Konkurs na opracowanie koncepcji rewaloryzacji Placu Kolegiackiego w Poznaniu
I miejsce

<<< powrót
  • URBANTECH
Skład zespołu:
  • Architektura:  
  • architekt Krzysztof Urbaniak  
  • architekt Maciej Waśko  
  • architekt Przemysław Bejnarowicz  
  •  
  • Zieleń:  
  • arch. krajobrazu Anna Suty  
  •  
  • Komunikacja:  
  • mgr inż. Stanisław Frankowski 

GŁÓWNA IDEA

Stworzenie przyjaznej i atrakcyjnej przestrzeni publicznej i nadanie jej niepowtarzalnego i wyjątkowego charakteru wpisanego w historyczny kontekst.

CELE

Przechodząc od fazy analitycznej projektu do poszukiwania pomysłów na konkretne rozwiązania funkcjonalno-przestrzenne Placu Kolegiackiego i jego otoczenia, ustaliliśmy listę celów, które zamierzaliśmy osiągnąć poprzez zaproponowane działania, oraz ich hierarchię.

• Po pierwsze, efektem działań planistycznych powinno być utworzenie niezwykle atrakcyjnej przestrzeni publicznej stanowiącej nowe oblicze tej części miasta- przestrzeni, która nadałaby placu i jego otoczeniu nowego, unikalnego i niepowtarzalnego charakteru, oraz sprawiła, że przebywanie w niej stałoby się celem samym w sobie.
• Po drugie, Plac Kolegiacki, trochę zapomniany, niejako na zapleczu Starego Rynku, nie powinien swoim charakterem konkurować z jego gwarnymi funkcjami, lecz być miejscem odpoczynku zarówno dla turystów jak i mieszkańców tej części miasta, od miejskiego zgiełku, w otoczeniu wypielęgnowanej zieleni i atrakcyjnej formy wody,
• Po trzecie, będąc świadkiem interesującej historii, należy wyeksponować istotne jej elementy, zarówno w formie materialnej jak i ducha miejsca,
• Po czwarte, niezbędne jest powiązanie funkcjonalno-przestrzenne placu Kolegiackiego z atrakcyjnymi sąsiednimi wnętrzami urbanistycznymi,
• Po piąte, wyeliminowanie dzisiejszego chaosu komunikacyjnego, poprzez zorientowanie na preferencje ruchu pieszego i rowerowego, oraz uwzględnienie potrzeb osób niepełnosprawnych.

SYNTEZA

Przystępując do prób syntetyzowania rozwiązań służących realizacji przyjętych celów kierunkowych i do nadawania im formy konkretnych rozstrzygnięć programowo-przestrzennych zidentyfikowaliśmy zbiór elementów struktury, które uznaliśmy za constans ze względów historyczno-funkcjonalno-kompozycyjnych lub po prostu praktyczno-technicznych. Takimi niezmiennymi elementami są:

• Podział przestrzeni placu na trzy części- plac główny, placyk u zbiegu ul. Wodnej, skwer u zbiegu ul. Gołębiej,
• Powiązanie przestrzenne placu Kolegiackiego z dziedzińcem głównym Urzędu Miejskiego i dziedzińcem w sąsiedztwie Parku Chopina,
• Wyraźne dominanty przestrzenne: budynek Urzędu Miasta wraz z sąsiednią wieżą oraz budynek Fary poznańskiej,
• Ważne osie widokowe: u zbiegu placu i ul. Wodnej w kierunku zachodnim, z kierunku ulic Za bramką i Ślusarskiej,
• Ślady historii: przebieg murów miejskich oraz kolegiata Marii Magdaleny.

Równocześnie ujawniło się szereg innych elementów, które uznaliśmy za dysonanse, zaburzające kompozycyjny i funkcjonalny porządek tej części miasta. Zaliczyliśmy do nich między innymi:

• Układ komunikacyjny wraz z miejscami postojowymi zajmującymi znaczną część placu,
• Zieleniec po wschodniej stronie placu wyłączając ten fragment z użytkowania,
• Parking, zespół garaży wraz z myjnią zlokalizowany na dziedzińcu Urzędu Miasta w sąsiedztwie Parku Chopina.

Biorąc powyższe założenia pod uwagę i postępując metodą kolejnych przybliżeń doszliśmy do rozwiązania, którego najważniejszymi cechami są:

• Czytelność podziału funkcjonalnego Placu Kolegiackiego oraz sąsiednich wnętrz urbanistycznych,
• Subtelne wkomponowanie elementów historii miejsca,
• Stworzenie przestrzeni przyjaznej dla mieszkańców i turystów w tym osób niepełnosprawnych,
• Integracyjne i synergiczne działanie multikulturowe poprzez wyznaczenie stref funkcjonowania różnych form sztuki,
• Wielofunkcyjność przestrzeni placu z możliwością wykorzystania dla okazjonalnych jarmarków, happeningów, ekspozycji itp.

WYCIECZKA PO PROJEKTOWANEJ PRZESTRZENI

Start ul. Wodna:
Widzimy nowo wybudowany budynek z atrakcyjną przeszkloną przestrzenią parteru mieszczącą w sobie kawiarnie, czytelnie, księgarnię, Przechodzimy otwartym pasażem w kierunku zaułka poetów, który jawi się jako kameralny placyk z miejscami do wypoczynku w cieniu drzew. Przy stolikach w kawiarnianej atmosferze słychać gwar rozmów o literaturze- akurat znany pisarz rozdaje autografy. Gromadka dzieci oblega rzeźbę koziołków- symbolu Poznania, pozując do zdjęć na tle pięknego otwarcia widokowego w kierunku zespołu farnego. W posadzce widać szereg stalowych cekinów, które wg tabliczki informacyjnej oznaczają przebieg dawnych murów miejskich.

Urzeczeni widokiem zespołu klasztornego zostajemy wciągnięci na otwartą przestrzeń głównego placu.

Po prawej stronie w parterach istniejącej zabudowy mijamy galerie i pracownie artystów plastyków, którzy korzystając ze słonecznej aury pracują w cieniu drzew. Pracy artystów przyglądają się odpoczywający na kamienno drewnianych ławach mieszkańcy i turyści. Nieopodal hotelowej restauracji i sąsiedniej nowej kawiarni widać stoliki pod parasolami.

Teraz wzrok nasz kieruje się w stronę dobiegającego szumu spływającej wody. Przed nami jawi się fontanna- rozrzeźbiony kamienny parawan, po którym spływa woda, tworząc niewielkie wodospady, łapane w nieckę o intrygującym kształcie. Na chwilę przysiadamy na jednej z ław szukając wytchnienia w przyjemnej bryzie.

Odwracając się w kierunku zachodzącego słońca widzimy ciekawą pionową rzeźbę nawiązującą kształtem do fontanny, nazywaną zegarem historii ( multimedialnym ). Zaciekawieni podchodzimy bliżej i okazuje się, że obelisk wyrasta z podziemi placu oraz przedstawia reliefy opisujące historię miejsca. Wrażenie głębi potęguje okrągła szklana posadzka przez którą widać podziemną część obelisku oraz ekspozycję artefaktów znalezionych podczas archeologicznych wykopalisk prowadzonych na placu. Zachęceni informacją na rzeźbie, ściągamy na nasz telefon aplikację przedstawiającą historię placu.

Dalej idziemy w kierunku ul. Koziej. Odwracamy się i z zaskoczeniem zauważamy, że rzeźba koziołków stoi na zamknięciu właśnie ulicy Koziej.

Tutaj oglądamy makiety placu Kolegiackiego w różnych okresach rozwoju, dające możliwość poznania historii również osobom niewidomym.

Zgodnie z sugestiami „elektronicznego” przewodnika ze ściągniętej aplikacji udajemy się w kierunku dziedzińca Urzędu Miasta, po drodze zahaczając o ogród sztuk – zielony skwer z ekspozycją obrazów replik znajdujących się w Poznańskim Muzeum Narodowym.

Właśnie w tym czasie na dziedzińcu odbywa się plenerowe przedstawienie teatralne, gdzie aktorzy mieszają się z widzami siedzącymi na ławach i przy stolikach kawiarnianych.

Przechodząc przez małą bramę na dziedzińcu naszym oczom ukazuje się plateau- będące naturalną kontynuacją parku Chopina, przymknięte majestatyczną bryłą Fary. Elewacja Fary kryje w sobie niepozorne tajemnicze wejście do krypty. Dalej droga prowadzi nas na niewielki dziedziniec hotelu Saskiego z zielenią i ogródkami, gdzie wyeksponowany jest fragment starych murów miejskich.

W tym momencie możemy skończyć naszą wycieczkę, wracając do zgiełku ulicznego i wyjść poprzez bramę dziedzińca hotelu Saskiego na ul. Wrocławską. Ale my wolimy udać się do Parku Chopina i posłuchać recitalu fortepianowego odbywającego się właśnie na kameralnej scenie parkowej. Finałem naszej wycieczki jest obiad w eleganckiej restauracji mieszczącej się w nowo wzniesionym budynku z pięknym widokiem na park Chopina.

Zainspirowani informacją elektronicznego przewodnika wracamy na plac Kolegiacki wieczorową porą.

Plac pokazuje inną odsłonę. Jasna w dzień granitowa posadzka, ciemna w nocy podkreśla swój rysunek skromną kompozycją zatopionego liniowego oświetlenia. Silnym akcentem placu – również w nocy - jest obelisk zegara historii z pionowym światłem laserowym kierowanym w niebo, symbolizującym ogrom dawnej kolegiaty Marii Magdaleny. Szklana posadzka u podstawy obelisku zamienia się w ekran wyświetlający obrazy historyczne. Co ciekawe - ekran ten jest transparentny i widać przez niego cały czas delikatnie podświetloną ekspozycję artefaktów.

Również atrakcyjnie prezentuje się w nocnym garniturze fontanna, która podobnie jak obelisk posiada w swojej kamiennej bryle świecące w nocy elementy szklane. Rozproszonym światłem mieni się również tafla wody.

W tle uwypuklonych podświetleniem koron drzew widać tętniące wieczornym życiem ogródki kawiarniane.
Dopełnieniem nocnego wizerunku placu jest iluminacja fasad historycznych, ważnych budynków oraz punktowe oświetlenie koziołków poznańskich.

Całość kompozycji świetlnych utrzymana jest w tonacji lekko bursztynowej, ale w przypadku specjalnych okazji może być bardzo kolorowa i dynamicznie animowana, co warto sprawdzić przy najbliższej okazji np. w czasie jarmarku świątecznego.

PODSUMOWANIE

W niniejszym opracowaniu zastosowano rozwiązania sprawdzone w innych miastach europejskich, polegające na przywróceniu przestrzeni miejskiej mieszkańcom i turystom poprzez:
• ograniczenie ruchu samochodowego na korzyść komunikacji rowerowej i pieszej,
• wprowadzenie nowej i uzupełnienie zieleni urządzonej,
• wprowadzenie atrakcyjnych elementów wyposażenia placu i małej architektury,
• lokalizację w rejonie opracowania funkcji integrujących dających szansę na ożywienie tej części centrum Poznania

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl