Konkurs urbanistyczno-architektoniczny, studialny na opracowanie koncepcji zagospodarowania terenu ograniczonego ulicami: Legnicka, Szczepińska, Plac Św. Mikołaja, Zachodnia, Rybacka, Środkowa we Wrocławiu
I nagroda

<<< powrót
  • Piotr Woldan, Michał Romański, Joanna Janikowska
Skład zespołu:
  • Piotr Woldan  
  • Michał Romański  
  • Joanna Janikowska 

STRATEGIA

Przedstawiona propozycja zagospodarowania omawianego obszaru jest urbanistyczno-architektonicznym odzwierciedleniem przyjętej strategii inwestycyjnej, bazującej na analizach w skali miasta i osiedla.

Ujmując plac św. Mikołaja w ogólnym kontekście wrocławskiego śródmieścia, zaskakuje fakt, że jest on obok skweru św. o. Damiana de Veuster, jedynym zwartym terenem zielonym w tej części miasta, na odcinku od Promenady Staromiejskiej po Górkę Szczepińską. Jednocześnie opracowany teren wchodzi w skład zielonego pierścienia otaczającego zabudowę centrum. W przyszłości pierścień ten będzie wzbogacony o park na Kępie Mieszczańskiej.

W kontekście osiedla, plac św. Mikołaja leży na styku kwartałowej zabudowy centrum od wschodu i ekstensywnego osiedla modernistycznego od zachodu, stanowiąc niejako strefę buforową dla obu zespołów urbanistycznych.

Zabudowa osiedla Szczepin charakteryzuje się typowym dla układu linijkowego brakiem jasnych granic pomiędzy przestrzenią publiczną i prywatną. Co paradoksalne, wszechobecna zieleń rozpływająca się między budynkami, nie posiada wystarczających ram urbanistycznych i nie osiąga masy krytycznej, by stać się zwartymi parkami. Wyjątkami są tu wspomniane wyżej dwa skwery: św. o. Damiana de Veuster oraz plac św. Mikołaja z otoczeniem. Co istotne, są to ostatnie wolne przestrzenie Szczepina o potencjale wykreowania wielkoskalowej przestrzeni publicznej. Z uwagi na rozrzutny sposób gospodarowania terenem, brakuje możliwości wytyczenia takich miejsc w głębi osiedla. Można natomiast prognozować, że ze względów ekonomicznych i lokalizacyjnych, na przestrzeni lat Szczepin będzie się postępowo dogęszczać. Tym samym istniejąca zieleń międzyblokowa ustąpi miejsca nowej zabudowie. Podobny proces dla tego typu osiedli odnotowuje się w innych miastach Polski, a flagowym przykładem jest transformacja Osiedla za Żelazną Bramą i ulicy Grzybowskiej w Warszawie.

Warto również zwrócić uwagę na kameralną skalę założenia. Całość opracowania to obszar o powierzchni i proporcjach zbliżonych do Wyspy Słodowej, zaś centralny skwer zajmuje mniej więcej tyle miejsca co Plac Solny we Wrocławiu. Przywołany w wytycznych konserwatorskich brak ram urbanistycznych uniemożliwia uchwycenie skali terenu.

Mając na względzie powyższe spostrzeżenia, przyjęto następującą strategię działania względem omawianego obszaru:
- przeznaczenie pasa terenu od ulicy Legnickiej po nabrzeże Odry jako w całości publicznego,
- utrzymanie zielonego charakteru przestrzeni,
- możliwie jak największe zespolenie terenów i niwelowanie barier na przecinających je ulicach,
- wprowadzenie zabudowy jedynie na obrzeżu celem podkreślenia zwartej ramy urbanistycznej.

BRAMA SZCZEPINA

Odzwierciedleniem przyjętej strategii działania jest koncepcja Bramy Szczepina, czyli potraktowania pasa placu św. Mikołaja z otoczeniem jako przedpola i jednocześnie wizytówki osiedla. Należy przy tym podkreślić, że wbrew przyjętej orientacji północ-południe, główny przepływ ludzi obywa się na linii od centrum na zewnątrz Wrocławia, a zatem wschód-zachód. Tak też w opinii autorów należy postrzegać omawiany obszar.

Brama Szczepina dzieli się na centralny plac oraz dwa zielone skrzydła. Trzy obszary stanowią otwartą ciągłą przestrzeń publiczną. Każdy z terenów posiada odmienny charakter: Błonia, Plac, Ogród. Tereny zostały uzupełnione nową zabudową, której celem jest domknięcie zielonego pasa oraz wzbogacenie oferty usługowej.

TYPOLOGIE

PLAC - TEREN A

Centralnie położony plac stanowi zwornik dla dwóch kierunków przepływu ludzi: północno-południowego i wschodnio-zachodniego. Celem zmniejszenia przestrzeni otwartej i domknięcia pierzei, w zachodniej części placu przewiduje się soliterowy budynek usługowy o charakterystycznej formie nawiązującej do geometrii placu. Kontrastując z sąsiednimi prostopadłościennymi blokami, obiekt staje się landmarkiem dla otoczenia. Budynek kontynuuje zasadę lokalizowania głównych obiektów użyteczności publicznej wzdłuż centralnego kręgosłupa Szczepina. W części parterowej przewiduje się lokale usługowe i miejsca spotkań odpowiadające potrzebom lokalnej społeczności, zgodnie z rezultatami konsultacji społecznych. Na wyższych piętrach zakłada się usługi administracyjne. Centralne miejsce placu zajmuje fontanna w postaci dysz mgielnych znajdujących się w posadzce. Ma ona wytwarzać odpowiedni mikroklimat, szczególnie w okresie letnich upałów. Naturalne zamknięcie placu stanowi pierścień istniejących drzew. W jego obrębie pozostawiono istniejące miejsce pamięci w postaci krzyża. Posadzka placu, w formie geometrycznych płyt, płynnie wytraca się w pobliżu zieleni i w miejscach nieprzeznaczonych dla ruchu, aby tym samym zachować maksymalną powierzchnie biologicznie czynną. Z drugiej strony celowo zakłada się dużą przestrzeń utwardzoną w centralnej części placu, aby móc organizować na nim imprezy okolicznościowe, jak bazar, lodowisko, koncerty. Przykład z innego przedmieścia, tj. Centrum Historii Zajezdnia, pokazuje że przy odpowiednim programie i zarządzaniu, żywe funkcjonowanie tego typu placów jest możliwe. Od strony szkoły przewiedziano zatokę postojową kiss&ride dla rodziców odwożących dzieci, współdzieloną z zatoką dla autobusów wycieczkowych. Zwężono także południową ulicę, usuwając z niej nieczynne torowisko tramwajowe. Aby zwiększyć ruch na placu, przeniesiono na jego wschodnią krawędź przystanek autobusowy. Zgodnie z wytycznymi nie wprowadzano placów zabaw dla dzieci ani siłowni na świeżym powietrzu. Zapewniono natomiast sprawne połączenie ze skwerem św. o. Damiana de Veuster w postaci nowego przejścia dla pieszych na ulicy Zachodniej.

Z uwagi na potrzebę spójności wizualnej geometrii placu i budynku, postuluje się rezygnację z etapowania realizacji zamierzenia. Może mieć ono negatywne skutki w ogólnym odczuciu jakości przestrzeni oraz być problematyczne w przypadku budowy parkingu podziemnego oraz prac archeologiczno-ekshumacyjnych w miejscu dawnego cmentarza. Proponuje się natomiast współpracę administracji terenu z potencjalnym inwestorem na rzecz partnerstwa publiczno-prywatnego, umożliwiając tym samym wprowadzenie usług niskoczynszowych dla mniejszych przedsiębiorstw oraz rotacyjnego wykorzystania miejsc postojowych w parkingu podziemnym przez okolicznych mieszkańców i użytkowników usług o odpowiednich godzinach.

BŁONIA - TEREN B

Teren ten zachowuje obecny charakter, mocno zdefiniowany przez zieloną górkę. Zakłada się pozostawienie go jako nienaruszonych błoni. Dzięki temu pozwala się na dowolność korzystania, bez "zagracania" meblami i nadmiernego określania funkcji. Na błoniach można się opalać, grać we frisbee, grillować, jeździć na sankach. Działania te nie wymagają jakiejkolwiek stałej infrastruktury. Pięknem i nieodzownym walorem błoni jest ich otwarty charakter. Aby wzmocnić unikatowy element krajobrazu, powiększono górkę, wykorzystując grunt z pobliskich inwestycji. Dodano również nowe mniejsze wzniesienie od południa, celem zamknięcia kompozycyjnego i odgrodzenia od nowego budynku. Obiekt ten, o funkcji mieszkalnej z usługowymi parterami, ma za zadanie przede wszystkim odizolować akustycznie obszar zielony od hałaśliwej ulicy Legnickiej. Dodatkowo wzbogaca ofertę usługową, m.in. poprzez lokal gastronomiczny otwarty na błonia. Wzdłuż okolicznych ulic uporządkowano miejsca postojowe oraz zmieniono organizację ruchu samochodowego w celu jego uspokojenia. Aby ożywić ulicę Środkową, zakłada się przebudowę parterów okolicznych budynków na lokale usługowe. Z kolei wzdłuż ul. Szczepińskiej zakłada się parcelację pasa zieleni izolacyjnej na prywatne ogródki dla mieszkańców. Do każdego z nich prowadzą schodki bezpośrednio z mieszkania.

OGRÓD - TEREN C

Jako przeciwwaga dla otwartych Błoni, teren C projektuje się jako zamknięty Ogród, dostępny jedynie przez nieliczne bramy. Ogród otoczony został żywopłotem. Wysokość żywopłotu 1,5m pozwala na odizolowanie wizualne i akustyczne od aut, jednocześnie umożliwiając kontakt wizualny dla pieszych. Wewnątrz ogrodu projektuje się pola zieleni różnych gatunków i kolorystyki: wysokich traw, krzewów, kwiatów, bluszczy i wreszcie drzew. Pomiędzy parcelami ogrodowymi rozmieszczono siedziska pod drzewami. Zaleca się przecinkę istniejącego drzewostanu, zbyt mocno zacieniającego teren i negatywnie wpływającego na poziom bezpieczeństwa. Zdecydowano się o pozostawieniu istniejącej pergoli jako przejawu lokalnej inicjatywy i potrzeby wygrodzenia przedpola budynków mieszkalnych. Również tutaj wydzielono prywatne ogródki przydomowe dostępne z mieszkań na parterze. Jedyną nową zabudową jest budynek mieszkalny z częściowo usługowym parterem, domykający zachodnią pierzeję założenia.

W przypadku terenu C istotniejszym, niż na pozostałych obszarach, jest prognozowanie przyszłej zabudowy w części wschodniej oraz rozbudowy bulwarów i przebudowy ulicy Długiej z wprowadzeniem linii tramwajowej. W uwagi na postępujące zagęszczenie zabudowy, a co za tym idzie napływ nowych mieszkańców, zaproponowano przebudowę nabrzeża z możliwością pełniejszego korzystania z walorów bliskości Odry. Tym samym zaprojektowano zejście do wody z przystanią oraz wkopany w wał rzeczny hangar z klubem.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl