Konkurs na opracowanie koncepcji studialnej i realizacyjnej uczytelnienia i ekspozycji fortyfikacji Starego Miasta w Olsztynie
Wyróżnienie

<<< powrót
  • Limba Eko
Skład zespołu:
  • arch. Anna Husarska  
  • arch. Julia Szatko  
  • arch. Ewelina Proszkowiec  
  • arch. Natalia Strzałka  
  • arch. Kinga Kościńska  
  •  
  •  
  • http://www.arch-limba.pl/  
  •  

Główne założenia ideowe projektu:

1. Zachowanie, uczytelnienie i wyeksponowanie wartości historycznych i kulturowych fortyfikacji miejskich Olsztyna
2. Stworzenie w oparciu o potencjał historyczny, kulturowy oraz walory krajobrazowe, nowoczesnej oferty turystycznej i edukacyjnej tego miejsca
3. Zaprojektowanie wysokiej, jakości przestrzeni publicznej, kulturalnej i rekreacyjnej dla mieszkańców miasta.

CZĘŚĆ REALIZACYJNA

Wnioski dla decyzji funkcjonalnych i przestrzennych.


Główną decyzją merytoryczną, przed którą stanęli projektanci było ,w jaki sposób chronić i eksponować relikt rondeli. Uznano, że ponowne zasypanie zabytku być może rozwiązałoby wiele problemów, jednak byłoby zupełnie niezgodne z głównym tematem konkursu, czyli: ”uczytelnieniem i ekspozycją” fortyfikacji.

Nie można niczego „eksponować” poprzez „zasypanie”.

Z drugiej strony budowanie większych konstrukcji wokół rondeli wydaje się mało realistyczne, z uwagi na liczne problemy z tym związane, typu odwodnienie, temperatura, wilgotność, a w końcu brak miejsca.

Z tych powyższych powodów projekt przewiduje rozwiązanie kompromisowe: ekspozycję rondeli in situ, na otwartym powietrzu, z przekryciem murów od góry szkłem hartowanym chroniącym przede wszystkim przed wodą, która mogłaby rozsadzać mury. To rozwiązanie oczywiście wymagać będzie zakonserwowania murów, i odprowadzenia wód opadowych wokół rondeli, ale nie wymaga żadnych innych nadzwyczajnych środków.

Spiralna pochylnia prowadzić będzie wokół rondeli na niższy poziom, umożliwiając jej podziwianie przez turystów, i będzie wychodzić na poziom parkingu, obok Bramy Wysokiej, już w obszarze ul. Nowowiejskiego. Tym samym cześć ruchu pieszego zostanie wyprowadzona na teren parkowy, poza newralgiczny węzeł komunikacyjny.

Z kolei ruch pieszy od strony przystanków na ul. Pieniężnego, oraz z góry z ul.11 Listopada, będzie za pomocą drewnianych elementów małej architektury, rozpraszany, bądź bezpośrednio do Starego Miasta, bądź na miejsce widokowe na kładce nad rondelą, bądź na tereny parkowe nad parkingiem na ul. Nowowiejskiego.

Wydaje się, że sama ekspozycja nie tylko zabierze optymalnie niewiele miejsca, jak i może przyczynić się do rozprowadzenia ruchu pieszego w różnych kierunkach.

Dodatkowo, tak ciekawe rozwiązanie, będzie zachęcającym wstępem do dookolnego zwiedzania fortyfikacji miasta.

Teren ul. Nowowiejskiego, gdzie zalecono zaprojektowanie parkingu, rzeczywiście nadaje się na ten cel, z uwagi na brak stwierdzonych reliktów podziemnych - jako że jest to dawna fosa. Poza tym miasto, które ma przyciągać turystów, posiada już teraz zdecydowania za mało miejsc parkingowych. Z uwagi na potrzebę dużej ilości tych miejsc, na pochyłość terenu, w końcu na oczywistą szpetotę parkingu naziemnego- zdecydowano się na zaprojektowanie dużego parkingu podziemnego, dwupoziomowego, na około 130 miejsc. Obiekt ten zawierałby także niezbędne pomieszczenia gospodarcze oraz co ważne: toalety publiczne, dostępne bezpośrednio ze szlaku edukacyjnego.

Parking posiadałby łatwe wjazdy i wyjazdy na poziom ulicy Nowowiejskiego.

Na dachu parkingu podziemnego zaaranżowano przestrzeń rekreacyjno-parkową, z miejscami siedzącymi, z platformami widokowymi i trawnikiem do piknikowania. Teren ten byłby połączony na jednym poziomie bezpośrednio z przedpolem Bramy Wysokiej, co spowodowałoby odpływ części ruchu pieszego w tamtą stronę.

Z przestrzeni tej widoczna będzie panorama Starego Miasta i Brama Wysoka.

Drzewostan, który musiałby niestety zostać w tym miejscu usunięty, zastąpiono nasadzeniami na zielonym dachu parkingu. Na szczęście w granicach wycinki znajdują się głównie mało wartościowe krzewy i przeważnie drzewa owocowe.

Teren Bramy Młyńskiej to teren parkowy, gdzie przebiegać będzie szlak edukacyjny i znajdować się będą punkty SIM oraz punkty widokowe tego szlaku. Znajduje się tam również ciekawa cześć ekspozycji reliktów podziemnych w okolicy Parku Podzamcze i bardzo dobre miejsce do ich podziwiania, na tle wyniosłych murów Zamku.

Na terenie bliższym ulicy Nowowiejskiego od strony Mostu Młyńskiego, proponuje się miejsce imprez plenerowych, z wjazdem od strony ulicy dla pojazdów uprzywilejowanych, z zasilaniem w energie elektryczną i z utwardzeniem terenu. Takie imprezy mogłyby obejmować swoim zasięgiem miejsca wypoczynkowe i miejsca siedzące na tym terenie, mogłyby być też obserwowane z górnego poziomu na parkingu podziemnym.

Całość zagospodarowania jest dostępna dla osób niepełnosprawnych, i choć w kilku miejscach znajdują się schody, to wszystkie połączenia komunikacyjne są możliwe również za pomocą pochylni.

Z Placu Jedności Słowiańskiej, obok bramy Wysokiej możliwy jest wjazd pojazdów uprzywilejowanych na teren Starego Miasta.

Rozwiązania materiałowo- plastyczne

Na terenie zagospodarowania przebiega szlak edukacyjny ekspozycji fortyfikacji miejskich, zaprojektowany w części studialnej konkursu, który wyznaczają obrysy z granitu „Monumental”, ciągłe i przerywane, z towarzyszącym oświetleniem LED w kolorze zielonym. Towarzyszy im niska roślinność typu trawiastego „Rajgras wyniosły”.

Na terenie znajdują się punkty widokowe, wykonane z białego kamienia z drewnianymi siedziskami, którym towarzyszy charakterystyczne niskie dekoracyjne drzewo Robinia Margerita.

Wokół rondeli zaaranżowano pochyłe ściany z betonu architektonicznego, małą architekturę z drewna i balustrady ze szkła hartowanego.

Nawierzchnie z kostki granitowej w dwóch odcieniach szarości, a w miejscach rekreacyjnych i widokowych- fragmenty drewniane.

CZĘŚĆ STUDIALNA

Wnioski dla rozwiązań materiałowych i plastycznych.


Projektanci poszukiwali takich środków wyrazu architektoniczno-urbanistycznego, aby w sposób zupełnie jednoznaczny, nie do pomylenia z innymi elementami krajobrazu miejskiego wyróżniały się one jako współczesne oznaczenie przebiegu fortyfikacji miejskich.

W tym celu na wstępie wykluczono następujące materiały i rozwiązania:
- oryginalny mazurski kamień oraz cegła, które występuje na autentycznych zabytkowych murach i budowlach- i tak powinno pozostać,
- cegła klinkierowa, współczesna, kostka brukowa w kolorze cegły- zostały już użyte w kilku miejscach i to w sposób niezupełnie zgodny z obrysem historycznym.
- kamień otoczak, kamień łupany- może łudząco przypominać stare mury.

Zaprojektowano uczytelnienie fortyfikacji miejskich w postaci ukazania w posadzce dwóch rodzajów obrysów:
- Obrys stwierdzonych reliktów podziemnych- linią ciągłą, o szerokości 1 m;
- Obrys domniemanych fortyfikacji- linią przerywaną, w postaci kwadratów 1x1m.

Obrysy te zostaną wykonane z ciemno grafitowego granitu„Monumental”, o pięknych przebarwieniach i bardzo szlachetnym wyrazie, a także materiału właściwie niezniszczalnego i łatwego w utrzymaniu.
Prócz samego obrysu z płyt kamiennych, przez środek linii fortyfikacji projektuje się liniowe lub punktowe oświetlenie LED, w kolorze zielonym, co również odróżni tę iluminację od wszystkich innych podświetleń występujących w mieście.

Obrysy w większości wypadków występować będą w poziomie posadzki, jednak tam, gdzie teren opada, jak na przykład w parku Podzamcze, będą one przyjmować kształty kubaturowe.

W miejscach, gdzie obrysy reliktów przyjmują bardziej rozbudowane kształty, oraz tam gdzie są szersze niż 1 m, pozostałą część wypełniono parterami roślinnymi, za pomocą charakterystycznej srebrzystej trawy Rajgras wyniosły „Variegatum”, która tylko tam będzie użyta, za to na terenie całej trasy przebiegu fortyfikacji.

Jako pozostałe posadzki zaproponowano bruk granitowy ciemno szary i jasnoszary. Współgrać z nim będą murki z jasnego kamienia, platformy widokowe obłożone drewnem oraz drewniane ławki widokowe.

O ile obrysy murów mają, z wyjątkiem baszt, kształty zdecydowanie prostokątne, tak nowo projektowane formy ławek, murków, pochylni, ścieżek, zaprojektowano, jako formy organiczne, łukowate, miękkie.

Generalnym założeniem w doborze materiałów i form było wyraźne odróżnienie tego, co jest autentycznym zabytkiem, od części projektowanej. A w obrębie projektu wyraźne zróżnicowanie tego, co jest uczytelnieniem obrysu fortyfikacji, od innych wprowadzanych elementów małej architektury.

Jednym z głównych założeń projektu jest cel edukacyjny, i dlatego przekaz powinien być niezwykle prosty, zrozumiały i jednoznaczny.

Rozwiązania funkcjonalno-przestrzenne.

Projekt przewiduje szlak pieszy edukacyjno-turystyczny, wokół fortyfikacji Olsztyna. Szlak ten jest pętlą wokół Starego Miasta, z tym, że w dwóch miejscach jest poprowadzony wariantowo: w okolicy Zamku albo poziomem górnym murów, ulicą Okopową, lub dnem fosy wzdłuż rzeki Łyny i podobnie wzdłuż Placu Jedności Słowiańskiej można iść albo poziomem górnym, wewnątrz murów, albo po ich zewnętrznej stronie, schodząc pochylnią do Rondeli.

W każdym wypadku szlak tworzy zamknięty obwód, na który nanizane są punkty informacji miejskiej SIM, które zarazem są punktami widokowymi.

Zaprojektowano dwanaście takich punktów, z dbałością zarówno o cześć edukacyjną, jak i widoki na panoramę Starego Miasta.

Podsumowanie.

Wydaje się, że projekt porządkujący w powyższy sposób zasoby historyczne fortyfikacji miasta Olsztyna przyczyni się do jasnego i klarownego przekazu edukacyjnego i kulturowego, oraz stanie się ciekawą propozycją zarówno dla turystów jak i mieszkańców miasta.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl