Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej dla zadania „Planetarium – Śląski Park Nauki. Modernizacja i rozbudowa Planetarium Śląskiego w Chorzowie”.
Wyróżnienie honorowe

<<< powrót
  • Biuro projektowe maxberg – architekt Karol Nieradka
Skład zespołu:
  • arch. Karol Nieradka  
  • arch. Anna Karp  
  • arch. Krzysztof Lechowicz  
  • arch. Anna Surma  
  • Patrycja Kuracińska - grafika  
  •  


OPINIA JURY (autor uzasadnienia: arch. Antoni Domicz):
Praca została wyróżniona za szereg jednoznacznych, klarownych decyzji i rozwiązań projektowych, za proste i pragmatyczne podejście do zadania konkursowego, za umiejętne wykorzystanie istniejącej substancji budowlanej zespołu Planetarium Śląskiego. Wieża pogodowa umieszczona w trójkątnej bryle została zaprojektowana w sposób frapujący i poetycki. Spektakl zmian atmosferycznych obserwowany z amfiteatralnej widowni widoczny jest także z zewnątrz stanowiąc dodatkową atrakcję Śląskiego Parku Nauki. Wieża wzbogaca symetryczną kompozycję zabytkowego obiektu, choć jej ingerencja przestrzenna mogłaby być złagodzona zielenią, a brutalistyczne rozwiązanie materiałowe jest dyskusyjne. Poszerzenie istniejącego holu wejściowego i wyeksponowanie konstrukcji stanowi wyraz szacunku autorów dla istniejącej struktury przestrzennej i funkcjonalnej. Zachowano istniejące wejście główne na osi alei parkowej i zapewniono warunki dla niezależnego dostępu do poszczególnych stref wystawowych. Wykorzystanie dziedzińca do celów ekspozycyjnych jest rozwiązaniem racjonalnym i ekonomicznym, a przekrycie go dachem w formie czaszy właściwie stanowi umiejętne nawiązanie do tematyki wystaw.

Założenia

Założeniem pracy było zminimalizowanie ingerencji w istniejący obiekt oraz zminimalizowanie ilości i wielkości nowo projektowanych brył. Projekt wykorzystuje istniejącą kubaturę, zagospodarowuje niewykorzystany dziedziniec, a jego jedyną widoczną nową formą jest kolumna pogodowa, która odważnie wyróżnia się bryłą, lecz bezpośrednio wynika z pierwotnej promienistej koncepcji i nawiązuje do paradnych schodów od strony zachodniej.

Istotnym czynnikiem, wpływającym na wszystkie decyzje projektowe, były koszty realizacji, późniejszej eksploatacji, konserwacji oraz możliwość użytkowania obiektu (także komercyjnie, także w trakcie realizacji prac budowlanych) jako wielofunkcyjny budynek użyteczności publicznej. Zabudowa stanowi zwartą bryłę, wykorzystuje maksymalnie istniejącą powierzchnię zabudowy i kubaturę oraz minimalizuje wycinkę drzew. Kolumna pogodowa eksponuje niewykorzystany dotąd widok na park z wyższych kondygnacji, a jednocześnie dyskretnie ukrywa się za budynkiem planetarium w widoku od strony istniejącej zatoki parkingowej.

W zgodzie z powyższymi założeniami projekt:
• minimalizuje ilość ścian zewnętrznych (likwidacja dziedzińca),
• minimalizuje ilość nowych fundamentów,
• minimalizuje ilość komunikacji wewnętrznej (wykorzystanie holu i istniejących korytarzy na funkcje pozakomunikacyjne),
• zachowuje istniejącą komunikację pionową (brak dźwigów osobowych),
• maksymalizuje powierzchnię edukacyjną (dodatkowa możliwość adaptacji sal konferencyjnych na wystawy czasowe, adaptacja przestrzeni planetarium na inne funkcje – przedstawienia, koncerty, itp., dodatkowe audytorium w kolumnie pogodowej),
• minimalizuje wycinkę drzew (konieczność przycinki w otoczeniu kolumny pogodowej),
• minimalizuje ingerencję w istniejące zagospodarowanie terenu,
• minimalizuje ilość prac ziemnych.

Zagospodarowanie terenu

Zgodnie z wytycznymi konkursu, projekt nie aranżuje przesadnie przestrzeni, nie wytycza nowych dróg, ścieżek, placów, czy parkingów. Dla odzyskania należytej perspektywy od strony Alei Gwiazd proponuje się likwidację możliwości parkowania pojazdów na placu z pomnikiem Mikołaja Kopernika przed schodami wejściowymi i nieznaczne zwiększenie ilości miejsc parkingowych dla pracowników od strony południowo-wschodniej. Proponuje się miewielką przycinkę drzew dla poprawy widoków od strony północnej i północno-zachodniej na nowo projektowaną kolumnę pogodową. Istniejące budynki małego obserwatorium oraz Stacji Meteorologii i Klimatologii wymagają remontu dla zapewnienia wymagań funkcjonalnych, technicznych, estetycznych i eksploatacyjnych zgodnych z obowiązującymi standardami.

Rozwiązania techniczno-materiałowe, konstrukcyjne i technologiczne

Zadaszenie dziedzińca proponuje się jako konstrukcję kopułową z drewna klejonego, o znacząco spłaszczonym przekroju. Wewnętrzna strona kopuły służyć powinna ekspozycji nieba i zjawisk astronomicznych. Proponuje się nałożenie horyzontalnego rastra z wąskich profili aluminiowych w kolorze istniejących elewacji kamiennych na obejście planetarium oraz brzeg nowo projektowanej kopuły z zachowaniem gzymsu zwieńczającego obejście. Zabieg ten pozwala ujednolicić obie bryły w widoku z tarasu, spójnie scala całą kubaturę jednocześnie delikatnie ją uwspółcześniając. Raster pozwala na ewentualne wprowadzenie okien w przestrzeni obejścia planetarium oraz kontrolę ilości światła w przestrzeni edukacyjnej na dawnym dziedzińcu.

Kolumna pogodowa wykonana powinna być w konstrukcji żelbetowej, trzywarstwowej, odwróconej z widocznym ukośnym deskowaniem od strony zewnętrznej. Beton powinien być przygotowany na bazie cementu hutniczego CEM III, w klasie betonu architektonicznego, a zastosowane kruszywo kolorystycznie dobrane do elewacji kamiennych tak, aby zachować spójny charakter całego założenia przy jednoczesnym odróżnieniu nowych brył fakturą i zastosowanym materiałem.

Ze względu na historyczny charakter obiektu, trudny do zaadoptowania przekrój przez planetarium oraz koszty eksploatacji i konserwacji proponuje się rezygnację z dźwigów osobowych w przestrzeni planetarium. Ewentualne windy towarowe mogą być projektowane w strefie dostaw pomiędzy kondygnacją przyziemia i piwnicy. Dostępność do budynku dla osób niepełnosprawnych, poruszających się na wózkach inwalidzkich zapewnia się przez dotychczasowe rampy zewnętrzne od strony zatoki parkingowej oraz od projektowanego parkingu dla pracowników. Komunikację wewnątrz budynku dla pracowników i gości konferencyjnych zapewnia wejście do strefy administracyjnej od południa. Dostępność do planetarium realizuje się przez zastosowanie dwóch schodołazów na istniejącej klatce schodowej. Pozostała przestrzeń edukacyjna (częściowo również kolumna pogodowa) oraz strefa konferencyjna, administracyjna i gastronomiczna znajduje się na poziomie przyziemia i jest w pełni dostępna dla osób niepełnosprawnych.

Zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego

Przewidziano znaczącą poprawę dostępności obiektu dla służb ratunkowych i jednostek straży pożarnej przez dostosowanie i wydłużenie drogi pożarowej zapewniając dostęp do 30% obwodu projektowanego budynku. Zapewnienie wymaganej dostępności do 50% obwodu obiektu wpływałoby negatywnie na bryłę budynku oraz oznaczałoby konieczność dużej niwelacji terenu i wycinki drzew. Konieczność zgody na odstępstwo od wymagań ochrony przeciwpożarowej uzasadnia wpisanie budynku do Rejestru zabytków oraz zastosowanie rozwiązań zamiennych (np. systemu sygnalizacji pożaru). Wodę do gaszenia pożaru zapewniają hydranty zewnętrzne oraz zbiornik wody p.poż. w kondygnacji piwnicy. Ponadto istniejące jezioro pozwala wykonać stanowisko czerpalne wody do gaszenia pożaru.

Sposób ewakuacji osób przebywających w budynku zapewnia 6 wyjść ewakuacyjnych na poziomie przyziemia. Zgody na odstępstwo wymagać może zachowanie dotychczasowych otwartych schodów w holu głównym oraz holu obserwatorium.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl