Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie.
Projekt konkursowy

<<< powrót
  • M. i A. Domicz - Pracownia Architektury
  • SN ARCHITEKCI
Skład zespołu:
  • arch. Antoni Domicz  
  • arch. Małgorzata Pizio-Domicz  
  • arch. Michał Szkudlarski  
  • arch. Andrzej Nowak  
  •  
  • współpraca :  
  • arch. Ewa Nowak  
  • arch. Marta Kondziela  
  • arch. Barbara Lebich  
  • arch. Michał Bartecki  
  •  
  •  
  • http://www.domicz.opole.pl/  
  • http://snarchitekci.pl/  
  •  

Idea

Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL jest hołdem wyrażonym dla bohaterstwa, poświęcenia, bezprecedensowego patriotyzmu. Jest pomnikiem zwycięstwa w walce o narodową podmiotowość, wolność i niezależność. Ideą projektu jest, by wbrew tendencjom do akcentowania martyrologii przedstawianej ciemnymi barwami i ponurym nastrojem, wrazić triumf patriotyzmu.

Informacja encyklopedyczna – flaga Polski:
Barwy flagi są złożone z dwóch poziomych pasów: białego oraz czerwonego. Zgodnie z zasadami heraldyki pas górny reprezentuje białego orła, a dolny czerwone pole tarczy herbowej. Kolory te mają następujące znaczenie:

Koloru białego używa się w heraldyce jako reprezentację srebra, oznacza czystość i niepokalanie.
Kolor czerwony jest symbolem ognia i krwi, a z cnót oznacza odwagę i waleczność.


Istniejąca struktura Muzeum w postaci ceglanych budynków byłego więzienia, została wzbogacona dwoma świetliście białymi skrzydłami unoszącymi się nad pokrytą czerwonym granitem płaszczyzną placu.

Wyrwij murom zęby krat!
Zerwij kajdany, połam bat!
A mury runą, runą, runą
I pogrzebią stary świat!


śpiewał Jacek Kaczmarski w pieśni uznawanej za hymn antykomunistycznej opozycji. Mur więzienia przy Rakowieckiej runął.

Kompozycja urbanistyczna

Nowa zabudowa Muzeum uzupełnia pierzeję ul. Rakowieckiej dostosowując się linią zabudowy i wysokością do budynków istniejących na sąsiednich działkach. Dwie symetryczne białe bryły unoszące się pięć metrów nad poziomem terenu rozchylają się poszerzając widok na istniejącą zabudowę byłego więzienia. Zeskosowanie ścian szczytowych powoduje, że w pewnych widokach bryły wydają się być tarczami pozbawionymi grubości.

Zgodnie z warunkami konkursu budynki nr 7, 8, 11, 13, 18 i ogrodzenia spacerniaków sp1, sp2 przeznaczono do rozbiórki. Cały program funkcjonalny zadany warunkami konkursowymi umieszczono w nowej kubaturze rozplanowanej w pasie wzdłuż ulicy Rakowieckiej, stąd decyzję co do pozostawienia i wykorzystania budynków nr 5 i 10 pozostawia się inwestorowi. Ze względu na klarowność koncepcji urbanistycznej i uzyskane efekty przestrzenne sugeruje się docelową rozbiórkę tych budynków. Za nadrzędne uznano przywrócenie pierwotnej, monumentalnej kompozycji budynków byłego więzienia. Oprócz symetrycznego zespołu budynków nr 1, 2 i 3 pozostawia się budynek nr 4 ze względu na jego wartość historyczną i budynek nr 9 w pierwotnej, zabytkowej formie.

Mur więzienia od strony ul. Rakowieckiej przeznaczono do rozbiórki. Zostanie on zastąpiony ruchomą tarczą wysuwającą się spod ziemi. Tafle czerwonego szkła będą się wznosić na wysokość ok. pół metra stanowiąc ogrodzenie działki. podnosić na całą wysokość w nocy poza godzinami funkcjonowania obiektu i opuszczać do poziomu terenu w czasie uroczystości na placu muzealnym.

Wejście na teren Muzeum zapewnia historyczna, ceglana brama główna byłego więzienia. Plac przedwejściowy zaakcentowany detalem posadzki został uzupełniony dwoma masywnymi ramami, które stanową reminiscencję bram więzienia i oprawę głównych wejść do Muzeum.

Ogrodzenie wewnętrzne byłego więzienia zostało zastąpione murem pamięci zamykającym z trzech stron teren Muzeum. Nad biało-czerwoną wstęgą, na wysokości 1,4m (poziom wzroku) będą wypisane złotą czcionka nazwiska Żołnierzy Wyklętych i ofiar komunistycznego terroru. Przywrócenie historycznego układu urbanistycznego poprzez wyburzenie części budynków ma na celu uzyskanie odpowiedniego terenu dla uroczystości rocznicowych, a na co dzień – stworzenie nastroju pustej przestrzeni sprzyjającej kontemplacji. Miejsca szczególne na placu – wykonywania egzekucji, pochówku ofiar – zastaną zaznaczone zagłębieniami posadzki z podświetlanymi taflami wody. Zgodnie z wymogami plany miejscowego, południowa część placu pokryta będzie rozsuniętymi płytami kamiennymi na gruncie i trawą stanowiąc teren czynny biologiczne.

Struktura funkcjonalna

Rozplanowanie poszczególnych stref funkcjonalnych wynika z przewidywanego scenariusza użytkowania Muzeum, wymogów technicznych i eksploatacyjnych. W części nadziemnej zgrupowano pomieszczenia wymagające doświetlenia światłem dziennym. W skrzydle wschodnim na kolejnych kondygnacjach znajdują się: biblioteka, dział naukowy i klub kombatanta, sale edukacyjne, pokoje gościnne i apartamenty mieszkalne. Skrzydło zachodnie mieści biura i pracownie oraz pomieszczenia dla wolontariatu i grup rekonstrukcyjnych. Sale konferencyjne CZSW nie łączą się z nowym budynkiem, więc zaprojektowano dodatkową salę na poziomie biur dyrekcji. W zeskosowanych, trójkątnych fragmentach rzutu umieszczono funkcje reprezentacyjne.

Wejście do części podziemnej zapewniają dwa ciągi szerokich schodów zewnętrznych, a długie wycięcia stropu placu umożliwiają rozświetlenie kondygnacji. Na poziomie -1 znajduje się lada kasowa, regały ekspozycyjne sklepu i szafki szatni samoobsługowej. W części niedostępne dla publiczności mieszczą się pomieszczenia socjalne i magazynowe przewodników, ochrony i sekcji sprzątającej. Z poziomu -1 możemy dostać się do stałej ekspozycji w budynkach byłego więzienia, lub zejść na poziom -2 do holu głównego. Wydłużona przestrzeń holu nawiązuje do struktury korytarzy więziennych. Hol dolny zapewnia dojście do sali konferencyjnej, kina i sal wystaw czasowych. Znajduję się tu dedykowane tym pomieszczeniom centralna szatnia toalety i catering. Sale wystaw czasowych podzielone są ruchomymi ścianami, co umożliwia ich łączenie i uzyskanie obszernych przestrzeni ekspozycyjnych.

Wszystkie kondygnacje budynku połączone są pionami komunikacyjnymi wind towarowo-osobowych i schodów dostępnymi z każdej kondygnacji, również z poziomu 0. W celu połączenia nowej części Muzeum z ekspozycją stałą planowaną w budynkach byłego więzienia, część klatek schodowych budynku nr 1 została pogłębiona.

Parkingi obsługujące Muzeum zaprojektowane na kondygnacjach podziemnych dostępne są z wjazdów od ul. Rakowieckie zlokalizowanych po obu stronach działki. Zjazd wschodni prowadzi do parkingu dla gości Muzeum, Z drugiej strony zlokalizowano dojazd do parkingu służbowego i magazynów. Na poziomie magazynów zlokalizowano parking VIP wykorzystywany w czasie uroczystość w sali konferencyjnej. Dla imprez na placu zaplanowano dodatkowy parking dostępny z bramy pożarowej CZSW.

W odrestaurowanym budynku nr 9 będą prezentowane samochody z epoki.

Rozwiązania techniczne i materiałowe

Konstrukcję nośną nowych budynków stanowią wielkoprzestrzenne kratownice na żelbetowych słupach, między którymi rozpięto podciągi i płyty z betonu sprężonego. W ten sposób zminimalizowano ilość przegród w parterze i uzyskano otwartą powierzchnię pięter do swobodnej zabudowy. Świetlisto-białe budynki pokryte są dwoma warstwami krat. Kraty o różnym rozmiarze oczek będą malowane farbami fluorescencyjnymi i podświetlane punktowo lampami LED zamocowanymi na elewacji. W widokach bocznych wzdłuż ulicy elewacje będą niemal nieprzezierne. Dopiero patrząc na wprost ujawni się struktura budynku.

Nawierzchni placu i posadzki holu wejściowego projektuje się z czerwonego granitu indyjskiego. W alternatywie barwione płyty betonowe.

Tarcze z wilkogabarytowych tafli szkła jumbo klejonych z przykładką z czerwonej folii będą podnoszone na podnośnikach ślimakowych według technologii stosowanej dla podnoszenia sceny.

Podłoga, ściany i sufit sali konferencyjnej z drewna brzozowego, fotele czerwone lub czarne.
Ściany szczelinowe na obwodzie budynku istniejącego umożliwiają uzyskanie dużej powierzchni kondygnacji podziemnych nowego budynku.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl