Konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno - architektonicznej dla obszaru centrum Stargardu ze szczegółowym rozwiązaniem zagospodarowania Placu Wolności i ulicy Kardynała Stefana Wyszyńskiego
Wyróżnienie

<<< powrót
  • STUDIO A4 Spółka Projektowa z o.o.
Skład zespołu:
  • arch. Jacek Lenart  
  • arch. Marta Banachowicz  
  • arch. Jan Gołębiowski  
  • arch. Paweł Krawczyk  
  •  
  • http://studioa4.szczecin.pl/  
  •  

1. Cel i zakres opracowania

Przedmiotem opracowania jest położony w śródmieściu obszar o pow. ok. 4,5 ha, centrum Stargardu, obejmujący Plac Wolności i ulicę Kardynała Wyszyńskiego wraz z otoczeniem.

Celem opracowania jest uzyskanie rozwiązania umożliwiającego rozwiązanie centralnej przestrzeni publicznej miasta, gdzie rozwiązania formalne i funkcjonalne przy wsparciu rozwiązań kolizji ruchu pieszego i kołowego odmienią ten fragment miasta, czyniąc go atrakcyjniejszym i znacząco ciekawszym jako miejsce spędzania czasu wolnego oraz jako miejsce pracy i zamieszkania.

Prestiżowa lokalizacja, wglądy na zabytki najstarszej staromiejskiej części Stargardu, wymagają nowej kreacji tej przestrzeni, co praca niniejsza czyni swym celem.

2. Charakterystyka rejonu opracowania, diagnoza stanu istniejącego

Rejon ulicy Kardynała Wyszyńskiego oraz Placu Wolności jest centralnym, ukształtowanym historycznie obszarem miejskim, łączącym obszar Starego Miasta z dworcem kolejowym i węzłem przesiadkowym (w budowie). Plac usytuowany jest na osi ul. Wyszyńskiego, będącej przedłużeniem ul. Szczecińskiej (szlaku komunikacyjnego ze Szczecina) i stanowi skomplikowane skrzyżowanie komunikacyjne z wlotem 6 ulic: Kardynała Wyszyńskiego, Piłsudskiego, Wojska Polskiego (o kategorii dróg powiatowych) oraz Struga, św. Jana Chrzciciela i Hetmana Czarnieckiego (drogi gminne).

Jest to rejon w stanie istniejącym b. obciążony pod względem komunikacyjnym – zarówno ruchem samochodowym o charakterze tranzytowym i wewnętrznym (osobowym i ciężarowym), transportem komunikacji zbiorowej, jak też ruchem pieszym. Duży ruch tranzytowy występuje na ul. Wyszyńskiego (206 poj. um/h) Rondo na Placu Wolności jest newralgicznym punktem sieci ulicznej, przyjmując w godzinie szczytu 1957 poj.um. Na przyległym do placu Wolności terenie przed SCK zlokalizowana jest pętla autobusowa MZK Stargard; miejska komunikacja autobusowa realizowana jest przez 16 linii autobusowych dziennych i jedną nocną; wszystkie linie spotykają się przy Placu Wolności.

Pod względem kompozycji przestrzennej rejon placu po usunięciu dotychczasowego akcentu - Kolumny Zwycięstwa - stanowi przestrzeń amorficzną, charakteryzującą się brakiem zamknięć kompozycyjnych na osi ulic Wyszyńskiego i Czarnieckiego. Historycznie plac zamknięty był od strony północnej (budynkiem Sądu Okręgowego) i wschodniej (fragmentem pierzei).

Obiektem zamykającym przestrzeń od strony pn. jest SCK; od str. pd. pomiędzy wlotami ulic św. Jana Chrzciciela i Czarnieckiego urządzono skwer z pomnikiem św. Jana Pawła II.

Ulica Kardynała Wyszyńskiego posiada południową pierzeję skomponowaną z obiektów z różnych epok. Pierzeja północna jest chaotycznym zlepkiem pawilonów dwukondygnacyjnych. Historyczną pierzeję wyburzono po wojnie dla uprzestrzennienia ulicy.

Obecnie rejon opracowania objęty jest strefą płatnego parkowania. Można stwierdzić, że w obszarze opracowania występuje niedobór miejsc parkingowych.

3. Uwarunkowania zewnętrzne, uwarunkowania wynikające ze studium uikzp miasta oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego

Układ komunikacyjny zewnętrzny stanowią: południowe obejście miasta w ciągu drogi ekspresowej S10 oraz droga krajowa nr 20. Realizacja obwodnicy przyczyniła się w znacznej mierze do wyeliminowania ruchu tranzytowego przez obszar śródmieścia ulicami Szczecińską - Wyszyńskiego.

Zgodnie ze studium uikzp podstawowy układ komunikacyjny w rejonie centrum stanowić mają ulice klasy zbiorczej: Szczecińska, Towarowa, Bema, ks. Bogusława IV, Popiela, Marii C.-Skłodowskiej, Kochanowskiego, Okrzei, Konopnickiej oraz ulice klasy lokalnej: Czarnieckiego, Piłsudskiego i Wojska Polskiego (dwie ostatnie jako jednokierunkowe). W rejonie dworca kolejowego zlokalizowano centrum przesiadkowe, które obecnie jest w fazie realizacji pod nazwą Zintegrowane Centrum Przesiadkowe.

W związku z budową ZCP oraz przebudową układu komunikacyjnego ul. Wyszyńskiego straci rangę i ma szansę stać się ulicą obsługującą ruch wyłącznie wewnętrzny oraz komunikację autobusową, z możliwością uwzględnienia priorytetu dla komunikacji zbiorowej oraz pieszej.

Lokalizacja dworca autobusowego w obrębie ZCP pozwoli na wyeliminowanie tej funkcji z Placu Wolności.

4. Rozwiązanie projektowe

- przebudowa układu ulicy Kardynała Wyszyńskiego z ograniczeniem szerokości oraz liczby pasów ruchu
- przebudowa Placu Wolności z uwzględnieniem priorytetowych kierunków na osi północ-południe
- ukształtowanie obudowy Placu Wolności od strony północnej i wschodniej obiektami
- ukształtowanie obudowy północnej pierzei ulicy Kardynała Wyszyńskiego
- przystanki autobusowe przy ul. Kardynała Wyszyńskiego i w rejonie Placu Wolności
- sygnalizacja świetlna i organizacja ruchu
- parkowanie
- ruch pieszo-rowerowy – ścieżka rowerowa, obiekt (cyklodrom)
- zieleń – likwidacja w części północnej i wschodniej, związana z realizacją obiektów

Proponowane rozwiązania projektowe mają na celu odwrócenie stanu obecnej absolutnej hegemonii ruchu pojazdów w tym rejonie i przywrócenie ulicy Kardynała Wyszyńskiego roli salonu miasta. Ulicy tej oraz rejonowi placu Wolności nadany zostanie priorytet dla użytkowania przestrzeni publicznej placów i ulic przez pieszych ich użytkowników.

4.1. Przebudowa układu ulicy Kardynała Wyszyńskiego i innych ulic z ograniczeniem szerokości i liczby pasów:
- przewiduje się zredukowanie przekroju ul. Wyszyńskiego i innych do dwóch pasów ruchu (z oczywistym zlikwidowaniem bariery – płotu w osi ulicy), rekomenduje się ograniczenie administracyjne ruchu na tej ulicy do ruchu autobusów transportu miejskiego, taksówek i pojazdów uprzywilejowanych oraz dojazdów mieszkańców do posesji,
- przewiduje się zwężenie odcinków wjazdowych na plac Wolności (dziś rozszerzonych i z wyspami) ulic Czarneckiego, Jana Chrzciciela i Struga z likwidacją wszystkich wysp – dla skrócenia i usprawnienia przejść pieszych przez jezdnię,
- przewiduje się zwężenie wylotu ulicy Szczecińskiej spod wiaduktu kolejowego (ku ulicy Kardynała Wyszyńskiego) do wymiarów ulicy dwupasmowej, jako podporządkowanej, gdzie na skrzyżowaniu ciągów ulic Dworcowa – Barnima I, ten ostatni ma priorytet (pierwszeństwo). Jest to sugerowania projektem forma prostego skrzyżowania, ale wydaje się rozwiązania prostszego od mini ronda dekretowanego obowiązującym MPZP szczególnie, gdy dla jazdy na wprost deklaruje się drastyczną redukcję ilości pojazdów, za to nie eliminując autobusów komunikacji miejskiej, To rozwiązanie preferujemy – nie dyskredytując obowiązujących obecnie.

4.2. Planuje się przebudowanie placu Wolności w taki sposób, by powrócić jego kształtem do pierwotnej formy wydłużonego czworokąta na osi W-E, tak aby zapewnić mu formę zaokrąglonego trapezu, „gruszki” o powierzchni ca. 2.400 m2:
- komunikacyjnie planuje się ruch wokół wyspy centralnej jako okrężny z włączeniami wszystkich ulic jako podporządkowanych,
- powierzchnię placu proponuje się przeznaczyć na cele ruchu pieszego – komunikacyjnie i rekreacyjnie

5. Rejon Placu Wolności

5.1. Obudowa Placu


- przewidziano stworzenie/odtworzenie ścian obudowy placu po stronie zachodniej i północnej,
- pierzeję zachodnią stworzy 2/3-kondygnacyjny obiekt parkingu wielopoziomowego z częścią podziemną (z wjazdem od ul. Piłsudskiego), gdzie front od placu Wolności jest 2-kondygnacyjną pierzeją usługowo-biurową. Dach tego obiektu tworzy spadający ku obiektowi Stargardzkiego Centrum Kultury plac pieszy z możliwością organizacji zgromadzeń, imprez, przestawień, czy też jako letnie kino – korzystając z bazy SCK i jego tarasu wejściowego. Plac ten też może być „uzbrojony” w przeszkody na codzień jako scatepark czy bikepark, wnętrze obiektu winno w ramach programu funkcjonalnego mieścić obecnie tam umiejscowioną toaletę publiczną, ale także (w ramach dodatkowych funkcji) np. wypożyczalnię rowerów miejskich i usługę nauki jazdy na desce etc.
- pierzeję północną tworzy się a właściwie odtwarza (bo była w tej lokalizacji do końca II wojny światowej) z budynku mieszkalno-usługowego 3÷4-kondygnacyjnego,

5.2. Przystanek autobusowy

Stworzono wzdłuż wschodniej ściany placu zatokę autobusową adresowaną do wszystkich linii przejeżdżających przez plac Wolności, tak by miały szansę zatrzymać się w ruchu „tam” i „z powrotem”. Daje to możliwość przesiadania się na dowolną z linii i tworzy – przez duży ruch osobowy – z zachodniej pierzei placu bardzo atrakcyjne miejsce dla usług i biur.

5.3. Organizacja ruchu


- przewidziano ruch okrężny zorganizowany tak, że pierwszeństwo mają pojazdy na „rondzie”,
- wszystkie ulice włączają się w sposób naturalny jako podrzędne,
- sygnalizacja świetlna jest zorganizowana wyłącznie dla umożliwienia ruchu pieszych na przejściach jako:
• pełne fazy zielony/żółty/czerwony na przejściach pieszych prowadzących przez oś placu,
• fazy migający żółty/czerwony z przyciskiem dla pieszych na wszystkich innych przejściach wokół placu

Opis faz sygnalizacji świetlnej:
a) [zielone] – dla jazdy okrężnej, [migające żółte] włączanie z ulic podporządkowanych,
b) [czerwone – na zachodnim przejściu na centralną wyspę] – jazda okrężna,
[czerwone – przycisk pieszych] - włączenia z ulic Struga i Jana Chrzciciela; 30 sek.,
c) [czerwone na wschodnim przejściu na centralną wyspę] – jazda okrężna
[czerwone – włączane na przycisk pieszych] włączenia z ulic Piłsudskiego, Wyszyńskiego, Czarnieckiego; 30 sek.

5.4. Parkowanie

Przewidziano zorganizowanie miejsc parkingowych dla tego obszaru, obarczonego dużym deficytem miejsc parkingowych, w garażu wielokondygnacyjnym planowanym pomiędzy obiektem SCK a przekształconym placem Wolności. Szacunkowa pojemność przy 1 kondygnacji podziemnej i 1 nadziemnej to ca. 130 miejsc parkingowych.

5.5. Zagospodarowanie płaszczyzny placu. Ruch pieszo – rowerowy.

Ruch pieszy w rejonie placu Wolności jako codzienny zorganizowano dookólnie w formie przejść dla pieszych w poprzek wlotów wszystkich ulic na plac; dodatkowo dla ułatwienia zaopatrzono przejścia w przyciski uwalniające światło zielone dla pieszych na okres np. 30 sek. z przerwą 60 sek.
Ruch pieszy przez plac zorganizowano jako ciąg z przejściami dla pieszych na osi placu, z sygnalizacją świetlną w fazach np.:
- przejście zachodnie – przejście wschodnie – jazda wokół.

Możliwa też jest opcja „faz ukrytych”, a wyzwalanych przyciskiem dla pieszych.

Ruch pieszy przez plac traktowany jest raczej jako spacerowy na ciągu Stare Miasto – plac Wolności – SCK, ale także jako skrót do planowanego przystanku autobusowego.

Powyżej opisana organizacja ruchu pieszego, wykorzystując zawężenie jezdni (szczególnie ul. Wyszyńskiego) oraz możliwość użycia regulacji ruchem za pomocą sygnalizacji świetlnej – niweluje problemy obecnie z ruchem pieszych na placu.

Jednocześnie, mając szansę stworzyć na obszarze placu atrakcję (powierzchnia placu – wyspy centralnej (ca 150% szczecińskiego placu Solidarności), projekt zaproponował połączenie funkcji czysto utylitarnej z elementem atrakcji wizerunkowej.

W rezultacie przyjętych/możliwych rozwiązań ruchu pieszego najbardziej dyskryminowanym jest kierunek SCK – plac Wolności – rejon amfiteatru.

Zaprojektowano trasę spacerową pieszo-rowerową od SCK, „zboczem” placu nad bryłą garażu wielopoziomowego, dalej kładką na dach obiektu „cyklodromu” z wewnętrzną spiralną kładką sprowadzającą na posadzkę placu, następnie odkrytym ślimakiem kładki w kierunku północnej pierzei placu, przekształcając ją rozwiązaniem w zabudowie (umożliwiającym niezależne od kładki inwestowanie w domy) na zbocza obwałowań Starego Miasta.

Powyższe stwarza nowy ciąg spacerowo – turystyczny dla pieszych i rowerów – z rejonu ul. Piłsudskiego i SCK w kierunku amfiteatru i Starego Miasta obwałowaniami.

Stworzyło to asumpt do zaprojektowania placu jako przestrzeni wydarzeń i zabaw. Obiekt cyklodromu (z możliwością wstawienia w środek przeciwbieżnej rampy wyłącznie do jazdy rowerem góra-dół – porównaj pawilon duński na EXPO w Szanghaju) zaprojektowano jako półprzezroczysty, otworowany na przestrzał z obudową z siatek i szkła, posiadający dach jako taras widokowy 360o. Może być wzniesiony jako niezależna atrakcja w centralnej kubaturze cyklodromu zlokalizowano kafeterię – bistro korzystającą z widoków wokół – bez ograniczeń. Kładka odkryta, to ślimacznica, odrębna budowla spajająca ciąg pieszo – rowerowy w całości. Obiekty te zamykają perspektywę ulic wychodzących na plac.

5.6. Zieleń.

Przewidziano usunięcie drzew z terenu byłej zabudowy północnej pierzei placu – ze względu na powtórne przeznaczenie tego obszaru pod zabudowę. Na plac nie wprowadzono zieleni ze względu na jego przeznaczenie oraz dlatego, że cała wschodnia i północno-wschodnia ściana placu to drzewa terenu wałów staromiejskich.

Ulica Kardynała Wyszyńskiego

6.1. Obudowa ulicy


– przewidziano nową obudowę ulicy pierzeją od strony: północnej tworząc nową linię zabudowy – ciaśniejszą od istniejącej i lekko rozszerzającej przestrzeń ulicy ku zachodowi (jak rozszerzała się historycznie – do dworca),
– budynki pierzei północnej ulicy przewidziano jako 5÷8-kondygnacyjne, gdzie najniższa kondygnacja (usługi) cofnięta jest od linii zabudowy tworząc głęboki na 3 m podcień; poszerza to przestrzeń ulicy przeznaczoną dla pieszych,
– budynki pierzei północnej wyniesione są dominantami ponad 5 kondygnacji – do 8 kondygnacji w rejonach zakończenia przestrzeni ulicy: od zachodu i od wschodu,
– funkcje parteru to usługi, I piętra to biura/usługi, zaś wyżej – mieszkania, które kształtują „zielone” dziedzińce otwarte na wnętrza mieszkalne kwartału,
– obsługę dostaw przewiduje się od strony ulicy zapleczowej, z obowiązkiem zorganizowania zamkniętych rozładowni wewnątrz kondygnacji parterowych budynków,
– zaprojektowano w miejsce budynku „postpocztowego” { w narożniku ul. Barnima I budynek 8-kondygnacyjny z dolnymi dwoma kondygnacjami usługową i biurową, zaś wyżej mieszkania w układzie korytarzowca ze szklanym korytarzem, otwartym szkleniem na teren węzła przesiadkowego. Wyższe od drugiej kondygnacje są (w zależności od zapotrzebowania) z możliwością konwersji na biura w dowolnej liczbie kondygnacji licząc od dołu.

6.2. Przystanek autobusowy

Stworzono zatoki autobusowe po obu stronach ul. Kardynała Wyszyńskiego w rejonie skrzyżowania z ciągiem ulic Dworcowa – Barnima I (w pobliżu dworca).

6.3. Organizacja ruchu

– ulicę Kardynała Wyszyńskiego uformowano jako dwupasmową; rekomenduje się do ruchu wyłącznie lokalnego z administracyjnym ograniczeniem – dla autobusów zbiorowego transportu miejskiego , taksówek, dojazdów pojazdów uprzywilejowanych oraz mieszkańcom do posesji. Tylko takie ograniczenie ruchu da radykalną poprawę „klimatu” tej ulicy i pozwoli na jej przekształcenie salon miasta,
– skrzyżowanie ulicy Szczecińskiej – Kardynała Wyszyńskiego i ulic Dworcowa/Barnima I zaprojektowano jako proste skrzyżowanie regulowane światłami.

6.4. Parkowanie

Przewiduje się parkingi podziemne pod nową dobudową pierzei północnej ulicy, najkorzystniej jako ciąg zintegrowany na wjeździe i wyjeździe z ulicy Dworcowej (przewidywana pojemność do ca. 120 MP).

Również pod planowanym budynkiem w miejscu budynku „postpocztowego” przewiduje się parking podziemny (przewidywalna pojemność do ca. 20 MP).
W posadzce przestrzeni ulicy Kardynała Wyszyńskiego parkowania naziemnego nie przewiduje się.

6.5. Zagospodarowanie płaszczyzny ulicy. Ruch pieszo-rowerowy.

Ulica tworzy corso, salon Stargardu. Posadzka na tym obszarze jest z płyt kamiennych, jezdnia jest wydzielona min. 5÷7 cm krawężnikami (obniżenia w miejscu przejść) i posiada nawierzchnię z kostki granitowej ciętej.

Południową pierzeję wyznacza szpaler drzew, północną ciąg indywidualnie stworzonych lamp wielkoskalowych („lampionów”).

W posadzce ulokowano podesty „miejsc spotkań” z meblami ulicznymi typu siedziska i donice z zielenią. Przestrzeń ulicy przeznaczona jest cała dla ruchu pieszych i rowerzystów (współdzielenie). Jezdnia ma charakterystykę strefy ruchy uspokojonego. Rozwiązania materiałowe – rysunki.

6.6. Zieleń

Przewiduje się sprowadzenie zieleni wysokiej (szpaler uliczny) oraz niskiej urządzonej.

7. Etapowania

PRZESTRZENIE PUBLICZNE


I etap – rejon skrzyżowania ulic Wyszyńskiego – Barnima I – Szczecińska – Dworcowa,
podetap I a – część północna z dostępem do dworca,
podetap I b – część południowa

II etap – rejon Placu Wolności
podetap II a– część północna (bez istniejącego ronda placu)
podetap II b – część południowa (z istniejącym rondem placu)

III etap: ulica Kardynała Wyszyńskiego

OBIEKTY KUBATUROWE

Obiekty publiczne:
1. Obiekt parkingu podziemnego (plac przed JCK – realizacja po etapie II a (lub w trakcie),
2. Cyklodrom/cafe – realizacja w trakcie (lub po ) etapie II b,
3. Ślimacznica - realizacja w trakcie (lub po ) etapie II b,

Obiekty prywatne:
4. Budynek wschodniej pierzei Placu Wolności - realizacja w trakcie (lub po ) etapie II b,
5. Budynki północnej pierzei ul. Kardynała Wyszyńskiego - realizacja w trakcie (lub po ) etapie III,
6. Budynek „postpocztowy” - realizacja po (ewentualnie w trakcie) etapu I.

Obiekty kubaturowe są odrębnymi przedsięwzięciami mającymi związek z realizacją przestrzeni publicznych taki, że winny być realizowane w trakcie lub po zrealizowaniu przylegających do nich przestrzeni publicznych, czasami nawet przed ich realizacją. Obiekty publiczne to generalnie o elementy od siebie niezależne, mogące być inwestowane w wybranych swobodnie sekwencjach czasu. Kolejność: <ślimacznica> jest najlogiczniejsza.

Należy tu podkreślić, że w istocie każdy z tych elementów może z powodzeniem funkcjonować niezależnie od pozostałych, choć ich wspólne istnienie stwarza niewątpliwie wartość dodatną, i atrakcji miejskiej, i symboliki miejsca/miasta i użytecznego traktu wędrówek po Stargardzie.

Obiekty inwestowane przez podmioty prywatne są przewidziane do realizacji i jako zupełnie niezależne od siebie wzajemnie, choć należy założyć, że korzystne byłoby inwestować w nie w trakcie lub w następstwie realizacji przedsięwzięć w ramach przestrzeni publicznych, to w wielu przypadkach wcześniejsza ich realizacja nie jest możliwa.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl