Konkurs SARP nr 974 na Małopolskie Centrum Nauki w Krakowie
Wyróżnienie honorowe

<<< powrót
  • KJ Architekci
Skład zespołu:
  • dr inż. arch. Katarzyna Jucha (KJ Architekci)  
  • mgr inż. arch. Michał Jania (KJ Architekci)  
  • mgr inż. arch. Filip Łękawski (KJ Architekci)  
  • mgr inż. arch. Sebastian Kulik  
  •  
  •  
  • http://www.kjarchitekci.pl/  
  •  

Idea

Głównym założeniem projektowym, nawiązującym typologicznie do towarzystwa wspomnianych dwóch budynków, było stworzenie obiektu o charakterze ikonicznym, łatwo rozpoznawalnym na mapie miasta, który płynnie wpisując się w kontekst jednocześnie w możliwie najlepszy sposób będzie realizować swoją funkcję wystawienniczą i edukacyjną.

Bryła budynku w rzucie nawiązuje swoim kształtem do symbolu nieskończoności nierozerwalnie związanego z granicą rozwoju nauki, natomiast w ujęciu przestrzennym, elewacyjnym poprzez subtelne oderwanie od ziemi w południowym fragmencie czerpie swoją inspiracje z lotnictwa, które w sposób bezpośredni związane jest z lokalizacją.

Obiekt został zorientowany prostopadle do osi pasa startowego historycznego lotniska. Obniżenie terenu od zachodu miało na celu otwarcie się w stronę planowanych w sąsiedztwie terenów parkowych oraz wykreowanie interakcji przyszłych gości MCN z zielonym otoczeniem. Uniesienie i otwarcie bryły od południa miało na celu powiązanie obiektu z istniejącym pasem i wykorzystaniem go jako przestrzeni koncentracji ludzi przy okazji organizowanych wydarzeń.

Analiza kontekstu

Analiza kontekstu inwestycji małopolskiego centrum nauki została przeprowadzona zarówno w zakresie bezpośredniego sąsiedztwa, jak i w odniesieniu do możliwości kreacji rozległej, ciągłej przestrzeni istotnej i zauważalnej w kontekście całego miasta.

W kontekście bezpośredniego sąsiedztwa działka graniczy: Od północy z ul. Gen. Bora Komorowskiego, charakteryzującą się dużym natężeniem ruchu, czego konsekwencją jest lokalizacja pasa zieleni izolującej hałas, składającego się w większości z istniejącego drzewostanu. Od wschodu z działką, która posiada możliwość zainwestowania w przyszłości, a ze względu na możliwą lokalizację wjazdu, z tej strony znalazła się strefa obsługująca ruch kołowy wraz z rampą prowadzącą do znajdującej się w kondygnacji podziemnej części rozładunkowej i przestrzeni parkingowej. Od południa z istniejącym pasem startowym, który został uznany za najważniejszy element definiujący charakter najbliższego kontekstu, tło historyczne lokalizacji miało istotny wpływ na charakter bryły obiektu, która odrywając się od ziemi tworzy portal, który zaprasza do swojego wnętrza i znajdującej się w zagłębieniu strefy widowiskowej. Od zachodu działka graniczy z terenem trawiastym, na którym w przyszłości planowana jest lokalizacja parku, z tego względu w tej strefie znalazła się przestrzeń rekreacyjna, będąca w przyszłości jego rozszerzeniem.

Koncepcja jest także odpowiedzią na uwarunkowania istniejące w szerszym ujęciu planistycznym. Małopolskie centrum nauki będzie współtworzyć wraz z obiektami muzeum lotnictwa, areną oraz terenami parkowymi, przestrzeń kulturalno - widowiskowo - rekreacyjną, która posiada potencjał rozszerzenia do brzegu rzeki Wisły.

Układ funkcjonalny

1. Dostępność budynku


Koncepcja Małopolskiego Centrum Nauki zakłada możliwość dojścia pieszego oraz rowerowego do budynku od strony południowej (Pas Startowy) oraz północnej (Al. Generała Bora - Komorowskiego), jak również możliwość dojazdu samochodem osobowym oraz autobusem od strony wschodniej. Ruch zorganizowanych grup jest kierowany na parking na kondygnacji 1., natomiast indywidualnie odwiedzający mają możliwość skorzystania z parkingu na kondygnacji -2. Parking pracowniczy oraz strefa magazynowo – rozładunkowa zostały zlokalizowane w kondygnacji -1.

Z parkingów przeznaczonych dla odwiedzających przewidziano wejście do czterokondygnacyjnego hallu głównego, z którego odbywa się dostęp do funkcjonalnie niezależnych stref podstawowych, jak ekspozycja, część laboratoryjno-warsztatowa, sale konferencyjne oraz skrzydło administracyjne.

2. Strefy funkcjonalne w budynku

Program Małopolskiego Centrum Nauki opiera się na 6 głównych strefach, rozlokowanych kolejno w budynku:

a) Strefa wystaw – skrzydło południowe, kondygnacja 1, ok. 3800 m2,
przewidywana liczba odwiedzających: ok 1060 osób,

Podstawowa funkcja budynku, znajdująca się w bezpośrednim sąsiedztwie kas, informacji, szatni oraz części handlowej w hallu głównym. Projektuje się 5 głównych, zróżnicowanych sal wystawienniczych o charakterze przejściowym, jednokierunkowym, z wejściem poprzez małą przestrzeń ekspozycyjną i wyjściem przez sklep. Wewnątrz strefy przewidziano różnicowanie wysokości, gdzie w najwyższym punkcie zlokalizowano „landmark”, pomieszczenie prototypowania oraz kawiarnię z miejscem do odpoczynku. Powyższa część znajduje się w połowie drogi odwiedzającego a w jej sąsiedztwie znajdują się dwa główne trzony komunikacyjno – sanitarne. Wystawa czasowa, o charakterze niezależnym od wystawy stałej, została zaprojektowana w kondygnacji -1, w sąsiedztwie strefy magazynowo – dostawczej. Obie części ekspozycyjne są połączone pionem komunikacyjnym w części wschodniej, jednak główne wejście odbywa się bezpośrednio z hallu głównego.

b) Strefa laboratoryjno – warsztatowa – skrzydło południowe, kondygnacja -1, ok. 1930 m2
Przewidywana liczba odwiedzających: ok 300 osób,

Druga podstawowa funkcja centrum, zlokalizowana pod strefą wystaw, skomunikowana z powyższą za pomocą klatki schodowej oraz dużego dźwigu osobowego. Główne wejście odbywa się z hallu głównego, prowadząc dalej do wewnętrznego foyer, z którego dostępne są wszystkie sale laboratoryjno – warsztatowe a dalej ich zaplecza oraz węzły sanitarne. W bezpośrednim sąsiedztwie tej części zaprojektowano duże zaplecze animatorów z miejscami do pracy, salą odpraw i zapleczami socjalnymi. Zachodnia część laboratoriów oraz szklarnia zostały wyeksponowane do naturalnego światła dziennego poprzez projektowane ukształtowanie terenu przy budynku – wprowadzono zejście do kondygnacji -1.

c) Strefa konferencyjna – skrzydło północne, kondygnacja 2, ok. 740 m2 ,
przewidywana liczba gości: 350 osób,

Dostęp do strefy odbywa się bezpośrednio z hallu głównego, poprzez centralnie zlokalizowaną klatkę schodową oraz dwa dźwigi osobowe. Strefa zaprojektowana wokół wewnętrznego dziedzińca z zielenią, posiadająca foyer oparte na okręgu. Główna sala konferencyjna posiada układ kaskadowy, ze spadkiem skierowanym w stronę południową. Część konferencyjna została zaprojektowana w sposób umożliwiający jej funkcjonowanie poza godzinami pracy pozostałych części centrum – posiada niezależne zaplecza oraz wejście od strony zewnętrznego parkingu na północy działki.

d) Strefa administracyjna – skrzydło północne, kondygnacja 1, ok. 690 m2 przewidywana liczba pracowników: 70
Część dostępna dla personelu oraz interesantów Małopolskiego Centrum Nauki, zlokalizowana pod strefą konferencyjną. Podobnie jak powyższa, posiada pomieszczenia wymagające doświetlenia wokół wewnętrznego dziedzińca z zielenią. Pomieszczenia niewymagające nasłonecznienia zlokalizowano po zewnętrznej stronie centralnego korytarza (sale konferencyjne, sanitariaty, zaplecza socjalne). Magazyn oraz szatnie dla części administracyjnej umieszczono w kondygnacji -1, w bezpośrednim sąsiedztwie pionu komunikacyjnego. Dostęp pracowników do strefy odbywa się poprzez wejście w części północnej, natomiast droga interesanta prowadzi przez hall główny a dalej sekretariat w centralnej części budynku.

e) Strefa magazynowa i pomieszczenia techniczne – kondygnacje -1 i -2, ok. 10 240 m2 Powierzchnia techniczna, której większą część stanowią powierzchnie ruchu kołowego. Projektuje się dużą strefę rozładunkową oraz magazynową we wschodniej części budynku. Rampa zjazdowa prowadzona jest do poziomu -7,00 m (o 1,0 m niżej niż poziom magazynów), tym samym ułatwiając rozładunek samochodu ciężarowego. Główna powierzchnia magazynowa mieści się w północnej części budynku, jednak projektuje się dodatkowe powierzchnie magazynowe pod skrzydłem południowym celem ułatwienia dostępu do strefy laboratoryjnej oraz wystawy czasowej. Strefa magazynowa posiada niezależne szatnie oraz zaplecza, a dostęp pracowników do powyższych odbywa się poprzez wejście od strony północnej, a nie hall główny. Wszystkie pomieszczenia techniczne znajdują się w części południowej, w sąsiedztwie głównych trzonów komunikacyjnych, jak również istniejących w terenie sieci oraz przyłączy. W kondygnacji -2 zaprojektowano pomieszczenia wymagające lokalizacji na najniższym poziomie oraz konieczne do obsługi parkingu.

Wszystkie powyższe strefy zostały skomunikowane ze sobą wspólnym, przestrzennym hallem głównym, do którego dostęp odbywa się z trzech stron:
a) wschodniej od strony parkingu zewnętrznego,
b) zachodniej, od strony dojścia z Al. Gen. Bora – Komorowskiego
c) południowej – od strony wewnętrznego dziedzińca, a dalej pasa startowego.

W hallu głównym projektuje się wszystkie wspólne funkcje towarzyszące Małopolskiemu Centrum Nauki, takie jak kasy, informacja, szatnie, sanitariaty ogólnodostępne, akademia dziecięca, sale urodzinowe, lokal hanldowy oraz duży lokal gastronomiczny. Restauracja znajdująca się w kondygnacji -1 posiada niezależne wejście od strony zachodniej, jak również dostęp do zaplecza bezpośrednio z zewnątrz. Z hallu głównego istnieje możliwość wyjścia oraz wyjazdu dźwigiem osobowym na dach z projektowanym ogrodem zmysłów.

Rozwiązania konstrukcyjne i materiałowe

1. Posadowienie budynku


Poziom zera budowlanego w projektowanym budynku został ustalony na rzędnej +220,5 m n.p.m. Na powyższym poziomie zlokalizowano główne wejścia do budynku od strony wschodniej i zachodniej. Projektuje się posadowienie budynku na głębokości ok -11,30m poniżej poziomu 0,00, to jest na rzędnej +209,4 n.p.m. – dół płyty fundamentowej pod kondygnacją -2, w pobliżu odwiertów geologicznych nr 6,7 i 8 (gł. 12m), gdzie do rzędnej +207,6m n.p.m. nie stwierdzono obecności wód gruntowych. Przez wzgląd na powyższe oraz zachowanie dużych odległości od granic sąsiednich działek, projektuje się wykop szerokoprzestrzenny. Budynek posadawia się na żelbetowej płycie fundamentowej w technologii betonu wodoszczelnego, wraz ze ścianami fundamentowymi.

2. Główna konstrukcja nośna

Projektuje się konstrukcję żelbetową w systemie słupowo – płytowym w kondygnacji podziemnej, dla standardowych rozpiętości stropów (do 8,1m x 8,1m) oraz systemie słupowo – belkowym z wykorzystaniem konstrukcji strunobetonowych w salach o dużych rozpiętościach (sala konferencyjna, sale ekspozycyjne w południowym skrzydle). Strefa ekspozycyjna z elementem nadwieszonym oparta na dwóch trzonach komunikacyjnych o konstrukcji pełnej, żelbetowej. Dopuszcza się rozpięcie konstrukcji w części nadwieszonej, jako lekkiej stalowej opartej na powyższych pionach. Projektowane obciążenie użytkowe wynosi 7,0 kN/m2, w tym obciążenie zmienne 5,0 kN/m2. Dopuszcza się możliwość mocowania eksponatów do podłoża.

Główna konstrukcja nośna oparta jest na układzie koncentrycznym wokół dwóch projektowanych dziedzińców, a co za tym idzie – znaczna część pól konstrukcyjnych ma rzut przybliżony do obrysu trapezu. Przestrzenie stropów znajdujące się poza ściankami kolankowymi, na zewnętrznym obwodzie projektowanych sal ekspozycyjnych, projektuje się jako wspornikowe, przeznaczone pod prowadzenie instalacji sanitarnych, elektrycznych oraz teletechnicznych.

Ze względu na duże gabaryty budynku oraz różnicę w głębokości posadowienia, projektuje się dylatację głównej konstrukcji nośnej pomiędzy skrzydłem północnym i południowym – w hallu głównym.

3. Materiały wykończeniowe

Projekt Małopolskiego Centrum Nauki zakłada wzniesienie monolitycznej, spoistej bryły o jednolitym charakterze na całym obwodzie. Projektuje się stonowaną elewację o charakterze horyzontalnym, gdzie kolejno:
a) górna część obłej bryły pokryta jasno szarą, półmatową okładziną kompozytową o układzie romboidalnym, gdzie wybrane pola zostały przeznaczone pod montaż ogniw fotowoltaicznych z wyraźną ich gradacją w kierunku południowym.
b) Podcienia obłej bryły pokryte szarą polerowaną okładziną kompozytową o układzie romboidalnym.
c) Dach skośny wokół stropodachu zaprojektowany z materiału zgodnego z dominującym elewacyjnym (jasno szarym, półmatowym), z dodatkowym wprowadzeniem elementów dachu zielonego ekstensywnego ze zróżnicowaną roślinnością niską.
d) Fasady szklane oraz szklarnia – zaprojektowane w systemie półstrukturalnym, ze szkłem przeziernym. Dodatkowo po stronie wewnętrznej części laboratoryjnej i wystawienniczej projektuje się systemy zacieniające.
e) Barierki – wewnętrzne i zewnętrzne w tym samym systemie całoszklanym wspornikowym.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl