Konkurs studialny na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej zagospodarowania obszaru Wzgórze Andersa - teren ograniczony ulicami Borowską, Kamienną, Ślężną i Dyrekcyjną we Wrocławiu
II nagroda

<<< powrót
  • Menthol Architects
Skład zespołu:
  • Liliana Krzycka,  
  • Rafał Pieszko  
  •  
  • współpraca:  
  • Karolina Bielak,  
  • Robert Gacek,  
  • Katarzyna Dobiecka,  
  • Aleksandra Zienkiewicz,  
  • Janek Jerzmański  
  •  
  •  
  • http://www.menthol.pl/  
  •  

Uzasadnienie Jury:

Praca pt. „Zgęstek jako synergia funkcji miastotwórczej” daje pełna odpowiedź na zagospodarowanie każdego metra kwadratowego obszaru. Wykreowano miejsce do cieszenia się życiem. Mocno zaznaczono pożądane powiązanie południowych terenów zielonych (Park Skowroni – Park Andersa) z wielkomiejskim centrum Wrocławia. Praca pokazuje pełna metamorfozę porządkująca przestrzeń miejską. Stanowi jednocześnie znakomita zachętę dla współpracy prywatnych inwestorów z miastem z myślą o mieszkańcach.

Mimo nieuwzględnienia polityki przestrzennej dla tego rejonu zasługuje według jury konkursu na druga nagrodę.


Zgęstek[1], jako synergia[2] funkcji miastotwórczych.

[1] Klaster (od. ang. cluster) lub używany w niektórych zastosowaniach polski odpowiednik – zgęstek, to zgrupowanie przestrzenne lub powiązanie systemowe mniejszych obiektów w jeden większy. [ Wikipedia ]

[2] Synergiczność działań, 2+2=5, efekt organizacyjny – wspólne działanie dające większe, lepsze efekty; działania uzupełniają się poprzez kooperację (współpracę) i synchronizację. Efekt zorganizowanej pracy zespołowej, który jest wyższy niż suma efektów działań indywidualnych. W wyniku synergii powstaje efekt organizacyjny będący przeciętną nadwyżką korzyści przypadającą na członka zespołu współdziałającego z pozostałymi osobami, w porównaniu z korzyścią możliwą do osiągnięcia w działaniu indywidualnym. [ Wikipedia ]

Metamorfoza fragmentu przestrzeni miejskiej musi być świadoma, wynikać z przeprowadzonych analiz, a także dopełniać tkankę miejską w połączeniu z tradycją, charakterem, specyfiką miejsca i genius loci miasta. Celem Zgęstka było zaprojektowanie zespołu obiektów i przestrzeni pomiędzy nimi, które włączają się w istniejącą tkankę, uzupełniają ją, naprawiają, scalają, ale też kontynuują i podtrzymują istniejące funkcje, tworząc żywy, oparty na symbiozie, organizm, który mógłby stanowić punkt aktywizacji dla tej części miasta (Śródmiejskiego Zespołu Dzielnicowego, Południowego Pasma Mieszkalnego – wg studium).

Problemy polskich miast związane są z fragmentarycznym tworzeniem nowej zabudowy, brakiem przemieszania funkcji, procesami inwestycji odśrodkowych w postaci wielkoskalowych, jednolitych w swoim wyrazie, centrów rozrywkowych i handlowych. Zagęszczenie rozpatrywanego kwartału, „zmiksowanie” różnorakich funkcji i akupunkturowe działania mogłyby stanowić sposób na podjęcie działań strategicznych, które generowałyby pozytywne zmiany, wskazywały kierunki rozwoju i funkcjonowanie miasta jako spójnej i współpracującej całości. Przy działaniu tym koniecznym byłoby także wykorzystanie potencjału lokalizacji (Wzgórze Andersa, Aqua Park, bliskość: Parku Gen. Władysława Andersa, Uniwersytetu Ekonomicznego, akademików, dworców PKP i PKS, galerii handlowych: Wroclavia, Arkady, Sky Tower), który mógłby stać się pewnego rodzaju „motorem ekonomicznym” i symbolem lokalnych inicjatyw (prowadzenie kawiarni, piekarni, poczty, galerii sztuki, kiosków, warzywniaka, sklepu ze zdrową żywnością, z rękodziełem, serwisu i sklepu rowerowego, kwiaciarni, etc.).

Aby uporządkować zaistniałą na rozpatrywanym terenie sytuację, konieczne byłoby podjęcie wspólnej inicjatywy władz, prywatnych właścicieli, inwestorów i mieszkańców. Zaproponowane rozwiązania (w tym nowe elementy kubaturowe) stanowią zachętę dla prywatnych inwestorów do otwarcia swoich terenów, by stały się one integrującą (i ludzi i istniejące elementy zagospodarowania) przestrzenią publiczną. Celem projektu jest stworzenie wielofunkcyjnej struktury w centrum miasta, uwzględniającej różne rodzaje potrzeb, sposobu ich zaspokajania, a także różne sposoby spędzania wolnego czasu (zależne m.in. od wieku i od pór roku). Wielowątkowy program przestrzenny kreuje rodzaj wielofunkcyjnej i uzupełniającej się przestrzeni. Dzięki przemieszaniu się różnych charakterów przestrzeni, funkcje się uzupełniają i „miksują”. Powoduje to cyrkulację ludzi - integrację społeczeństwa, pobudzenie aktywności lokalnych środowisk. W programie zagospodarowania przewidziano możliwość współpracy z istniejącymi w otoczeniu kwartału obiektami i terenami: szkołą, Aqua Parkiem, hotelem, Kauflandem, istniejącymi blokami mieszkalnymi przy ul. Wesołej i ul. Glinianej oraz przy ul. Pabianickiej, Uniwersytetem Ekonomicznym i akademikami, Parkiem Gen. Władysława Andersa, Wzgórzem Andersa. Projektowany kwartał stanowi formę przejściową pomiędzy mocno zurbanizowaną tkanką miejską w Śródmieściu Wrocławia (dworzec PKP, PKS, Wroclavia, Arkady, Sky Tower) a istniejącą przestrzenią parkową (Wzgórze Andersa, Park Parkiem Generała Władysława Andersa, Park Skowroni). Propozycja uporządkowania kwartału spaja i wiąże ze sobą oba charaktery tych przestrzeni, tworząc zdefiniowany klin urbanistyczny z placami, ciągami pieszymi i zielenią.

Problemy obszaru opracowania:
• chaos urbanistyczny, brak odpowiedniego zdefiniowania transferu pomiędzy strefą ścisłego centrum a przestrzenią parku,
• grodzenie poszczególnych terenów i funkcji – brak wspólnego działania poszczególnych właścicieli,
• brak pierzei wzdłuż ulicy Borowskiej, tworzącej zdefiniowaną, przyjazną przestrzeń ulicy i wnętrz urbanistycznych,
• brak ogólnodostępnych, zaprojektowanych przestrzeni publicznych,
• brak funkcji usługowych, toalet,
• niewystarczająca liczba miejsc parkingowych.

Założenia projektu:
• stworzenie spójnej tkanki miejskiej o zróżnicowanych i działających w symbiozie funkcjach, akupunkturowe działania w postaci nowych kubatur o zróżnicowanych funkcjach, jak i nowych zróżnicowanych w wyrazie i funkcji terenów zielnych (przestrzenie publiczne, półprywatne),
• zagęszczenie i spojenie tkanki miejskiej poprzez:
• domknięcie kwartału od ul. Borowskiej budynkiem o funkcji biurowo-hotelowej z usługami miastotwórczymi w parterze i z przejściami na projektowany zielony plac. Zabudowa ta ma stanowić bufor akustyczny dla projektowanego placu miejskiego;
• pawilon z klubem studenckim, kawiarnią, toaletami w narożniku projektowanego kwartału przy przystanku autobusowym u zbiegu ulic Kamiennej i Ślężnej;
• pawilon z kawiarnią i toaletami w narożniku ulic Dyrekcyjnej i Borowskiej;
• domknięcie budynku hotelu od strony ul. Sieradzkiej nowym skrzydłem konferencyjno-hotelowym i przeszklonym budynkiem usługowym od strony projektowanego ciągu pieszego, a tym samym utworzenie zielonego dziedzińca - półprywatnej strefy hotelu;
• domknięcie kwartału między szkołą a sklepem Kaufland budynkiem mediateki, budynek ten stanowi jednocześnie łącznik pomiędzy szkołą, a umieszczonym na dachu Kauflandu zapleczem sportowym dla szkoły;
• domknięcie kwartału przy szkole nowym budynkiem o funkcji edukacyjnej od strony ulicy Sieradzkiej;
• zdefiniowanie narożnika Kamienna-Borowska budynkiem garażu wielopoziomowego z usługami w parterze zarówno od strony ul. Borowskiej (i przystanku autobusowotramwajowego), jak i od ciągu komunikacyjnego przy Aqua Parku;
• domknięcie terenu Aqua Parku ciągiem jednokondygnacyjnych pawilonów zamiast istniejącego ogrodzenia, obsługujący Aqua Park oraz projektowany pomarańczowy ciąg pieszy wzdłuż skarpy od strony ul. Borowskiej prowadzący kładką do Parku Gen. Władysława Andersa;
• stworzenie nowego skrzydła dla Aqua Parku od strony ulicy Kamiennej z naciskiem na funkcje medycyny naturalnej, odnowy biologicznej z aktywną strefą sportową na dachu budynku;
• stworzenie łącznika, pomiędzy istniejącym i projektowanym skrzydłem Aqua Parku.
• wprowadzanie funkcji uzupełniających poprzez łączenie, a nie grodzenie, spojenie i uzupełnienie poszczególnych istniejących elementów
• wykorzystanie potencjału i charakteru miejsca,
• wykorzystanie istniejących powiązań urbanistycznych kwartału,
• stworzenie struktury działającej całodobowo,
• stworzenie ciągu spacerowo-usługowego prowadzącego od Parku Gen. Władysława Andersa do Dworca PKP,
• wprowadzenie funkcji usługowych w parterach, pawilonach, kioskach wśród zieleni jako alternatywy dla wielkoprzestrzennych zamkniętych galerii handlowych,
• tworzenie zróżnicowanych przestrzeni publicznych, zachęcających do spędzania aktywnie czasu, jak i odpoczynku wśród zieleni dla osób w różnym wieku i w różnych porach roku,
• stworzenie zdefiniowanej osi prowadzącej na Wzgórze Andersa, zakończonej punktem widokowym i przerzuconą nad ul. Kamienną zieloną kładką pieszo-rowerową do Parku Gen. Władysława Andersa,
• zielone dachy.

Cały rozpatrywany teren został podzielony na dwie części – strefę A i strefę B. Pierwsza z nich to strefa sportowo - rekreacyjna aktywnego wypoczynku na powietrzu, jak i we wnętrzach, ograniczona ulicami: Kamienną, Ślężną, Petrusewicza i Borowską. Strefa ta jest połączona z istniejącym budynkiem Aqua Parku i Parkiem Gen. Władysława Andersa poprzez zieloną kładkę pieszo-rowerową nad ul. Kamienną. Jej sercem jest Wzgórze Andersa z kulminacyjnym punktem widokowym w stronę ul. Ślężnej. Strefa B jest natomiast strefą usługową, związaną z usługami miastotwórczymi i hotelowymi, edukacją i biurami wśród zieleni. Strefa ta połączona jest istniejącymi budynkami: Kauflandu, szkoły i hotelu u zbiegu ulic Ślężnej i Glinianej.

Elementem scalającym cały obszar jest ciąg pieszy o pomarańczowo-rudej posadzce, nawiązującej kolorem do cegły, z której w dużej mierze utworzone zostało Wzgórze Andersa. Zaczyna się on w Parku Gen. Andersa szeroką kładką z roślinnością, następnie biegnie bokiem wzgórza, schodzi z niego amfiteatralnymi schodami, a w strefie B rozszerza się na miejski plac, który ciągnie się aż do niskiego pawilonu z kawiarnią u zbiegu ulic Dyrekcyjnej i Borowskiej, niejako „wyrastającego” z poziomu terenu. Jego dach pokryty jest trawą i stanowi odizolowanie od ruchliwej ul. Dyrekcyjnej, a jednocześnie jest miejscem, gdzie można odpocząć.

Ciąg pieszy wzdłuż terenu Aqua Parku jest od niego oddzielony wstęgą pawilonów usługowych (kawiarnia, bar kanapkowy, toalety, przebieralnie, prysznice, itp.). Kubatura ta zastępuje istniejące ogrodzenie Aqua Parku i jednocześnie znajduje się w nich wejście do zewnętrznej części Parku Wodnego (nowa funkcja na okres letni). Pawilony usługowe obsługują zarówno ciąg pieszy jak i teren Aqua Parku. Ściana oporowa amfiteatralnych schodów od strony Aqua Parku porośnięta jest bluszczem, a od strony ul. Ślężnej tworzy kaskadę wodną. Amfiteatr może być wykorzystywany przy organizacji wydarzeń odbywających się na placu, np.: kina letniego, koncertów plenerowych.

Na miejskim placu we wnętrzu kwartału, pomiędzy projektowanymi budynkami przy ul. Borowskiej a istniejącymi i projektowanymi budynkami od strony ul. Ślężnej, znajdują się elementy charakterystyczne dla miejskiego skweru z zielenią i małą architekturą jak sadzawki z fontanną, place zabaw, kioski i kawiarniane z zewnętrznymi ogródkami, rzeźby, ławki, leżanki, zadaszenia z podestami, pergole z roślinnością, stojaki rowerowe. Domknięcie ściany szczytowej istniejącego budynku szkoły przy Sieradzkiej stanowi ściana wspinaczkowa. Przestrzeń ta będzie wykorzystywana do organizacji różnorakich wydarzeń w ciągu roku, np.: jarmark bożonarodzeniowy, lodowisko, koncerty, zjazd food trucków, karuzela, kino plenerowe itp. Kolor wstęgi ciągu pieszego i placu uzyskany byłby poprzez użycie takich materiałów jak koloryzowany beton czy cegły dla ścieżek wzdłuż skarp Wzgórza Andersa. Mała kubatura i mała architektura tworzona z użyciem stali kortenowskiej.

Projektuje się również ciąg pieszy wzdłuż ulicy Borowskiej, połączony przejściem dla pieszych z Parkiem Gen. Andersa, umieszczony wzdłuż głównego wejścia do Aqua Parku (obecnie częściowo teren parkingu terenowego). Ciąg ten tworzy plac podkreślony ciągiem zielni i usługami w parterach nowego skrzydła Aqua Parku i budynku garażu wielopoziomowego oraz usługami w parterze projektowanej zabudowy od strony ulicy Borowskiej.

Ważnym uzupełnieniem ciągów pieszych, placu oraz nowych kubatur jest zieleń. Na omawianym terenie zaplanowano: drzewa, w tym kwitnące, np. tulipanowce (nasadzenia w formie szpalerów wzdłuż ulic i punktowe oraz grupowe we wnętrzu terenu), drzewo iglaste (typu choinka) wykorzystywane podczas okresu bożonarodzeniowego, łąkę kwietną, trawy ozdobne, labirynt z żywopłotu, bluszcz na elewacjach i inne rośliny pnące na pergolach.

Powiązania z istniejącą tkanką miejską i komunikacja:

Przez omawiany teren przechodzi jeden z głównych ciągów rowerowych (z południowych osiedli miasta – Ołtaszyn, Wojszyce, przez Park Skowroni i Gen. Andersa w okolice dworca PKP). Barierami dla niego są Al. Armii Krajowej oraz ulica Kamienna, gdzie brakuje przejść dla pieszych i przejazdów rowerowych.

W projekcie projektuje się zarówno kładkę nad ul. Kamienną jak i przejście z przejazdem rowerowym na wysokości placu przed Aqua Parkiem. Główny ciąg pieszy spod dworca PKP do Aqua Parku prowadzony jest wzdłuż ul. Borowskiej. Proponuje się przejście dla pieszych przez ulicę Borowską bliżej ul. Glinianej, dzięki czemu następuje bezpośrednie włączenie w nowoprojektowany ciąg pieszy we wnętrzu kwartału.

Wzgórze Andersa jest obecnie odcięte od osiedli po obu jego stronach arterią ul. Ślężnej, ale także ul. Borowską. Proponuje się dodatkowe przejścia dla pieszych na wysokości ulicy Pabianickiej przez Ślężną i ulicy Wesołej przez Borowską. Dla nowego przystanku tramwajowo-autobusowego na ul. Borowskiej, przed skrzyżowaniem z ul. Kamienną, proponuje się dwa dojścia piesze, po obu stronach peronów, celem jak największej dostępności transportu zbiorowego dla mieszkańców.

Omawiany teren poprzez istniejące ulice oraz istniejące i projektowane przejścia dla pieszych oraz linie autobusowe i tramwajowe łączy się z dworcem PKP i PKS, powstającą galerią handlową Wroclavia, centrami przesiadkowymi na Borowskiej i Ślężnej, budynkiem Sky Tower, halą handlową, Areną, Uniwersytetem Ekonomicznym, osiedlem Gaj, Cmentarzem Żydowskim przy Ślężnej, lodowiskiem na ul. Spiskiej i Parkiem Skowronim.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl