Konkurs urbanistyczno-architektoniczny na opracowanie koncepcji programowo - przestrzennej rewitalizacji otwartego kąpieliska miejskiego w Elblągu w ramach realizacji I etapu EUROPARKU
III nagroda równorzędna

<<< powrót
  • archigrest.com
Skład zespołu:
  • Zespół autorski:  
  • Marcin Marszek - archigrest.com  
  • Maciej Kaufman - archigrest.com  
  • Tomasz Stanisławczyk  
  •  
  • http://archigrest.com 

IDEA

Przywrócenie krajobrazowi Elbląga zbiornika wodnego rzeki Kumieli w jego historycznym obrysie. Wykreowanie różnorodnych przestrzeni publicznych wokół wód o różnym charakterze, w tym nowego kąpieliska wokół basenów ekologicznych.

Cele szczegółowe:
• maksymalne otwarcie terenu dla mieszkańców i gości, ułatwienie dostępu do wody;
• integracja tkanki miasta z kompleksem Europarku;
• basen jako ekosystem;
• integracja z krajobrazem naturalnym i kulturowym (rzeźba terenu, park, charakter miejsca, ekosystem).

OBSZARY/ETAPY

Topografia terenu opracowania w naturalny sposób dzieli go na cztery główne obszary funkcjonalne o odmiennym charakterze:
• basen ekologiczny - właściwe kąpielisko zlokalizowane w południowej części historycznego zbiornika,
• staw rekreacyjny zlokalizowany w północnej części historycznej niecki,
• park ciągnący się wzdłuż rzeki Kumieli,
• zespół boisk sportowych w północnej części założenia.

Poszczególne obszary są kolejnymi etapami inwestycji.

KOMUNIKACJA

Obecnie kompleks zdegradowanego kąpieliska miejskiego wraz z przylegającym do niego od północy zespołem boisk oraz terenem ogródków działkowych stanowi zamknięty obszar o powierzchni ok. 15 ha odcinający zabudowę miejską od planowanego założenia parkowo-leśnego (Europarku). Konieczne staje się ustanowienie połączeń wschód-zachód integrujących miasto z jego planowanym zapleczem rekreacyjnym. Poza istniejącym połączeniem na przedłużeniu ul. Spacerowej, zostają ustanowione nowe ciągi piesze:
• między CRW I a Hotelem Młyn po dwupoziomowej kładce przerzuconej nad basenami;
• między CRW I przez kaskadę na Kumieli do projektowanej Promenady Europarku.

Dodatkowo sugeruje się połączenie nowo projektowanej zabudowy przy boiskach z zabytkowym budynkiem dawnego przedszkola wojskowego przy ul. Królewieckiej (kierunek północ-południe). Obszary zamknięte zostają zredukowane do trzech z których żaden nie przekracza powierzchni 3,5 ha.

Ruch kołowy na projektowanym terenie jest ograniczony do ruchu serwisowego. Miejsca postojowe zlokalizowane na istniejącym parkingu przy CRW I (sugerowana rozbudowa o 100 miejsc) oraz na parkingu w północnej części założenia (rozbudowa do 75 miejsc). Dodatkowo przewidziano łącznie 75 miejsc dla rowerów.

1. KĄPIELISKO - BASEN EKOLOGICZNY

INNOWACYJNOŚĆ


Odtworzenie basenu w dotychczasowej formie nie ma uzasadnienia ekonomicznego. Utrzymanie minimalnego standardu sanitarnego wody w basenie o tak dużej pojemności należy uznać za nieefektywne w stosunku do przepustowości kąpieliska. Współcześnie nie buduje się kąpielisk o powierzchni tafli wody przekraczającej 4000 m2. Tymczasem elbląskie kąpielisko - największe w Europie - miało powierzchnię dziesięciokrotnie większą. Jednak duży rozmiar niecki basenu, dotąd problematyczny, może stać się jego główną zaletą. Daje bowiem możliwość zastosowania innowacyjnego i zrównoważonego systemu basenu ekologicznego (tzw. stawu kąpielowego). Jego cechą charakterystyczną jest system uzdatniania wody bez stosowania chemicznych środków dezynfekcyjnych (chloru), z wykorzystaniem naturalnych mechanizmów samooczyszczania wód otwartych oraz mikroorganizmów, ze wspomagającą rolą filtrów.

Basen ekologiczny jest rozwiązaniem sprawdzonym w Europie. Wg danych HCMA Architecture+Design, w Niemczech funkcjonuje już 150 ekologicznych pływalni publicznych. W Polsce - jak dotąd dwie: w Świętochłowicach i Kotlinie Kłodzkiej. Jak pokazują doświadczenia niemieckie, stawy kąpielowe są zwykle tańsze w budowie i znacznie tańsze w eksploatacji od rozwiązań konwencjonalnych. Przebudowa tradycyjnych kąpielisk otwartych na ekologiczne staje się dominującą strategią ich rewitalizacji. Zaś ich naturalny wygląd podnosi ich atrakcyjność, co przekłada się na frekwencję.

Podział dawnej niecki na baseny o różnym przeznaczeniu (staw rekreacyjny, basen kąpielowy, baseny regeneracyjne) pozwoli przywrócić w krajobrazie jej historyczny obrys oraz zdywersyfikować ofertę rekreacyjną dla przyszłych użytkowników.

LOKALIZACJA I PROGRAM KĄPIELISKA

Ze względu na dostępność obszernych przestrzeni otwartych, plaż, kąpielisko zostaje zlokalizowane wokół południowej części historycznego basenu. W prostokątny obrys niecki, podkreślony obwodowym dekiem, wpisuje się krajobrazowa, “organiczna” forma nowych basenów, korespondująca z quasi-naturalnym charakterem kąpieliska. Wymiary i program kąpieliska zostały przyjęte na podstawie przeanalizowanych funkcjonujących obiektów w Europie:
• maksymalna łączna powierzchnia lustra wody kąpieliska nie większa niż 4 000 m2;
• odpowiadająca jej powierzchnia basenów regeneracyjnych: 3 700 m2;
• zlokalizowanie niecki basenu w sąsiedztwie istniejących plaż; maksymalizacja długości linii brzegowej jako strefy o największej atrakcyjności dla użytkowników;
• wykorzystanie głębokości istniejącej niecki do optymalnej lokalizacji nowych basenów;
• uzupełnienie plaż trawiastych (na zewnątrz niecki) o plaże piaskowe (“wyspy” wewnątrz niecki).
• podział tematyczny plaż: 1) rekreacyjna (z muzyką i gastronomią), 2) sportowa (z boiskami do siatkówki plażowej), 3) rodzinna (przy brodziku), 4) relaksacyjna (cicha);

Na teren kąpieliska prowadzą trzy wejścia zlokalizowane w narożnikach. Główne wejście pozostaje w dotychczasowym miejscu (w malowniczym ciągu ul. Spacerowej) i zostaje wyartykułowane w architekturze pawilonu kasowego.

PROGRAM BASENÓW I ATRAKCJE WODNE:

• Basen sportowy o głębokości 2,0-1,4 m z torami długości 50 (olimpijski) i 25 m oraz strefą nauki pływania (opcjonalnie włączoną do części rekreacyjnej); możliwość wydzielenia torów, słupki startowe;
• Basen do skoków ze zjeżdżalnią, głębokość 3,8 m;
• Basen rekreacyjny z atrakcjami wodnymi: fontanny (“wieloryby” i “chmury deszczowe”), wyspy, parasole, most linowy, trapy;
• Basen relaksacyjny z leżankami podwodnymi i biczami wodnymi;
• Baseniki i brodziki dziecięce;
• Bar plażowy;

Baseny regeneracyjne stanowią atrakcyjny wizualnie element krajobrazowy. Zasadę ich działania wyjaśnia poświęcona im ścieżka edukacyjna. Filtr mokry, dzięki atrakcyjnym nasadzeniom roślinnym jest jednocześnie elementem ozdobnym kąpieliska. Filtr wertykalny położony w głębi niecki regeneracyjnej, eliminuje biogeny i zanieczyszczenia bakteryjne. Wydajność urządzeń filtracyjnych można dostosowywać do aktualnego obciążenia, np. mniejszej frekwencji. Pomieszczenie techniczne pompowni zlokalizowano poniżej poziomu terenu w sąsiedztwie najgłębszego basenu kąpielowgo.

2. STAW REKREACYJNY NA KUMIELI

Zajmuje północną część istniejącej niecki basenu. Zasilany wodami Kumieli oczyszczonymi przez filtr biologiczny znajdujący się w północno-wschodnim narożniku stawu oraz pływające na nim platformy filtracyjne. Staw jest przystosowany dla szeroko pojętej rekreacji: sportów wodnych, amatorskiego wioślarstwa, spacerów. Ponadto pełni różne funkcje ekologiczne: poprawia jakość wody w Kumieli, wspomaga jej retencję, stanowi ostoję ptaków wodnych (platformy). Uzupełnieniem funkcji stawu jest “boathouse”, budynek usługowy wypożyczalni łodzi i restauracji nawiązujący do form architektury nadwodnej. Od strony boisk budynek zagłębia się w skarpę tworząc tarasowo ukształtowaną trybunę ziemną. Po dachu budynku przebiega ciąg pieszy łączący budynek CRW I z Promenadą.

POMOST

Dwukondygnacyjny pomost się na granicy Kąpieliska i Stawu Rekreacyjnego skupia różne funkcje. Ogólnodostępny poziom górny spina ciąg spacerowy wokół Stawu, a w skali urbanistycznej, przy wykorzystaniu ukształtowania terenu, stanowi dogodne połączenie między miastem (CRW I) a Europarkiem (Hotelem “Młyn”). Poziom dolny służy użytkownikom kąpieliska i jest granicą obszaru zamkniętego.

3. PARK NAD RZEKĄ

Kręgosłupem nowego parku jest ciąg pieszy wzdłuż Kumieli łączący teren “Dolinki” z Promenadą przyszłego Europarku. Punktem węzłowym jest przestrzeń publiczna wokół istniejącej kaskady w ciągu ul. Marymonckiej. Koryto Kumieli otrzymuje quasi-naturalny, meandrujący przebieg i tarasy zalewowe. Wybieg dla psów zostaje przeniesiony, a jego miejsce zajmuje ogólnodostępny plac zabaw.

4. KLUB SPORTOWY

Istniejące boisko wraz z trybuną pozostają bez zmian. Oferta sportowa zostaje rozszerzona o nowe dyscypliny. Od południa wyznaczone zostają dodatkowe boiska dla różnych gier, a od wschodu - wrotkowisko (sezonowo: lodowisko) oraz siłownia na świeżym powietrzu. Od strony zachodniej wyznaczono miejsce pod rozbudowę klubu sportowego o preferowanych funkcjach: sportowej, rekreacyjnej, rehabilitacyjnej lub gastronomicznej. Po zachodniej granicy obszaru wzdłuż proponowanej zabudowy, biegnie ciąg pieszo-jezdny umożliwiający dogodne połączenie z historycznym budynkiem dawnego przedszkola wojskowego przy ul. Królewieckiej. Dach budynku wypożyczalni staje się natomiast terenową, tarasowo ukształtowaną trybuną. Wykorzystując różnice wysokości terenu, pozwala wytworzyć połączenie wschód-zachód między budynkiem CRW I a Promenadą Europarku. Istniejący parking zostaje rozbudowany na potrzeby klubu i kąpieliska.

ARCHITEKTURA

Projektowana architektura ma rekreacyjny, letniskowy, albo nawet zdrojowy charakter. Nowe budynki mają formę niskich pawilonów (1-3 kondygnacje). Dominującym materiałem wykończeniowym jest drewno. Budynki organicznie łączą się z elementami infrastruktury kąpieliskowej: ogrodzeniem, pomostami, kładkami, nabrzeżami. Wykorzystują naturalną rzeźbę terenu. Elementem charakterystycznym budynków kąpieliska są podcienia łączące szereg funkcji:
• schronienia przed słońcem (i deszczem);
• tarasu widokowego i gastronomicznego (lub zabiegowego dla funkcji SPA);
• punktu widokowego ratowników wodnych;
• komunikacji budynkowej (brak komunikacji wewnętrznej w pawilonach);
• możliwego połączenia z budynkiem CRW I ponad terenem ogólnodostępnym na poziomie parteru CRW I.

Wszystkie obiekty są przystosowane dla potrzeb osób starszych i niepełnosprawnych.

SYSTEM CZYSZCZENIA WODY

Woda z basenów kąpielowych jest pompowana do basenów regeneracyjnych, w których zachodzą procesy jej filtracji i uzdatniania. W pierwszej kolejności w komorze osadnikowej, oddzieleniu mechanicznemu podlegają duże zanieczyszczenia (liście, śmieci). Następnie woda przechodzi do filtrów biologicznych, w których w procesach tlenowych i beztlenowych następuje bakteryjny rozkład zanieczyszczeń organicznych. Szczególne znaczenie ma tu cykl rozkładu związków azotu, który ostatecznie w postaci tlenku azotu, absorbowany jest przez rośliny. Oczyszczona woda jest z powrotem pompowana ze zbiornika absorpcyjnego do niecek kąpielowych.

RODZAJE MATERIAŁÓW WYKORZYSTANYCH DO BUDOWY ORAZ WYKOŃCZENIA OBIEKTU

Zagospodarowanie terenu:
• nawierzchnie parkowe,
• kostka brukowa betonowa,
• deki drewniane,
• trawa strzyżona - plaże trawiaste, park
• piasek, żwir - plaże piaszczyste.

Konstrukcja:
• beton - konstrukcja budynków i niecek basenów,
• drewno - konstrukcja lekkich pawilonów, trapów, mostów.

Wykończenia:
• drewno elewacyjne
• izolacje niecek basenowych: wykładziny PCV, folie. Niecki rekreacyjne oraz regeneracyjne - dodatkowo: otoczaki, żwir.

Budynki użytkowane sezonowo - nieocieplane, wentylowane naturalnie (otwarte).

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl