Konkurs urbanistyczno-architektoniczny na opracowanie koncepcji programowo-przestrzennej Parku Zakrzówek w Krakowie
Projekt konkursowy

<<< powrót
  • JDS Architects
  • THEZA Architekci
Skład zespołu:
  • JDS Architects:  
  • arch. Julien De Smedt
  
  •  
  • THEZA Architekci:  
  • arch. Bartłomiej Zabój  
  • arch. Karol Sabalczyk  
  • arch. Ludwik Kaizerbrecht
  
  •  
  • współpraca:  
  • arch. kraj. Marta Wieczorek,  
  • arch. Krystian Kaizerbrecht
  
  •  
  • CGI: Finm  
  •  
  • http://jdsa.eu/  
  • http://theza.pl/  
  •  

DIAGNOZA STANU ISTNIEJĄCEGO

Zakrzówek będąc przez lata obiektem sporów między mieszkańcami miasta, urzędnikami oraz światem biznesu oczekiwał na regulację własnego statusu. Oczekiwał pozostawiony sam sobie, oraz nieoficjalnym użytkownikom. W efekcie obszar opracowania jest w dniu dzisiejszym terenem zielonym, który oględnie określić można jako ‘zaniedbany’.

Zasadniczo - krajobraz naturalny na zdecydowanej większości obszaru uległ procesowi antropogenizacji (powstanie kamieniołomu). Pozostałe fragmenty krajobrazów naturalnych tworzą mozaikę ekosystemów leśnych i wodnych. Z uwagi na zaprzestanie eksploatacji, uruchomił się proces sukcesji naturalnej w kierunku zarośli i zbiorowisk leśnych.

Podstawową cechą świadczącą o potencjale krajobrazowym tego miejsca są liczne powiązania widokowe o charakterze lokalnym i ponadlokalnym.

Podstawowym problemem Zakrzówka, jako przestrzeni pod użytek publiczny jest brak jego jakiejkolwiek adaptacji. Na styku przyrody z użytkownikiem przestrzeni nie istnieje praktycznie żadna infrastruktura, co utrudnia - a nierzadko – uniemożliwia z niej korzystanie, lub czyni je wyjątkowo niebezpiecznym.

CEL PROJEKTU

Celem projektu jest udomowienie terenów Zakrzówka, oddanie ich ludziom jako obszarów zielonych, o wymiernych wartościach krajobrazowych i przyrodniczych, w sposób możliwie jak najintensywniejszy, na mnogiej ilości płaszczyzn użytkowych. Od edukacji ekologicznej, poprzez rekreację, aż po wypoczynek, etc. Główną wytyczną projektową jest wpisanie się w istniejącą przestrzeń w sposób nienaruszający walorów przyrodniczo-kulturowych.

IDEA

Podstawą udostępniania przestrzeni jest jej skomunikowanie. Komunikacja czy ruch zawsze odbywa się liniowo. Jest wektorem o określonym kierunku i zwrocie. W kontekście Zakrzówka, wektor przyjmuje kształt koncentryczny, okrężny i jest skupiony wokół wody zalewu – czynnika sprawczego tego miejsca. I właśnie wektor, jedyny obrazowy atrybut ruchu, został wybrany jako podstawowe narzędzie kształtujące niniejszy projekt. Przyjmując ścieżkę w formie pętli – czyli zamknięty wektor (wektor obrazuje ruch) jako nadrzędną formę kształtującą podstawę założenia urbanistycznego – czyni się ją również podstawowym czynnikiem kształtującym pozostałe elementy zagospodarowania: od powiązań urbanistyczno – architektonicznych, poprzez architekturę, aż po elementy małej architektury.

SKALA URBANISTYCZNA

Głównym założeniem koncepcji urbanistycznej jest stworzenie, czytelnego, hierarchicznego systemu komunikacyjnego. Podstawą zagospodarowania Zakrzówka jest wprowadzenie obwodowej promenady wokół zalewu. Zabieg ten ma zapewnić głównemu ciągowi komunikacyjnemu maksymalną efektywność (gdyż kompleks Zakrzówek w całości skupiony jest wokół zalewu), najkorzystniejsze walory krajobrazowe (wokół zalewu występuje najrozleglejszy obszar powiązań widokowych), oraz najkorzystniejsze warunki do czynnej rekreacji, takiej jak bieganie (dzięki powtarzalności dystansu – pętle). Główna promenada stanowi kręgosłup i zaplecze dla całego założenia. Umożliwia dojazd ambulansu. Ławka styczna na całej jej długości zawiera instalacje techniczne i składa się z modułów z tablicami edukacyjnymi, oświetleniem, stojakami na rowery, czy kosze na śmieci.

SKALA URBANISTYCZNO-ARCHITEKTONICZNA

Koncepcja urbanistyczno-architektoniczna zakłada płynne nanizanie obiektów kubaturowych na ideowy wektor ruchu. Tak jak koncepcja urbanistyczna wokół zalewu, tak treści funkcjonalne - architektoniczne koncentrowane są wokół tworzonych przez wektor atriów.

SKALA ARCHITEKTONICZNA

Koncepcja architektoniczna opiera rozplanowanie funkcjonalno – przestrzenne widocznych obiektów kubaturowych na planie okręgu. Oprócz wpisania w wektor układ kompozycyjny inspirowany był również nawiązaniem do organicznych form strukturalnych występujących w naturze oraz stanowi odwołanie do architektury żywej i zjawiska bioniki w architekturze, a więc twórczego przetransponowania naturalnych form organicznych w formę czy konstrukcję.
Obiekty formalnie skupione są wokół okrężnych dziedzińców o różnych funkcjach.

1A – Budynek punktu obsługi użytkownika - dzięki wkomponowaniu w istniejący krajobraz - obiekt widoczny jest jedynie od strony parkingu. Budynek zaprojektowany na planie półokręgu, z dziedzińcem wokół którego zaaranżowane są wszystkie funkcje : wypożyczalnia sprzętu, toalety ogólnodostępne i mała gastronomia. Na Dziedzińcu rozpoczyna się szlak prowadzący do zbiornika wodnego, co czyni z punktu obsługi użytkownika symboliczną bramę do parku Zakrzówek.
Przysypanie budynku i przekrycie zielonym dachem, scala budynek z otaczającym krajobrazem nie tylko w aspekcie estetycznym ale i energetycznym. Pasywna izolacja obniża jego zapotrzebowanie na energię w skali całego roku.

1B – Budynek obsługi plaży : został ukształtowany na planie okręgu z dziedzińcem wewnętrznym. Budynek częściowo nadwieszony nad zboczem - pełni funkcję głównego wejścia na teren plażowy. Budynek łączy funkcje: zaplecza plaży, toalet ogólnodostępnych oraz małej gastronomii. Obiekt połączony jest z główną ścieżką za pomocą rozcięcia które prowadzi na dziedziniec a następnie do schodów terenowych. Zejście na teren plażowy przechodzi pod nadwieszoną częścią budynku.

Ekspozycja budynku pozwala na zastosowanie aktywnych systemów pozyskiwania energii w postaci paneli solarnych i fotowoltaicznych. Dodatkowo sąsiedztwo zbiornika wodnego daje idealne warunki aby zastosować systemy wymienników ciepła.

1C – Budynek obsługi przystani : zaprojektowany na rzucie okręgu. Usytuowany na półce skalnej, częściowo nadwieszony nad brzegiem zalewu. Układ funkcjonalny zakłada maksymalną ekspozycję na zalew - w części gastronomicznej oraz dostępność zaplecza od strony drogi. Kubatura zaplanowana jest wokół zamkniętego, wewnętrznego atrium, do którego dostęp stanowią schody terenowe przechodzące pod nadwieszoną częścią budynku, prowadzące bezpośrednio do wody. Realizowany z systemami OZE jak w budynku 1B.

1D – Centrum edukacji ekologicznej : oparte na rzucie prostokąta, zostało częściowo zagłębione w ziemi, by nie zakłócać spójności krajobrazu od strony głównej drogi, a tym samym kontynuować jego linię. Dach obiektu zagospodarowany jest w formie ogrodu prezentującego gatunki zieleni występującej na terenie parku. Budynek zlewa się z naturalnym krajobrazem, płynnie łącząc się z pieszym ciągiem komunikacyjnym za pomocą pochylni. Wydrążone w ziemi atrium na planie okręgu pełni funkcję wejścia głównego, zapewniając dostęp dla odwiedzających. Funkcje zaprogramowano tak, aby część administracyjną, dydaktyczną oraz gastronomiczną zorientować z otwartym widokiem na odsłonięty krajobraz, natomiast część konferencyjno – audytoryjną, oraz zaplecze magazynowo - techniczne od strony osłoniętej gruntem.

Obiekt ma także za zadanie stanowić centrum edukacji w dziedzinie ekologii, będąc jednocześnie działającym przykładem budynku samowystarczalnego w aspekcie energetycznym. Kombinacja zastosowanych technologii Odnawialnych Źródeł Energii (głębinowe studnie ciepła, rekuperatory, systemy oszczędzania światła, panele solarne i fotowoltaiczne, etc.) oraz pasywne rozwiązania inżynieryjno-technologiczne (zagłębienie w gruncie, zielony dach czy parametry zastosowanych materiałów) pozwolą na maksymalne obniżenie zużycia energii, emisji CO2, czy innego negatywnego wpływu na sąsiadujące otoczenie w skali lokalnej.

MAŁA ARCHITEKTURA I BUDOWLE SPECJALNE

Idea wektora wokół zalewu została formalnie zawarta również w układach przestrzennych obiektów małej architektury, które zostały zaprojektowane na planie okręgu.

Główna droga – obwiednia zalewu jest utwardzonym, monolitycznym traktem o szerokości 3 metrów, umożliwiającym bezpieczne użytkowanie zarówno pieszym, jak i rowerzystkom, oraz – w razie konieczności – zapewniającym dojazd dla ambulansu. Ciągowi pieszo-rowerowemu towarzyszy strefa uzupełniająca o szerokości 1 metra. Stanowi ją ławka styczna do drogi na całej długości, zwrócona w stronę zalewu i będąca uzupełnieniem funkcjonalnym wstęgi jako ciągu widokowego. Ławka skrywa w sobie infrastrukturę techniczną, i złożona jest z modułów : kosza na śmieci, hotspotu wi-fi, modułu oświetleniowego, stojaka na rowery oraz tablic dydaktycznych, co czyni ją obok trasy rekreacyjnej, także edukacyjną. Niwelacja poziomów ścieżki umożliwia użytkowanie ścieżki również przez osoby niepełnosprawne ruchowo. Dzięki posadowieniu na palach ścieżka nie ingeruje w rzeźbę krajobrazu pozostając elementem oderwanym od powierzchni zielonych czy chronionych stref.

Punkt widokowy - jest kreowany na planie okręgu. Wprowadzenie dwóch poziomów pozwala na dostęp do widoku większej ilości zwiedzających. Zagłębienie w terenie zwiększa ilość płaszczyzn widoku tworząc tym samym miejsca kameralne, wydzielone do dłuższego wypoczynku. Różnica wysokości wykorzystana została także do stworzenia siedzisk w formie trybun. Punkt widokowy wyposażony jest w panel z tablicą dydaktyczną informującą o prezentowanych elementach krajobrazu.

Punkt grillowy - zaaranżowany na planie koła. Lokowany w istniejących zagłębieniach terenu. Wyposażony w miejsca składowania odpadów oraz nieckę wykonaną z materiałów niepalnych. Umożliwia bezpieczne palenie ognisk oraz użytkowanie grillów jednorazowych. Wprowadzenie siedzisk w formie okrągłych trybun zapewnia miejsca dla 8-12 osób.

Suche nurkowanie - częściowo zadaszona ścieżka na planie okręgu w formie obiektu zanurzonego w wodzie. Dzięki pochyleniu obiektu część ścieżki przechodzi poniżej lustra wody - otwierając zwiedzającym wgląd w podwodną część zalewu Zakrzówek. Ścieżka zlokalizowana w pobliżu terenu szkolenia nurków w łatwy i bezpieczny sposób pozwala na odkrycie walorów sportów podwodnych.

Szklana kładka skalna - szklana kładka skalna to wspornikowy pomost na planie okręgu. Pomost składa się z dwóch części : stałej ulokowanej na krawędzi formacji skalnej oraz części nadwieszonej w formie wspornika. Płaszczyzna ruchu w części nadwieszonej wykonana jest w formie paneli ze szkła bezpiecznego. Posadowienie kładki na wysokości ponad 25 m odkrywa nowe walory krajobrazowe. Ulokowanie kładki w rejonie ścianki wspinaczkowej pozwala z bliska zobaczyć pasjonatów sportów alpinistycznych w akcji.

Kładka pieszo – rowerowa - kładka piesza łączy 2 przeciwległe brzegi zbiornika. Wprowadzenie takiego połączenia poprawia dostępność dzięki nowym krótszym dystansom ścieżek - pętlom. Kładka zawieszona na wysokości 16m nad lustrem wody stanowi dodatkowy punkt widokowy, zarówno na północną jak i południową cześć akwenu.

Plaża pływająca - pływająca plaża to zestaw modularnych pomostów pływających. System pomostów umożliwia bezpieczne użytkowanie wody w celach rekreacyjnych. wszystkie moduły mają funkcję komunikacyjną ( szerokość przejścia 2,5m) oraz dodatkową. Funkcje dodatkowe to : wyjście z wody ( drabinka / schody ), kąpiele słoneczne, brodzik, skocznia, wspinaczka. Dodatkowo moduły można łączyć w układy specjalne jak : siatkówka wodna, pływająca scena, pływające kino letnie. Naturalną trybunę dla nawodnych aktywności stanowią brzegi zalewu.

APLIKACJA MOBILNA

‘Mój_zakr#wek’ to aplikacja mobilna stworzona jako element uzupełniający użytkowanie parku Zakrzówek. Aplikacja ma w założeniu działać na kilku płaszczyznach. Podstawową jest informacja o lokalizacji tras, punktów widokowych i innych atrakcji. Kolejnym elementem są kategorie dydaktyczne zawierające informacje dotyczące fauny i flory czy dodatkowe fakty związane z punktami widokowymi. Kolejnym poruszanym aspektem jest ekologia - w ujęciu prezentacji aktualnego stanu zanieczyszczeniu wody i powietrza, a także konsumpcji energii.

Ostatnim działem jest płaszczyzna społecznościowa -możliwość lokalizowania znajomych zalogowanych do aplikacji. Zapisywanie się online do atrakcji sportowych - jak wakeboard / wspinaczka / tenis etc.

‘Mój_zakrz#wek’ to także idea wychodząca poza ramy aplikacji mobilnej. Projekt ma zachęcić użytkowników do traktowania przestrzeni parku Zakrzówek jak ich własnej którą mogą się cieszyć wspólnie z bliskimi co w finalnym rozrachunku dodatkowo pozytywnie wpłynie na poszanowanie wspólnej na nowo powstałej przestrzeni parku Zakrzówek. Aplikacja ma za zadanie identyfikowania się użytkownika z miejscem i budowania lokalnej tożsamości miejsca.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl