Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej dla zadania „Planetarium – Śląski Park Nauki. Modernizacja i rozbudowa Planetarium Śląskiego w Chorzowie”.
III nagroda

<<< powrót
  • M.O.C. Architekci
Skład zespołu:
  • Ewa Janik  
  • Błażej Janik  
  • Radosław Bagrowski  
  • Bartłomiej Serokin  
  • Martyna Wyrwas  
  • Aleksandra Hantkiewicz  
  •  
  •  
  • http://www.mocarch.pl/  
  •  

Koncepcja przestrzenna

Projekt zakłada stworzenie atrakcyjnej przestrzeni o charakterze edukacyjno – rekreacyjnym, wpisanej w krajobraz Parku Śląskiego. Najistotniejszą jego właściwością jest zachowanie w możliwie największym stopniu pierwotnych form architektonicznych i kompozycji budynku Planetarium. Nowy obiekt przyjmuje powierzchowność architektoniczną nawiązującą do form istniejących, uzupełniając ich aktualną strukturę. Poprzez dach biegnący równolegle do nachylenia wzgórza, jego bryła wpisana została w ukształtowanie terenu nie przytłaczając jednocześnie istniejącego Planetarium. Stanowi ono nadal wyrazisty i czytelny akcent pozwalający, nawet na poziomie świadomości potocznej, zidentyfikować przeznaczenie całego kompleksu. Zaprojektowany na rzucie koła obiekt został wkomponowany w istniejące założenie, zachowując i podkreślając jego oś. Zabieg ten wyeksponował monumentalne schody wejściowe jako najważniejszy element strefy introdukcji Planetarium, pojmowanej także jako przestrzeń inicjacji znaczeń kryjących się w jego wnętrzu.

Proponowana koncepcja przestrzenna ma na celu aktywację strefy wejściowej wraz z jej głównym elementem – schodami. Wchłonięte do wnętrza nowego budynku, stanowią one łącznik pomiędzy przestrzenią projektowaną i istniejącą. Element ten przebudowano z zachowaniem oryginalnego charakteru. Dzięki swojej nowej strukturze – prócz tradycyjnej funkcji komunikacyjnej – może on zostać wykorzystany również jako taras widokowy, miejsce spotkań czy odpoczynku. Szklany świetlik zaprojektowany bezpośrednio nad schodami, obok aspektu doświetlenia wnętrza hali wejściowej, urozmaica omawianą przestrzeń zarówno w dzień jak i w nocy.

Wokół budynków poprowadzona została ścieżka edukacyjna, wzdłuż której znajdują się elementy terenowego parku doświadczeń. Na jej trasie zlokalizowano poszczególne stanowiska doświadczalne, co pozwala na równomierną aktywację terenu wokół kompleksu, włączając także obiekty Stacji Meteorologicznej i Małego Obserwatorium. Wymieniając od części południowej – zaproponowano wahadło Foucaulta, które w prosty sposób pozwala na udowodnienie ruchu obrotowego Ziemi. Następnym elementem jest tzw. plac meteorytowy obrazujący powierzchnie wybranych ciał niebieskich. Karuzela Coriolisa, zaprojektowana w formie Układu Słonecznego, obrazuje zjawiska pojawiające się w nieinercjalnych układach odniesienia. Karuzele żyroskopowe pozwalają na objaśnienie obrotowego ruchu ciał niebieskich, a zlokalizowana w północnej części zjeżdżalnia obrazuje zjawisko przyspieszenia grawitacyjnego. Charakter ścieżki kształtuje nowe, oryginalne założenie przestrzenno – funkcjonalne oraz pozwala na stworzenie dodatkowej atrakcji na terenie kompleksu Planetarium.

Ścieżka edukacyjna przyjmuje formę wstęgi przekształcającej się w przestrzeń placu wejściowego wraz z zatoką postojową dla autokarów, miejscami parkingowymi dla osób niepełnosprawnych oraz służb szybkiego reagowania. Ponadto, jej kształt sprzyja funkcji rekreacyjnej, utrzymując jednocześnie walory edukacyjne. Miejsca parkingowe dla autokarów i samochodów osobowych (gości oraz pracowników) znajdują się w południowej części założenia, wzdłuż głównej drogi dojazdowej. Droga pożarowa zlokalizowana po południowej stronie obiektu i wkomponowana w pozostałe elementy zagospodarowania – na odpowiednich odcinkach zazębia się z powierzchnią ścieżki edukacyjnej oraz drogi dojazdowej. Układ istniejących ścieżek parkowych pozostał bez zmian, przy jednoczesnej sugestii odnowienia ich nawierzchni. Propozycja nowej lokalizacji siedzisk parkowych podkreśla krajobrazowy charakter otoczenia, tworząc swoiste punkty widokowe. Projektowane zagospodarowanie terenu pozwala na uwypuklenie walorów terenu bez większej ingerencji w aktualny stan otaczającej zieleni.

Koncepcja funkcjonalna

W projekcie założono maksymalne wykorzystanie istniejących powierzchni pod nowe funkcje oraz klarowny podział funkcjonalny, a także usprawnienie komunikacji. Niezbędna nowa kubatura dopełnia całe założenie, a jego serce – w wymiarze fizycznym oraz znaczeniowym – stanowi budynek Planetarium.

Nowy obiekt pełni przede wszystkim funkcję przestrzeni wejściowej dla całego założenia, co nadaje mu nowy charakter. Parter mieści funkcje związane z obsługą gości, edukacją (sale wykładowe, doświadczalne), a także przestrzenie magazynowe i techniczne obsługujące ekspozycję. Na poziomie +1 (poziom obecnego holu Planetarium), przestrzeń istniejąca i nowo-projektowana zostały płynnie połączone, tworząc miejsce dla ekspozycji edukacyjnej związanej z sejsmologią, meteorologią i astronomią. Konstrukcja projektowanego budynku umożliwia swobodną aranżację wystaw.

W istniejącym budynku administracyjnym znajduje się skrzydło biurowe wraz z zapleczem dla pracowników, a na trasie do budynku Obserwatorium zlokalizowano pomieszczenia związane z programem edukacyjnym. Piwnice pełnią funkcję magazynów i przestrzeni technicznych.

W całym założeniu usprawniono komunikację, szczególnie pod kątem potrzeb osób niepełnosprawnych. Istniejące schody wejściowe zostały przebudowane z zachowaniem ich pierwotnego charakteru i uczynione głównym łącznikiem pomiędzy poziomem wejściowym i parteru. Z poziomu parteru do sali projekcyjnej prowadzą nowo zaprojektowane schody nawiązujące do kształtu budynku, jak również winda łącząca wszystkie kondygnacje obiektu. Pozostałe schody w budynku Planetarium zostały dostosowane do obowiązujących przepisów i pełnią funkcję schodów ewakuacyjnych. Poziom dziedzińca z zegarem słonecznym został podniesiony co umożliwiło uzupełnienie komunikacji o pochylnie dla osób niepełnosprawnych. Sala projekcyjna stanowi serce i najistotniejszy punkt zwiedzania całego obiektu. Zachowuje ona pierwotny charakter, ale zakłada się wymianę sprzętu, wykończenia i foteli w jej wnętrzu. Korytarz biegnący wokół niej pełni funkcję mniejszego foyer z możliwością wystaw tymczasowych.

Komunikacja pozioma oraz wyjścia ewakuacyjne z sali projekcyjnej, sal wykładowych, stref edukacyjnych i administracyjnych przewidziano zgodnie z przepisami i wymogami dotyczącymi wyjść ewakuacyjnych dla budynków użyteczności publicznej.

Etapowanie inwestycji

Etap I


Etapem pierwszym inwestycji jest dobudowa skrzydła we frontowej części założenia. Główne wejście do istniejącego budynku planuje się tymczasowo zlokalizować w obecnej części administracyjnej. W późniejszej fazie nastąpi częściowe domknięcie Planetarium w celu wykonania nowej klatki schodowej i windy.

Etap II

Etap drugi zakłada częściową przebudowę istniejącego budynku (klatki ewakuacyjne, sanitariaty), podczas gdy nowa część w pełni będzie mogła już funkcjonować. W celu ułatwienia osobom niepełnosprawnym korzystania z obiektu, zakłada się podniesienie poziomu dziedzińca z zegarem słonecznym oraz wykonanie ramp i schodów prowadzących na jego powierzchnię. Po wykonaniu wszystkich robót budowlanych, połączone zostaną ze sobą dwie części budynku i Planetarium będzie mogło funkcjonować jako Śląski Park Nauki.

Etap III

Etapem trzecim jest wykonanie szklanego zadaszenia nad częścią dziedzińca budynku administracyjnego, dzięki czemu pełnić on będzie funkcję uzupełniającej przestrzeni wystawowej.

Rozwiązania techniczno-materiałowe

Konstrukcja nowo-projektowanego budynku została przewidziana jako żelbetowa z wylewanymi ścianami, stropami i słupami nośnymi. Wszystkie ściany nienośne w części podziemnej wykonane zostaną z bloczków betonowych, a w nadziemnej z pustaków ceramicznych. Przekrycie nowego budynku przewiduje się wykonać w konstrukcji stalowej. Konstrukcję podłogi w adaptowanych pomieszczeniach piwnicznych zakłada się wykonać jako płytę betonową. Szyb windowy oraz schody i rampy wykonane zostaną jako żelbetowe, wylewane na miejscu budowy.

Materiałami użytymi na elewacji nowego budynku są beton i szkło. Ze względu na monolityczny charakter obiektu wnętrze wykonane zostało w podobny sposób. Główne schody wejściowe wykończone zostały kamieniem naturalnym w nawiązaniu do budynku istniejącego.

W odniesieniu do materiału elewacyjnego, posadzka zaprojektowana została z betonu polerowanego. Struktura sufitów podwieszanych zaplanowana została jako system elementów gipsowo-kartonowych wykończonych w kolorze białym. Wykończenie ścian wewnętrznych oddzielających strefę wejściową od edukacyjnej zaprojektowane zostały z półtransparentnego materiału. Fasada szklana oraz świetliki zaprojektowane zostały z profili metalowych, przeszklonych szybami bezpiecznymi.

W istniejących budynkach zakłada się wymianę elewacji kamiennych bądź ich odświeżenie, wymianę pokrycia dachowego kopuły Planetarium i wykończenie elewacji Małego obserwatorium tynkiem mineralnym. Materiały we wnętrzach pozostają bez zmian.

Proponuje się wymianę nawierzchni istniejących ścieżek spacerowych na utwardzoną nawierzchnię wodoprzepuszczalną. Pozostałe szlaki komunikacyjne - ciągi pieszo jezdne oraz drogę pożarową, zaprojektowano w ozdobnej nawierzchni betonowej dostosowanej do wjazdu samochodów. Główna ścieżka edukacyjna, wraz z podłożem dla zestawów urządzeń doświadczalnych, zaplanowana została z naturalnie stabilizowanej, wodoprzepuszczalnej nawierzchni mineralnej o kontrastującym kolorze.

Rozwiązania konstrukcyjne

Projektowana przebudowa zakłada brak ingerencji w konstrukcję istniejącego obiektu. Konstrukcja nowo-projektowanego obiektu została oparta na planie koła. Ogólny zamysł konstrukcji przewiduje zaprojektowanie pierścienia zewnętrznego w postaci ścian i belek żelbetowych tworzących podparcie dla stalowej konstrukcji dachu.

Obiekt zostanie posadowiony na płycie lub skrzyni żelbetowej w zależności od występujących szkód górniczych i wyników obliczeń statycznych. Od strony istniejącego planetarium zakłada się wykonanie konstrukcji zabezpieczającej istniejącą konstrukcję obiektu w czasie robót ziemnych w postaci ścianek szczelnych lub palisady. Wybór zostanie dokonany po analizie technicznych możliwości realizacji zaproponowanych zabezpieczeń, z uwagi na bliskość wspornikowego pierścienia istniejącego budynku głównego Planetarium.

Przewiduje się wykonanie żelbetowych ścian obiektu na całą wysokość (2 kondygnacje). Ściany te realizowane będą na okręgu zewnętrznym, natomiast na „wklęsłej” części obiektu przewiduje się wykonanie belki żelbetowej. Belka oparta zostanie na fragmentach ścian wewnętrznych oraz trzpieniach/słupach żelbetowych. Dla około połowy powierzchni nowo-projektowanego obiektu przewiduje się wykonanie stropu pośredniego. Strop będzie wykonany w postaci wielopolowej płyty żelbetowej opartej na układzie ścian wewnętrznych. Konstrukcję dachu nad całością obiektu przewiduje się w postaci przestrzennej ramy/powłoki stalowej. Konstrukcja ta zostanie wykonania na planie koła z uwzględnieniem świetlika dachowego w centralnej jej części. Elementy nośne dachu rozparte zostaną pomiędzy elementami nośnymi zewnętrznego promienia konstrukcji.

Wszystkie zaproponowane rozwiązania konstrukcyjne wynikają wyłącznie z rozwiązań architektonicznych oraz są zoptymalizowane pod kątem zużycia materiałów i sugerowanych technologii.

Rozwiązania technologiczne i instalacyjne

Przewiduje się modernizację oraz rozbudowę istniejących instalacji, a w szczególności wentylacji, ciepłej i zimnej wody użytkowej, grzewczej i klimatyzacji. W ramach planowanej inwestycji sugeruje się rozwiązania energooszczędne oraz nowoczesne. Nowe źródło ciepła powinno zostać dobrane zgodnie z zapotrzebowaniem na moc cieplną i energię, po niezbędnej dla obiektu termomodernizacji (zgodnie z nowymi normami OZE obowiązującymi w Polsce od 2017 roku).

Proponuje się zastosowanie systemów opartych na odnawialnych źródłach energii, szczególnie w nowo-projektowanej części założenia. Zastosowanie paneli fotowoltaicznych wraz z gruntową pompą ciepła (z pionowymi wymiennikami ciepła w postaci sond) jest optymalnym rozwiązaniem zasilania obiektu w energię elektryczną i cieplną. System taki może pracować również na chłodzenie obiektu w sezonie letnim. W przypadku braku możliwości realizacji instalacji o mocy wystarczającej do pokrycia całego zapotrzebowania na ciepło czy moc cieplną obiektu (np. z powodu niekorzystnej geologii czy zapotrzebowania na powierzchnię), dopuszcza się zastosowanie kotła gazowego kondensacyjnego współpracującego z pompą ciepła w systemie biwalentnym alternatywnym lub biwalentnym równoległym ze względu na stosunkowo niską emisyjność i wysoką sprawność tego źródła ciepła. Przyjmuje się możliwość alternatywnego rozwiązania w postaci trigeneracji - instalacji wytwarzającej równocześnie prąd, ciepło i chłód.

Podsumowanie

Koncepcja nowego Śląskiego Parku Nauki stanowić ma innowacyjne założenie uzupełniające aktualną ofertę Planetarium oraz Parku Śląskiego. Projekt charakteryzuje się czytelną, osiową strukturą oraz przejrzystym strefowaniem funkcjonalnym. Istotnym aspektem było stworzenie zintegrowanej, atrakcyjnej przestrzeni o edukacyjno – rekreacyjnym charakterze. Projektowany budynek wyróżnia się nieprzeciętną formą, która podkreśla wyraz istniejącego obiektu Planetarium oraz tworzy dla niego intrygującą strefę wejściową.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl