Konkurs na opracowanie koncepcji zagospodarowania Nowego Rynku i placu Jana Metziga w Lesznie oraz powiązań funkcjonalno – przestrzennych pomiędzy nimi.
II nagroda

<<< powrót
  • Aleksandra Kucka, Anna Pilawska, Aleksandra Midor, Mateusz Przybyłowski
Skład zespołu:
  • Aleksandra Kucka  
  • Anna Pilawska  
  • Aleksandra Midor - www.buikakru.com  
  • Mateusz Przybyłowski  
  •  

Celem projektu była rewaloryzacja przestrzeni miejskiej opartej na układzie trzech placów (Rynek, Plac Metziga, Nowy Rynek) oraz połączeń między nimi, poprzez uprzywilejowanie ruchu pieszego i rowerowego, oraz stworzenie atrakcyjnych miejsc odpoczynku, aktywności i spędzania wolnego czasu.

1. Idea przyjętych rozwiązań urbanistyczno-architektonicznych

Punktem wyjścia dla projektu była analiza osi widokowych i kierunków przejść pomiędzy placami, po to by uporządkować zastaną przestrzeń, uwypuklić to co w niej atrakcyjne i stworzyć impulsy do dalszego rozwoju i rewitalizacji tej części miasta.

PLAC JANA METZIGA

Plac Metziga ma dzisiaj charakter bujnego ogrodu, zagajnika, podzielonego na szereg niepołączonych ze sobą wizualnie wnętrz, odciętych od otaczających go ulic i zabudowań. Całość wyłożona jest przygnębiającą czarna nawierzchnią. Dąb Bolek, który stanowi pomnik natury i powinien być sercem placu, jest niewyeksponowany, a barierki pod jego koroną stanowią wybieg dla gołębi.

Założenie projektowe polegało na stworzeniu jednego spójnego wnętrza wypełnionego zielenią, które zachęca do spaceru i chwili odpoczynku. Uzyskana przestrzeń nie przytłacza i pozwala na korzystanie z całego jej terenu, spacerując, odpoczywając, czytając książkę, obserwując ciekawe życie insektów czy bawiąc się na placu zabaw.

Kompozycja opiera się na osi północ południe wyznaczającej aleję spacerową prowadzącą od Rynku do parku za kościołem. Oś dzieli plac na dwie przenikające się przestrzenie o różnym charakterze:
• aleję spacerową z zielenią wysoką wyłożoną posadzką kamienną prowadzącą z Rynku do parku, stanowiącą szlak komunikacyjny oraz ciągłość kompozycji zieleni miejskiej
• ogród miejski z jasną posadzką żwirową, przystosowaną do przestrzeni parkowych, ze ścieżką parkową wyznaczoną dominantą wieży kościoła Św. Krzyża

Kluczowymi zabiegami kształtowania placu stały się posadzka i zieleń.

Posadzka o jednolitym charakterze rozciągnięta została na całą szerokość placu aż do fasad wyznaczających go budynków. Nawierzchnia ulic, chodników i alei spacerowej została zaprojektowane z jasnych płyt kamieniopodobnych, natomiast ogród zaprojektowano w żwirowej nawierzchni parkowej w tym samym jasnym kolorze. Całość połączona jest rysunkiem poprzecznych linii przebiegających przez całą szerokość placu.

Zieleń zaprojektowana na placu rozgrywa się na dwóch poziomach, niskim i wysokim. Rezygnujemy z poziomu „średniego” po to by nie przesłaniać widoków osobom spacerującym, i nie dzielić wizualnie przestrzeni placu na mniejsze wnętrza. Uzyskujemy dzięki temu więcej światła dla kwiecistych klombów i poczucie obecności w naturze. Drzewa wysokie, nawiązując do linii wyznaczonej przez istniejący drzewostan, zostały rozstawione wzdłuż dłuższych boków ogrodu, pozostawiając środek wolny, dobrze nasłoneczniony, z wyeksponowanym widokiem na zabytkowy dąb Bolek.

Poziom zieleni niskiej, tworzy otwarta kompozycja klombów o swobodnych kształtach, pomiędzy którymi przepływa przestrzeń spacerowa. Zieleń klombów jest bardzo bujna i zróżnicowana, proponowane byliny są wieloletnie, a niektóre kwitnące - zapraszają zapachem różne owady, tak aby dzieci wybiegające ze szkoły mogły obserwować ich żywot. Wysokość roślin dochodzi do 125cm, czyli do poziomu uszu i oczu człowieka siedzącego na ławce. Organiczne formy, które powstają z klombów w obrębie jednego gatunku przenikają się z innymi tworząc kształt zielonych wysyp w zagajniku. W zależności od punktu widzenia widoczne są inne zestawienia kolorów i form. Kwitnące kwiaty, rośliny zimozielone, trawy ozdobne - różne gatunki przeplatają się ze sobą, budując zmienny krajobraz przez cały rok. By wzbogacić faunę miejsca, na drzewach wprowadzamy domki dla małych ptaków.

NOWY RYNEK

Nowy Rynek ma dziś charakter otwartej przestrzeni, otoczonej niewysoką, różnej jakości zabudową.

Celem pracy konkursowej było zachowanie otwartej przestrzeni, jako miejsca organizacji targu i innych wydarzeń czasowych, orazi wzbogacenie jej o wartość dodaną w postaci zielonego skweru rekreacyjnego, miejsca spotkań i spędzania czasu wolnego.

Kompozycja placu wyznaczona jest przez oś widokową prowadzącą na wieżę kościoła Św. Krzyża. Diagonalna linia dzieli dynamicznie plac na dwie strefy o różnej wielkości :
• Płytę główną – funkcja właściwa placu
• Zielony skwer – funkcja wzbogacająca

Podobnie jak na placu Metziga głównymi elementami kształtującymi przestrzeń są posadzka i zieleń
Posadzka ma rysunek geometryczny ukierunkowany na wieżę kościoła Św.Krzyża. Moduł rysunku został dobrany tak, by stanowić podkład dla możliwych ustawień czasowych (patrz schematy ustawień plansza nr 3)
Zieleń na placu ma dwie funkcje. Tworzy elewacje oraz przestrzeń rekreacyjną, która działa, niezależnie od tego czy na placu organizowane jest wydarzenie.

Wschodnią pierzeję stanowi szpaler zabytkowych lip. Likwidujemy w tym miejscu stare pawilony, po to by odsłonić drzewa i widok na partery kamienic znajdujące się za nimi. Ulica Nowy Rynek zyskuje dzięki temu więcej światła i oddechu. W południowej pierzei powstanie skwer rekreacyjny z żwirową posadzką parkową. Jego główną część stanowić będą dwa szpalery niskich parasolowatych drzew , , zwieńczonych dominantą w narożniku, w postaci dużego solitera, widocznego z głównych wejść na plac. Soliter stanowi również akcent urbanistyczny od wjazdu z ulicy Sebastiana Klonowicza. Parasolowate korony drzew tworzą lekki cień, gdzie można się schować gdy ma rynku będzie doskwierał skwar.

Północną pierzeję stanowi szpaler niższych drzew, dostosowanych skalą do wysokości zabudowy, oraz rząd rytmicznie ustawionych latarni wysokich oświetlających główną płytę placu.

Zabudowa w postaci pawilonu gastronomicznego pojawi się w części rekreacyjnej, w obszarze zielonego skweru, stanowiąc naturalne uzupełnienie i ożywienie tego miejsca, poprzez zewnętrzną strefą stolikową. Pawilon nie został ujęty w wycenie kosztów inwestycji.

ALEJE KRASIŃSKIEGO

W chwili obecnej aleje Krasińskiego urywają się nagle na wysokości ul. Różanej, zostawiając zdezorientowanego przechodnia przed pustą czteropasmową jezdnią.

Proponujemy przedłużenie alei, tak by odzyskały właściwą im funkcję, bulwaru łączącego, najważniejsze przestrzenie starego miasta : Rynek, Plac Metizga, Nowy Rynek z położonym na południe od al. Jana Pawła II parkiem J. Hermanna.

Zieleń została dostosowana do nowych przekrojów ulicy. W szerszej części ulicy, na odcinku od ul. Różanej do ul. Nowy Rynek, wprowadzono kontynuację podwójnego szpaleru alei tym samym gatunkiem lipy drobnolistnej, z wewnętrznym bulwarem spacerowym. Na dalszym odcinku prowadzącym do ul. Świętokrzyskiej, przekrój ulicy się zawęża, a bulwar przechodzi łagodnie w szeroki chodnik wzdłuż zachodniej pierzei ulicy, ozdobiony pojedynczym szpalerem. Tu nowo projektowane drzewa różnią się wielkości ze względu na kontekst kościoła - są znacznie niższe, aby nie zaciemnić widoku. Po obu stronach ulicy wprowadza się kompozycję dekoracyjnej zieleni niskiej. Nowo utworzony fragment alei jest dopełniony wysokimi kwietnymi krzewami od strony Nowego Rynku, dzięki temu, przestrzeń wzdłuż pierzei zyskuje bardziej kameralny i stonowany charakter.

Dodatkowy szpaler drzew w asymetrycznym ciągu pojawia się również na połączeniu alei i Placu Metziga przy kościele. Zaproponowane zostały tam drzewa o cylindrycznym kształcie korony - dodają wzniosłego charakteru uliczce prowadzącej wzdłuż murów kościoła i stanowią tajemnicze wprowadzenie do bujnego, zielonego placu/parku.

Rzeźba – jako punkt orientacyjny została wprowadzona na skrzyżowaniu alei Krasińskiego i ul. Nowy Rynek. Jest dobrze widoczna, zarówno z płyty placu jak i z alei. Rzeźba pełni również funkcję historyczną przypominając swoim kształtem i położeniem o przebiegu dawnych murów miejskich.

2. Program funkcjonalno – użytkowy

PLAC JANA METZIGA


Zgodnie z wytycznymi konkursowymi przestrzeń ogrodu na Placu Metziga możemy podzielić na 3 płynnie przenikające się strefy funkcjonalne:
Fontanna pergolą. Zachowany został istniejący na placu układ pergola – woda, przy czym zmieniły się formy obu obiektów. Pergola nadal wyznacza przestrzeń wokół wody, ale nie jest już porośnięta bluszczem przez co nie ogranicza widoków. Przeciwnie kadruje widok na dalszą część ogrodu. W nowo projektowanym Placu Metziga pergola stanowi lekką, dynamiczną formę rzeźbiarską skupiającą przechodnia na miejscu. Fontanna jest prosta geometryczna, ze spokojną taflą wody, w której odbija się niebo i otaczająca zieleń, zwłaszcza korona starego Bolka.

W tej przestrzeni możliwa jest organizacja wielu wydarzeń kameralnych : pokaz filmu, koncert, wystawa fotografii, mały targ śniadaniowy.

Dąb Bolek. W kształtowaniu strefy wokół Bolka wykorzystana została zróżnicowana zieleń niska, dobrana z myślą o głębokości ukorzenienia, aby nie przygłuszyć dojrzałych systemów dębu. Przestrzeń pod koroną obsadzono, gatunkami ograniczającymi dostęp, po których nie będzie można chodzić. Natomiast przed koroną, naprzeciwko pergoli w najbardziej nasłonecznionej części placu wytworzono trawnik rekreacyjny.

Przed szkołą, zieleń niska została wycofana delikatnie w głąb ogrodu, tworząc mikroplac z długą ławką wzdłuż klombu wokół Bolka. Przestrzeń wytworzona z myślą o rodzicach czekających na dzieci, naturalnie zaprasza do wejścia do ogrodu.

Plac zabaw. Jeden z klombów oddalony od spokojnej przestrzeni wody z pergolą, został przeznaczony na plac zabaw dla dzieci. Dobrze doświetlony, został oddzielony od ulic z ruchem samochodowym zielenią ograniczającą dostęp. Jest tu bardzo dużo kwitnących kwiatów zapraszających motyle i inne owady, aby dzieci miały co obserwować.

Aleja spacerowa i plac przed biblioteką. Aleja spacerowa prowadząca z Rynku do parku za kościołem, poszerza się przed biblioteką, eksponując elewację budynku i tworząc przed nim rodzaj placu. Pomnik przechadzającego się Stanisława Grochowiaka został umieszczony właśnie w alei spacerowej pomiędzy gmachem biblioteki a ulicą Wąską, która była podobno jedną z ulubionych uliczek poety.

NOWY RYNEK

Układ funkcjonalny pokrywa się z kompozycyjnym podziałem rynku na dwie strefy. Płyta główna jest miejscem organizacji wydarzeń czasowych : koncertów, targowisk handlowych, jarmarków świątecznych. Może być jednak aktywna również poza wydarzeniami zorganizowanymi. Posadzka została uatrakcyjniona przez wprowadzenie oświetlenia i dynamicznych wodotrysków. Poprzez sąsiedztwo zielonego skweru, może służyć jako miejsce biegania dla dzieci, zabaw wodnych, a zimą miejsce do wydeptywania rysunków na śniegu, jak na Placu .. w Brukseli.

Projekt zakłada funkcjonowanie targu w oparciu o tymczasowe stoiska przywożone i rozkładane na czas trwania wydarzenia.
Skwer zielony pod parasolowatymi drzewami, jest małą oazą zieleni na placu. Może być miejscem spotkań odpoczynku, grania w bule. W tej strefie zlokalizowano również pawilon gastronomiczny, z zadaszoną strefą stolikową na przedłużeniu szpaleru drzew. Przestrzeń może stanowić „zaplecze” wypoczynkowo-gastronomiczne dla wydarzeń organizowanych na placu, a może też działać samodzielnie. Może być miejscem organizacji małych wydarzeń plenerowych pod drzewami – pokaz filmu, wykład, warsztaty dla dzieci.

ALEJE KRASIŃSKIEGO

Poszerzone chodniki wzdłuż zachodniej pierzei alei, zostały wzbogacone o dekoracyjną niską zieleń i małą architekturę siedziskową, która może stanowić zaplecze dla przyszłych funkcji usługowo-gastronomicznych, które mogłyby powstać w uzupełnianej zabudowie pierzowej alei.

3. Opis schematu komunikacyjnego

Projekt wykorzystuje „koncepcję rozwiązań transportowych – wspierającą rewitalizację obszaru śródmieścia w Lesznie” z marca 2016r (załącznik B.11.2 do wytycznych konkursowych).

Do ww. koncepcji wprowadzono jednak zmiany mające na celu stworzenie warunków dla bezpieczniejszego ruchu pieszego pomiędzy placami:
• Strefę tempo 30 na Al. Krasińskiego od al. Jana Pawła II ul. Świętokrzyskiej do ul. Słowiańskiej i dalej na północ, poza zakresem opracowania Różanej. Ogólnodostępny wjazd na aleję możliwy tylko od strony południowej, na odcinku od ulicy Różanej dostęp tylko dla komunikacji miejskiej, rowerów, mieszkańców i pojazdów upoważnionych. Z kierunku północnego dostęp ograniczony tylko dla autobusów, rowerów, mieszkańców i komunikacji miejskiej.
• Jednokierunkową strefę tempo 30 na placu Metziga na odcinku od al. Krasińskiego do ul. Szkolnej
• Jednokierunkową strefę zamieszkania pod szkołą podstawową nr 3 - południowa i zachodnia strona placu Metziga
• Strefę zamieszkania na ulicy łączącej Plac Metziga z ul. Słowiańską
• Jednokierunkową strefę tempo 30 wokół Nowego Rynku
• Strefę zamieszkania na przesmyku przy kościele Św. Krzyża, łączącym plac Metziga z al.Krasińskiego
• Jednokierunkową strefę zamieszkania na ulicy Różanej

STREFY PARKINGOWE

Wokół obu placów wyznaczono miejsca postojowe. Każdy plac został wyposażony w wyznaczone miejsca postojowe.

Na Placu Metizga miejsca rozmieszczono, wzdłuż głównej jezdni obsługującej plac, przebiegającej obok pierzei wschodniej. Miejsca zostały pogrupowane w grupy po 3 i poprzeplatane zaprojektowaną zielenią.

Na Nowym Rynku wprowadzono dwa pasy parkowania. Parkowanie pod kątem 45st, zlokalizowane na skwerem zielonym. Dzięki temu samochody są niewidoczne z płyty placu, a jednocześnie kierowcy mają zapewniony szybki dostęp do przestrzeni zielonego skweru. Dodatkowo wprowadzono pas parkowania równoległego wzdłuż północnej pierzei placu. Na czas trwania większych wydarzeń zakłada się możliwość wykorzystania miejsc postojowych na nieodległej działce miejskiej.

Na alejach Krasińskiego w związku z ograniczonym dostępem, nie zostały przewidziane miejsca stałe miejsca postojowe. W związku z szerokością jezdni na odcinku na północ od ul. Nowy Rynek dopuszcza się możliwość zatrzymania pojazdów oraz parkowania samochodów mieszkańców na noc.

ŚCIEŻKI ROWEROWE

W związku z wprowadzeniem strefy tempo 30, uzupełnionej o strefę zamieszkania na całym obszarze opracowania, cały obszar projektowy jest łatwo dostępny i przyjazny dla rowerzystów. Zgodnie z “koncepcją rozwiązań transportowych” planuje się wprowadzenie kontrapasa na ul. Jana Metziga od ul. Szkolnej do al.Krasińskiego. Na al. Krasińskiego, w strefie tempo 30 zakłada się ruch rowerowy na zasadach ogólnych, na jezdni wprowadzono oznaczenie poziome tzw “sierżant rowerowy” Na ul. Nowy Rynek ruch na zasadach ogólnych z dopuszczeniem jazdy pod prąd. Należy rozważyć możliwość dopuszczenia ruchu rowerowego na placu Nowego Rynku w czasie gdy nie odbywa się żadne wydarzenie. Z uwagi na parkowo - rekreacyjny charakter wnętrze placu Metziga powinno być wyłączone z ruchu rowerowego.

DOSTĘPNOŚĆ DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

Ławki co max 30m, brak krawężników i schodów na głównych ciągach pieszych

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl