Konkurs na opracowanie koncepcji zagospodarowania terenów wzdłuż ulicy Tadeusza Kościuszki
Wyróżnienie równorzędne

<<< powrót
  • Laboratorium Architektury, Anna Małek
Skład zespołu:
  • arch. Anna Małek  
  • arch. Dominika Juraszczyk  
  • arch. Tomasz Błażyca 

Niezbędne do realizacji miast naszej przyszłości jest ponowne rozpatrzenie ulic jako zintegrowanych systemów, które nie tylko zapewniają bardziej humanitarne opcje dla mobilności, ale również zapewniają korzystne aspekty ekologiczne i otwarcie wyrażają witalność miasta. Nasz projekt jest próbą stworzenia takiego miejsca. Współistnienie razem przestrzeni pierwszeństwa pieszych i rowerzystów, starannie przemyślanego miejskiego krajobrazu i zorganizowanej infrastruktury mają za zadanie kształtować docelową atrakcyjną przestrzeń publiczną tętniącej życiem ulicy Kościuszki w mieście Rybniku.

WYZWANIA

- wzmożony ruch samochodowy i nadmierna przepustowości ulicy Kościuszki,
- brak szpalerów ulicznych drzew i atrakcyjnie zagospodarowanej zieleni przyczyniły się do stworzenia niegościnnego środowiska pieszych,
- chaotycznie umiejscowione obiekty małej architektury wprowadzają dodatkowy element nieuporządkowania w i tak bardzo niespójnej urbanistycznie pierzei ulicy Kościuszki,
- brak wytyczonych miejsc postoju i odpoczynku dla pieszych i rowerzystów nie aktywują ulicy jako atrakcyjnego miejsca spędzania czasu,
- brak przedpola budynków mieszkalnych i przedpola budynku szkoły.

IDEA

Wdrożenie idei zrównoważonego rozwoju i kierunków przemian dla miasta / tkanki miejskiej. Cele i zasady funkcjonowania ulicy Kościuszki zostały wzmocnione przez założenia programu użytkowego – podniesienie jakości przestrzeni publicznej. Projekt jest oparty o zasadę, przedstawioną w strategii opisanej poniżej, traktującą o tym, że wiele funkcji ulicy powinno nie tylko się pokrywać, ale być zintegrowanych ze sobą, zapewniając tym samym, że funkcja, trwałość, estetyka i odpowiedzialność ekonomiczna nie są w sprzeczności. System taki wdrożono w Holandii w postaci tzw. woonerfu, co po holendersku oznacza ”ulicę do mieszkania”. Woonerf zatem to rodzaj ulicy w strefie zurbanizowanej, na której położono nacisk na wysoki poziom bezpieczeństwa, uspokojenie ruchu i wysokie walory estetyczne przy zachowaniu miejsc parkingowych i funkcji komunikacyjnej z priorytetem dla pieszych i rowerzystów. Woonerf jest w założeniu przestrzenią publiczną, która łączy funkcje ulicy, deptaku, parkingu i miejsca spotkań mieszkańców. Podstawą projektowania ulicy tego typu jest rezygnacja z tradycyjnego podziału przestrzeni między jezdnię i chodniki oraz zastosowanie elementów małej architektury, co zniechęca kierowców do ruchu tranzytowego, nie wyklucza jednak możliwości wprowadzenia komunikacji miejskiej.

Ze względu na skalę urbanistyczną i ważność ulicy Kościuszki nasz projekt zakłada utrzymanie ruchu kołowego, ale w okrojonej formie dwupasmowej drogi, której towarzyszy bulwar miejski.

ZAŁOŻENIA PROJEKTOWE

- stworzenie atrakcyjnego środowiska pieszych i rowerzystów
- wprowadzenie priorytetu ruchu pieszego – mobilność spacerowa;
- bulwar miejski obsadzony niską zielenią i drzewami zapewniającymi cień, komfort oddalenie od samochodów, przyjazny klimat,
- rozproszenie ostrej linii budynków poprzez wprowadzenie pawilonów multifunkcyjnych na przedpolu tych budynków
- wysokiej jakości sieć ciągów komunikacyjnych dla pieszych i rowerzystów współgra z estetyczną i przyjazną przestrzenią publiczną.
- różnorodność użytych materiałów odzwierciedlająca swój rysunek w kompozycji posadzek została zaprojektowana tak, aby wydzielić przestrzeń ruchu rowerowego i pieszego, a jednocześnie oferować wysoki poziom dostępności.
- zapewnienie infrastruktury społecznej, programów aktywności - zwiększona przestrzeń publiczna. - drzewa stanowią na tyle istotny element miejskiej ekologii, że wytyczyły główną oś kompozycyjną założenia w kierunku pn-pd,
- zmniejszając nacisk na samochody i wyłączając dodatkowe pasy ruchu, zwiększona została przestrzeń publiczna, określona przez BULWAR MIEJSKI, zapewniająca przyjazne dla pieszych udogodnienia, w tym specjalne oświetlenie i oznakowanie, tarasy drewniane, kawiarnie, pergole, parasole regulujące dostęp światła słonecznego, kioski handlowe itp. Ponieważ BULWAR MIEJSKI ma także działać jako elastyczne miejsce różnorodnych zdarzeń, przestrzeń deptaku uzbrojono w integralne elementy infrastruktury niezbędnej do obsługi wydarzeń specjalnych: tematycznych jarmarków, targów, galerii plenerowych itd.

SKŁADOWE KOMPOZYCYJNE

KOMPOZYCJA UKŁADU PRZESTRZENNEGO MIEJSKIEGO BULWARU


Idea kompozycji urbanistycznej opiera się o zasadę linearnej dyspozycji funkcji i zakłada wydzielenie pięciu zasadniczych pasów funkcjonalnych tworzących obszar BULWARU MIEJSKIEGO :
- pas buforowy - skrajny pas od strony ulicy Kościuszki stanowi zielony bufor bezpieczeństwa oddzielający ruch kołowy ul. Kościuszki od środowiska pieszych i rowerzystów,
- pas ścieżki rowerowej dwukierunkowej o stałej szerokości 2m, zgodnej z standardami systemu rowerowego Rybnika,
- pas aktywności – przestrzeń publiczna z bogatym programem użytkowym, opierająca się na osnowie z modułów o wymiarach 2,5x1,2m,
- pas komunikacji pieszej – stanowiącej centralną oś założenia, o stałej szerokości 3m,
- pas krawędzi – pas o zmiennej szerokości, reagujący na uwarunkowania w zastanej tkance miejskiej ulicy
Kościuszki, przyległy do istniejących budynków i granicy opracowania.

Skrajny pas zielonego buforu przenika się z układem miejsc postojowych równoległych do osi ulicy. Projekt przewiduje możliwe trzy sposoby kształtowania elementów buforu w zależności od tego jaki stopień oddzielenia jest potrzebny :
1. płaski pas zieleni trawnikowej,
2. sztuczna topografia,
3. podniesione obrzeże sekcji zieleni z blachy cortenowej.

Pasy ruchu pieszego i rowerowego o stałych szerokościach wytyczają granice dla umiejscowionego pomiędzy nimi pasa aktywności, który staje się łącznikiem pomiędzy nimi. Pas wewnętrzny jest multifunkcyjny i zawiera bogaty program użytkowy, który może być albo ograniczony albo rozszerzony w zależności od potrzeb. W opcji minimum w skład zagospodarowanie tego pasa wchodzi układ wyznaczonych sekcji zieleni niskiej i wysokiej – kwietniki, szpalery drzew – z systemem siedzisk, podestów, parkingów dla rowerów, miejsc postoju i odpoczynku.

W wersji maksimum, wyznaczone sekcje mogą przekształcić się w kubatury altanek, pergoli, pawilonów o różnorakim przeznaczeniu : kiosków gastronomicznych, kawiarnianych, punktów informacji, małych galerii miejskiej sztuki i pawilonów usługowych.

Pas krawędzi, na który składają się zarówno obiekty kubaturowe - całoroczne pawilony usługowe, zadaszenia, podcienie oraz elementy komunikacji pionowej niwelujące różnicę terenu przyległych do istniejących budynków jak również zagospodarowana zieleń przylegająca do wschodniej granicy założenia.

PLAC DWORCOWY jako zmienna modułowa struktura przestrzenna

Plac dworcowy z centralnie ukształtowaną strukturą przestrzenną wpisującą się w kwadrat o boku 18m, opartą na modułowym podziale różnorodnych pod względem funkcjonalnym sekcji o wymiarach 3,6x3,6 m. Alfabet rozwiązań tych modułowych sekcji przestrzennych zawiera elementy zieleni niskiej i wysokiej, pojedynczych drzew, mebli miejskich oraz obiektów kubaturowych. Powyższe elementy mogą mieć charakter stały bądź zmienny, sezonowy. Poprzez swoją różnorodność są odpowiedzią na potrzeby mieszkańców.

Kompozycja i Funkcje obiektów przestrzennych w PASIE AKTYWNOŚCI

Istotą kompozycji przyjętego założenia jest jego złożoność wynikająca z procesu powtarzania, multiplikowania elementów prostokątnych w stałej skali, zgodnie z matematycznymi zasadami geometrii, tak, by pojedynczy obiekt pozostawał zintegrowany z większym fragmentem oraz całością założenia. Tak więc architektura oparta na geometrii posługuje się indywidualnym językiem, w którym takie elementy, jak skala (np. powiększenie stwarza możliwość wglądu w coraz mniejsze elementy, ale zawsze zachowuje podobieństwo do całości), wzajemne podobieństwo (nie jest to identyczność, ale zdecydowana zbieżność kształtów, form), symetria ( nie klasyczna, wzdłuż osi, ale poprzez skalę) oraz złożoność są traktowane w specyficzny sposób, z pewnością charakteryzują nowe pojmowanie architektury.
Do każdego z projektowanych obiektów można przypisać grupę funkcjonalną tej samej kategorii różniącą się przeznaczeniem np. zespół stolików, wiatę i kiosk, pawilon wystawowy, marker fotograficzny i reklamowy, drzewo z zintegrowanym siedziskiem, klasyczny kwietnik, ogród wertykalny w postaci 'zielonej ściany”, zbiornik wodny itp.
W schematycznym rysunku zwarte układy przestrzenne nie nasuwają nam żadnych zastrzeżeń i możemy uznać, że ukształtowanie przestrzeni w taki sposób pociąga za sobą łatwe rozwiązanie elementów przestrzennych oraz równie łatwe i wyraźne wytyczne dla kształtowania wnętrza bulwaru. Pas aktywności wypełniony drobnymi elementami wyposażenia miejskiego : stałymi i sezonowymi meblami miejskimi, ale wpisanymi w założony modularny układ dodatkowo porządkuje przestrzeń użytkową bulwaru.

Propozycje zagospodarowania pasa aktywności mogą być bardzo różnorodne i kształtowane przez strony organizacji miejskich, stowarzyszeń i organizacji pozarządowych, grup mieszkańców albo właścicieli lokali użytkowych znajdujących się w parterach budynków.

ELEMENTY MAŁEJ ARCHITEKTURY – ALFABET ROZWIĄZAŃ

Istotnym założeniem w kształtowaniu przestrzeni publicznej ulicy Kościuszki jest jej zmienność i różnorodność . Te powyższe aspekty są możliwe do osiągnięcia poprzez zastosowanie alfabetu rozwiązań, który wpisuje się w modułowy podział PASA AKTYWNOŚCI o minimalnym wymiarze modułu 2,5x1,2m oraz PLACU DWORCOWEGO o wymiarze modułu 3,6x3,6m.

Zielone sekcje kwietników – z zintegrowanymi siedziskami z drewna na podstawie z blachy stalowej albo cortenu. Oparte na systemie modułowym, mogą tworzyć niezliczoną różnorodność zestawień i kompozycji.
Donice drzew – z dokomponowanymi siedziskami i zastosowanym systemem nawadniającym opartym na zastosowaniu pionowych kapilarnych rurek umożliwiającym cyrkulację wody i zbiornika gromadzącego wodę w dolnej części donicy stanowiącym rezerwuar wody zmniejszający częstotliwość podlewania w okresie wegetacji.

Podesty drewniane, ogródki kawiarniane – o stałej szerokości i różnorodnych możliwościach aranżacyjnych kreują z pełną swobodą miejsca postoju, odpoczynku i spotkań.

ZIELEŃ - WARSTWA KOMPOZYCJI ROŚLINNEJ

Warstwa zieleni stanowi istotny budulec wnętrz urbanistycznych. Rośliny kreują przestrzeń w płaszczyźnie zarówno poziomej jak i pionowej. Wyznaczają rytm, otwierają i zamykają wnętrza urbanistyczne, działają barwą, kształtem i fakturą. Dodatkowo tworzą warstwę zapachową przestrzeni publicznej.

Wyrazisty podział zielonych sekcji w ramach pasa aktywności jest związany z jego „wielozadaniowością”, umożliwia wykorzystanie tej przestrzeni na różne sposoby, zarówno w zakresie edukacji ekologicznej i prezentacji różnorodności zbiorowisk roślinnych. Podział pasa, przy zachowaniu stałości jego kompozycji przestrzennej, daje możliwość łatwego i niskobudżetowego modyfikowania wystroju roślinnego, nie ogranicza zmienności, co jest niezwykle istotne przy założeniu współdziałania społecznego.

Podstawowym elementem wyznaczającym kręgosłup kompozycyjny i użytkowy placu dworcowego, pasa aktywności i przedpola szkoły są drzewa, sadzone w powtarzalnym rytmie bezpośrednio w gruncie lub w donicach z zintegrowanymi siedziskami albo funkcjonujące w układach tworzących zwarte szpalery.

W strefie buforowej zaprojektowano sekcje niskich traw i bylin utrzymanych w zielonej tonacji, różniących się od siebie fakturą i gramaturą, tworzących zwarte dywany zieleni izolującej.

Obszar pasa aktywności stanowi barwny roślinny patchwork zbudowany z gatunków bylin kwitnących, krzewów i traw ozdobnych. Te kolorowe nasadzenia w ramach donic, wyznaczonych modułów zieleni, elementy wertykalnych zielonych ścian, mocno dyscyplinują przestrzeń aranżując miejsca postoju i odpoczynku, jednocześnie zachwycając złożonością kompozycyjną i różnorodnością gatunkową.

MATERIAŁY:

CORTEN - PARKOWE ŚCIANY OPOROWE
Jest to stal o podwyższonej odporności na warunki atmosferyczne. Wykonana jest ze stopów stalowych, na powierzchni których po wystawieniu na działanie powietrza i deszczu samoczynnie pojawia się powłoka ochronna przypominająca rdzę. Ma bardzo oryginalne walory estetyczne, nie wymaga zbyt intensywnej pielęgnacji oraz jest wyjątkowo trwała. Jej rudoczerwony kolor doskonale prezentuje się wśród bujnej zieleni ogrodu. Corten można bez problemu poddać perforacji.

BETON – BULWAR SPACEROWY
Jasna powierzchnia betonowa z wyeksponowanym dronoziarnistym kruszywem stanowi szlachetne wykończenie głównych ciągów spacerowych. Beton daje możliwość uzyskania jednolitej powierzchni z widocznymi szczelinami dylatującymi i swobodnego ukształtowanie topograficznej rzeźby bulwaru.

ASFALT – ŚCIEŻKA ROWEROWA
Optymalna bezspoinowa nawierzchnia ciągów rowerowych, dodatkowo może być barwiona w masie

DREWNO – PODESTY, SIEDZISKA
O szlachetności i naturalnym 'cieple' drewna nie trzeba nikogo przekonywać. Dodatkowo, przy użyciu współczesnych technologii, drewno staje się materiałem plastycznym, podatnym na kształtowanie. Przy odpowiedniej impregnacji jest materiałem odpornym na warunki atmosferyczne.

INFRASTRUKTURA TOWARZYSZĄCA

W ramach pasa aktywności zlokalizowano infrastrukturę towarzyszącą, na którą składa się system punktów zasilania w energię elektryczną i wodę. Gniazda elektryczne umiejscowiono w modułach w stałych odstępach w odległości około 10 m. Można je będzie wykorzystywać do zasilania kiosków i ogródków gastronomicznych, budowania dekoracji świątecznych, organizacji eventów, targów i jarmarków okolicznościowych. Ponadto w podziemnym korycie przedmiotowego pasa zaprojektowano zbiorniki retencyjne gromadzące wody opadowe zbierane z ciągu pieszego i ścieżki rowerowej, których zadaniem jest odciążenie sieci kanalizacji deszczowej ulicy Kościuszki. Dodatkowo zmagazynowana woda opadowa będzie mogła zostać powtórnie wykorzystana do nawadniania sekcji roślinnych, a podczyszczona i przefiltrowana może zasilać wkomponowane w pas aktywności zbiorniki wodne.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl