Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej dla zadania „Planetarium – Śląski Park Nauki. Modernizacja i rozbudowa Planetarium Śląskiego w Chorzowie”.
II nagroda

<<< powrót
  • eM4 Pracownia Architektury Brataniec
Skład zespołu:
  • arch. Marcin Brataniec (główny projektant)  
  • arch. Urszula Forczek-Brataniec  
  • arch. Maciej Gozdecki  
  • arch. Damian Mierzwa  
  • arch. Marek Bystroń  
  •  
  •  
  • http://www.em4.pl/  
  •  

IDEA

EPPUR SI MUOVE (A JEDNAK SIĘ KRECI)
NOWA CZĘŚĆ PLANETARIUM JAKO ELEMENT MECHANIZMU
ZGODNY Z ZASADA JEGO DZIAŁANIA

WSTĘP


Planetarium Sląskie jako jeden z najważniejszych symboli Śląska powinno być zachowane w nienaruszonej formie.

Nowa niezbędna część musi być - zarówno w skali urbanistycznej i krajobrazowej jak i architektonicznej - podporządkowana roli urbanistycznej oraz oryginalnej geometrii zespołu Planetarium.

1. KONCEPCJA ZAŁOŻENIA PRZESTRZENNEGO I ZESPOŁU OBIEKTÓW ORAZ ZAGOSPODAROWANIA TERENU,

1.1 KOMPOZYCJA URBANISTYCZNA I KRAJOBRAZOWA


Działania projektowe zostały podporządkowane celowi zachowania roli kopuły Planetarium jako dominanty osi urbanistycznych Parku Śląskiego, w szczególności jako zamknięcia Alei Gwiazd. Zachowany zostanie charakter miejsca oraz rola urbanistyczna obiektu Planetarium. Planowana rozbudowa dopełnia założenie nie zaburzając istniejących powiązań widokowych.

Kompozycja

W całym liczącym kilkaset hektarów parku otoczenie planetarium i Góra Parkowa stanowiąca otoczenie obserwatorium to zarazem najwyższą część parku, jak i jedna z nielicznych otwartych przestrzeni.

Otoczenie obserwatorium pierwotnie zostało zaprojektowane w formie kompozycji ogrodowej opartej o ukształtowanie terenu i układ zieleni. Kompozycje zorientowano na obiekt obserwatorium i dalekie widoki obrazujące rozległość założenia parkowego. W ostatnich latach zieleń rozrosła się ponad miarę, obiekt obserwatorium sukcesywnie znika z widoków kluczowych i osiowych, dalekie widoki zostały przysłonięte zalesionymi obszarami. Dalekich widoków nie da się przywrócić, ale za pomocą odpowiednio ukierunkowanej pielęgnacji można odtworzyć porządek kompozycyjny w otoczeniu obserwatorium.

Kompozycja ogrodowa wymaga wyczyszczenia przedpola, przywrócenia ekspozycji głównych osi widokowych i malowniczych ujęć kluczowych dla tej części parku. Bryła obserwatorium wieńcząca wzgórze wymaga odsłonięcia.

Główny cel zagospodarowania otoczenia obserwatorium to odtworzenie powiązań widokowych w przestrzeni parku i uczytelnienie kluczowych ekspozycji również tych poprzez staw (por. legenda: główne osie widokowe, ujęcia kluczowe dla kompozycji).

Zostaną one osiągnięte przez korektę zieleni, usuniecie samosiewów i wyznaczenie obszarów zieleni niskiej systematycznie pielęgnowanej.

Funkcja

Obszar Parku Śląskiego jak również Góry Parkowej to dawny teren poprzemysłowy. Zaplanowany układ komunikacyjny jest właściwy i nie wymaga znaczących przekształceń. Koncepcja przewiduje uzupełnienia w postaci ścieżki edukacyjnej, ogrodu wertykalnego, ogrodu deszczowego oraz astronomicznego placu zabaw, nadających przestrzeni publicznej określone funkcje.

Wprowadzenie nowego obiektu w strukturę wzgórza odsłoni pokłady dawnej struktury podanej rekultywacji. Wykorzystując ten proces w strome zbocze wkomponowano ścieżkę prowadzącą na dach obiektu. Ścieżka i powstały wokół niej wertykalny ogród będą pełniły role edukacyjna ukazującą proces rekultywacji od pierwszych stadiów po finalna fazę obecna w nienaruszonej części wzgórza. Nawiązując do struktury ziemi płynnie przejdzie do budowy planet, tematu rozwiniętego na astronomicznym placu zabaw. W szerszym zakresie ścieżka obejmie teren tarasu dolnego. Przebiegając pomostami przez wilgotny ogród deszczowy zlokalizowany na bazie istniejącego stawu stworzy możliwość odniesienia sie do jednej z interpretacji nazwy Śląsk, a tym samym genezy złóż naturalnych na których oparł się jego rozwój.

Krajobraz ukształtowany według schematu narracyjnego stanie się w ten sposób naturalna ekspozycja, pozwalającą usnuć na nim rożne watki edukacyjne zarówno te związane z astronomia, meteorologia jak i przyroda i wiedza o regionie.

1.2 KOMPOZYCJA ARCHITEKTONICZNA KOMPOZYCJA - SYMBOLIKA i GEOMETRIA

Architektura Planetarium Sląskiego to symboliczny zapis ruchu obrotowego we wszechświecie. Zespół Planetarium to kompozycja złożona z kolistych zazębiających w rzucie obiektów. Planowana rozbudowa kontynuuje te myśl kompozycyjna.

Forma architektoniczna.

Głównym założeniem projektu jest zachowanie oryginalnej formy historycznych obiektów Planetarium. Wszystkie elementy kompozycyjne zespołu zostaną zachowane. Z tego względu istotne jest również zachowanie wewnętrznego, otwartego dziedzińca z zegarem słonecznym oraz monumentalnych schodów wejściowych.

Nowa część, która pomieści potrzebny program ekspozycyjny i edukacyjny, została wpisana w zbocze wzgórza na którym stoi Planetarium i stanowi dopełnienie kompozycji zgodne z jego kolista geometria. Tak pomyślana rozbudowa rozwiązuje zarówno problem wpisania nowej kubatury poprzez jej częściowe ukrycie w zboczu, jak i zapewnienia łatwego dostępu do całego zespołu Planetarium, poprzez lokalizacje wejścia w poziomie alejek Parku.

Istotnym założeniem jest takie rozwiązanie nowej części które zapewni właściwe warunki obserwacji z obserwatorium istniejącego na poziomie dachu części administracyjnej – wobec czego nowa część nie ma żadnych elementów wystających ponad poziom attyki tej części historycznego Planetarium, a kolumna pogodowa – element ekspozycji o znacznej wysokości została wpisana we wnętrze obiektu.

Dach – czwarta elewacja.

Istotnym elementem kompozycji architektonicznej jest dach z tarasami, ścieżkami i zielenią ekstensywna, który będzie widoczny z poziomu człowieka z obejścia części administracyjnej Planetarium oraz z dachu tej części. Na dachu zlokalizowano edukacyjny plac zabaw. Dach integruje także przestrzenie wewnętrzne Planetarium i przyległe przestrzenie zewnętrzne, a przez świetliki dachowe wprowadza do wnętrza także widoki nieboskłonu.

1.3. OPIS ROZWIĄZAŃ FUNKCJONALNYCH

Przewidziano maksymalne wykorzystanie obiektów historycznego Planetarium przy założeniu zachowania otwartego dziedzińca z zegarem słonecznym. W obiekty te wpisano część planowanego programu z priorytetem dla elementów programu związanym z funkcja prezentacji zagadnień obserwacji astronomicznych. W tych częściach zlokalizowane są również zgodnie ze stanem obecnym pomieszczenia biurowe.

Nowa część będzie zawierać powierzchnie ekspozycyjne i edukacyjne.

Wejścia i dostępność.

Zachowano historyczne wejście do Planetarium poprzez monumentalne schody. Te schody jednak uniemożliwią wejście osobom niepełnosprawnym, rodzicom z wózkami, rowerzystom etc. Nowa część posadowiona w poziomie alejek parkowych zapewnia łatwy dostęp dla wszystkich użytkowników.

Poziomy zespołu planetarium zostały połączone windami pomiędzy historyczna częścią „administracyjna a głównym obiektem planetarium z kopuła zaprojektowano pochylnie oraz windę, która zapewni dostęp do poziomu projekcji w kopule Planetarium. Przed wejściem do nowej części urządzono plac wejściowy otwarty w stronę stawu. Bezpośrednio przy wejściu znajduje się strefa małej gastronomii, która może funkcjonować także po godzinach otwarcia obiektu obsługując kawiarnie plenerowa na placu.

Strefy funkcjonalne obiektu

W obiekcie przeprowadzono swobodny lecz czytelny i możliwy do kontrolowania podział na
- strefę wejścia z lada informacyjna, kasa i gastronomia ,
- strefę foyer z sala konferencyjna oraz
- strefę ekspozycji.

Zapewniono możliwość rożnego wygrodzenia stref, także z możliwością zapewnienia ruchu od nowego wejścia do starej części Planetarium bez wchodzenia do nowej części ekspozycyjnej. Istnieje także możliwość niezależnego korzystania ze strefy foyer z sala konferencyjna i gastronomia

Ekspozycja

Naczelnym założeniem przestrzennym i konstrukcyjnym nowej części jest zapewnienie możliwości elastycznego kształtowania przestrzeni ekspozycyjnych. Konstrukcja została ograniczona do trzonów wpisanych w stałe elementy programu (m.in. sala konferencyjna. symulator itd.), elementy te zmieszczą także szachty techniczne, pozostałe elementy ekspozycji mogą być aranżowane w sposób dowolny

Kolumna pogodowa

Kolumna pogodowa wymagająca przestrzeni o znacznej wysokości została wpisana we wnętrze nowoprojektowanej części. Możliwość jej obserwacji została zapewniona poprzez dostęp z rożnych poziomów – część środkowa z poziomu parteru nowej części, dolna z poziomu podziemnego z wglądem w część najniższą, górna z poziomu dachu. Otwory łączące te poziomy zapewnia także możliwość obserwacji całości wysokości kolumny. Istnieje możliwość wymknięcia tego elementu w przestrzeni ścianami pełnymi oraz możliwość lokalizacji przyległych przestrzeni serwisowych. W części podziemnej zlokalizowano strefę wystaw czasowych oraz elementy służebne programu – szatnie, wc i zaplecze techniczne.

2. PROPONOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNO-MATERIAŁOWE, KONSTRUKCYJNE, TECHNOLOGICZNE I INSTALACYJNE.

2.1. MATERIAŁY.


Dobór materiałów odpowiada idei projektu tj. konsekwentnego wpisania w historyczny zespół jednak z zachowaniem współczesnego charakteru rozbudowy. Ściany nowego obiektu, zostaną wykonane z betonu architektonicznego wylewanego na miejscu lub z okładzina z płyt betonowych prefabrykowanych. Dobór materiałów we wnętrzach jest podporządkowany ekspozycji. Posadzki, ściany i sufity betonowe, jedynie sala konferencyjna, bryła zaplecza gastronomii i niektóre elementy wyposażenia np. lada informacyjna z okładzinami drewnianymi.

2.2 ROZWIĄZANIA TECHNOLOGICZNE.

Przewiduje się wykonanie budynku w technologii tradycyjnej jako żelbetowy-murowego ze znaczna grubością izolatora termicznego ścian i dachu. Przewidziano rozwiązania pozwalające na zmniejszenie kosztów budowy i eksploatacji obiektu:
• Budynek został zaprojektowany jako zwarta bryła co umożliwia znaczącą redukcje zużycia energii;
• Lokalizacja większych powierzchni przeszkleń wejścia w podcieniu co pozwoli na ograniczenie przegrzewania a co za tym idzie wydatków na chłodzenie;
• Zakłada się zastosowanie nowoczesnej, energooszczędnej stolarki oraz ślusarki;
• Proponuje się ekologiczne instalacje pozyskiwania energii cieplnej (instalacja solarna, pompa ciepła).
• Projektuje się ekologiczne instalacje odzysku energii cieplnej (rekuperacja).

W budynku przewiduje się również inne rozwiązania pozwalające na zmniejszenie użycia energii.

2.3. ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE

• Posadowienie obiektu na ławach i stopach żelbetowych lub na płycie stosownie do warunków gruntowych i obliczeń konstrukcyjnych na etapie projektu budowlanego i wykonawczego.
• Konstrukcja ścian i stropów – tradycyjna żelbetowa i murowana
• Posadzka parteru wykonana jako betonowa posadzka na gruncie
• Ściany działowe w pomieszczeniach mokrych ceramiczne tynkowane z okładzinami ceramicznymi.
• Ściany działowe lekkie – szklane i gipsowo kartonowe lub murowane.

Konstrukcja stropu nad parterem nowoprojektowanej części przewidziana jako płyta żelbetowa z ukrytymi belkami sprężonymi dla umożliwienia elastyczności ekspozycji.

2.4 ROZWIĄZANIA EKOLOGICZNE, INFRASTRUKTURA TECHNICZNA I INSTALACJE.

Budynek w części nowej rozbudowywanej projektuje się jako pasywny (NF15) obiekt z zastosowaniem systemów ekologicznych systemów odnawialnych źródeł energii (OZE) wspomagania układów instalacyjnych.

Budynek istniejący ze względu na konieczność zachowaniu zaleceń konserwatorskich wyglądu bryły zewnętrznej, zostanie poddany rewitalizacji w części instalacyjnej wspomaganej przez BMS (zintegrowany system zarządzania budynkiem) w celu osiągnięcia standardu maksymalnie zbliżonego dla budownictwa pasywnego (NF40).

Projektuje się włączenie do układu grzewczego solarów, paneli fotowoltaicznych zlokalizowanych na dachu budynku oraz (po analizie ekonomicznej) pompy ciepła z wymiennikiem gruntowym. Przewiduje się także rekuperacje ciepła w wentylacji budynku.

Układ instalacji sanitarnych zakłada wykorzystanie wód deszczowych i wód szarych.
Przewiduje się następujące instalacje w obiekcie:
• instalacja wody zimnej i ppoz.;
• instalacja ciepłej wody użytkowej i jej cyrkulacja;
• kanalizacja sanitarna i deszczowa;
• instalacja centralnego ogrzewania;
• instalacja elektryczna;
• instalacja SAP
• klimatyzacja i wentylacja z odzyskiem ciepła (rekuperacja) i gruntowym wymiennikiem ciepła;
• instalacja monitoringu;
• instalacja komputerowa i teletechniczna;
• odpowiednia akustyka;
• windy osobowa dla osób niepełnosprawnych;
• instalacja alternatywnych źródeł energii - według preferencji Inwestora;
• instalacja EOK (elektroniczna obsługa klienta - Karty biblioteczne)
• instalacja podwodnego monitoringu (tzw. DSO + wizja + czujniki bezruchu, detektory dymu itp.);
• rozmieszczenie oznakowania sprawnej ewakuacji i komunikacji.
• elektroniczny system klucza centralnego.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl