Konkurs SARP nr 974 na Małopolskie Centrum Nauki w Krakowie
II nagroda

<<< powrót
  • AIM Studio Ltd
Skład zespołu:
  • architekt Maher Matar  
  • architekt Anna Kowal  
  • architekt Piotr Ehrenhalt  
  • inż. architekt Joanna Tomecka  
  • inż. architekt Sofia Gadzikovskaia  
  • inż. Barbara Makar  
  • inż. Piotr Kuliczkowski  
  •  
  •  
  • http://www.aim-studio.co.uk/  
  • http://www.aimstudio.pl/  
  •  

KONTEKST

Małopolskie Centrum Nauki powstanie w jednym z ostatnich tak rozległych otwartych terenów w mieście, historycznie zlokalizowanym pomiędzy zwartą zabudową Krakowa, a nowymi osiedlami Czyżyn i Nowej Huty. Działka leży w rejonie korytarza przewietrzania miasta, posiada wysokie walory przyrodnicze oraz widokowe.

Naczelnym wyzwaniem projektu jest naszym zdaniem stworzyć ikoniczny obiekt, o mocnej formie i reprezentacyjnym charakterze, w kontekście wykluczającym wielkomiejską zabudowę.

IDEA


Kierując się powyższym kryterium projekt Małopolskiego Centrum Kultury traktujemy jako część zastanego krajobrazu, Główna bryła budynku „wyrasta” z poziomu gruntu, łącząc otwarte tereny na południu z rejonem zabudowy usługowej od strony północnej. W ekspozycji wzdłuż ulicy Bora-Komorowskiego elewacja budynku przybiera formę wyraźnie zarysowanej skarpy . W sąsiedztwie przyległego do działki pasa startowego, dach budynku styka się całkowicie z gruntem. Zielony dach, w pełni dostępny o każdej porze roku, stanowić ma przedłużenie otwartych terenów pobliskiego Muzeum Lotnictwa. Z dachu Centrum roztaczać się będzie imponujący widok na pas startowy, panoramę Krakowa oraz dalej – pasma górskie Beskidu Wyspowego. Ma to być miejsce rekreacji, wypoczynku, pikników, podziwiania zachodów słońca i gwiazd po zapadnięciu zmroku.

Dach zaplanowano jako dostępny z zewnątrz, natomiast w obrębie stref ekspozycyjnej oraz warsztatowej budynku ulokowano tarasy widokowe, dyskretnie wydzielone od ogólnodostępnej części dachu za pomocą zieleni i szklanych balustrad.

Dolne partie dachu stanowią jednocześnie integralną część strefy widowiskowej. Spełniają funkcję schodkowej trybuny podczas organizowanych przez Małopolskie Centrum Nauki wydarzeń oraz dorocznych Pikników Lotniczych.

Forma budynku, w dyskretny sposób przywodząca na myśl skrzydła dawnych dwu- i jedno-płatowców, stanowi również nawiązanie do historycznego kontekstu miejsca - pasa startowego dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny.

Dynamikę wyrastającej z krajobrazu formy podkreślać ma pas wodny – fosa – biegnący wzdłuż podstawy elewacji.

KOMUNIKACJA / PRYZMAT

W szerszym kontekście, inwestycja przylega do historycznego, przypominającego literę „D” układu urbanistycznego, który obejmuje pas startowy dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny, drogę kołowania oraz zabudowania obecnego Muzeum Lotnictwa.

W kontekście bliższym, działka leży pomiędzy dwoma ciągami komunikacyjnymi - ul. Bora Komorowskiego i pasem startowym, stanowiącym lokalny ciąg pieszo-rowerowy. Dostęp do budynku odbywać się może z 4 względnie równorzędnych kierunków: pieszo-rowerowy od strony północnej oraz pieszo-rowerowo-samochodowy od południa. Wychodząc naprzeciw tym założeniom, Małopolskie Centrum Nauki składać się będzie z 2 brył połączonych przeszklonym holem – pryzmatem. Pryzmat stanowi łącznik pomiędzy dwoma równorzędnymi wejściami, z którego, niczym fale rozproszonego światła – ciągi komunikacyjne rozchodzić się będą w kluczowych kierunkach.

ELEWACJA

Fasada budynku, o jasnej perforowanej strukturze może być interpretowana wieloznacznie: jako niekończące się linie kodu binarnego – nawiązanie do krakowskich tradycji Polskiego Towarzystwa Matematycznego, lub wapienny klif – część charakterystycznej geologii północno-zachodniej Małopolski. Po zmroku, porowata elewacja przepuszczać będzie światło z wnętrza budynku, tworząc efekt usianego tysiącami gwiazd nieba. Abstrakcyjna i ażurowa elewacja podkreślać ma formę oraz funkcją budynku. Jej neutralna faktura podąża jednocześnie za naczelnymi założeniami projektu – uznaniem budynku jako kontynuację zastanego, otwartego krajobrazu.

ZAGOSPODAROWANIE TERENU – TRÓJPOLÓWKA

Obserwując z okien samolotu krajobraz Małopolski, jego najbardziej charakterystyczną, unikalną w skali Europy cechą wydają się podłużne pasy podziału ziemi rolnej, tworzące z wysokości kilku kilometrów wielobarwną mozaikę zieleni i brązów. Ta unikalna kompozycja stała się jedną z inspiracji dla zagospodarowania terenów zielonych Małopolskiego Centrum Nauki. Stanowi wizytówkę krajobrazową regionu, jednocześnie umożliwiając podział terenu na różne strefy funkcjonalne oraz – poprzez „pryzmat” holu głównego - spięcie równorzędnych kierunków dostępu do budynku.

WYKORZYSTANIE ZASOBÓW NATURALNYCH I STRON ŚWIATA

Nachylona w kierunku południowym bryła budynku pozwala na zmaksymalizowanie zysków z wkomponowanych w płaszczyznę dachu kolektorów słonecznych oraz paneli fotowoltaicznych.

Masywny zielony dach od strony południowej i lokalizacja przeszklonej strefy warsztatowej w części północnej pozwala na redukcję niepożądanych zysków cieplnych w okresie letnim.

Odwonienie dachu odbywać się ma poprzez warstwę drenażową pod wierzchnią pokrywą roślinności. Trójkątna bryła budynku otoczona jest fosą, która, po przefiltrowaniu zasilana będzie deszczówką za pośrednictwem wewnętrznego zbiornika retencyjnego. Nadmiar wody przeznaczony zostanie do nawadniania terenów zielonych.

DOSTĘPNOŚĆ

Małopolskie Centrum Nauki zaprojektowano jako obiekt bez barier architektonicznych, umożliwiający dostęp osobom niepełnosprawnym do wszystkich części, z których te osoby mogą korzystać.

Dostęp na zielony dach dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, zapewniony jest z rozległych tarasów na 2 i 3 kondygnacji budynku, gdzie będą zlokalizowane: kawiarnia oraz ogrody kwiatowe / przestrzeń warsztatowa przy szklarni.

ROZWIĄZANIA FUNKCJONALNE

Dzieląc obiekt na 2 bryły, w pierwszej zlokalizowano strefę warsztatową, w drugiej – część konferencyjną, a nad nią biurową. Zdecydowano jednocześnie, aby główna trasa odwiedzających ekspozycję przebiegała przez obie części budynku. Ułatwia to orientację, a przede wszystkim pozwala wzbogacić i urozmaicić doświadczenie z wizyty. Na swojej drodze Goście napotkają 2 kluczowe przestrzenie. Pierwsza to szerokie, wyposażone w siedziska schody, zakończone przeszkloną ścianą z wyjściem na taras widokowy – doskonałe miejsce na odpoczynek, mniej więcej w połowie drogi. U góry schodów mieści się też przylegająca do tarasu kawiarnia. Drugim kluczowym miejscem jest most biegnący przez przeszklone atrium – tu również otwiera się widok na hol główny, oraz w obu kierunkach – na zewnątrz budynku.

Zgodnie z wytycznymi Zamawiającego, oprócz wejść głównych do holu, możliwy jest odrębny dostęp z zewnątrz do stref konferencyjnej, administracyjnej i warsztatowej.

Wjazd do garażu podziemnego oraz dla dostaw odbywa się za pomocą 2 równoległych ramp zlokalizowanych pod widownią sali konferencyjnej. Dążąc do minimalizacji kosztów, część podziemną zaplanowano jako maksymalnie kompaktową -dwupoziomowy garaż oraz część magazynowa mieszczą się w całości w obrysie bryły budynku. Zaplanowano 221 miejsc postojowych w garażu podziemnym oraz 30 na powierzchni terenu.

ZAŁOŻENIA KONSTRUKCYJNO-MATERIAŁOWE

Główna konstrukcja budynku – żelbetowa, słupowo-belkowa z elementami kratownic w obrębie wsporników. Po szczegółowej analizie zdecydowano o przewadze konstrukcji żelbetowej nad stalową ze względów ekonomicznych, pożarowych oraz ekologicznych – możliwość wykorzystania masy termicznej budynku do znaczącego zredukowania zapotrzebowania na energię - zarówno podczas upałów jak i okresie grzewczym.

Trzony komunikacyjne żelbetowe. Ścianki działowe z ceramiki poryzowanej lub bloczków gipsowych.

Stropy płaskie żelbetowo-belkowe, w układzie belek poprzecznym do osi budynku. Ze względu na dużą rozpiętość konstrukcji, planuje się belki o wysokości ok. 150cm z przepustami instalacyjnymi.

Przekrycie budynku zaprojektowano w pełni jako żelbetowy stropodach zielony, podzielony na część dostępną (większa bryła budynku) oraz niedostępną (bryła mniejsza). Część dostępna pokryta będzie zielenią ekstensywną o płytkim systemie korzeniowym z wydzielonymi, zintegrowanymi donicami na krzewy w wybranych miejscach.

Posadzki planuje się wykonać z polerowanego betonu, co dla obiektu o tej funkcji i skali jest nie tylko estetycznym ale również bardzo ekonomicznym rozwiązaniem.

Sufity podwieszane z ażurowej siatki stalowej, częściowo przykryte od góry izolacją akustyczną.

Elewacje dwuwarstwowe – wentylowane. Powłokę zewnętrzną stanowić będzie perforowana fasada z płaskich paneli aluminiowych, chroniąca wnętrze przed długotrwałym w okresie letnim działaniem wschodniego i zachodniego słońca. Jako alternatywę brano pod uwagę elewację z GRC – betonu zbrojonego włóknem szklanym, co byłoby rozwiązaniem droższym i mniej dostępnym na rynku krajowym.

Warstwę wewnętrzną stanowić będzie ocieplona ściana żelbetowa z murowanymi elementami wypełniającymi oraz przeszklenie w stolarce aluminiowej. Biorąc pod uwagę czynnik ekonomiczny, proponuje się wysunięcie płyt stropowych poza obręb budynku. Pozwala to na mocowanie do nich podkonstrukcji fasady zewnętrznej, eliminację dodatkowych pomostów technologicznych oraz redukcję ściany osłonowej do wysokości pojedynczej kondygnacji.

ZAŁOŻENIA AKUSTYCZNE

W zależności od wymagań operatora budynku, projekt zakłada możliwość fizycznego podziału przestrzeni wystawienniczych. Jednocześnie założono izolację akustyczną poszczególnych stref ekspozycyjnych bez konieczności fizycznego ich wydzielania. Przy zastosowaniu odpowiednich proporcji materiałów absorbujących w suficie i na ścianach (ok. 40-60%), dźwięk pozostaje wytłumiony w obrębie poszczególnych stref.

Wielofunkcyjny charakter głównej sali konferencyjnej narzuca rygorystyczne wymagania. Podstawowa funkcja konferencyjna, jak również organizacja widowisk, pokazów, itp. wymaga wyciszenia, natomiast funkcja koncertowa – donośnego echa. Przy tak sformułowanych wymaganiach, proponuje się zastosowanie na ścianach dwufunkcyjnych paneli absorbująco-odbijających. W zależności od ustawienia paneli możliwa jest adaptacja audytorium do optymalnych dla danej roli warunków. Konwersja może się odbywać poprzez system zautomatyzowany, lub też – w wariancie ekonomicznym – manualnie przez pracowników technicznych.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl