Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej przebudowy, rozbudowy i nadbudowy zabytkowego obiektu Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach.
III nagroda

<<< powrót
  • PORT Józef Franczok, Marcin Kolanus
  • Antoni Domicz
Skład zespołu:
  • Antoni Domicz  
  • Józef Franczok  
  • Marcin Kolanus  
  • Marta Opalińska  
  • Daria Słonina  
  • Mateusz Mikołajów  
  • Michał Czeszejko-Sochacki  
  •  

Idea

Podstawowym celem projektu jest znaczne usprawnienie struktury funkcjonalnej i uzupełnienie oferty programowej Teatru im. St. Żeromskiego w Kielcach przy racjonalnym wykorzystaniu i zachowaniu jego istniejącej substancji budowlanej oraz uzyskanie nowej wartości przestrzennej i użytkowej – obiektu małej sceny.

Ograniczenie zakresu przebudowy i rozbudowy do minimum niezbędnego dla uzyskania komfortowego układu funkcjonalnego pozwala na skoncentrowanie wysiłku inwestycyjnego na rozwiązania techniczne i technologiczne, a przede wszystkim na uzyskanie niezwykle atrakcyjnej, współczesnej przestrzeni inscenizacyjnej małej sceny.

Temat konkursowy stwarza okazję do architektonicznej kreacji, wręcz prowokuje do daleko idących ingerencji. Wbrew tym tendencjom staramy się przede wszystkim zachować budynek teatru w jego historycznej formie. Nie wynika to z ograniczeń związanych z wymogami konserwatorskimi, lecz z dążenia do zachowania specyficznej atmosfery Teatru, klimatu kieleckiego podwórka, stylowych wnętrz, detali fine de siecle, klatek schodowych, czyli całej tej różnorodności, która tworzy niepowtarzalną scenerię dla teatralnej, artystycznej aktywności. To właśnie różnorodność i pewne nieuporządkowanie, a nie blichtr pseudo-nowoczesności, stanowią o wyjątkowej wartości „starego teatru”, którą dostrzegamy i pragniemy zachować.

Jedyną istotną ingerencją przestrzenną (oprócz podyktowanego wymogami technologicznymi podwyższenia pudła sceny), jest przebudowa istniejącej klatki schodowej. Dzięki usunięciu fragmentu ściany uzyskano symetrię ryzalitu na osi bramy przejazdowej oraz uwolniono teren podwórka dla realizacji autonomicznej bryły małej sali teatralnej.

Układ funkcjonalny

Wszelkie niezbędne przekształcenia wewnętrznego układu funkcjonalnego mają na celu usprawnienie działania Teatru, logiczne grupowanie, strefowanie i łączenie funkcji, usprawnienie komunikacji wewnętrznej, likwidację kolizji i problemów użytkowych. Jednocześnie w dużej części zachowano istniejący układ ścian oraz tradycyjny sposób użytkowania fragmentów zabudowy. Koncepcja polega na niezwykle prostym rozwiązaniu wszelkich problemów użytkowych przez pozostawienie i zaadaptowanie tego, co jest obecnie i funkcjonuje dobrze, przekształceniu tego, co jest złe i dodaniu elementów, których brakuje.

Ulica Sienkiewicza

Teatr im. St. Żeromskiego (dawny Hotel Polski), stanowiąc jedną z kamienic pierzei ul. Sienkiewicza, nie wyróżnia się z otoczenia w sposób, na jaki wskazuje jego wyjątkowa funkcja. Dla zaznaczenia swojej obecności proponuje się uzupełnienie oferty programowej o uliczną scenkę plenerową oraz przeznaczenie jednego z pomieszczeń parteru na Teatr w Oknie. Oprócz zaakcentowania miejsca i uatrakcyjnienia pasażu ma to na celu również zapewnienie ciągłości funkcjonowania instytucji Teatru na głównej ulicy miasta w trakcie prowadzenie prac remontowych we wnętrzach.

Podwórko

Zachowano podstawową funkcję podwórka, jako miejsca związanego z przygotowaniem spektakli i adresowanego głównie dla obsługi warsztatowej i magazynowej. Jedynie w wyjątkowych wypadkach, gdy otwiera się ściana małej sceny, a jej podnoszona podłoga zamienia się w estradę, podwórko ożywa wypełnione widzami imprez plenerowych. Bryła małej sceny ustawiona centralnie w zachodniej części podwórka pokryta refleksyjnym materiałem, rozjaśnia szare wnętrze.

Wejścia

Zachowano cztery bezpośrednie wejścia do budynku z ul. Sienkiewicza. Dwa środkowe przeznaczone są głównie dla widzów dużej i małej sceny. Wejście zachodnie prowadzi do strefy aktorskiej, a wschodnie - do administracyjnej. Recepcję umieszczono przy holu kasowym i bramie przejazdowej, co zapewnia pełną kontrolę dostępu do stref nieprzeznaczonych dla widzów.

Obsługa widzów

Zgodnie z wymogami Regulaminu konkursu, kasy i biura obsługi widzów zlokalizowano w pomieszczeniach zajmowanych wcześniej przez sklep. Z holu kasowego zapewniono bezpośredni dostęp do foyer małej sceny. Zachowano dotychczasowe dojście do szatni i foyer dużej sceny. Istniejąca szatnia została powiększona przez połączenie z przyległym pomieszczeniem i uzupełniona o funkcje przebieralni i toalet. Główne zespoły toalet dla widzów przy foyer znacznie powiększono w dostosowaniu do aktualnych wymogów w.t. W skrajnej części foyer zlokalizowano bufet z obsługą cateringową. Obecny sekretariat przekształcono w pokój VIP udostępniany organizatorom imprez zewnętrznych.

Obszerna winda dla widzów i osób niepełnosprawnych dostępna jest z przedsionka przy wejściu głównym. W ten sposób osoby niepełnosprawne mają te same drogi komunikacyjne i traktowani są tak samo, jak inni widzowie.

Duża scena

Widownia dużej sceny z jej stylowym wystrojem epoki fine de siecle podlega ochronie konserwatorskiej, więc wszelkie działania projektowe służą do wyeksponowania jej zabytkowych wartości. Pozostawia się balkony w dotychczasowej formie i miejscu usuwając z nich urządzenia techniczne i przesuwając reflektory i grona lamp wgłąb lóż przy scenie i za balustradę balkonu. Owalne linie balkonów podkreślone złotym kolorem zostaną wyeksponowane na ciemnym tle kotar lóż i nowych ścian akustycznych projektowanych na obwodzie górnego balkonu.

W celu poprawy widoczności lekko zmodyfikowano posadzkę widowni. Proscenium obniżono dp obecnej posadzki pod sceną (+5.12), co pozwala na podwyższenie kolejnych rzędów widowni o średnio 12cm. Pierwsze dwa rzędy na procscenium są demontowalne i zastąpiane balustradą w przypadku otwarcia fosy orkiestrowej.

Podłoga sceny została obniżona na historyczną wysokość, na jaką wskazuje balkonik pod obecną bramą zewnętrzną sceny widoczny na elewacji od podwórka. Kwestia wysokości okna scenicznego wymaga rozważenia pod względem technicznym i zabytkowym. Zmiana poziomu sceny i proscenium skłania do obniżenia także portalu celem ukrycia urządzeń technicznych nad sceną w widokach z pierwszych rządów, lecz wymaga to akceptacji służ konserwatorskich i na tym etapie nie jest przewidywana. Urządzenia techniczne stropu będą przesłaniane indywidualnie dla każdego spektaklu podobnie, jak kulisy. Strop techniczny nad sceną podwyższono do wysokości 16m, co pozwala na montaż klasycznych, łatwych w użytkowaniu sztankietów balastowych.

Zachowano obecne maksymalne gabaryty sceny wyposażając ją we wszelkie niezbędne urządzenia technologiczne – zapadnie, mosty, galerie, opisane szerzej w części technologicznej.

Nową kieszeń boczną o powierzchni większej o ponad 50% w stosunku do wymaganej Regulaminem konkursu i wysokości 4m, zaprojektowano wzdłuż sceny i bocznej ściany widowni. Na dodatkowej powierzchni kieszeni bocznej można magazynować dekoracje do kolejnego spektaklu. Na scenę prowadzi brama szerokości 3m wysoka na 4m zamykana roletą p.poż. oraz dwoje drzwi - z dyżurki garderobianej i z komunikacji ogólnej na poziomie zespołu garderób i wypoczywalni aktorów.

Mała scena

Mała scena została zaprojektowana na dziedzińcu teatru w autonomicznej bryle, prostopadłościennej kostce pokrytej błyszczącą, perforowaną kotarą nieregularnie pofalowanej blachy. Podwórko ma charakter wewnętrzny i jest udostępniane dla publiczności jedynie okazjonalnie, więc wystrój elewacji nie jest priorytetem. Ważniejsza jest struktura wewnętrzna małej sceny i widowni. Cała przestrzeń bryły łącznie z widownią, to jedna duża scena wyposażona we wszelkie udogodnienia techniczne i technologię umożliwiającą dowolne kształtowanie scenografii i konfigurację widowni. Galerie wznoszące się na po obwodzie zapewniają dostęp do zawieszonych na ruszcie urządzeń, reżyserki, mostów, a okazjonalnie mogą być udostępniane dla widzów tworząc nastrój spektaklu znany z teatru elżbietańskiego. Powierzchnia pomieszczenia pokryta jest ruchomą podłogą zapadni scenicznych, a widownia składa się z przesuwnych i demontowalnych rzędów.

Mała scena połączona jest z głównym budynkiem z rejonie zaplecza dużej sceny i dużej sali prób, stąd przewiduje się wspólne użytkowanie pomieszczeń zaplecza teatralnego przez dużą i małą scenę w myśl zasady rozsądnego gospodarowanie powierzchnią.

Sala dostępna jest z holu kasowego przez foyer zaprojektowane we wzbogaconym sklepieniami piwnic i szeroką wstęgę schodów wnętrzu. Foyer udostępniane w czasie spektakli, na co dzień jest odgrodzone roletą, co zapewnia dodatkową komunikację wewnętrzną i umożliwia dostęp roboczy do windy towarowej.

Frontowa ściana budynku otwiera się, niczym w monachijskim Herz-Jesu-Kirche, ukazując czarne, industrialne wnętrze oraz estradę/scenę na podniesionych segmentach podłogi. Platforma reżyserki unosi się mechanicznie na dowolną wysokość i tworzy portal sceny plenerowej, miejsce dla dodatkowych atrakcji.

Pomieszczenia obsługi sceny

Pracownie i magazyny służące do bezpośredniej obsługi sceny i aktorów zgrupowano na jednym poziomie, na kondygnacji +1 pośredniej między dużą sceną (poziom +2), a małą sceną i salą prób (poziom 0). Pracownie i magazyny służące bezpośredniej obsłudze sceny - oświetlenia, akustyki, rekwizytów, mebli scenicznych i drobnych dekoracji, zlokalizowano pod sceną i widownią, natomiast pomieszczenia dedykowane aktorom (fryzjer, charakteryzator, krawiec, kostiumy, buty, peruki) znajdują się w zachodnim i północnym skrzydle. Na styku tych dwóch zespołów przy klatce schodowej, umieszczono pokój inspicjenta wspólny dla dużej i małej sceny. Magazyn rekwizytów obsługiwany bezpośrednio przez windę towarową będzie wyposażony w system regałów kompaktowych. Zachowano funkcje pracowni krawieckich i magazynów kostiumów na piętrze północnego skrzydła C, które zostało połączone korytarzem i schodami z budynkiem B, a dalej z budynkiem głównym. Ciąg pomieszczeń został zakończony zapleczem sanitarnym i socjalnym personelu oraz funkcją pralni/suszarni.

Wszystkie pracownie oświetlone są światłem dziennym. Część z nich jest przesłonięta nowym budynkiem małej sceny, ale ze względu na to, że spektakle odbywają się przy sztucznym świetle i w podobnym powinny być sprawdzane efekty przygotowań do nich, uznano to za właściwe.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl