Konkurs urbanistyczno-architektoniczny, realizacyjny na opracowanie koncepcji urbanistyczno - architektonicznej rewitalizacji Rynku wraz z przylegającymi do niego deptakami w Rawiczu
Wyróżnienie honorowe

<<< powrót
  • Studio Projektowe i Wzorcownia - NARADA Wiesław Michałek
Skład zespołu:
  • Wiesław Michałek 

IDEA I FILOZOFIA ZAPROPONOWANYCH ROZWIĄZAŃ

Mocno centralny układ urbanistyczny starej części miasta starano się zamienić na układ asymetryczny. Pretekstem tego działania jest sugerowany przez Organizatora nowy i ważny ciąg pieszo – jezdny ulic Wojska Polskiego i 17 Stycznia, który w planie wyróżnia północną część Rynku jako ważny kontakt z placem na tej osi. Konsekwencją tego założenia jest podział całego Rynku na część otwartą i urządzoną. Funkcjonalnie podział ten oznacza, że w część wolną od stałych elementów wyposażenia placu przeznaczono dla organizacji widowisk plenerowych. W tej strefie umieszczono także tzw. liniowy zegar z wektorem czasu w postaci rzeźby niedźwiedzia jako symbolu miasta Rawicza. Natomiast drugą, południową część przeznaczono na ogród na placu, który stanowi osnowę dla lokalizacji ogródków i kawiarni na wolnym powietrzu. Ideę kompozycji nowego centrum ilustrują schematy na planszy gdzie przedstawiono różnicę pomiędzy układem centralnym, a tzw. zatokowym. Zaś filozofia i plastyka ogrodów na Rynku wywiedziona jest z malarstwa impresjonistycznego.

POWIĄZANIA FUNKCJONALNE I WIDOKOWE

• Nowa oś kompozycji urbanistycznej poprzez jej wzmocnienie formalne i funkcjonalne w znacznej mierze zmienia także warunki jej dostępności w skali miasta. Projekt nie narusza ogólnej koncepcji i kompozycji urbanistycznej w skali miasta, a wręcz artykułuje jej walory w odniesieniu do szerszego kontekstu w jakim ta nowa oś kompozycyjna funkcjonuje. W projekcie stworzono odpowiednie ramy formalne dla nowego ciągu pieszego w formie bram, które sygnalizują przekroczenie strefy o specjalnym przeznaczeniu i sposobach użytkowania. Efekt tego wejścia jest już sygnalizowany w przestrzeni otaczającej bezpośredni obszar objęty projektem.

• Prezentowany projekt nie narusza, a wręcz podkreśla istotne powiązania funkcjonalne w skali centrum miasta. Sugerowana przez Organizatora nowa oś kompozycyjna w postaci ważnego ciągu pieszego przez stare miasto została w projekcie zachowana i wzmocniona. Ten ważny łącznik funkcjonalny stanowi główny kręgosłup kompozycji formalnej i funkcjonalnej w najnowszej historii Rawicza. Budowa nowego oblicza i funkcji Salonu Miasta jakim jest Rynek z budynkiem Ratusza potęguje ten efekt. Całość kompozycji wpływa nie tylko na wartości wizualne w tym rejonie centrum lecz w znacznym stopniu usprawnia i unowocześnia funkcje społeczne i integracyjne dla jego mieszkańców.

UKŁAD KOMUNIKACYJNY

• Schemat komunikacji dla tego rejonu centrum miasta ilustrują schematy przedstawione w projekcie. Zgodnie z założeniem komunikacja kołowa jest dopuszczalna w bezpośrednim obszarze Rynku (na jego obrzeżu) w przeważającej części jako ruch jednokierunkowy. W tym celu przystosowano podłoże dla tego ruchu w ten sposób, aby obniżyć poziom hałasu i umożliwić wjazdy interwencyjne dla pojazdów ze znacznym obciążeniem użytkowym. Proponuje się w tej części nawierzchnię betonową, co mogłoby sprzyjać jednorodności stylistycznej nawierzchni placów i ulic. W tym obszarze przewiduje się także stanowiska TAXI i BUS ( przystanek autobusowy został przeniesiony w rejon Placu Wolności- w północną jego część).

• Parkingi – postulowana ilość parkingów w tej strefie została nieznacznie zmniejszona. Zmieniono także sposób i organizację postoju dla samochodów osobowych w tej strefie. Wyznaczono miejsca dla niepełnosprawnych (4) w dogodnej dla nich lokalizacji w strefie parkingowej otaczającej rynek. Przewiduje się uzupełnienie miejsc parkingowych w strefie północnej Rynku w czasie wolnym od wykorzystywania tego miejsca do imprez publicznych.

• Komunikacja piesza – cały obszar opracowania jest oddany do użytkowania pieszym. Wszystkie elementy i urządzenia są dedykowane osobom poszukującym w centrum miasta stref wolnych od zagrożeń, utrudnień i barier fizycznych wynikających z komunikacji kołowej. W tym celu przewiduje się stanowiska relaksu w postaci wnętrz zielonych bądź usług, które przyciągają osoby niezależnie od wieku i upodobań.

• Komunikacja rowerowa – hasłem, które stymuluje ruch rowerowy jest szybkość 20 km/h, która jako taka została przyjęta jako dopuszczalna w strefie ruchu pieszego. W obszarze opracowania celowo nie wytyczono szlaków rowerowych m.in. po to aby zasada ograniczonej szybkości poruszania się rowerem obowiązywała na całym obszarze nowego centrum. Przewidziano w projekcie odpowiednie zaplecze dla rowerów w postaci stojaków, które są zespolone z elementami wyposażenia placu. Dotyczy to zarówno Rynku jak również całego ciągu pieszego ulic Wojska Polskiego i 17 Stycznia.

UKŁAD ZIELENI CENTRUM I GŁÓWNYCH PRZESTRZENI PUBLICZNYCH

W projekcie zieleni rozróżniono 3 rodzaje i sposoby jej ekspozycji w przestrzeni publicznej:
- Osadzoną bezpośrednio na gruncie (drzewa i krzewy strzyżone do wysokości 3 m);
- Wegetującą w specjalnie do tego celu przygotowanych donicach, których wielkość i materiał dostosowano do skali i potrzeb danego gatunku roślin;
- Pnącza rozpięte sezonowo na trejażach, pergolach, altanach, itp.;

Rozróżnienie to jest ważne dla bilansu powierzchni biologicznie czynnej dla projektu tej części miasta. Układ funkcjonalny zieleni polega na tym aby grupa zieleni bądź jej element stanowił dopełnienie funkcji zasadniczej. Tak więc w części otwartej Rynku nie przewidziano żadnych przeszkód terenowych (oprócz zegara liniowego) aby przestrzeń ta w całości i bez ograniczeń mogła być dedykowana organizacji imprez plenerowych. Natomiast druga, południowa część Rynku jest nowoczesnym „ogrodem francuskim” gdzie zlokalizowano odpowiednio duże donice dla różnych gatunków pnączy. Układ donic jest regularny aby ułatwić sprzątanie i odświeżanie płyty Rynku. Dodatkowo wokół każdej donicy umieszczono miejsca do siedzenia. Gatunki roślin dobrano w ten sposób aby ich pora kwitnienia kojarzyła się z obrazem impresjonizmu zgodnie z filozofią projektu przyjętą na wstępie. W okresie zimowym kubusy pnączy wraz z podkonstrukcją stanowią stelaż dla oświetlenia z okazji Świąt i Nowego Roku. Generalnie ta część Rynku przeznaczona jest na ogródki i kawiarnie na wolnym powietrzu. Poza tym w tej części Rynku przewidziano specjalny gatunek drzew osadzonych bezpośrednio w gruncie, głównie jako element separujący miejsca parkingowe wokół placu.

Nieco inny sposób aranżacji zieleni przewiduje się w ciągu ulic Wojska Polskiego i 17 Stycznia. Dla tej części opracowania zaprojektowano specjalny zestaw funkcjonalny w skład, którego wchodzi: zieleń, ławka, stojak dla rowerów oraz kosz na śmieci. W tym zestawie również przewidziano 3 typy zieleni, jednakże w układzie liniowym od 6  9 m. (porów. perspektywa). Podstawowym elementem funkcjonalno-kompozycyjnym tego zestawu są duże donice cembrujące drzewa strzyżone z rozpiętą pomiędzy nimi pergolą. Odległość między donicami wypełniona jest drewnianą ławką. Kosze na śmieci są przytwierdzone do donic. Zestawy te są lokalizowane w ciągu ulicy na przemian z przesunięciem, które umożliwia przejazd pojazdów specjalnych.

STREFOWANIE GŁÓWNYCH PRZESTRZENI PUBLICZNYCH

W projekcie wyróżniono generalne, podstawowe strefy funkcjonalne w aspekcie publicznym:
- Ciąg pieszy, który tworzy promenada reprezentacyjna ulicy Wojska Polskiego i 17 Stycznia oraz
- Rynek jako salon miasta.

Projektowana promenada piesza stanowi poza tym nową i nowoczesną oś kompozycyjną w historycznym układzie centrum Rawicza. Ideowo może być w przyszłości tym, czym dla miast rzymskich była główna oś kompozycyjna każdego miasta: cardo i decumanum.

Natomiast główny salon miasta podzielono na dwie strefy funkcjonalno-formalne:
- Część przeznaczoną dla imprez masowych i uroczystości oficjalnych
oraz
- Część kameralną gdzie dominującą funkcją jest rekreacja i wypoczynek w atmosferze klimatu miasta i zieleni urządzonej.

Odrębną strefą w tej części opracowania centrum miasta są strefy o ograniczonej dostępności, którą stanowią głównie funkcje usługowe zlokalizowane w parterach pierzei ulic (Wojska Polskiego i 17 Stycznia) oraz w pierzejach Rynku.

UKŁAD FUNCJONALNO-PRZESTRZENNY GŁÓWNYCH PRZESTRZENI PUBLICZNYCH

Koncepcja kształtowania przestrzeni publicznych polega na dywersyfikacji nastrojów w poszczególnych strefach opracowania, które polegają na różnym ukształtowaniu podłoża i elementów wyposażenia placów i ciągów pieszych. Starano się osiągnąć różnorodność klimatu wnętrz i pasaży pieszych mimo spójności i jednorodności stylistycznej użytych elementów wystroju przestrzeni publicznych. Temu m.in. służy podział przestrzeni głównego placu na część oficjalną i kameralną. W przestrzeni oficjalnej przewiduje się miejsce i warunki dla organizacji widowiska o charakterze kierunkowym (kino, teatr uliczny, występ folklorystyczny, itp.), zatokowym (pokaz mody, spektakle liniowe, itp.). Mutacją tych potrzeb są układy widowni w kształcie podkowy lub areny. Dla tego celu przewiduje się odpowiednie wzmocnienie podłoża tej części placu oraz wyposażenie go w odpowiednie media. W tej części placu przewidziano w projekcie charakterystyczny element podkreślający specyfikę miejsca i miasta w postaci liniowego zegara. Instalacja kinetyczna, której głównym elementem jest rzeźba niedźwiedzia wyjęta z herbu miasta mogłaby być dodatkową atrakcją turystyczną dla miasta i regionu. Ponadto instalacja ta stanowi główny element przestrzeni rozpoznawalny w planie i przestrzeni. Zasadą działania i budowy tej instalacji przedstawiono na planszy ideowej zamieszczonej w projekcie.

IDEA PLASTYCZNA

Głównym motywem plastycznym, który towarzyszy prezentowanej pracy od początku są założenia ideowe impresjonizmu i rozszczepienie rzeczywistości na piksele. W przedstawionym projekcie megapikselem może być zielony „kubik” w kompozycji ogrodu na Rynku a jego drobiną (minipikselem) mogą być kwitnące kiście glicyni lub buganwille. Różnorodność koloru przy jednorodności formy jest cechą charakterystyczną, która ma być postrzegana zarówno w planie miasta jak i rejestrowana z poziomu wzroku człowieka. Jeśli do tego obrazu dodamy efekty osiągane sztucznie poprzez światło instalowane wewnątrz poszczególnych struktur bądź poza ich obszarem oddziaływania, możemy osiągnąć efekty, które stanowiły tezę pracy.

Zasada wyposażenia posadzki i jej wzór w znacznym stopniu wynika z funkcji jaka znajduje się na jej powierzchni. Główny ciąg pieszy (Wojska Polskiego – 17 Stycznia) został podzielony na poprzeczne w stosunku do osi ulicy pasy w ten sposób, aby jednocześnie zaznaczyć na powierzchni granice własności posesji, które przylegają do ulicy. Ten podstawowy kanon podziału jest następnie dzielony na mniejsze pasy stosownie do gradacji elementów kamiennych posadzki. Główny plac został jak już wspomniano podzielony na dwie strefy: w pierwszej, która stanowi wolną przestrzeń wydzieloną z Rynku rysunek na posadzce w formie podkowy sugeruje formalnie kierunek ewentualnych występów, gdzie scena zawsze stanowi oś kompozycji widowiska i widowni (w tym przypadku widowni czasowej). Drugą część placu podzielono na regularne kwadraty, które w rysunkach odpowiadają modułowi donic z roślinami wraz z miejscami siedzącymi, które są zamocowane do pobocznicy donicy. Proponowany materiał posadzki w całym obszarze opracowania to płyty i kostka granitowa. Miejsca ważne bądź tzw. „cekiny” mogą być uzupełnione innym odcieniem granitu. Przyjęty w projekcie system aranżacji zieleni oraz jej dyslokacja w przestrzeni w znacznym stopniu ułatwiają system informacji wizualno-przestrzennej. W celu jej uzupełnienia zastosowano odpowiednie znaki i symbole, które informują o ważnych miejscach i urządzeniach w przestrzeni.

ETAPOWANIE

W zależności od polityki inwestycyjnej Organizatora możliwe jest następujące etapowanie inwestycji:

WARIANT A - 3 etapy:
- Ciąg ulicy Wojska Polskiego;
- Ciąg ulicy 17 Stycznia;
- Rynek w całości

WARIANT B - 4 etapy:
- Ciąg ulicy Wojska Polskiego;
- Ciąg ulicy 17 Stycznia;
- Zatoka Rynku: pierzeja północna;
- Zatoka Rynku: pierzeja południowa.

Wybór koncepcji będzie w zależności od utrudnień komunikacyjnych i dostępności obszaru inwestycji na czas realizacji. Wg koncepcji przedstawionej w projekcie wariant A wydaje się być najmniej uciążliwy dla mieszkańców.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl