Konkurs urbanistyczno-architektoniczny, studialny na opracowanie koncepcji zagospodarowania terenu pomiędzy rzeką Oławą i ulicami Żabia Ścieżka, Traugutta, Szybka we Wrocławiu.
II nagroda

<<< powrót
  • Joanna Janikowska, Michał Romański, Justyna Turowska, Piotr Woldan
Skład zespołu:
  • Joanna Janikowska  
  • Michał Romański  
  • Justyna Turowska  
  • Piotr Woldan 

KWARTAŁ

Kwartał zabudowy przewidziany do opracowania tworzy zwartą pierzeję od strony ul. Traugutta, zaś od strony nowej zabudowy mieszkaniowej, wzdłuż ciągu pieszego obnaża swoje chaotyczne, oficynowe wnętrze. Ze względu na niewielką szerokość, niemożliwe jest domknięcie kwartału pełnoprawną zabudową, nie pozbawiając mieszkańców przestrzeni i światła. Jednak to, co definiujemy jako problem, projekt proponuje przekuć w atut i wykorzystać do stworzenia miejsca budującego tożsamość osiedla, gdzie nawarstwiają się różne konteksty i warstwy architektoniczne.

Główna ideą dla tej przestrzeni jest domknięcie kwartału wzdłuż istniejącego ciągu pieszego niewysoką zabudową mieszkalno-usługową, nawiązującą gabarytami do istniejących oficyn – tak by razem z istniejącą zabudową tworzyła ścianę o wyraźnej geometrii i urozmaiconym rozwinięciu. Ściana ujednolicona przez zastosowanie jednego materiału w postaci antracytowej okładziny ma podkreślać wyjątkowy charakter miejsca, oddzielać przestrzeń półpubliczną wnętrza kwartału od publicznej przestrzeni istniejącego ciągu pieszego (docelowo przekształconego w ul. Schirdewana). Wyrazisty zabieg architektoniczny porządkuje przestrzeń i czytelnie wyznacza jej strefy. Jednocześnie tworzy wysokiej jakości przestrzeń podnosząca wartość inwestycyjną obszaru. Charakter miejsca jest spójny z jego dziedzictwem i historią. Duże okna i przeszklenia w lokalach usługowych sprawiają, że ściana nie jest martwa, ale budująca ulicę. Projektowane są bardzo małe lokale usługowe dostępne dla drobnych prywatnych najemców, którzy normalnie nie pojawiają się w paterach nowoczesnych budynków chętnie wynajmowanych przez banki i sklepy sieciowe.

Strategia uporządkowania kwartału zabudowy opiera się na jego rozsądnym dogęszczeniu. Trzy obszary pozwalają na większe inwestycje w ramach kwartału.

Pierwszą z nich jest przebudowa niszczejącej Fabryki Wódek Schirdewana. Z racji historycznej funkcji proponuje się przekształcenie jej w minibrowar (na wzór browaru Spiż, niewymagającego wielkiej infrastruktury i o niskiej uciążliwości dla otoczenia). Jest to doskonała inwestycja startowa, wzmacniająca atrakcyjność miejsca i rozpoczynająca proces zmian w sąsiedztwie.

Budynek pozostawiony jest w swojej pierwotnej formie. Nie zdecydowano się na odbudowę bocznego skrzydła budynku, by zachować i wprowadzić nową zieleń oraz przeprowadzić ciąg pieszy, łączący ul. Traugutta i Schirdewana. Brukowany dziedziniec jest miejscem otwartym i ogólnie dostępnym. Z niego realizowane są dostawy do minibrowaru. Wnętrze dawnej Fabryki podzielono zgodnie z bryłą na dwa skrzydła funkcjonalne. Pierwsze z nich stanowi dużą salę gospody z przebiciami w stropie zwiększającymi wysokość oraz dodatkowymi drzwiami od ciągu pieszo-jezdnego, pozwalającymi na lepszy kontakt z otoczeniem. Drugie skrzydło, dwukondygnacyjne, zawiera zaplecze technologiczne browaru.

Teren przy skrzyżowaniu ul. Żabia Ścieżka i Traugutta MPZP przeznacza na stworzenie publicznej przestrzeni zielonej, co wydaje się chybionym założeniem. Ruchliwa ulica Traugutta, wąski trakt oraz ściana szczytowa istniejącej kamienicy nie tworzą dobrych warunków dla rekreacji. W związku z tym, proponuje się w tym miejscu sześciokondygnacyjny budynek mieszkalny z mieszkaniami przeznaczonymi na wynajem długoterminowy i drobnymi usługami w parterze (bar mleczny, kwiaciarnia, biura co-workingowe a także sala Tymczasowego Centrum Lokalnego). Budynek uzupełnia pierzeję ul. Traugutta i jednocześnie zamyka narożnik ul. Schirdewana. Obniżona bryła w środkowej części wpuszcza światło do wnętrza kwartału.

W środkowej części kwartału zaprojektowano pięciokondygnacyjny budynek mieszkalny z usługami w parterze (krawiec, piekarnia). Pod nowymi budynkami przewiduje się parkingi podziemne. Postuluje się niski współczynnik miejsc postojowych w nowym MPZP ze względu na dobre skomunikowanie osiedla transportem publicznym oraz śródmiejską zabudowę.

Najmniejszymi elementami nowoprojektowanej tkanki miejskiej są niewielkie warsztaty i pracownie z usługowymi parterami (niewielkie wymaganiach technologiczne i niewielkie koszta eksploatacyjne). Ważnym elementem struktury funkcjonalnej całego założenia, oprócz nowych mieszkań, są małe lokale usługowe. Przynosi to korzyść sąsiedztwu ze względu na zróżnicowaną ofertę usługową, a także sprzyja pobudzaniu przedsiębiorczości społecznej. Przyjęta strategia zmierza do przywrócenia i podniesienia rangi ginących zawodów rzemieślniczych takich jak: zegarmistrz, szewc, ślusarz, piekarz, krawcowa, introligator itp. będących nieodłączną częścią prawdziwego, żywego miasta.

Dodatkowo do usprawnienia procesu inwestycyjnego na obszarze objętym konkursem możliwe jest użycie narzędzi planistycznych, takich jak umowa urbanistyczna w Miejscowym Planie Rewitalizacji. Tak, aby w zamian za atrakcyjne warunki zabudowy (duża intensywność, niski współczynnik miejsc postojowych), możliwe było sfinansowanie rewitalizacji dziedzińców oraz wybudowanie pomniejszych budynków i oddanie ich we władanie gminy.

Na terenie kwartału przewiduje się Tymczasowe Centrum Lokalne odpowiedzialne za organizowanie życia kulturalnego i społecznego w ramach osiedla (organizowanie wydarzeń na głównym placu, zarządzanie lokalami usługowymi, szkolenie przedsiębiorców i mieszkańców). Niepomijalnym elementem rewitalizacji, oprócz remontów i nowych inwestycji, jest angażowanie mieszkańców w proces zmian, walka z wykluczeniem społecznym, biedą i bezrobociem.

ULICA SCHIRDEWANA

Istniejący ciąg pieszy z widocznym problemem składowania odpadów, nieaktywnymi lokalami usługowymi i chaotycznym zagospodarowaniem zastępuje ulica Schirdewana. Zaproponowana nazwa ma ściślej i wyraźniej powiązać rewitalizowaną okolicę ze swoją bogatą historią. Projektowany pasaż to przestrzeń typu „shared space”, gdzie priorytetowy jest ruch pieszy i rowerowy, z dopuszczeniem ruchu samochodowego w jednym kierunku (od Żabiej Ścieżki w kierunku ul. Szybkiej) dla dostaw, zaopatrzenia. Możliwość dojazdu autem do usług bez faworyzowania tej formy transportu jest ważna dla funkcjonowania usług.

Dzięki zabiegom uzupełnienia zabudowy w pobliskich kwartałach, ulica Schirdewana zyskuje pełnoprawne żywe pierzeje. Znaleźć tam można zegarmistrza, szewca, krawcową, tawernę, złotą rączkę, stolarza także sklepy. Istniejąca i projektowana zieleń oraz mała architektura dopełniają przyjazną przestrzeń.

Obecnie ciąg pieszy jest żywo uczęszczany. Stanowi dobre połączenie pomiędzy sklepem Biedronka a terenami zielonymi nad Oławą. Przy dalszych przekształceniach dzielnicy, po zastąpieniu sklepu zabudową mieszkaniową, należy zadbać o kontynuację ulicy tak, by funkcjonowała jako trakt wiodący nad rzekę.

NABRZEŻE OŁAWY

Główną ideą dla tego obszaru jest zwrócenie się ku rzece i wykorzystanie jej potencjału przyrodniczego. Zaproponowana koncepcja zamiast zabudowy dzikiego parkingu proponowanej przez obowiązujący MPZP proponuje stworzenie wysokiej jakości uporządkowanej, otwartej przestrzeni rekreacyjnej z szeroką ofertą usług i wydarzeń adresowaną do różnych użytkowników.

Najważniejszym elementem terenu nad rzeką jest zaprojektowany owalny plac - nowe miejsce spotkań dla mieszkańców osiedla. Obecnie, bardzo brakuje takich przestrzeni, a place są nimi tylko z nazwy (patrz pl. Zgody, pl. Wróblewskiego). Geometrię placu podkreślają zielone ściany – gęsty szpaler dużych drzew. Przestrzeń ta to arena dla zdarzeń, które, mimo niesprzyjających warunków przestrzennych już dzieją się na Przedmieściu Oławskim oraz tych, które dzięki rewitalizacji dopiero się wydarzą. Może tu funkcjonować osiedlowy bazar i targowisko, którego bardzo brakuje, a którego zalążki (w postaci sezonowych sprzedawców i handlarzy) pojawiają się przy głównych traktach pieszych osiedla. W zależności od potrzeb, pory roku, dnia tygodnia plac może zmieniać swoje oblicze i przyciągać różnych użytkowników, nikogo nie wykluczając. Jednego dnia może przeobrazić się w bazar lokalnej żywności, innego targ staroci i festiwal wyprzedaży garażowych lub zjazd foodtrucków, wieczorem kino plenerowe lub potańcówkę. W dni wolne od imprez oferuje po prostu miejsce do zabawy i wypoczynku – latem jazdy na rowerze i chlapania w niecce fontanny wbudowanej w posadzkę, zimą do jazdy na sankach z niewielkiej górki.

Teren uzupełniają tarasy w zieleni o miękkiej geometrii zbliżonej do geometrii placu. Są to posadzki z różnych materiałów – tartanu, drewna, żwiru. Różne rodzaje posadzek dedykowane są różnym aktywnościom przewidzianym w ich obrębie. Są to odpowiednio place zabaw dla dzieci, dorosłych, psów, siłownia na wolnym powietrzu, miejsce do gry w bule i kosza, mini skatepark.

Bezpośrednio wzdłuż rzeki zaprojektowano ciągi piesze i rowerowe z nawierzchni parkowej przepuszczalnej dla wody. By umożliwić pełniejszy kontakt z wodą i naturą, nie naruszając jednocześnie ekosystemu rzeki, proponuje się punktowe drewniane zejścia do wody, dające możliwość wędkowania, zacumowania kajaka. W zakolu rzeki zaprojektowano drewnianą kładkę na pływakach pozwalającą na spacer bezpośrednio nad lustrem wody.

Poza obszarem konkursowym znajduje się Jaz Małgorzata, który jako charakterystyczny element krajobrazu, proponujemy odnowić, połączyć kładką z pieszym bulwarem, a w pogłębionej zatoce Oławy urządzić sezonową przystań dla kajaków.

KOMUNIKACJA

Projekt porządkuje układ komunikacyjny obszaru. Miejsca postojowe dla samochodów przewidywane są wzdłuż projektowanych ulic: Żabia Ścieżka i Szybka. Oprócz tego przewiduje się parkingi podziemne pod nowymi inwestycjami oraz pełne wykorzystanie tych już istniejących. Postuluje się możliwość współużytkowania miejsc garażach osoby mieszkające i pracujące w okolicznej zabudowie poprzez rotacyjne ich wykorzystywanie za drobną opłatą. Lokalne centrum może pełnić funkcję zarządcy procesu.

Samochód nie jest priorytetowym środkiem transportu, ze względu na dobre połączenia komunikacji publicznej i bliskość centrum. Współczynniki parkingowe w nowym MPZP powinny być możliwie najniższe, a mieszkańcy zachęcani do korzystania z rowerów i tramwajów.

Ulica Schirdewana jest przestrzenią typu „shared space” z ograniczonym ruchem jednokierunkowym, umożliwiające dostawy i dostęp do istniejącej zabudowy. Wzdłuż ulicy Szybkiej i nabrzeża Oławy projektowane są ścieżki rowerowe.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl