Dwuetapowy konkurs architektoniczno-urbanistyczny na opracowanie koncepcji siedziby Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu.
Wyróżnienie

<<< powrót
  • Dorota Tokarska i Jesus J. Ruiz Alonso
Skład zespołu:
  •  

Idea

Od samego początku pracy nad projektem chcieliśmy by nasza idea pogodziła w sobie rozważania i idee architektoniczne z oczywiście niezbędną i konieczną ochroną kolekcji i zbiorów. Architektoniczne rozwiązania mają służyć według nas do jak najlepszego spełnienia wymogów organizatora konkursu, a koncepcja ma podkreślać i uwydatniać ich znaczenie.

W tym przypadku wyzwaniem było umożliwienie wymiany powietrza, utrzymując przy tym stabilne warunki hydrotermiczne i ograniczając do minimum zużycie energii. Ponadto, należało znaleźć balans i równowagę pomiędzy potrzebą zapewnienia światła naturalnego w niektórych przestrzeniach, a potrzebą ochrony innych części programu przed światłem dziennym. Projektując budynek założono, że główną zasadą jest ochrona materiałów archiwalnych.

Nasza koncepcja siedziby Muzeum Książąt Lubomirskich nie jest jedynie propozycją architektonicznego artefaktu. Rozumiemy, że propozycja obiektu ma reprezentować dziedzictwo kulturowe miasta Wrocław, „przyciągać" zarówno mieszkańców jak i turystów, ale również powinna dostosowywać się do ich potrzeb. Proponujemy stworzyć budynek, który będzie promował wiedzę będąc jednocześnie częścią kulturalnej, architektonicznej i urbanistycznej wizytówki miasta. Budynek, który swoją ofertą sprawi, iż ta część Starego Miasta stanie się jeszcze bardziej atrakcyjna i tętniąca życiem użytkowników obiektu.

Zagospodarowanie terenu.

Proponowany budynek spełnia wymagania narzucone przez Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego. Chcąc nawiązać dialog z otaczającą zabudową, obiekt posiada podobną kubaturę, wysokości gzymsu i kalenicy. Naszą intencją była integracja budynku muzeum z otoczeniem. Czysta, prosta forma tworzy delikatny kontrast z barokowymi obiektami w pobliżu.

Poza punktami widokowymi z jakich można oglądać budynek (np. Wieża Matematyczna), muzeum jest widziane poprzez odbiorców jako fragmentaryczne widoki, które pojawiają się i zmieniają w miarę zbliżania się do budynku wzdłuż prowadzących do niego ulic. Jest hermetycznym pudełkiem, które czeka na odkrycie.

Wejście główne do budynku zaprojektowane jest z ulicy Plac Uniwersytecki. Parter od strony wejścia głównego zostaje cofnięty i przeszklony, generując dodatkową przestrzeń pomiędzy ulicą i wnętrzem budynku. Ta relacja z jednej strony stwarza możliwość dialogu budynku Ossolineum i Kościoła Uniwersyteckiego, a z drugiej tworzy płynne połączenie wnętrza z zewnętrzem. Przestrzeń publiczna przepływa do budynku poprzez wejście, hol główny, kawiarnię oraz sklepik muzealny i księgarnię. Budynek w tym miejscu „otwiera się na miasto", tworząc możliwość użytkowania przestrzeni wewnętrznej jak i zewnętrznej (zadaszona przestrzeń, ogródek kawiarni).

Od strony ulicy Szewskiej, projektowane jest wejście/wyjście 24h do podziemnej komercyjnego parkingu. Również w tym miejscu pod ziemią planowane jest ewentualne przejście do budynku Ossolineum.

Podziemne przejście stwarza potrzebną i wygodną drogę komunikacji dla pracowników instytucji. Połączenie z budynkiem zlokalizowane jest na poziomie -1, w okolicach windy towarowej i trzonów komunikacyjnych. Przy tym rozwiązaniu proponujemy również doświetlenie podziemnego korytarza poprzez umiejscowienie świetlika w powierzchni chodnika na ulicy Szewskiej.

Od strony dawnego budynku Wydziału Farmacji zlokalizowane jest dodatkowe wyjście ewakuacyjne z parkingu.

Dojazd do terenu planowany jest od strony ulicy Aleksandra hr. Fredry. Wjazd i wyjazd z parkingu podziemnego oraz dostawy projektowane są poprzez zjazd rampą na kondygnację podziemną z tej samej ulicy. Odbiór śmieci zlokalizowany jest w północnym narożniku obiektu. Planuje się przesunięcie słupków ulicznych na ulicy Plac Uniwersytecki, co umożliwi manewrowanie i postój autokarów oraz bezpośredni podjazd pod wejście główne.

Wzdłuż ulicy Aleksandra hr. Fredry zlokalizowane zostały miejsca postojowe dla osób niepełnosprawnych. Planuje się zlokalizowanie stojaków rowerowych zarówno przed i za budynkiem, jak i w parkingu podziemnym. W parkingu podziemnym oprócz miejsc postojowych dla samochodów osobowych i rowerów planuje się miejsca parkingowe dla motocykli.

Od strony północnej wraz ze stojakami dla rowerów projektowane są nasadzenia drzew, tworzące przyjemną, zaciszną przestrzeń z tyłu budynku.

Rozwiązania funkcjonalno-użytkowe.

Obiekt funkcjonuje na podstawie prostego planu opierającego się na rdzeniu jakim jest zawieszony element -centralna kubatura - w której zlokalizowane są najważniejsze i wymagającej największej ochrony zasoby muzeum.

Program został zlokalizowany w taki sposób, by możliwie oddzielić strefy publiczne od stref pracowników. Poziomy budynku pnąc się w górę, zamykają stopniowo swój dostęp dla osób z zewnątrz. W ten sposób strefy publiczne zlokalizowane zostały głównie na parterze, pierwszym i drugim piętrze. Kolejno na wyższych poziomach lokalizowane są strefy dla pracowników i interesantów. Na najwyższych kondygnacjach umieszczono strefy dostępne tylko dla pracowników. Magazyny zostały zgrupowane w strefie centralnej budynku i obejmują trzy następujące po sobie poziomy. Audytorium zostało zlokalizowane na parterze wykorzystując zmienną wysokość pochylonej posadzki (wjazd do parkingu). W holu głównym istnieje możliwość wydzielenia foyer. W wypadku zaistniałej potrzeby zorganizowania większej przestrzeni, można wykorzystać do tego celu również dodatkowo pomieszczenie W.01 zlokalizowane za trzonem komunikacyjnym.

Sekwencja poruszania się po Muzeum została zaplanowana w logiczny i przejrzysty sposób- centralnie zlokalizowana kubatura porządkuje cały program i sprawia, że każdy użytkownik tej przestrzeni, wie gdzie dokładnie znajduje się w budynku. Droga zwiedzania została zaprojektowana w taki sposób, by w pierwszej kolejności ustalić kilka alternatywnych ścieżek — od szybkiej, skoncentrowanej wyłącznie na Panoramie Plastycznej Dawnego Lwowa- zlokalizowanej na parterze, pośredniej- wystawy czasowe (zlokalizowane blisko trzonów komunikacyjnych) i oferta gastronomiczna (zlokalizowana na parterze), po pełną- pozwalającą na szczegółowe zapoznanie się z przedstawionymi eksponatami (wystawa stała). Budynek oferuje również wjazd na taras widokowy dostępny na najwyższym poziomie po stronie Dawnego Wydziały Farmacji.

Strefa wystaw została rozlokowana na parterze oraz na całym piętrze +1, co stwarza możliwości do dowolnego kreowania przestrzeni wystawienniczych w zależności od potrzeb.

Kawiarnia, sklepik muzealny oraz księgarnia zlokalizowane zostały przy wejściu głównym do muzeum. Przewidziano dla nich również dodatkowe, bezpośrednie wejścia z poziomu ulicy. Audytorium, które mieści się na poziomie ±0.00 dostępne jest z poziomu parteru oraz posiada możliwość zapożyczenia przestrzeni holu, w razie potrzeby wynajmu.

Parking dla pracowników jak i parking komercyjny oraz strefa dostaw zostały zlokalizowane na podziemnych kondygnacjach -1, -2, -3. Jest to strefa dostępna niezależnie 24h. Podziemie budynku mieści 23 miejsca postojowe dla pracowników, 50 komercyjnych miejsc postojowych (w tym stanowiska do ładowania pojazdów elektrycznych), 11 miejsc postojowych dla motocykli oraz 28 miejsc postojowych dla rowerów.

Muzeum ma zapewniony dostęp dla osób niepełnosprawnych w tym poruszających się na wózkach inwalidzkich. Ponadto wszystkie pomieszczenia są profesjonalnie zabezpieczone przed kradzieżą i włamaniem, kodowane, monitorowane oraz zaopatrzone w system ppoż. Sygnalizujący zagrożenie z automatycznym gaszeniem dostosowanym do rodzaju gromadzonych zbiorów.

Rozwiązania Materiałowe.

Rozumiemy, że materiał w projekcie ma wymiar wykraczający poza wymiar fizyczny. Nabywa wymiar ideologiczny, który powinien pojawić się od pierwszych etapów kreowania idei. Gromadzi aspekty odnoszące się do kontekstu, funkcjonowania i charakteru obiektu.

W przypadku naszego projektu, wybór materiału jest bezpośrednio związany z ideą oraz głęboko bazujący na miejskim i historycznym kontekście miejsca. Nowy budynek próbuje być "szkatułką" w której znajdują się skarby Muzeum Książąt Lubomirskich — jego powłoka jest zaprojektowana jako metaliczna obudowa składająca się z mosiężnych listew, których powierzchnia wykonana jest ze specjalnego stopu miedzi i cynku. Stopy miedzi to materiały wyjątkowe, bardzo wytrzymałe i wyraźnie „żywe". Kolor listew, ich blask and forma mają uzupełniać barokowe ornamenty otoczenia i architektoniczny kontekst. Idąc za tą strategią, obiekt integruje się z otoczeniem i stwarza abstrakcyjny dialog z pełnymi tekstur elewacjami „sąsiadów".

Głębokość listew w połączeniu z urbanistyką Starego Miasta — wąskimi uliczkami - oraz skalą budynków — wytwarza fragmentaryczną, zmienną percepcję budynku, który „odsłania się" obserwatorowi stopniowo, w zależności od punktu obserwacji. Obiekt percepcji może jednej osobie wydawać się otwartą, a innej hermetyczną formą. Te odczucia wydają się stają się jeszcze bardziej interesujące i intencjonalne, kiedy dodamy do tego grę świateł i błysk zapewnione przez użycie mosiądzu, jako głównego materiału wykończeniowego elewacji budynku. Zagadkowej powłoki, która skrywa w środku swoje skarby.

Wybór materiału, nie został dokonany tylko by stworzyć odniesienie do otoczenia, ale również dzięki niemu próbujemy stworzyć połączenie z czasem i pamięcią. Uważamy, że mosiądz, jako złoty metal utrzymuje wartości, znaczenie i szlachetność, wnosi rangę i elegancję. Nie jest to tylko i wyłącznie decyzja estetyczna. Ze względu na swój skład i pochodzenie ten materiał stopowy będzie w miarę upływu czasu wykazywał indywidualne cechy: przybierając lekko ciemniejsze barwy i stopniowo matowiejąc. Budynek będzie doświadczał powolnych zmian w swoim wyglądzie-piękna patyny- co da mu nowy wymiar jakim jest czas. Użycie drewna przy wykonywaniu wewnętrznych części listew elewacji i dachu jest nawiązaniem do tradycji i historii systemów konstrukcyjnych.

Ważną ideą projektu, było stworzenie pewnego konceptu, który odzwierciedlałby przemijanie czasu na nowoprojektowanym obiekcie. Obiekcie, który jest projektowany opiekun jako dziedzictwa Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

Nowy budynek powinien stać się znaczącym punktem orientacyjnym i magnesem dla mieszkańców jak i turystów przyjeżdżających do Wrocławia. W ciągu dnia, z dalekiej odległości, abstrakcyjna forma, wraz z prezencją proponowanego materiału, stworzy efekt, który pozwoli z łatwością ulokować i zgrać obiekt z otoczeniem.

Projektowany budynek utworzy niesamowity efekt nie tylko w trakcie dnia, ale również w nocy - kiedy to ciepłe, wieczorne światło latarni ulicy Szewskiej stworzy na nim swoje własne odbicia. Po obiekt staje się delikatną miejską „latarnią". Wewnętrzne aktywności są odbijane na zewnątrz pomiędzy elewacyjnymi listwami. Łagodne światło wewnętrznego oświetlenia wspólnie z odbiciami ciepłych miejskich świateł na metalicznej elewacji, stworzy magiczną aurę, która zaprosi ciekawskich spacerowiczów na zbliżenie się i poznanie obiektu. Jest to prosty sposób na stworzenie charakterystycznego punktu w nocnym krajobrazie miasta, zachowując przy tym pełną szacunku pozycję dla otoczenia i Starego Miasta.

W kubaturze budynku możemy zaobserwować kontrast pomiędzy wykończeniem elewacji parteru i wyższych pięter. Podczas gdy na poziome O zastosowana została praktycznie hermetyczna, ciężka obudowa - która prowadzi dialog z przyziemiem sąsiednich, barokowych obiektów - wyższe kondygnacje zaprojektowane zostały tak, by wyrazić wrażenie lekkości i jasności.

Elewacja poprzez różnice w padającym świetle, odbicia, zmienny odbiór budynku (bardziej lub mniej hermetyczny w zależności od punktu widzenia i odległości od obiektu) staje się zmienna, różnorodna i atrakcyjna. Ma za zadanie uzupełnienie historycznego kontekstu, zachowując balans i podkreślając wielowymiarowe dziedzictwo kulturowe.

Wnętrze budynku ma być tłem do dla zawieszonej złotej kubatury archiwum w holu wejściowym. Prostota, łatwość w utrzymaniu i trwałość, były głównymi założeniami jeśli chodzi o wybór materiałów. Białe wykończenie płyt gipsowo kartonowych, białe, posiadające teksturę fragmenty ścian pełniące rolę tłumienia hałasu, posadzki z polerowanego betonu, szkło oraz panele wykończone mosiężną blachą, to materiały użyte w koncepcji wnętrza Muzeum Książąt Lubomirskich.

Rozwiązania instalacyjne

Aby zaprojektować cały system instalacyjny, głównym celem było osiągnięcie idealnej równowagi między innowacyjnością, wydajnością, trwałością i niskimi kosztami utrzymania.

Budynek będzie uwzględniał strategie jakości środowiska na wszystkich etapach obiegu wody: zmniejszenie zapotrzebowania (40%), wydajność systemu, zwiększenie globalnych zasobów (wykorzystanie opadów) i recykling (szara woda).

Proponujemy instalację rozwiązania BMS (Building Management System), które zaoferuje inteligentny, wydajny system do zarządzania wszystkimi instalacjami i systemami energetycznymi budynku. Poszukiwanie wyższej efektywności energetycznej oraz obniżenie kosztów i wpływu na środowisko w budynkach i obiektach jest jednym z największych problemów dla firm i rządów na całym świecie. Celem tego rozwiązania będzie utrzymanie obecnych wymagań dotyczących komfortu, użyteczności i bezpieczeństwa. Zunifikowany system do zarządzania automatyką systemów w budynku, takich jak systemy klimatyzacji, oświetlenie, kontrola dostępu, zapobieganie pożarom, windy, monitoring, telewizyjne systemy dozorowe. W obiekcie zastosowane będzie rozwiązanie integrujące wszystkie te systemy, umożliwiające scentralizowanie działania oraz zwiększenie dostępności i wydajności dzięki ujednoliconej wizji wszystkich tych zasobów. Ten system zapewni narzędzia do monitorowania i analizy w czasie rzeczywistym, które mogą regulować wszystkie systemy instalacji budynku w skoordynowany i wydajny sposób.

System ten będzie wyposażony w czujniki, które na przykład w przypadku zmiany pogody-wiatr / deszcz/ śnieg-uruchomią automatyzm okien operacyjnych aby je zamknąć, zapewniając, że nie dojdzie do żadnego incydentu spowodowanego przez ludzkie zaniedbanie lub błąd. Z drugiej strony będzie je również otwierać, gdy warunki jakości powietrza wewnętrznego znajdą się poza ustalonymi granicami.

Kontrolowany będzie napływ powietrza dla większych pomieszczeń typu sala audytoryjna czytelnia, poprzez zastosowanie regulatorów VAV, pracujących w funkcji stężenia dwutlenku węgla (minimalizacja ilości powietrza nawiewanego/wywiewanego w zależności od ilości osób, czyli wynikającej z tego ilości dwutlenku węgla w powietrzu).

Oświetlenie wewnętrzne jest zaprojektowane z użyciem wydajnego systemu LED. System ten będzie również zarządzany przez centralę BMS. Sztuczne warunki oświetleniowe będą regulowane w sposób ciągły i dostosowywane do warunków panującego obecnie dziennego światła. System oświetlenia zostanie dezaktywowany w przypadku, gdy światło dzienne wystarcza do aktywności zaprogramowanej w każdym budynku. Proponujemy stosowanie lamp o wysokiej wydajności; instalowanie czujników w celu automatycznego wyłączania świateł, gdy nikt nie znajduje się w pomieszczeniu.

Rozwiązania konstrukcyjne.

Przestrzenne i strukturalne odniesienie do historycznego baldachimu służy zapewnieniu przenikalnej struktury w wypełnionej programem przestrzeni. W konsekwencji baldachim wymaga niekonwencjonalnego strukturalnego podejścia składającego się ze stworzenia ram z belek kalenicowych, z których to zwisają płyty wewnętrznych stropów zawieszonej kubatury. Belki podtrzymujące strukturę, oparte są na betonowych rdzeniach strukturalnych, które kierują obciążenia do fundamentów.

Pozostała część budynku wykonana jest metodami konwencjonalnymi. Konstrukcja dachu została pomyślana jako metalowa lekka struktura, która pozwala na zminimalizowanie grubości dachu oraz na zwiększenie przestrzeni do zlokalizowania elementów strukturalnych.

Dla reszty budynku proponujemy konstrukcję żelbetową, aby zagwarantować strukturalne elementy o długiej żywotności, niskim koszcie i wysokiej inercji termalnej. Stropy zaprojektowane są jako strunobetonowe płyty, które są niezawodnym, szybkim i wydajnym systemem. System z prefabrykatów z sprężonego betonu dobrze sprawdza się w przypadku projektowania dużych, elastycznych przestrzeni, które znajdują się w programie muzeum. Dzięki temu rozwiązaniu mamy możliwość osiągnąć optymalną relację pomiędzy odległościami słupów, a ich ilością.

Rozwiązania pro-ekologiczne i klimatyczne.

Kompaktowy charakter budynku, pomaga utrzymać poziom strat cieplnych przez zewnętrze ściany.

Pomieszczenia magazynowe znajdują się w ciemnych, wewnętrznych przestrzeniach, ponieważ nie wymagają naturalnego oświetlenia. Zlokalizowane są w centralnej części budynku, zachowując powierzchnię fasady dla obszarów programowych, w których wymagane jest naturalne oświetlenie do pracy, czytania etc.

Świetliki w powierzchni dachu wpuszczają naturalne światło głęboko w przestrzeń komunikacyjną wnętrza budynku. W ten sposób przestrzenie zlokalizowane pomiędzy kubaturą magazynową a pozostałymi obszarami budynku, zyskują naturalne doświetlenie, co pozwala zaoszczędzić na zapotrzebowaniu energetycznym.

Chociaż budynek wydaje się być symetryczny na pierwszy rzut oka-w rzeczywistości ma cztery różne typy fasad, które są skorelowane z różnymi funkcjami budynku. Każda konfiguracja fasady odpowiada orientacji względem kierunków świata, którą będzie miała. Poziom „otwartości" każdej elewacji zostanie zaprojektowany zgodnie z orientacją budynku, chroniąc wnętrze szyby przed nadmiernym promieniowaniem w bardziej wyeksponowanych obszarach.

Elewacje narażone na najzimniejsze orientacje lub dominujące wiatry będą zaprojektowane tak, aby były bardziej hermetyczne, pomagając utrzymać wewnętrzne warunki komfortu przy mniejszej ilości zasobów. Południowa elewacja, a także duże otwory okienne zlokalizowane w reprezentacyjnych częściach wschodniej i zachodniej fasady, dają wyraz publicznych witryn, dzięki którym Muzeum „otwierające się" na miasto Wrocław. Wysokie szklane tafle, podzielone są przez smukłe szprosy, które pełnią również rolę osłon przeciwsłonecznych. Mosiężne łamacze światła, zaprojektowane są jako pionowe listwy z drewnianym wypełnieniem.

Większość okien projektowanego obiektu będzie otwierana, zapewniając wewnętrznej przestrzeni naturalną wentylację wraz z naturalnym światłem. Szklane fasady obszarów roboczych i edukacyjnych posiadają izolowane okna wentylacyjne zintegrowane ze szklanymi powierzchniami, które można otwierać ręcznie.

W pomieszczeniach, w których odbywa się praca nad fragmentami kolekcji, takimi jak pomieszczenia konserwacji zbiorów, proponujemy okna stałe, posiadające wyłącznie mechaniczny system wentylacji z odzyskiem ciepła, w celu zagwarantowania wymaganych stabilnych warunków klimatycznych.

Ekologia była między innymi jednym z decydujących czynników kształtujących ostateczny wybór materiałów w projektowanym obiekcie. Paleta materiałów została pomyślana według następujących punktów ekologicznych:
• Planowanie zagospodarowania materiałowego (MRP)
• Zwiększenie wydajności: konstruktywne rozwiązania / materiały z możliwością recyklingu / energii i emisji produkcji, odpadów itp.
• Wybór materiałów o niskim stopniu przetworzenia.
• Prefabrykaty- szybka budowa, bez odpadów
• Redukcja zapotrzebowania na energię i odzysk energii

Proponujemy system bioklimatyczny, który koordynuje wstępną obróbkę powietrza, odzyskiwanie energii i system wykorzystania energii geotermalnej, tak aby uzyskać w pełni odpowiedni system klimatyzacji budynku (ogrzewanie i chłodzenie).

Redukcja zapotrzebowania na energię jest uwzględniana w pierwszej kolejności, poprawiając właściwościach
izolacyjne, a także w kontrolę promieniowania słonecznego i naturalnego oświetlenia. Zewnętrzne ściany
budynku oraz nasłonecznienie dachu wykorzystywane są do wstępnego podgrzania powietrza, które będzie używane w zimie; natomiast chłodne warunki, które występują w piwnicy użyte będą w celu wstępnego schłodzenia powietrza używanego latem; w obu przypadkach to hartowane powietrze przechodzi przez urządzenia do uzdatniania powietrza, a następnie przekazywane jest do odnawiania powietrza w budynku.

Uwzględniono zapotrzebowanie energetyczne na ogrzewanie i chłodzenie przestrzeni wewnętrznej oraz ciepłej
wody. Zastosowane będzie użycie energii geotermalnej i pomp ciepła. wybrano . Proponowany system opiera się
na instalacji 10 pionowych wymienników geotermalnych (oprócz 45 pali) i fundamentowych ścianach betonowych.

System wytwarzania, rozpoczyna się w wymiennikach geotermalnych, współdziała z układem ogrzewania podłogowego i pomp ciepła; zapewnia ogrzewanie, chłodzenie i ciepłą wodę sanitarną. Systemy geotermalne systemy w pełni wykorzystują zasoby środowiska i samego budynku. Całkowita pojemność tego zestawu wymienników generuje 60% zapotrzebowania na energię do ogrzewania budynku i 70% zapotrzebowania na energię na chłodzenie. Zarządzanie zasobami geotermalnymi wykorzystuje energię cieplną o niskiej intensywności i umiarkowanej temperaturze. Jako wsparcie dla systemu geotermalnego zaproponowano instalację pomp ciepła o wysokiej efektywności energetycznej, aby uzyskać doskonałe kondycjonowanie wnętrza budynku.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl