Konkurs na opracowanie koncepcji zagospodarowania Nowego Rynku i placu Jana Metziga w Lesznie oraz powiązań funkcjonalno – przestrzennych pomiędzy nimi.
Wyróżnienie równorzędne

<<< powrót
  • Pracownia Architektury Monika Koncewicz
Skład zespołu:
  • mgr inż. arch. Monika Koncewicz  
  • mgr inż. arch. Agata Grzyb  
  • mgr inż. arch. Magdalena Boguszewska  
  • Katarzyna Gromek  
  •  
  • http://mmapracownia.pl/  
  •  

1. Założenia projektowe

Tematem opracowania projektowego jest próba scalenia i integracji sąsiadujących za sobą, lecz rozdzielonych ruchliwą ulicą przestrzeni.

Nowy Rynek to głośna, barwna, aktywna i ekspresyjna przestrzeń miejska o charakterze placu targowego, Plac Jana Metziga stanowi jego zupełne przeciwieństwo, będąc spokojnym, refleksyjnym i impresyjnym miejscem o charakterze kameralnego parku.

Obydwa place charakteryzują się dużym potencjałem ale funkcjonują w cieniu Starego Rynku, który spełnia rolę salonu miejskiego, jest miejscem spotkań miejscowych oraz koncentruje w swoim obrębie ruch turystyczny.

Projektowane zagospodarowanie ma na celu wytworzenie połączeń komunikacyjnych i funkcjonalnych pomiędzy trzema ważnymi przestrzeniami publicznymi Leszna - Starym Rynkiem, Placem Jana Metziga oraz Nowym Rynkiem.

Podstawowym założeniem projektowym jest utrzymanie i wzmocnienie przeciwieństw charakteryzujących Nowy Rynek oraz Plac Metziga przy jednoczesnym powiązaniu ich w warstwie funkcjonalnej i wizualnej. Aleje Zygmunta Krasińskiego miałaby pełnić rolę łącznika pomiędzy placami i zapewniać płynne przejście od miejskiego zgiełku Nowego Rynku do strefy wyciszenia na Placu Metziga.

Zgodnie z tym założeniem projektowane place mają zachować swoją odrębność i tożsamość jednocześnie tworząc harmonijne założenie o uzupełniających się wzajemnie funkcjach.

2. Rozwiązania przestrzenne i funkcjonalne

2.1. Idea


Kompozycję przestrzenną i funkcjonalną projektowanego obszaru oparto na zasadzie transformacji, w której następuje płynne przejście od logicznego i zgeometryzowanego układu do układu nieregularnego i bezkierunkowego. Syntezę idei projektowej stanowi poniższy schemat:
struktura geometryczna > struktura natury > natura w którym struktura geometryczna stanowi symbol utylitarnego targowiska na Nowym Rynku, struktura natury odpowiada powiązaniom komunikacyjnym na Alejach Zygmunta Krasińskiego, a natura uosabia charakter Placu Jana Metziga

2.2. Ogólne rozwiązania urbanistyczno – architektoniczne

Koncepcja projektowa zakłada organizacje poszczególnych przestrzeni wzdłuż ciągu komunikacji pieszej prowadzącego od południowo – zachodniego narożnika Nowego Rynku przez węzeł komunikacyjny w obszarze alei Zygmunta Krasińskiego, wzdłuż północnej pierzei Placu Jana Metziga do deptaku i w dalszej kolejności do Starego Rynku.

Kompozycje projektowanych przestrzeni publicznych oparte są na kierunkach osi widokowych, komunikacyjnych oraz funkcjonalnych, a także ich kombinacjach.

Nowy Rynek zakomponowano wzdłuż traktu pieszego przecinającego plac po przekątnej. Dzięki takiemu rozwiązaniu można przejść „na skróty”, przez ogromny plac, mijając wszystkie jego główne atrakcje, a przestrzeń została podzielona na część handlową i część publiczną.

Przejście przez aleje Zygmunta Karasińskiego oraz węzeł komunikacyjny zorganizowany w jego obrębie zostały ukształtowane przez kierunek komunikacji prowadzący z północno-wschodniego narożnika Nowego Rynku na północno-zachodni narożnik placu Jana Metziga. Jednocześnie kierunek ten zbieżny jest z kierunkiem przebiegu rawelinu znajdującego się w linii dawnych fortyfikacji miejskich.

Układ przestrzenny Placu Jana Metziga wyznaczony został przez istniejące w jego obszarze kierunki komunikacji, powiązania funkcjonalne oraz odwołania do tradycji miejsca. Złożona struktura placu sprawiła, że powstała przestrzeń o charakterze bezkierunkowym. W koncepcji podjęto próbę współczesnej reinterpretacji historycznego trójpodziału Placu Jana Metziga, w efekcie wytworzyły się strefa wody, strefa pomnika przyrody oraz strefa rekreacji.

Rozwiązania projektowe zakładają drastyczne ograniczenie ruchu kołowego na obszarze objętym projektem i zastąpienie go komunikacją pieszą. Marginalizacja znaczenia ruchu samochodowego spowoduje wzrost atrakcyjności przestrzeni dla pieszych, a także korzystnie wpłynie na poprawę bezpieczeństwa.

Na obszarze opracowania zaplanowano struktury architektoniczne, których podstawowym zadaniem jest wydzielanie z przestrzeni poszczególne funkcjonalności.

W obrębie handlowej części Nowego Rynku zaprojektowano dwa transparentne zadaszenia, które będą stanowić ramy przestrzenne dla codziennego targowiska. Zadaszenia o oryginalnej i intrygującej formie oraz ikonicznym charakterze zapoczątkują proces budowy nowej tożsamości targowiska na Nowym Rynku.

Ze względu na chęć zachowania spójności estetycznej projektowanych przestrzeni zadaszenie nad przystankami w obszarze węzła komunikacyjnego na alei Zygmunta Krasińskiego przybiera formę zbliżoną do tej z Nowego Rynku. Zadaszenie przystanków zaprojektowano tak, aby domykało nieokreśloną i nijaką przestrzeń, odciągając widok od tego co przeciętne i kierując na to co wyjątkowe.

Proponowane rozwiązania urbanistyczno – architektoniczne respektują, podkreślają i odświeżają zastane kierunki widokowe. Koncepcja kompozycji przestrzennej umożliwia spojrzenie na znane elementy przestrzenia z nowych punktów widzenia.

Podstawowym założeniem dla estetyki projektowanych przestrzeni było stworzenie tła dla codziennych aktywności miejskich. W związku z tym zastosowano subtelne zabiegi organizujące przestrzeń. Elementami kompozycji plastycznej całego założenia są jednolita dla całego obszaru posadzka urbanistyczna charakteryzująca się delikatnym geometrycznym rysunkiem, główny ciąg pieszy, zielone wzniesienia o zgeometryzowanym rysunku oraz żwirowe pola wyznaczające i podkreślające kierunki komunikacji.

Meble miejskie zaproponowane dla całej przestrzeni są spójne. Składają się na nie metalowe, proste latarnie w dwóch wysokościach, betonowe ławki na planie trójkąta, które można konfigurować w dowolny sposób, odpowiadający na aktualne potrzeby użytkowników oraz betonowe donice na drzewa.

2.3. Nowy Rynek

2.3.1. Program funkcjonalny


Zgodnie z wyjściowym założeniem obecna funkcja placu – targowisko miejskie, pozostaje utrzymana. Oprócz podstawowej funkcji handlowej Nowy Rynek ma być przestrzenią uniwersalną, czyli scenerią do swobodnego kreowania wszelkich wydarzeń miejskich. W jego obszarze powinno znaleźć się miejsce dla różnych aktywności, począwszy od zwykłych spotkań w grupie znajomych przez targowiska stałe i okazjonalne aż po imprezy masowe. Odświeżona przestrzeń Nowego Rynku ma przyciągać ludzi nawet po godzinach funkcjonowania targowiska.

Nowy Rynek zakomponowano tak aby mieścił funkcję codziennego, ograniczonego terytorialnie targowiska, a jednocześnie umożliwiał organizację targowiska totalnego, obejmującego zasięgiem cały plac.

Stałe, codzienne targowisko składa się z pawilonów handlowych rozmieszczonych pod zadaszeniami oraz otwartej przestrzeni pomiędzy zadaszeniami. Pawilony handlowe przeznaczone są pod wynajem stałym sprzedawcom, którzy mają możliwość składowania swojego towaru w zamykanym pawilonie, zaś otwarta przestrzeń odpowiada na potrzeby sprzedawców okazjonalnych, którzy uczestniczą w targowisku raz na jakiś czas.

W ramach targowiska totalnego, obejmującego zasięgiem cały Nowy Rynek przewiduje się organizację następujących wydarzeń – targ śniadaniowy, eko bazar, kiermasz staroci, festyn okolicznościowy. Nowy Rynek jest też przestrzenią, w której możliwa będzie organizacja imprez o charakterze masowym takich jak koncert, festiwal, czy inna impreza wymagająca ustawienia sceny oraz zapewnienia przestrzeni dla widowni.

Na co dzień publiczna część placu jest miejscem, przeznaczonym głównie dla użytkowników aktywnych fizycznie chcących doskonalić się w różnego rodzaju sportach miejskich, takich jak jazda na rolkach i deskorolkach.

2.3.2. Rozwiązania przestrzenne

Wyrazisty, geometrycznego układ zaplanowany dla Nowego Rynku ułatwia strefowanie współistniejących funkcji, a także efektywne i sprawne gospodarowanie i zarządzanie przestrzenią.

Geometryczna struktura Nowego Rynku zapewnia czytelność podziału na przestrzeń publiczną – plac miejski, półpubliczną – targowisko oraz półprywatną – przestrzeń przedwejściowa do otaczających plac budynków.

Jedynymi elementami, które wyróżniają się z posadzki urbanistycznej są trawiaste wzniesienie, żwirowe pola oraz główna aleja przecinająca plac po przekątnej ułożona z kamiennych prostokątnych płyt. Dodatkowo główna aleja podkreślona została linią świetlną przebiegającą wzdłuż jej krawędzi.
Zadaszenia zaprojektowane w obrębie handlowej części placu mają na celu podkreślenie w przestrzeni wiodącej funkcji Nowego Rynku. Kreują one sufit urbanistyczny, który stanowi ramę przestrzenną dla codziennego targowiska.

Mając na uwagę planowane dla placu funkcjonalności, powierzchnię placu ukształtowano w amfiteatralny sposób. Trójkątne pola zlokalizowane naprzeciwko zadaszeń delikatnie podniesiono kształtując spadki w stronę centralnej części Nowego Rynku. Dzięki takiemu rozwiązaniu przestrzeń placu została ograniczona terytorialnie. Podwyższenia stanowią oddzielenie placu od dróg komunikacji kołowej, zapewniają lepszą widoczność dla potencjalnej widowni uczestniczącej w imprezach masowych, a także urozmaicają przestrzeń.

Pawilony handlowe zaprojektowano jako proste kubiczne formy, umożliwiające uniwersalne ich zagospodarowanie. Usytuowanie pawilonów w przesunięciu umożliwia powiększenie przestrzeni sprzedaży z niewielkiej powierzchni kubika na przestrzeń za i przed obiektem. Zaprojektowane przeszklenia oraz ażurowe panele z blachy zapewniają ochronę towaru z zewnątrz oraz umożliwiają dostosowanie przestrzeni do wymagań użytkownika. Dzięki nim pawilon z łatwością można dostosować do rodzaju prowadzonego handlu, zróżnicowanego asortymentu oraz sposobu sprzedaży.

W obszarze Nowego Rynku celowo zrezygnowano z wprowadzania form kubaturowych oraz parkingów podziemnych. Zamykanie targowiska w kubaturową formę galerii jest sprzeczne z charakterem miejskiego targowiska i stanowią barierę finansową oraz organizacyjną zarówno dla handlarzy jak i ich klientów. Z kolei wprowadzenie parkingu podziemnego pod Nowym Rynkiem skutkowałoby koncentrowaniem ruchu kołowego w jego obszarze, co jest zjawiskiem odwrotnym od zamierzonego. Dodatkowo koszt realizacji i utrzymania parkingu podziemnego jest niewspółmierny do potencjalnych zysków jakie przynosić będzie targ.

2.4. Aleje Zygmunta Krasińskiego

2.4.1. Program funkcjonalny


W obszarze przejścia pomiędzy placami przez Aleje Zygmunta Krasińskiego zorganizowano węzeł komunikacyjny, w obrębie którego krzyżują się wszystkie rodzaje komunikacji – piesza, rowerowa, samochodowa oraz transport publiczny. W centrum węzła zlokalizowano przystanki autobusowe, a w jego niedalekim sąsiedztwie zaplanowano postój taxi.

Dodatkową funkcjonalnością charakterystyczną dla węzła komunikacyjnego w obszarze Alei Zygmunta Krasińskiego jest upamiętnienie przebiegu murów miejskich. Na wysokości przystanku autobusowego, po zachodniej stronie alei znajdował się niegdyś rawelin, który w koncepcji został utrwalony w formie podwyższenia – ławy. Wyeksponowanie rawelinu na trasie przejścia pomiędzy Nowym Rynkiem oraz Placem Jana Metziga korzystnie wpłynie na spojenie dwóch rozdzielonych przestrzeni poprzez uświadomienie w opinii publicznej tożsamości miejsca.

2.5. Plac Jana Metziga

2.5.1. Program funkcjonalny


Funkcją wiodącą Placu Jana Metziga ma być rekreacja w otoczeniu zieleni miejskiej. Plac zakomponowano w sposób wymuszający aktywność i zachęcający użytkowników do spacerów. Brak głównego kierunku poruszania się zachęca do spojrzenia na plac z wielu punktów. To co zostanie zauważone jako pierwsze zależy od danego użytkownika. Ktoś skupi się na majestatycznym pomniku przyrody, inny na zwartej, zachodniej pierzei, jeszcze inny na dominancie jaką jest wieża kościoła św. Krzyża. Ponadto zróżnicowane ukształtowanie terenu zwielokrotnia widoki, a samo pokonywanie wysokości stanowi urozmaicenie zwykłego spaceru.

Program funkcjonalny zaproponowany dla Placu Jana Metziga jest również odpowiedzią na potrzeby użytkowników pobliskich instytucji, taki jak szkoła podstawowa, kościół oraz biblioteka. Dlatego w przestrzeni placu znajdziemy miejsca do zabawy dla najmłodszych w formie trawiastych pagórków oraz placu zabaw, a także kameralne miejsca wyciszenia w obrębie fontanny.

W celu zapewnienia lepszego funkcjonowania szkoły oraz podkreślenia architektury jej budynku został przed nią zaprojektowany plac wejściowy. Jednocześnie zapewnia on zachowanie osi widokowej skierowanej w stronę kościoła.

W centralnej części Placu Jana Metziga, naprzeciwko fontanny wytworzono plac publiczny, który może służyć jako miejsce kameralnych zgromadzeń np. koncertów.

Przy południowej krawędzi placu, w sąsiedztwie parkingu samochodowego oraz wejścia do pobliskiego parku zaprojektowano szalet miejski. Jego lokalizacja została wybrana ze względu na zapleczowy charakter tej części placu. Dzięki takiemu usytuowaniu szalet może obsługiwać zarówno użytkowników placu jak i parku.

2.5.2. Rozwiązania przestrzenne

Podstawowym założeniem dla rozwiązań przestrzennych na Placu Metziga jest poszanowanie istniejących elementów i nadanie im odpowiedniej oprawy. Kompozycja zieleni uwzględnia pomnik przyrody jakim jest dąb „Bolek” oraz zachowanie jak największej ilości istniejących drzew. Ciągi piesze rozprowadzone są pomiędzy „zielonymi” polami. Jako uzupełnienie zieleni wprowadzono wodę, która pojawia się w przestrzeni w formie ścieżki łączącej najważniejsze punkty placu takie jak: dąb „Bolek”, fontanna oraz pomnik Stanisława Grochowiaka.

W miejscu dawnej fontanny zaprojektowano jej nową, współczesną formę. Wokół fontanny i towarzyszącego jej placu zaplanowano amfiteatralne ukształtowanie terenu w formie zielonych pagórków. Dzięki temu uwaga użytkowników przestrzeni skupia się na centralnym punkcie placu.

3. Układ komunikacyjny

3.1. Układ drogowy


Proponowane rozwiązania w zakresie komunikacji mają na celu zmniejszenie natężenia ruchu kołowego na całym obszarze opracowania. Ze względu na chęć scalenia projektowanych przestrzeni zakłada się zwężenie Alei Zygmunta Krasińskiego do jednego pasa w każdym kierunku oraz wyłączenie z ruchu samochodowego ulic przebiegających wzdłuż północnej i wschodniej pierzei Nowego Rynku oraz wzdłuż zachodniej, północnej i wschodniej pierzei Placu Jana Metziga.

Rozprowadzenie ruchu z Alei Zygmunta Krasińskiego odbywać będzie się przy pomocy dróg jednokierunkowych, powstałych przez udrożnienie ulicy przebiegającej wzdłuż południowej pierzei Nowego Rynku oraz wzdłuż południowej strony Placu Jana Metziga.

Dodatkowym zabiegiem ograniczającym natężenie ruchu oraz prędkość z jaką poruszają się kierowcy jest ukształtowanie trasy przebiegu ulicy zygzakiem oraz zorganizowanie przejścia pomiędzy placami na poziomie posadzki placów (konieczność pokonania przez kierowców wysepki)

3.2. Ciągi pieszo jezdne

Na obydwu placach przewidziano ciągi pieszo jezdne zapewniające możliwość dotarcia dla pojazdów uprzywilejowanych i służb porządkowych.

3.3. Parkingi

W związku z założeniem dotyczącym ograniczenia ruchu samochodowego na projektowanym obszarze ograniczono ilość miejsc postojowych.

W obrębie Nowego Rynku zlokalizowano dwie grupy miejsc postojowych – wzdłuż południowej krawędzi placu usytuowano miejsca dla wszystkich użytkowników przestrzeni zaś wzdłuż zachodniej krawędzi znajduje się parking z miejscami dla niepełnosprawnych oraz miejscami, które w godzinach pracy targu przeznaczone są dla handlarzy.

3.4. Komunikacja piesza

Komunikacja piesza ma na projektowanym obszarze zyskać rangę wiodącego sposobu komunikacji. Wśród rozwiązań zapewniających wygodę użytkowania przestrzeni przez pieszych jest projektowanie „bezprogowe”, czyli np. stosowanie obniżeń przy przejściach dla pieszych oraz organizacja wszystkich głównych atrakcji projektowanej przestrzeni wzdłuż ciągu pieszego prowadzącego od Nowego Rynku do Placu Jana Metziga. Przy projektowaniu tras komunikacji pieszej wzięto pod uwagę potrzeby osób o ograniczonych możliwościach poruszania się.

3.5. Ścieżki rowerowe

Ścieżki rowerowe zaplanowane na terenie opracowania poprowadzono tak aby możliwe było dotarcie rowerem do wszystkich ważnych miejsc projektowanych przestrzeni.

Główny ciąg rowerowy przebiega równolegle do Alei Zygmunta Krasińskiego. Na obszar Nowego Rynku rowerem można dostać się poprzez ciąg pieszo jezdny poprowadzony ulicą Różaną i północną pierzeją Nowego Rynku. Dostęp rowerowy do Placu Jana Metziga zapewniony jest przez ciąg pieszo jezdny poprowadzony wzdłuż północnej i wschodniej pierzei placu.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl