Konkurs na opracowanie koncepcji funkcjonalno-przestrzennej Placu Centralnego w Warszawie
nagroda

<<< powrót
  • Katarzyna Strzelecka-Paciorek, Jerzy Heymer, Jan Heymer, Paweł Paciorek
Skład zespołu:
  • Katarzyna Strzelecka-Paciorek  
  • Jerzy Heymer  
  • Jan Heymer  
  • Paweł Paciorek 

Plac Defilad od samego początku swojego istnienia budził kontrowersje. Blisko pół wieku po rozpisaniu pierwszego konkursu na tę przestrzeń stajemy przed niepowtarzalną szansą wspólnego wykreowania charakteru tego miejsca. Przyjęta obecnie formuła konkursu uwzględniająca konsultacje społeczne, a także potrzeby przyszłych gospodarzy pozwoli osiągnąć najlepszy rezultat.

Założenie kompleksu kulturalnego autorstwa amerykańskiego architekta Thomasa Phifera charakteryzuje duża elastyczność i potrzeba otwarcia się na otaczającą przestrzeń. Zaproponowana przez jego pracownię koncepcja samego placu nie znalazła jednak wystarczającego uznania przede wszystkim w oczach mieszkańców miasta i skłoniła władze do ponownego przemyślenia charakteru przestrzeni między wejściem do PKiN i projektowanymi budynkami. „Naszym wspólnym pomysłem było zdefiniowanie dwóch prędkości: olbrzymiej przestrzeni służącej masowym zebraniom i tej wyznaczonej przez forum, o szerokości dwudziestu paru metrów - miejsca zawsze żywego, ciągle animowanego, z zaprojektowaną zielenią i oświetlonego”wizja przestrzeni publicznej wokół TR i MSN dyrektorki MSN Joanny Mytkowskiej, studia wykonane na makiecie w skali 1:250, a także osobiste doświadczenia skłoniły nas do zdefiniowania nowej formy Placu Centralnego, która stara się znaleźć kompromis między gabarytami zapisanymi w MPZP, a wymaganiami połączenia kameralności wydarzeń kulturalnych i wielkomiejskiego charakteru placu.

W rezultacie, w ramach obszaru zadanego w konkursie, proponujemy możliwość tworzenia dwóch, uzupełniających się przestrzeni, których wspólną krawędzią będzie obszar czerwonej posadzki. Części te, dzięki swoim nowym rozmiarom oraz łagodnemu zróżnicowaniu terenu dostosowują się do ludzkiej skali, a proponowane elementy zagospodarowania placu przez zachowanie odległości pomiędzy sobą utrzymają ciągłość atrakcyjności miejsca. W tym celu z zadanego obszaru o przybliżonym wymiarze 165x125 metrów wyróżniamy część dolną na planie prostokąta i część górną przy głównym wejściu do PKiN, wyniesioną w stosunku do niego i dostępną za pomocą ramp i dwóch rzędów schodów terenowych, z których jedne zachowują ślad dzisiejszych stopni na wysokości kandelabrów, zaś drugie stanowią kontynuację schodów przewidzianych wzdłuż zachodniej pierzei TR. Dolna, część założenia składa się z obszernego placu o charakterze wielkomiejskim i domykającego go od południa skweru, zaprojektowanego w formie zielonych tarasów opadających w kierunku budynku TR.

Na obszarze czerwonej posadzki przewiduje się możliwość zastosowania tymczasowej interwencji architektoniczno - artystycznej o charakterze cyklicznym, na wzór Serpentine Pavilion w londyńskim Hyde Parku i nadać jej miano Obiektu Centralnego. Nasza propozycja to lekka, nowoczesna konstrukcja, która spełnia rolę pierzei nowo powstałych części placu i umożliwia przeprowadzenie na nich szeregu scenariuszy przewidzianych w projekcie.

Jako uczestnicy konkursu, ale także użytkownicy miasta wymagamy od tej przestrzeni wypełnienia różnorodną ofertą funkcjonalną. Doskalowanie przestrzeni przez umieszczenie obiektu centralnego sprawia, że plac górny, związany z wejściem do PKiN można wykorzystać np. jako miejsce wydarzeń kameralnych wzbogacając tym samym ofertę całego Placu Centralnego, który na co dzień funkcjonowałaby jako żywa przestrzeń miejska, a w razie potrzeby mógłby stanowić scenografię dla rozmaitych wydarzeń związanych z działalnością TR, MSN lub samego PKiN. Jednocześnie tymczasowy charakter obiektu centralnego umożliwia aranżację placu centralnego na potrzeby organizacji imprez na całej jego powierzchni. Dzięki temu uzyskujemy wielofunkcyjny plac, który może spełniać wymagania zarówno przestrzeni lokalnej, regionalnej jak i ogólnokrajowej.

Wykonanie kolejnych części placu musi uwzględniać ich charakter, dlatego dla każdej z nich proponujemy użycie stosownych materiałów. I tak, powierzchnia placu, przewidziana do organizacji imprez masowych musi być zarówno wytrzymała, jak i umożliwiać różne aranżacje placu. Dlatego na tym obszarze przewidujemy zastosowanie posadzki z płyt betonowych, ułożonych na regularnej siatce, wynikającej z podziałów projektowanych budynków i innych elementów znajdujących się na placu i wyrażonych ciemniejszymi pasami płyt granitowych. Materiał ten zostanie użyty także do podkreślenia najważniejszych elementów, wyznaczania kolejnych krawędzi oraz do wykonania schodów terenowych. Zielone tarasy zlokalizowane w dolnej części, wprowadzają wysoką zieleń, która w naszej ocenie jest nieodzownym elementem dobrej przestrzeni publicznej.

Najważniejszymi akcentami przestrzennymi placu, rozmieszczonymi w myśl zasady Christophera Alexandra o oddziaływaniu krawędzi przestrzeni publicznej zostały umieszczone w odległościach, które sprzyjają generowaniu aktywności na całej powierzchni, są:

• miejska fontanna
Fontanna w narożniku placu, łączącym go z Agorą między TR, a MSN jest przewidziana jako posadzkowa, a konfiguracja strumieni wody oraz oświetlenie będzie się zmieniać w zależności od pory dnia, roku oraz potrzeb użytkowników placu.

• trybuna honorowa i kandelabry
Zgodnie z założeniami MPZP-Rejonu PKiN projekt przewiduje przeniesienie trybuny po jej osi, na wysokość zachodniej linii zabudowy TR, bez jej części podziemnej oraz dostosowując jej odczuwalną wysokość do nowego poziomu posadowienia. Kandelabry w obszarze placu górnego zachowują swoje miejsce, a ich układ zostaje uzupełniony przez te, przeniesione z placu dolnego.

• stara lokalizacja trybuny honorowej- miejsce interwencji artystycznej
Planuje się wyróżnienie w posadzce obszaru po przeniesionej trybunie, który przewidziany jest jako rodzaj miejskiego postumentu, na którym można ustawiać tymczasowe instalacje, czy też miejskie związane z aktywnością kulturalną placu lub miasta.

• wejście na poziom piwnic PKiN
Proponuje się zlokalizowanie dwóch wejść do podziemnej funkcji przewidzianej w planie miejscowym w rejonie działki 8. Kpd. Prace te mogłyby być przeprowadzone w późniejszym etapie inwestycji. Wejścia przewidziane w pasie stopni na wysokości kandelabrów.

• Czerwona posadzka
Miejsce na lokalizację Obiektu Centralnego.

• Obiekt Centralny- tymczasowa konstrukcja w obrębie czerwonej posadzki
Przedmiot tymczasowej interwencji architektoniczno - artystycznej o charakterze cyklicznym. Projekt zakłada ustalenie ram konkursowych na budowę Obiektu Centralnego, w którym uczestnicy będą musieli zmierzyć się z zadaniem zaprojektowania formy stanowiącej pierzeję dla obu części placu, która generowałaby aktywność placu i umożliwiała jego różne aranżacje. Dodatkowym wyzwaniem byłoby zmierzenie się z historycznym kontekstem trybuny honorowej zawartej w obrysie czerwonej posadzki. Z założenia obiekt łatwo demontowany.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl