Konkurs architektoniczny na opracowanie koncepcji przebudowy budynków pofabrycznych zlokalizowanych w Łodzi przy ul. Sienkiewicza 61a i 63 wraz z otoczeniem, uwzględniającej wykonanie ZIELONYCH DACHÓW
III miejsce

<<< powrót
  • Tomasz Krotowski, Marcin Klepacz, Joanna Kierbiedź, Bartosz Zgorzelski
Skład zespołu:
  • składu zespołu autorskiego pracy:  
  • mgr inż. arch. Tomasz Krotowski,  
  • mgr inż. arch. Marcin Klepacz,  
  • Joanna Kierbiedź  
  •  
  • praca wykonana pod patronatem BZB Projekt Biuro Zarządzania w Budownictwie, mgr inż. bud. Bartosz Zgorzelski  
  •  
  • projektanci branżowi:  
  • dr Halina Jaroszewska,  
  • mgr inż. Katarzyna Zakrzewska - Guć,  
  • mgr inż. arch. Karolina Sztec - Dudkiewicz,  
  • mgr inż. Sebastian Mroczek,  
  • mgr inż. Jacek Frydrysiak  

I. IDEA
Podstawową ideą, a zarazem filozofią działań projektowych, było stworzenie miejsca o niesamowitym charakterze, które połączyłoby w sobie walory zabytkowej, postindustrialnej architektury z jej współczesną, harmonijną kontynuacją oraz zielenią, będącą jednym z podstawowych tworzyw projektowych. Zielone ściany, widoczne z otaczających przestrzeni publicznych wciągają wzrok ku górze, w kierunku ogrodu na dach budynku – użytkowej przestrzeni rekreacyjnej, której tak brakuje w mieście. Dla projektantów równie istotne było zachowanie ducha kreatywności ludzi, którzy obecnie i w przyszłości będą wypełniać i dalej tworzyć to miejsce.

Takie ujęcie zadania projektowego wymagało od projektantów wczucia się w rolę przyszłych najemców lokali kreatywnych. Pozwoliło to zadać pytania i poszukiwać na nie odpowiedzi: Czy wykonany na wysoki połysk remont nadal pozostawia miejsce dla rozwoju twórczości? Czy twórczość może obyć się bez przestrzeni wspólnych? Jak zachować proporcje miedzy umożliwianiem twórczej wymiany myśli z cichymi miejscami do kontemplacji i gwarnymi, pełnymi życia lokalami gastronomicznymi i klubokawiarniami? Jak chcielibyśmy aby wyglądały wszystkie elementy codziennego życia budynku – przestrzenie publiczne, wejście, dojście do biura/pracowni, przerwy w pracy najemców, co po pracy, odwiedziny klientów, spontaniczne zdarzenia?

Odpowiedzi na te wszystkie pytania znajdują się w projekcie. Napisany został scenariusz dla nowych opowieści, będących twórczym rozwinięciem szeptu starych murów.

II. ZASADY KSZTAŁTOWANIA FORMY ARCHITEKTONICZNEJ

Przy projektowaniu adaptacji budynków pofabrycznych projektanci przyjęli kilka podstawowych zasad:
• Forma obiektów istniejących ma utrzymać rolę dominującą;
• Ponieważ przedmiotem konkursu są budynki postindustrialne o odmiennej architekturze, współczesne uzupełnienia powinny zachować tę różnorodność. Muszą jednak utrzymać między sobą spójność tak, aby pokazać, że połączenie różnych struktur nowymi formami cechuje się harmonią i pięknem;
• Niedoczyszczona cegła jest swojego rodzaju świadectwem historii, zapisem dziejów obiektu i samej Łodzi, niegdyś spowitej dymem, dlatego na elewacjach południowych i w budynku D projektanci zachowali tę cegłę możliwie nietkniętą;
• Nadbudowa oraz wyposażenie w zieleń, ze względu na swoją skalę, będzie zawsze widoczna – jest zatem kształtowana tak, aby swoją formą wzbogacać piękno obiektów historycznych. Dominować tylko tam, gdzie jest to wskazane (wieża bud. A i bud. D), zaś w pozostałych miejscach ustępować akcentom zastanym (wieża bud. B);
• Wartością historyczną obiektów jest nie tylko wystrój elewacji, materiały i gabaryty części budynku, ale również oryginalne elementy konstrukcyjne. Stąd decyzja o zachowaniu więźb i stropów budynków A, B i D (tu pewnej przebudowie musiała ulec więźba) oraz konstrukcji budynku C, jako elementu wystroju placu i podpory tarasu;

III. ROZWIĄZANIA PRZESTRZENNE I PROGRAMOWE

W wyniku decyzji projektowych budynki fabryczne zostały przekształcone przestrzennie w zakresie:
• Zielony taras został ukształtowany ponad wszystkimi kondygnacjami. Ze względu na zidentyfikowane różnice wysokości między A, B i D utworzono dwa poziomy, zachowując możliwość komunikacji między nimi. Maksymalizacja efektu zielonego ogrodu została uzyskana poprzez umiejscowienie głębokich donic po obrysie zielonego dachu, co daje poczucie znajdowania się w samym środku zieleni. Wschodnia część tarasu nad bud. B została przeznaczona do użytkowania przez najemców lokali gdzie mogą w ciszy popracować lub odpocząć na świeżym powietrzu;
• Na zielonym dachu zlokalizowana została również kawiarnia, składająca się z części stałej oraz ogrodu zimowego z przeszklonymi ścianami. Ściany w postaci składanych (harmonijkowych) okien umożliwiają pełną integrację z przestrzenią tarasu;
• Budynek A został rozbudowany o nową dominantę, widoczną od ul. Piotrkowskiej, Pasażu Schillera, Placu Komuny Paryskiej i ulicy Sienkiewicza – Wieża bud. A. Jest ona dostępna dla osób niepełnosprawnych wraz z tarasem nad budynkiem A i częścią B. Wieża pełni funkcję galerii wystawowej dla prezentacji prac wykonywanych przez najemców lokali (młodych artystów). Wieża zwieńczona jest tarasem widokowym z widokiem na Pasaż Schillera i Plac Komuny Paryskiej;
• W analogicznej formie została przebudowana zachodnia klatka schodowa budynku B, tworząc eleganckie wejście od strony Pasażu Schillera oraz „oddech” między elewacjami budynków A i B;
• Przejazd bramowy przez budynek B został opracowany jako pieszo-jezdny, funkcjonalny, jasny i przejrzysty pasaż handlowy na wzór Hackeschen Höfe w Berlinie. Wprowadzono przeszklenia/witryny jako ściany bramy. Dwukierunkowy przejazd otrzymał dodatkowy trakt wyłącznie dla pieszych, będący równocześnie strefą wejściową kawiarni, co uprzestrzenniło całe rozwiązanie;
• Budynek C został zachowany, wzbogacając przestrzeń publiczną południowego placyku oraz stanowiąc konstrukcję dla foyer Sali konferencyjnej budynku D. Odsłonięta więźba pozostała jako świadek historii, nad nią zostały zaprojektowane balkony, służące wyższym kondygnacjom budynku D – np. jako miejsce odpoczynku w trakcie warsztatów, wykładów czy konferencji;
• Główne wejście do budynku D zostało umiejscowione w przejeździe bramowym, tworzy otwartą przestrzeń wejściową oraz integruje parter budynku;
• W budynku D jednoprzestrzenny charakter wnętrz został utrzymany na 4 z 5 kondygnacji (poddasze zostało podzielone lekkimi ściankami działowymi na warsztaty, jednak w razie potrzeby może być zagospodarowane również jako przestrzenie łączone);
• W budynku A zaprojektowano pustkę przez kondygnacje 1 – 4, odsłaniającą belki konstrukcyjne stropów i doświetlające trakty komunikacyjne;
• Wszystkie najwyższe kondygnacje doświetlone są oknami połaciowymi w celu zapewnienia odpowiedniej ilości światła dziennego do pracy w biurach;
• Podział pomieszczeń wynika z analizy zabytkowej struktury obiektów oraz z obserwacji już funkcjonujących w obiekcie przedsięwzięć. Zaproponowano różnorodne wykorzystanie przestrzeni postindustrialnych, w tym kilka wariantowo (pokazano na rzutach);

IV. ROZWIĄZANIA TECHNICZNE

Dla najlepszego zachowania i wykorzystania istniejącej tkanki zabytkowej rozwiązania techniczne muszą być każdorazowo poddawane możliwym analizom zasadności użycia i możliwości zastosowania odstępstw od ogólnych przepisów tak, aby oryginalne elementy budowlane zostały wykorzystane bez utraty ich walorów estetycznych.

• Materiały

W zakresie istniejących budynków: istniejące drewno konstrukcyjne (więźba, stropy) zostaje oczyszczone i zabezpieczone preparatem NRO (nierozprzestrzeniające ognia). Tynki zewnętrzne w elewacji wschodniej budynku A i północnej budynku B zostają poddane renowacji lub w przypadku konieczności zostaną wymienione na tynk cementowo-wapienny zatarty na gładko, barwiony w masie na delikatne odcienie szarości. Pozostałe cegły zostaną delikatnie oczyszczone mechaniczne, odgrzybione, odsolone, impregnowane preparatami umożliwiającymi zachowanie kolorystki patyny. Wykończenie dachów z blachy łączonej na rąbek stojący ze spadkiem 8 stopni (15%), zapewniającej odpowiednie odprowadzanie wody pod tarasami z desek kompozytowych.
W zakresie nowych elementów: Wieża bud. A, nowe wejście w bud B oraz zabudowa na tarasach - konstrukcja stalowa, fasady szklane, częściowo z prefabrykowanych paneli w konstrukcji stalowej z wypełnieniem z kształtek ceramicznych, barierki stalowe z odciągami z lin stalowych. Wieża III bud D – konstrukcja murowana, wykończenie z blachy kortenowej. Donice na zieleń - wykonane z lekkich płyt warstwowych. Taras oparty na konstrukcji z drewna klejonego.

• Konstrukcja

Założenia ogólne – Decydujące znaczenie i nacisk kładzie się na wartości architektoniczne i estetyczne. Projekt zakłada wykorzystanie istniejącej konstrukcji do celów przebudowy i nadbudowy. W ramach nadbudowy wykorzystuje się lekkie konstrukcje z drewna klejonego, nieobciążające istniejących słupów i ścian niższych kondygnacji (max 5 kN/m2). Po szczegółowej ekspertyzie technicznej, w razie konieczności, ściany będą lokalnie wzmacniane pod konstrukcję tarasu.
Budynek A – murowany, słupy żeliwne, wzmacniane ceownikami stalowymi, belki stropowe drewniane, taras na konstrukcji z drewna klejonego (wariant: konstrukcja stalowa lub łączona);
Budynek B – murowany, parter, słupy żeliwne, wyższe kondygnacje słupy drewniane, belki stropowe drewniane, taras na konstrukcji z drewna klejonego (wariant: konstrukcja stalowa lub łączona);
„Budynek” C – murowany, więźba drewniana, strop drewniany;
Budynek D – murowany, w piwnicy wzmocnienia żelbetowe stropu i ścian, od parteru do drugiej kondygnacji naziemnej słupy żeliwne, trzecia kondygnacja i poddasze słupy drewniane, taras oparty na kratownicy stalowej, przenikająca się z zachowanymi fragmentami konstrukcji historycznej, niepełniącej już funkcji nośnej, obudowa klatki schodowej i windy murowana, kawiarnia w konstrukcji z drewna klejonego (wariant: konstrukcja stalowa lub łączona)

• Podesty tarasowe

Wykonane z desek kompozytowych odpornych na warunki atmosferyczne. Deski zespolone są ze sobą w zdejmowane moduły, umożliwiające dostęp do połaci dachowej w celach konserwacyjnych.

• Technologia dachów zielonych

W projekcie przyjęto oba systemy wprowadzania roślinności na dach – intensywny i ekstensywny.
System roślinności Intensywnej - 1. humus 35 cm; 2. włóknina filtrująca; 3. warstwa drenująca 10cm z okrągłego płukanego żwiru; 4. włóknina filtrująca; 5. hydroizolacja, np. membrana EPDM; 6. płyta kompozytowa 3 cm. Ciężar 500kg/m2 - w stanie mokrym.
System roślinności ekstensywnej - 1. warstwa wegetacyjna 10 cm; 2. włóknina filtrująca; 3. warstwa drenująca 5cm z okrągłego płukanego żwiru; 5. hydroizolacja, np. membrana EPDM; 6. termoizolacja EPS 20; 7. Paroizolacja. Ciężar 150kg/m2 - w stanie mokrym.

• Warunki pożarowe

Budynki określa się jako średniowysokie. Budynek D został oddzielony pożarowo od bud. A, B i C. Dla budynku D ustala się kategorię zagrożenia ludzi ZL I + instalacja tryskaczowa ze względu na długość dojścia do klatki ewakuacyjnej oraz konstrukcję drewnianą. Dla budynków A, B, C ustala się kategorię zagrożenia – ZL III. Strefa pożarowa bud. A, B i C - powierzchnia do 5000m2. Strefa pożarowa D do 5000m2. Klasa odporności pożarowej budynku – B. Ściany oddzielenia przeciwpożarowego REI120, Drzwi p. poż EI60.

• Odstępstwa

W celu ochrony wartości architektonicznych i kulturowych niezbędne jest uzyskanie odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych:
Od konieczności ocieplenia budynków,
Projektant nie jest w stanie zapewnić korzystnego bilansu energii pierwotnej w rozumieniu prawa. Propozycja rozwiązań zamiennych – projektowane ogrzewanie zapewni odpowiednią temperaturę użytkową wewnątrz pomieszczeń proponuje najefektywniejszy energetycznie sposób centralnego ogrzewania z sieci miejskiej. Przebudowa budynku z zachowaniem istniejącego ustroju konstrukcyjnego nie powoduje dodatkowego wykorzystania energii do wytworzenia materiałów.
Od spełnienia przepisów pożarowych w związku z konstrukcją drewnianą,

Ze względu na wartości kulturowe i wytyczne konserwatorskie Propozycja rozwiązań zamiennych – zabezpieczenie wszystkich elementów drewnianych do NRO (nierozprzestrzeniania ognia), instalacja tryskaczowa w otwartych przestrzeniach budynku D oraz „pustce” przy korytarzu A, przyjęcie dróg ewakuacyjnych krótszych niż maksymalne, dopuszczone przepisami w budynkach A i B, obudowa klatek schodowych i wprowadzenie systemu oddymiającego.

• Pomieszczenia techniczne i infrastruktura

Lokalizowane są w piwnicy budynku D. Główne przyłącze wodociągowe zasilane linią zasilającą od strony ul. Sienkiewicza. Węzeł cieplny, przyłącze i rozdzielnia elektryczna, instalacja teletechniczna, przyłącze gazowe. W posadzce placu przed budynkiem D od strony wschodniej - wejście do pomieszczeń technicznych w postaci zagłębienia terenu do poziomu -1 (wraz z schodami) przykrytego kratą. Wejście z wykorzystaniem istniejących schodów z możliwością wstawienia wielkogabarytowych urządzeń technicznych. Budynki zostają wyposażone w wentylację mechaniczną, wyrzutnia powietrza lokalizowana w wieży bud D.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl