Konkurs na opracowanie koncepcji funkcjonalno-przestrzennej Placu Centralnego w Warszawie
nagroda

<<< powrót
  • Marta Dąbrowska, Anna Okoń
Skład zespołu:
  • Marta Dąbrowska  
  • Anna Okoń 

WSTĘP / ODNIESIENIE DO WYTYCZNYCH

Teren objęty opracowaniem w połowie ubiegłego wieku uległ trwałym, nieodwracalnym zmianom struktury przestrzennej. Gęstą tkankę XIX-wiecznych kamienic zrównano z ziemią, a następnie zastąpiono masywną, przysadzistą bryłą PKiN otoczoną względnie niezdefiniowanym przedpolem ignorującym dziedzictwo historyczne i deformującym dawną, „ludzką” skalę otoczenia. Po licznych, niekoniecznie najszczęśliwszych próbach nadania „pustej” przestrzeni nowego znaczenia, przestrzeń przed PKiN nadal odbierana jest w sposób podświadomy jako „niczyja”. Procedowane obecnie zmniejszenie przedpola PkiN, szczególnie w zakresie Placu Defilad, oraz gruntowna reorganizacja komunikacji wokół, pozwala na ponowną redefinicję przestrzeni placu miejskiego, której wielowątkowość i wielowymiarowość stanowią bazę do niniejszego opracowania.

IDEA PRZESTRZENNA I ROZWIĄZANIA URBANISTYCZNO-ARCHITEKTONICZNE

Radykalne przeobrażenia skutkujące negatywnie wymagają radykalnych środków naprawczych. Negatywne oddziaływanie stanowiącej reminiscencje totalitaryzmu najbliższej przestrzeni PKiN, podkreślonej osiowym, wielopoziomowym najściem, możliwe jest do zniwelowania za pomocą zaburzenia osi głównej naprowadzającej na PKiN oraz symboliczne „odcięcie” PKiN od placu. Ta swoista hybryda ideowa znalazła swoje przełożenie w projekcie na stworzenie bezpośrednio pod głównym wejściem do PKiN lustrzanego pawilonu tworzącego asymetrycznym najściem na pałac oraz asymetrycznie zlokalizowanym wejściem. Pawilon wykorzystuje w całości istniejącą różnicę wysokości pomiędzy PKiN a otoczeniem w promieniu 100-200 m. Co więcej, najście na pałac nie odbywa się prostopadle do jego wejścia głównego, co zwyczajowo podkreśla jego patos i monumentalizm, a równolegle do niego, w rampie zlokalizowanej we frontowej ścianie pawilonu, której jedna ze ściana wewnętrzna stanowi jednocześnie doświetlenie wnętrza pawilonu. Tworząca do tej pory niepotrzebną barierę komunikacyjną, wielostopniowa różnica wysokości rozlana bez celu po całym terenie placu zostaje zastąpiona zdecydowanym skokiem wysokości umożliwiającym wprowadzenie nowych, uzupełniających funkcji oraz stwarzających dogodne warunki dla poruszania się rowerzystów czy osób na wózkach inwalidzkich. Bezpowrotnie stracona geometria przestrzenna kwartałów kamienic charakteryzująca teren opracowania do początku XX-tego wieku znalazła swoje odzwierciedlenie w projekcie nawierzchni placu za pomocą liniowych świateł i dysz wodnych zagłębionych w posadzce. Z punktu widzenia przyszłych użytkowników placu, pozornie luźno rozrzucona kompozycja „opiłków” świetlnych zmienia się wraz z przemieszczaniem się przez plac w delikatny zarys dawnych kwartałów, by z tarasu widokowego, zlokalizowanego na XXX-tym piętrze PKiN przeobrazić się w drgający, ale czytelny obraz dawnej siatki przestrzennej. Efemeryczne przywrócenie dawnej geometrii za pomocą lustra stanowiącego elewację frontową projektowanego pawilonu ma miejsce również.. pod PKiN. Odbijające się w nim światła, ulokowane najgęściej w obrysie dawnej zabudowy, stwarzają wrażenie kontynuacji rozerwanej dotąd tkanki, szczególnie w okolicy ul. Złotej, której nieosiowe położenie względem PKiN również zostaje podkreślone – jednak tylko i wyłącznie za pomocą prostokreślnych elementów, harmonizujących zarówno z istniejącą, jak i projektowaną zabudową stanowiącą ściany placu centralnego. Siła działania PKiN na otoczenie jest ogromna, co również ma swój wyraz w projekcie – oprawy świetlne znajdujące się w bezpośrednim otoczeniu pałacu, niczym opiłki żelaza w sąsiedztwie magnesu diametralnie zmieniają swoje kierunki. Zjawisko to można zaobserwować na górnym poziomie projektowanego pawilonu, stanowiącym jednocześnie wspólną strefę wejściową dla PKiN, Teatru Dramatycznego oraz Teatru Studio, jednak z poziomu właściwego placu nie ma ono miejsca. Tutaj główną rolę przejmują równolegle ułożone linie odbijające się i zanikające za płaszczyzną lustra w stronę ul.. Emilii Plater. „Lekcja historii” jako integralna część projektu w swoim złożeniu nie ma być nachalna ani zbyt oczywista. Dla przechodniów niezainteresowanych tematem plac odbierany będzie po prostu jako współczesna, nieco abstrakcyjna, ale wyważona przestrzeń, która dzięki swoim minimalistycznym, ale „ludzkim” działaniom stanowić może nowej jakości punkt uzupełniający ciąg placów wzdłuż ul. Marszałkowskiej oraz zachęcać do interaktywnych działań na terenie placu.

PROJEKTOWANE RELACJE Z ISTNIEJĄCYM OTOCZENIEM I ROZWIĄZANIA KOMUNIKACYJNE

Stworzenie placu centralnego nabiera znaczenia przy zwiększeniu liczby przejść przez Ul. Marszałkowską. Z punktu widzenia niniejszego pracowania najistotniejsze jest stworzenie możliwie najdogodniejszego dla pieszych i rowerzystów przejścia na osi ul. Złotej. Konieczne staje się przebudowanie Ul. Marszałkowskiej, z przeniesieniem torowiska tramwajowego na wschodnią stronę ulicy. Plac centralny jest zlokalizowany bezpośrednio przy Parku Świętokrzyskim, dlatego zejście z projektowanej rampy skierowane jest właśnie w jego stronę, co ułatwia połączenie dwóch komplementarnych, niezabudowanych przestrzeni tkanki miejskiej.

PROGRAM I ROZWIĄZANIA FUNKCJONALNE PLACU

Nazbyt otwarta i sprawiająca do tej pory wrażenie przestrzeni „niczyjej” nie zachęca do interakcji. Przypomina bardziej przeszkodę, przez którą trzeba przejść w celu dotarcia do obranego celu. Wszechobecne schody i niepożądane nierówności, niejaki charakter, przeskalowanie, brak zieleni wysokiej oraz brak strefowania – niniejsze opracowanie ma na celu zmianę tego stanu rzeczy poprzez klarowną redefinicję przestrzeni. Ostrokreślny podział wysokości pozwala na wygodne strefowanie placu na część kameralną, zlokalizowaną nieco paradoksalnie bezpośrednio przy PKiN, mającą pełnić rolę „salonu miejskiego” oraz część oficjalną, położoną niżej, między projektowanym pawilonem a ul. Marszałkowską, pozwalającą na organizowanie zgromadzeń masowych, w tym na nieograniczone wysokością korzystanie ze sceny / widowni teatru rozmaitości warszawa. Przestrzeń na granicy strefowania podkreślona została za pomocą zieleni wysokiej.

SZCZEGÓLNE ELEMENTY PRZESTRZENI

Projekt przewiduje zachowanie i przeniesienie do przyziemia projektowanego pawilonu trybuny honorowej. Zachowane zostają również wszystkie kandelabry, jednak planuje się zmianę ich lokalizacji. W posadzce przewiduje się zaznaczenie linii Getta Warszawskiego 1940-1943 za pomocą pasa: ze stali i neonu. Schody główne (częściowo) oaz schody prowadzące do Teatru Dramatycznego oraz Teatru Studio projektuje się jako zatopiony w bryle pawilonu element doświetlenia przestrzeni wewnątrz oraz – doświetlenia placu. Istotną rolę na placu odgrywa woda, możliwa do zaobserwowania w postaci słupów wodnych, mgiełki wodnej czy lodowiska zimą.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl