Opracowanie koncepcji architektonicznej dla budowy Gminnego Ośrodka Zdrowia w Siechnicach jako budynku pasywnego
III nagroda

<<< powrót
  • GreenCherry Architecture Kamil Wiśniewski
Skład zespołu:
  • Inż. arch. Kamil Wiśniewski  
  • Inż. arch. Marta Michalak  
  •  
  • współpraca:  
  • Dipl. Ing. Günter Schlagowski  
  •  
  •  
  • http://www.greencherry.eu/  
  •  

PRZEDMIOT OPRACOWANIA

Przedmiotem opracowania jest koncepcja architektoniczno-urbanistyczna budowy Gminnego Ośrodka Zdrowia w Siechnicach z parkingiem podziemnym oraz uzupełniająco parkingiem naziemnym w najwyższym standardzie energetycznym – standardzie pasywnym.

Teren, który Zamawiający przeznaczył pod budowę Ośrodka stanowi wnętrze kwartału zabudowy mieszkaniowej i sąsiaduje od strony północno-zachodniej i częściowo północnej z czterokondygnacyjnymi budynkami mieszkalnymi a od strony południowo – wschodniej i częściowo południowej z przedwojennymi budynkami jednorodzinnymi w zabudowie szeregowej, łączonymi po 4 segmenty. Teren przeznaczony pod inwestycję nie przylega bezpośrednio do żadnej z sąsiednich ulic.

STAN ISTNIEJĄCY

Obecnie na terenie nieruchomości, na którym planowana jest budowa obiektu nie ma żadnych zabudowań. Na sąsiednich działkach przewidzianych pod budowę zielonej strefy wraz z parkingami i niewielkimi obiektami gospodarczymi znajdują się obecnie cztery budynki gospodarcze przeznaczone do rozbiórki.

Cały teren inwestycji jest płaski, nie jest zadrzewiony, nie licząc pojedynczych egzemplarzy, porośnięty wysoką trawą i chwastami. W sąsiedztwie planowanej nieruchomości znajduje się osiedle mieszkaniowe z parkingiem naziemnym i podziemnym oraz domy w zabudowie szeregowej („czworaki”).

ZAŁOŻENIA URBANISTYCZNO-FUNKCJONALNE

Na terenie inwestycji projektuje się: budynek przychodni zdrowia wraz z dwupoziomowym garażem podziemnym, układ komunikacji pieszej i kołowej, boksy śmietnikowe, teren zielony pomiędzy istniejącymi budynkami jednorodzinnymi a projektowaną przychodnią, układ komunikacji kołowej oraz nowe budynki gospodarcze dla mieszkańców domów jednorodzinnych.

Projektowany budynek usytuowany jest w drugiej linii zabudowy. Dojazd do budynku odbywać się będzie od ul. Sportowej pomiędzy istniejącymi budynkami zabudowy mieszkaniowej i jednorodzinnej. Droga na odcinku od wjazdu do rozwidlenia zaprojektowana została jako dwukierunkowa. Na wysokości przychodni zmieni się w drogę jednokierunkową. Przed wejściem głównym przewidziano poszerzenie pozwalające na czasowe parkowanie taksówek, osób podwożących pacjentów. Dalej droga prowadzić będzie pomiędzy zabudową jednorodzinną szeregową aż do ulicy Zacisze. Dodatkowy wjazd na teren inwestycji planowany jest od ul. Kościelnej. Stąd dostępny będzie zjazd do dwukondygnacyjnego parkingu podziemnego oraz do naziemnych miejsc postojowych. Takie rozwiązanie pozwala rozłożyć potencjalne natężenie ruchu, konieczne do wygodnej obsługi budynku.

Zgodnie z MPZP dla obsługi inwestycji potrzebnych jest 122 miejsc postojowych, a zgodnie z wymaganiami Zamawiającego należy przewidzieć dodatkowo 70 miejsc postojowych dla pracowników przychodni. Projekt zakłada budowę 130 miejsc postojowych w parkingu podziemnym (w tym w dodatkowej opcji wyposażenia budynku miejsca dla samochodów elektrycznych i hybrydowych umożliwiające ich ładowanie) oraz 22 miejsca parkingowe na poziomie terenu, w tym 2-óch czasowych. Do bilansu włączone zostaną również miejsca z sąsiadującego parkingu naziemnego – 40 miejsc postojowych.
W garażu podziemnym przewidziano dodatkowo także miejsca do parkowania motorów i skuterów również z możliwością ich ładowania w wersji elektrycznej.

Układ komunikacyjny od ul. Kościelnej poprzez istniejący parking naziemny i dalej drogą do wyjazdu na ul. Sportową służyć będzie również obsłudze technicznej budynku (zaopatrzenie w azot, wywóz śmieci). Wydzielone specjalnie miejsce dla samochodów technicznych przewidziano od strony północnej, wyjazd dwukierunkowym odcinkiem drogi w stronę ul. Sportowej.

Koncepcja zakłada usytuowanie od strony południowej ciągu pieszo-jezdnego o szerokości 4m pełniącego także rolę drogi pożarowej. Ciąg połączony zostanie z wjazdem od ul. Kościelnej, z możliwością wyjazdu na ul. Zacisze.

Projekt koncepcyjny zakłada budowę czterokondygnacyjnego obiektu z wejściem głównym od ul. Sportowej. Budynek usytuowano w odległości 5m od granic działki zgodnie z MPZP. Część nadziemna zajmuje wschodnią stronę działki, parking podziemny rozciągnięty został prawie pod całym terenem przeznaczonym pod zabudowę, wyłączając fragmenty, które z ekonomicznego punktu widzenia były nieopłacalne, np. wysokie nakłady inwestycyjne do utworzenia pojedynczych miejsc parkingowych.

Założono konieczność dostępu do budynku z poziomu terenu. Główne wejście znajduje się od strony północno-wschodniej, które wyznaczono na podstawie analizy urbanistycznej terenu wokół inwestycji. Do budynku można wejść także przez klatkę schodową usytuowaną po stronie południowo – zachodniej. Osobne wejścia prowadzą do poradni dzieci zdrowych i dzieci chorych. Zlokalizowano je na południowo - wschodniej ścianie budynku. Osobne wejście zostało również zaprojektowane dla pracowników obiektu. Jego umieszczenie na północno – zachodniej ścianie budynku umożliwiło szybki dostęp do klatki schodowej obsługującej wszystkie piętra obiektu oraz części szatniowo – sanitarnej.

Projektanci zdefiniowali na nowo obsługę i komunikacyjne powiązania nowej funkcji z istniejącym układem ulic. Zaproponowano ciąg pieszo-jezdny łączący teren zielony z przychodnią. Ciąg dostępny byłby jedynie dla samochodów uprzywilejowanych, pełniłby rolę drogi pożarowej a zarazem rolę deptaka. Nadrzędnym celem tej części założenia, było zaoferowanie wysokiej jakości przestrzeni publicznej w otoczeniu zieleni.

Zaproponowany ciąg pieszo-jezdny jest możliwy do przedefiniowania na ciąg jezdny z chodnikiem, jednak projektantom zależało na wyciszeniu tej części kwartału z korzyścią zarówno dla mieszkańców jak i pacjentów przychodni.

ZIELEŃ ISTNIEJĄCA I PROJEKTOWANA

Obecnie na terenie działki znajduje się kilka drzew, które formą i wielkością nie wpisują się w planowane rozwiązania.

Projekt przewiduje wykonanie nasadzeń zieleni niskiej w formie trójkątnych kopców. Obsadzone zostaną one różnymi gatunkami traw. W przestrzeni pomiędzy projektowanym obiektem a istniejącymi budynkami jednorodzinnymi zaproponowano obniżony w stosunku do poziomu drogi plac wypełniony zielenią. Wzdłuż zieleńców wypełnionych trawą typu tatarak trawiasty, kostrzewa miotlasta, miskant chiński czy trawa pampasowa zaprojektowano ławki i latarnie. Zejście do placu odbywać się będzie po stopniach okalających plac. Przewidziano także rampę dla osób niepełnosprawnych. Koncepcja zakłada w wariancie rozszerzonym budowę na środku placu zbiornika na wodę szarą, która po wstępnym oczyszczeniu służyć będzie do podlewania zieleńca.

Po obu stronach placu przewidziano miejsca parkingowe dla mieszkańców domów jednorodzinnych oraz nowe budynki gospodarcze.

Idea zagospodarowania przestrzennego zakłada uporządkowanie istniejącego terenu, zaprojektowanie przyjaznej przestrzeni wokół obiektu, powiązanej w sposób czytelny z układem komunikacyjnym, dostosowanej do potrzeb osób o ograniczonych możliwościach poruszania się.

ZAŁOŻENIA WYJŚCIOWE DO PROJEKTU ARCHITEKTONICZNEGO

Myślą przewodnią projektu jest stworzenie obiektu Gminnego Ośrodka Zdrowia, który zapewniłby pacjentom, oprócz dostępu do usług leczniczych, także przyjazny, odbiegający od atmosfery znanej z istniejących przychodni i szpitali mikroklimat. Projektanci podjęli także próbę stworzenia architektury ukierunkowanej i przyjaznej pacjentowi. Z jednej strony celem było zapewnienie poprzez standard budownictwa pasywnego najwyższego możliwego komfortu temperaturowego i jakości powietrza, podniesienie walorów architektonicznych, z drugiej umożliwienie poprzez zastosowane rozwiązania uwolnienia pozytywnych emocji zarówno u pacjentów jak i pracowników projektowanego obiektu. W rozwiązaniach formalnych celem nadrzędnym było zapewnienie najwyższej jakości, nawiązującej do wysokiej klasy ośrodków zdrowia.

Bryłę budynku zaprojektowano jako zwartą formę, opartą na planie dwóch połączonych ze sobą prostokątów. Wysokie okna i przeszklenia otwierają się z jednej strony na otoczenie: projektowany plac wypełniony zielenią oraz z drugiej strony na wnętrze kwartału zabudowy mieszkaniowej. Duże przeszklenia umożliwiają mocne doświetlenie pomieszczeń światłem dziennym i zadbanie o komfort pacjentów oraz pracowników. Rozkład okien został również dostosowany i zaprojektowany z baczną uwagą na strony świata, w celu pozyskiwania biernych zysków słonecznych. Umożliwi to w ogólnym bilansie energetycznym obiektu, pozyskanie większej ilości biernych zysków słonecznych niż strat jakie generują przezierne przegrody. Największa ilość przeszkleń została zaprojektowana na elewacji południowo – wschodniej. Wejście do budynku zaakcentowane zostało poprzez pochylenie ściany zewnętrznej i podświetlenie wnęki wejściowej oraz poprzez detal uzyskany dzięki grze cegły na elewacji. Strefa wejściowa zaprojektowana została w taki sposób, aby pozostać integralnym i jednocześnie czytelnym akcentem architektonicznym budynku i umożliwić swobodny napływ pacjentów z poziomu terenu.

Pas przeszkleń w projektowanych poczekalniach, zieleń na ścianach oraz widok na zieleń porastającą elewację z jednej strony jest elementem doświetlenia pomieszczeń wynikającym z gabarytów obiektu, umożliwiającym wyeliminowanie odbioru przestrzeni komunikacyjnych jako korytarzy z drugiej strony jest miejscem wypoczynku, relaksu, wyciszenia, stanowiącym czynnik przybliżający architekturę ośrodków zdrowia do rzeczywistych potrzeb i oczekiwań pacjentów. Przestrzenne, jasne poczekalnie z elementami zieleni, zamknięte boksy z zielenią i muzyką relaksacyjną oraz odpowiednią wentylacją mechaniczną gwarantują szeroko rozumiany komfort i wyciszenie emocji towarzyszącym pacjentom podczas wizyt w ośrodku zdrowia.

Wykończenie ścian zewnętrznych z długoformatowych płytek ceglanych, klejonych do elewacji, w odcieniach koloru czerwono - brunatnego nawiązuje do atmosfery przestrzeni już wykreowanej przez istniejące i realizowane jeszcze budynki mieszkalne, użyteczności publicznej, w tym także znajdujący się nieopodal ratusz.

ROZWIĄZANIA FUNKCJONALNE

Założono konieczność dostępu do budynku z poziomu terenu od strony ul. Sportowej oraz poprzez klatkę schodową zlokalizowaną po przeciwnej stronie wejścia głównego, a także poprzez klatkę schodową połączoną korytarzem z wejściem na elewacji północnej, co usprawnia funkcjonowanie obiektu i umożliwia trzykierunkowy napływ pacjentów oraz pracowników. Wszystkie piętra budynku dostępne są dla osób niepełnosprawnych. Osobne wejścia prowadzą do poradni dzieci zdrowych i dzieci chorych. Zlokalizowano je na południowo – wschodniej ścianie budynku, a wejście zaakcentowano zmianą materiału na elewacji oraz wkomponowanymi podpisami każdej z poradni. Obie poradnie mają możliwość wejścia do holu głównego budynku, poprzez zaprojektowaną śluzę.

W holu wejściowym znajduje się rejestracja/recepcja zaprojektowana w sposób umożliwiający jednoczesną obsługę zarówno poradni POZ jak również poradni dzieci zdrowych oraz chorych. Tuż za nią zlokalizowana została poczekalnia z charakterystyczną, widoczną na wizualizacji wnętrza zieloną ścianą, przez którą przechodzi się do pomieszczenia poboru krwi. Z przestrzeni poczekalni zapewniono także widok na porośniętą bluszczem na stalowej kracie ścianę elewacji południowo-zachodniej oraz z widokiem na niewielki zieleniec. Poczekalnia w tym miejscu powtarza się na każdej kondygnacji. Przy wewnętrznej klatce schodowej zaprojektowano strefę szatniowo – sanitarną dla personelu, która powtarza się w tym miejscu przez 3 kondygnacje.

Na parterze zlokalizowano zgodnie z wytycznymi poradnie POZ wraz z funkcjami pomocniczymi oraz pełnoprofilową aptekę z zapleczem. Apteka dostępna będzie poprzez wiatrołap od strony wejścia głównego, umożliwiając funkcjonowanie niekoniecznie pokrywające się z godzinami otwarcia budynku opieki zdrowotnej.

Pierwsze piętro przeznaczono pod poradnie specjalistyczne. Zaprojektowano tu także zamknięte strefy relaksu w postaci zielonych boksów realizując opisane w założeniach cele.

Na drugim piętrze zlokalizowano oddział rehabilitacji wraz z zespołem szatniowym przeznaczonym dla pacjentów.

Ostatnia kondygnacja przeznaczona została pod funkcję administracyjną. Gabinet dyrektora wraz z sekretariatem, pokojami administracji oraz salą szkoleniową usytuowany został od strony elewacji wejściowej. Dalej zaprojektowano laboratorium analityczne wraz z zapleczem dla jego pracowników oraz w wydzielonej części szpital jednego dnia. Za wewnętrzną klatką schodową, od strony północnej zlokalizowano miejsce przeznaczone pod wynajem. Część komercyjna została połączona niezależnie z klatką schodową i windą. Projektanci pozostawili dowolną aranżację przestrzeni komercyjnej, projektując jedynie toaletę oraz pomieszczenie gospodarcze.

Nad ostatnią kondygnacją zaprojektowano zielony dach. W opcji dodatkowej projektowanego budynku, wykraczającej poza standard pasywny, a uzależnionej od dodatkowego finansowania, jakie obiekt mógłby przy proponowanych rozwiązaniach otrzymać z funduszy Unii Europejskiej, przewidziano na dachu montaż małych turbin wiatrowych oraz pasy ogniw fotowoltaicznych ukierunkowanych prostopadle do kierunku południowego. Ogniwa rozmieszczone zostały w sposób uniemożliwiający wzajemne zacienianie i pozwalające na wykorzystanie w sposób maksymalny powierzchni dachu. Zastosowanie zielonego dachu nie dopuszcza do przegrzewania się powierzchni dachu oraz zwiększa powierzchnię biologicznie czynną. Nie stoi również w sprzeczności z zastosowanymi rozwiązaniami OZE, pomaga natomiast redukować temperaturę w ich otoczeniu. Dobrano taki rodzaj dachu ekstensywnego – najprostszy, aby nie wymagał dodatkowych nakładów na pielęgnację. Turbiny wiatrowe dla tej lokalizacji umożliwiają dobre wykorzystanie energii wiatrowej szczególnie w miesiącach, kiedy praca ogniw fotowoltaicznych będzie ograniczona. Turbiny wiatrowe nie są dużych rozmiarów, ich wielkość i działanie nie wpłynie na komfort życia mieszkańców okolicznych budynków, a wpłynie korzystnie zarówno na bilans energetyczny obiektu, jego prestiż, jak również funkcję edukacyjną. Uzupełnienie systemu ogniw na dachu budynku jest opcją dodatkową klatki solarnej – zewnętrznej klatki schodowej obłożonej częściowo od strony południowo – wschodniej i w całości od południowo – zachodniej elewacyjnymi panelami PV. W przypadku braku funduszy na to dodatkowe rozwiązanie projektuje się kontynuację elewacji z płytek ceglanych.

ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNO - MATERIAŁOWE

Projektowany obiekt to wolnostojący, czterokondygnacyjny budynek mający pełnić funkcję ośrodka zdrowia w standardzie budownictwa pasywnego z propozycją dodatkowych rozwiązań opisanych na schematach i konceptach energetycznych, wykraczających poza planowany budżet, ale umożliwiających jeszcze wyższy standard ponad projektowany standard pasywny. Obecnie nie został on zrealizowany w żadnym budynku o podobnej funkcji w Polsce. Realizacja dodatkowych opcji budynku pozwoliłaby na uzyskanie na tym etapie zaawansowania projektu, standardu pasywnego zeroenergetycznego wraz z okresową niezależnością energetyczną. Jest to możliwe do osiągniecia poza założonym przez zamawiającego budżetem, przy skorzystaniu z dodatkowych dofinansowań na tego typu innowacyjne obiekty.

Budynek w rzucie parteru ma kształt połączonych ze sobą prostokątów o maksymalnych wymiarach 56,87 x 21,19m. Wysokość obiektu licząc od poziomu terenu przy wejściach nie przekracza 16,0m, zalicza się on zatem do grupy budynków średniowysokich.

Budynek zaprojektowano w taki sposób, żeby ściany konstrukcyjne we wnętrzu można było zastąpić siatką słupów. Po konsultacjach z konstruktorami przyjęte przez projektantów rozwiązanie jest najbardziej ekonomiczne i mimo wszystko umożliwia rzeczoną w regulaminie możliwość dostosowywania wnętrza do zmiennych potrzeb zamawiającego, pozostawiając jako niezmienne klatki schodowe i ciągi komunikacyjne. Zasadniczym ustrojem nośnym będą ściany murowane wykonane ze zdrowego, taniego i bioklimatycznego materiału, jakim jest silikat – bardzo dobrze reguluje wilgotność i ma bardzo dobrą pojemność cieplną, co opisane zostało w Koncepcie Energii.

Zaprojektowano ocieplenie budynku 30 centymetrową warstwą styropianu o bardzo niskim współczynniku przewodności cieplnej lambda = 0,031 (W/mK). Izolacja poprowadzona zostanie w sposób nieprzerwany wokół budynku. Jako wykończenie elewacji zastosowano klejone długoformatowe płytki w kolorze ceglanym. Istnieje możliwość zmiany koloru elewacji z dostępnego szerokiego wachlarza kolorystycznego. Przyjęta paleta barw widoczna na wizualizacjach oraz elewacjach, wpisuje się w sposób najbardziej trafny do istniejącej już zabudowy i sposobu wykańczania elewacji innych nowoprojektowanych w Siechnicach obiektów użyteczności publicznej.

Strefy wejściowe podkreślone zostały poprzez zmianę materiału na deski drewniane w układzie pionowym. Stolarkę zewnętrzną zaprojektowano w kolorze antracytowym.

KONCEPTY EKOLOGICZNE

Obiekt został zaprojektowany zgodnie z zasadami projektowania budynków wg metodologii PHI Darmstadt w najwyższym standardzie energetycznym – standard pasywny z dodatkowymi wspomnianymi już opcjami, m.in. instalacjami OZE, które w ogólnym bilansie na tym etapie zaawansowania projektu pozwolą zagwarantować okresowe niezależności od zewnętrznych dostaw energii elektrycznej. Przyjęte w projekcie rozwiązania mają zagwarantować pacjentom oraz pracownikom obiektu najwyższy możliwy komfort temperaturowy i jakości powietrza przy jednoczesnych ekstremalnie niskich kosztach eksploatacji. Redukcja kosztów eksploatacyjnych wyniesie do 90% w stosunku do powstających obecnie budynków o tożsamym przeznaczeniu. Obiekt będzie realizował również ideę miast niskoemisyjnych, gwarantując redukcję emisji CO2 nawet do 90%.

Dodatkowe, zaprojektowane jako opcja rozwiązania, pozwolą przybliżyć obiekt do jeszcze wyższego standardu – pasywnego zeroenergetycznego lub pasywnego dodatnioenergetycznego

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl