Konkurs architektoniczno – urbanistyczny na zagospodarowanie ulicy Bodzentyńskiej w Kielcach
II nagroda

<<< powrót
  • Jakub Heciak Architekt
Skład zespołu:
  • dr inż. arch. Jakub Heciak  
  • mgr inż. arch. kraj. Magdalena Wojnowska-Heciak  
  • inż. arch. Małgorzata Kałuża 

Opis idei i koncepcji ze szczególnym uwzględnieniem elementów trudnych do pokazania na rysunku

Projekt
składa się z trzech oddzielonych jezdnią części, które łączy spójna kompozycja urbanistyczno-krajobrazowa. Idea polega na rekompozycji układu roślinności przez zwiększenie ogólnej powierzchni zapewniającej naturalną wegetację. Układ opiera się na konfiguracji geometrycznych kształtów „wrośniętych” w nawierzchnię bez względu na projektowane różnice terenu, obsadzonych wielogatunkowymi nasadzeniami roślin jednorocznych, bylin oraz krzewów i drzew.

Celem projektu jest stworzenie atrakcyjnej przestrzeni wypoczynku wśród zieleni, ograniczenie możliwości parkowania pojazdów bezpośrednio na płycie placu, zwiększenie powierzchni terenu biologicznie czynnego oraz możliwości retencji wody opadowej przy zachowaniu charakteru miejsca i uwarunkowań historycznych.

Oś kompozycyjną placu wyznacza rząd lip oraz kierunek schodów blokowych położonych najniżej, a zamyka bryła kościoła św. Wojciecha, która góruje w przestrzeni placu. Oś ulicy Bodzentyńskiej podkreślają rytmicznie nasadzenia z lip nawiązujące do istniejących tam wcześniej gatunków - udokumentowanych na zdjęciach historycznych załączonych w materiałach konkursowych. Pozostałe drzewa (amelanchiery, wiśnie ozdobne) znajdujące się na terenie opracowania to gatunki niższe od lip, dekoracyjne z uwagi na kwiaty pojawiające się wczesną wiosną, których zadaniem jest dodanie koloru oraz stworzenie charakteru swojskości. Od strony południowej projekt zakłada nasadzenia klonów, dobrze znoszących zacienienie.

Rośliny do rabat zostały wybrane ze względu na tło historyczne. Klimat nasadzeń okalających dworek oddawać mają kompozycje kwiatowe inspirowane projektami Gertrude Jekyll (XIX-wiecznej angielskiej projektantki ogrodów rezydencjonalnych). Pozwala to na zwiększenie bioróżnorodności gatunkowej w mieście i zbudowanie nowej tożsamości placu w nawiązaniu do dawnego charakteru miejsca.

Bezpośrednim nawiązaniem do przebiegu dawnej Silnicy (obecnie płynącej kanałem pod ziemią) oraz układów roślinności nadrzecznej jest forma łamanej linii ciągu pieszego w północnej części opracowania.

Południowa część terenu to kompozycja schodów i nasadzeń. Na schodach umieszczono siedziska dla osób oczekujących przed MOPRem. We wschodniej części tego fragmentu stworzono taras na potrzeby ogródka letniego przy istniejącym lokalu gastronomicznym. Przejście pomiędzy budynkami w zachodniej części zamknięto nasadzeniami z klonu, by zasłonić prześwit pomiędzy budynkami. Dodatkowo planowane jest obsadzenie ściany szczytowej budynku na rogu Bodzentyńskiej i Kościuszki roślinnością pnącą w formie zielonej ściany na specjalnie przygotowanej podkonstrukcji odciążającej.

Część skweru przylegająca do budynku usługowego zamykającego plac św. Wojciecha od strony zachodniej, została podwyższona o kilka stopni względem poziomu jezdni. Zabieg ten ma uniemożliwić parkowanie samochodów i jednocześnie zwiększyć zdolności retencyjne przez zastosowanie podłoża strukturalnego w podbudowie oraz nawierzchni wodoprzepuszczalnej mineralnej (np. HanseVia, HanseGrand lub innej równoważnej), a także stworzyć charakter piętrowości nasadzeń typowy dla krajobrazu naturalnego i tym samym kompozycję roślin na placu uczynić mniej formalną. Schody służyć mają także jako siedziska, a wyniesione fragmenty terenu mogą pełnić rolę punktu obserwacyjnego dla użytkowników. Zgodnie z teorią Christophera Alexandra („Język wzorców”) – miejsca łatwo dostępne i lekko wyniesione w sposób naturalny przyciągają użytkowników.

Koncepcja przewiduje utrzymanie głównego oświetlenia terenu w formie linii wysokich lamp ulicznych wzdłuż ulicy Bodzentyńskiej oraz placu św. Wojciecha. Aby uniknąć niekorzystnego zróżnicowania oświetlenia zakłada się jedynie punktowe podświetlenie koron drzew reflektorami wbudowanymi w nawierzchnię oraz montaż oświetlenia wpuszczanego w schody i murki.

Zakłada się wyposażenie terenu w różnego typu siedziska - siedziska wbudowane w schody, podłużne indywidualnie projektowane ławek zlokalizowane wzdłuż w ciągu pieszego w północno-wschodniej części opracowania, oraz sezonowe rozkładane stoły i krzesła zlokalizowanych przy budynku zlokalizowanym bezpośrednio na płycie placu św. Wojciecha oraz budynku przy ulicy Bodzentynskiej 32/40 (przy potencjalnych i funkcjonujących miejscach obsługi gastronomicznej) oraz inne konieczne do prawidłowego funkcjonowania przestrzeni publicznej elementy małej architektury (kosze na odpadki, kosze na odchody psów, tablice informacyjne odnoszące się do elementów historycznych).

Uzasadnienie podjętych rozwiązań

Teren opracowania jest szczególną przestrzenią w Kielcach z uwagi na uwarunkowania historyczne (m.in. pod ziemią przebiega rzeka Silnica, dawniej przy ulicy Bodzentyńskiej była rogatka miasta, był tu też szpital dla ubogich, cmentarz, pierwszy budynek w Kielcach, a także miejsce rozstrzelania 10 żołnierzy AK przez hitlerowców). Wszystko to powoduje, że jednoczesne silne podkreślenie formą wszystkich tych elementów mogłoby spowodować wrażenie chaosu. Projekt zatem przewiduje subtelne wkomponowanie w teren opracowania informacji sygnalizujących wartości historyczne, a skupienie kompozycji na odtworzeniu funkcji przestrzeni jaką jest plac miejski.

Jednak z uwagi na dążenie do zachowania pamięci historycznej projekt przewiduje odświeżenie formy miejsca pamięci rozstrzelanych żołnierzy AK w płaską, zbudowaną z kamienia pochodzącego z ściany, przy której doszło do rozstrzelania, platformę, na której miałyby zostać zainstalowane zamgławiacze, a przemieszczający się przez ten fragment nawierzchni ludzie mieliby stać się żywym pomnikiem historii wyłaniając się z mgły. Przebieg rzeki oddaje układ komunikacji pieszej w północnej części opracowania. Informacje dotyczące pozostałych warstw historycznych powinny mieć formę tablic wkomponowanych w nawierzchnie lub elewacje budynków.

Opis materiałów wykończeniowych i technologii wykonania

Płyta placu przeznaczona (z wyłączeniem ciągów jezdnych) a także komunikacja piesza w północnej części opracowania to nawierzchnie mineralne (np. HanseVia). Chodniki od strony południowej ulicy Bodzentyńskiej mają zostać wykonane z tego samego materiału co na pozostałych odcinkach tego ciągu (płyty betonowe). Schody przewidziano jako prefabrykowane betonowe elementy blokowe.

Informacje w jaki sposób projekt uwzględnia okresowe zalewanie terenu

Zdaniem projektantów problem czasowego podtapiania części ulicy Bodzentyńskiej nie jest możliwy do rozwiązania przy realizacji inwestycji punktowej w postaci rekompozycji placu, gdyż jest on zalewany przez wody spływające ze znacznej części terenów sąsiednich. Jednak wskazane jest retencjonowanie wody opadowej bezpośrednio opadającej na terenu opracowania przez wprowadzenie nawierzchni wodoprzepuszczalnych na części placu oraz tzw. „ogrodów deszczowych” (tzw. powierzchni bioretencyjnych), które mają za zadanie przejąć część wody opadowej i umożliwić jej infiltrację w głąb gruntu, a także zwiększenie udziału roślinności okrywowej i drzew dodatkowo ewapotranspirujących wodę, dzięki czemu woda jest szybko wykorzystywana i oddawana do atmosfery. Podłużny kształt „ogrodów deszczowych to wg literatury optymalna forma, zapewniająca największą wydajność tego typu rozwiązań.

Dodatkowo, projekt zakłada podwyższenie pewnych części placu służących jako komunikacja piesza, co pozwolić ma na wydłużenie użytkowania przestrzeni także w czasie opadów w stosunku do sytuacji obecnej i skumulowanie wody opadowej na ulicy (ograniczenie niekontrolowanego rozlewania się wody).

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl