająca się ku górze przestrzeń holu głównego. Wokół niej pną się dwa biegi schodowe: otwarty (powszechnie dostępny) oraz zamknięty (dostępny tylko dla pracowników). Biegi te zaplatają się wzajemnie w rozszerzającą się do góry spiralę. Ogólnodostępne schody wprowadzają gości do przestrzeni ekspozycyjnej oraz czytelni, a także na taras widokowy oferujący widok zarówno na piękną panoramę miasta i otaczające budynki, jak i wgląd do barokowego ogrodu Ossolineum.

ARCHITEKTONICZNE ZAŁOŻENIA PROJEKTOWE

Muzeum to struktura, w której każdy element konstrukcyjny czy funkcjonalny ma swoje odzwierciedlenie w formie budynku. Rozszerzająca się dusza ogólnodostępnego, wewnętrznego dziedzińca skontrastowana jest z wyizolowanym i chronionym światem kolekcji, w którym dostęp do poszczególnych przestrzeni jest precyzyjnie stopniowany. Spiralna klatka schodowa pełni rolę swoistego spisu treści funkcji wypełniających przestrzeń budynku.

Każda z kondygnacji składa się z czterech traktów ułożonych wokół wewnętrznego dziedzińca. Przekryte są one stropami żebrowymi o zróżnicowanej geometrii, rozpiętymi pomiędzy monolitycznymi ścianami. Wyjątek stanowi wewnętrzna szkatuła – zamknięta kondygnacja magazynowa, która pełni rolę transferu dla rozszerzającej się ku górze konstrukcji. Ruszt tej kondygnacji tworzy rysunek głównych belek kondygnacji wystawowej. Różny rozstaw żeber pomocniczych kształtuje nieco inną atmosferą w każdej z sal wystawowych. Charakter ten pozostaje wyczuwalny bez względu na zmienną aranżację elastycznej przestrzeni wystawienniczej.

Rozszerzanie się kontrukcji zostało dodatkowo podkreślone w formie podziałów na elewacji budynku. Ponadto, każda z kondygnacji posiada otwory okienne najlepiej odpowiadające mieszczącej się na niej funkcji – duże otwarcia w publicznym parterze, kadrujące widoki okna przestrzeni ekspozycyjnej, brak okien na kondygnacji magazynowej, czy pasmowe okna doświetlające stanowiska pracy.

ZAŁOŻENIA FUNKCJONALNO-UŻYTKOWE

Budynek kryje w sobie szereg funkcji o bardzo różnych wymaganiach i skomplikowanych zależnościach. W celu jak najłatwiejszego korzystania z obiektu proponujemy klarowną strukturę funkcjonalną opartą na zasadzie silnego podziału funkcji na poszczególne kondygnacje.

Otwarty, elastyczny parter stwarza możliwość niezależnego korzystania z hallu głównego, kawiarni i księgarni. Dodatkowo znajduje się tam sala audytoryjna oraz strefa spedycyjna, sąsiadująca bezpośrednio z wejściem nocnym. Wejścia do budynku są od siebie odseparowane, lecz istnieje możliwość wewnętrznego ich połączenia.

Kondygnacja ekspozycyjna składa się z przestrzeni umożliwiających elastyczne, zmieniające się w czasie prezentowanie dzieł. Przewidziano możliwość niezależnego funkcjonowania sal, jak również amfiladowej ścieżki zwiedzania. Wszystkie pomieszczenia wystawowe mają zapewnioną pełną swobodę aranżacji oraz możliwość dowolnego ich łączenia i dzielenia. Każda z sal zachowuje przy tym odrębny charakter, wynikający ze zróżnicowanych sufitów oraz precyzyjnie wykadrowanych otwarć widokowych. Jedynym, całkowicie zamkniętym pomieszczeniem ekspozycyjnym jest „Skarbiec”. Sale wystawowe mają stworzoną możliwość indywidualnego kształtowania warunków klimatycznych – wentylacji, światła i wilgotności. Przed każdym z wejść przewidziano odpowiednią przestrzeń ułatwiającą obsługę zorganizowanych grup i pełniącą funkcje poczekalni w razie ograniczenia ilości osób jednocześnie zwiedzających wystawę.

Kondygnacja magazynowa znajduje się w połowie wysokości budynku. Tym samym spełnia ona wymogi archiwizacji cennych zbiorów i skutecznie chroni je przed ewentualnym zalaniem.

Znajdujące się powyżej kondygnacje biurowe zaprojektowane zostały w sposób zapewniający komfortowe warunki pracy poprzez dobre oświetlenie, odpowiednie strefowanie specjalistycznych pracowni oraz klarowną strukturę funkcjonalną, dającą możliwość całkowitego wydzielenia strefy biurowej od ogólnodostępnej.

Na dachu budynku zlokalizowany został się taras widokowy, z którego rozpościera się w widok na panoramę wrocławskiego Starego Miasta. Taras ten stanowić ma zieloną enklawę pośród gęstej śródmiejskiej tkanki miejskiej.

Strefa publiczna i prywatna budynku zostały klarownie wydzielone za pomocą komunikacji pionowej. Z hallu głównego muzeum otwarta, spiralna klatka prowadzi odwiedzających na kondygnację ekspozycyjną, dalej do części edukacyjnej oraz strefy przyjęcia interesantów i wreszcie zwieńczona jest ogólnodostępnym tarasem na dachu. Drugi, zamknięty bieg schodów przeznaczony jest dla pracowników i obsługuje niezależnie każdą kondygnację. Pozwala to na stworzenie komfortowych warunków pracy w części biurowej i konserwatorskiej budynku, przy jednoczesnym sprawnym funkcjonowaniu strefy otwartej. Biegi schodowe są dwoma, niezależnymi drogami ewakuacji.

W budynku znajdują się trzy piony windowe. Pion publiczny (jeden dźwig osobowy) prowadzi z garażu podziemnego na parter, poziom wystaw oraz do hallu na trzecim piętrze (sale edukacyjne, czytelnia, pokój przyjęć interesantów). Drugi z pionów - prywatny (winda towarowa i winda osobowa) przeznaczony jest dla pracowników i, podobnie jak klatka schodowa, ma niezależny dostęp do każdej kondygnacji. Łączy on strefę dostaw i wejście nocne z kondygnacją wystawową, kondygnacją magazynową przy pomieszczeniu obsługi zbiorów, a także zapewnia komunikację z zamkniętą strefą biurową i konserwacją. Ostatni, trzeci z pionów (dźwig osobowy) obsługuje niezależną strefę funkcjonalną garażu. Znajduje się bezpośrednio przy wejściu nocnym i portierni. Pozwala na łatwe korzystanie poza godzinami pracy muzeum.

Podziemia budynku zostały zaprojektowane w sposób umożliwiający połączenie Muzeum z istniejącym budynkiem głównym Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W projekcie przewidziany został podziemny korytarz, komunikujący prywatny pion windowy, dedykowany pracownikom Muzeum, z budynkiem Ossolineum.

ZAGOSPODAROWANIE TERENU

Bryła budynku swoją prostą formą jednoznacznie wypełnia granice nieprzekraczalne działki. Główne wejście zlokalizowane jest od strony pl. Uniwersyteckiego. To tu usytuowane zostały także kawiarnia oraz księgarnia (ogródek kawiarniany wykorzystuje południową ekspozycję). W sąsiedztwie muzeum przebiegają ważne ciągi piesze prowadzące do Rynku Starego Miasta. W okolicy budynku planowany jest przystanek tramwajowy z kierunku Dworca Głównego. Wejście nocne, a także miejsce dostaw i wjazdu do parkingu podziemnego zlokalizowane są od północnej strony budynku. Dostawy i parking podziemny mają zapewnione optymalne połączenie z dwukierunkowym fragmentem ul. Fredry. Postój dla autokarów znajduje się obok wjazdów do budynku, w dogodnej odległości od publicznego wejścia do budynku.

Okna umieszone w narożnikach Muzeum pozwalają na dwukierunkową, łatwą identyfikację poszczególnych funkcji z zewnątrz, jak również ekspozycję sąsiednich budynków i widoków urbanistycznych z wnętrza obiektu.

OPIS ROZWIĄZAŃ MATERIAŁOWYCH

Budynek został zaprojektowany z myślą o dalekiej przyszłości, dlatego też do jego budowy i wykończenia wybrane zostały najsolidniejsze z dostępnych materiałów. O doborze materiałów decydował także ich szlachetny sposób starzenia się oraz właściwości zapewniające najlepszą możliwą izolację od warunków zewnętrznych.

Przegroda zewnętrzna zaprojektowana jest jako trójwarstwowa ściana wentylowana. Warstwa zewnętrza ściany wykonana jest z impregnowanej, ręcznie formowanej cegły. Kolor i faktura cegły nawiązują do otaczającej zabytkowej zabudowy wraz z jej naturalnymi materiałami w ciepłych kolorach. Ten sam materiał w formie prefabrykowanych nakrywów z cegłą osadzoną w płytach żelbetowych został zaproponowany jako okładzina dachu. Ponadto zastosowano aluminiowa stolarkę okienną, przy czym zewnętrzne okiennice wykonane są z prefabrykatów z fibrobetonu. Główna konstrukcja została wykonana z betonu architektonicznego, a jej eksponowanie we wnętrzu podkreśla monolityczny charakter budynku. Konstrukcja dachu została zaprojektowana jako więźba stalowa.

ZIELONA POLITYKA

Projekt zakłada niskoenergochłonność budynku i mały wpływ jego eksploatacji na środowisko naturalne, w tym ograniczenie emisji dwutlenku węgla. W tym celu przewidziano zastosowanie pasywnych rozwiązań takich jak budowa ścian o znacznej masie, które poprzez dużą pojemność cieplną oraz wysoką bezwładność termiczna utrzymują równowagę temperaturową w budynku w ciągu całego roku. Ogrzewanie i chłodzenie obiektu odbywać się będzie poprzez pompy ciepła. Ponadto planowane jest zamontowanie zewnętrznych okiennic znacznie ograniczających transmisję promieni cieplnych do wnętrza, a co za tym idzie niwelujących konieczność chłodzenia budynku w lecie.

Na połaciach dachu technicznego oraz częściowo na połaciach świetlika przewidziano instalację paneli fotowoltaicznych. Oświetlenie wewnętrzne budynku będzie zoptymalizowane pod kątem zużycia energii.
Dodatkowo założono odzysk szarej wody oraz system wtórnego wykorzystania wody deszczowej, która służyłaby do podlewania ogrodu na dachu. Woda magazynowana byłaby w zbiornikach zlokalizowanych pod rampą zjazdowa do garażu.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl