Konkurs SARP nr 932 - kościół parafialny na szlaku pielgrzymkowym w Częstochowie
wyróżnienie równorzędne

<<< powrót
  • Biuro Projektów Budownictwa Ogólnego "Budopol" SA
Skład zespołu:
  • Paweł Gumuła  
  • Daniel Frąc  
  • Maciej Kowalczyk 
Skład zespołu projektowego:
Autorzy: arch. Daniel Frąc, arch. Paweł Gumuła, stud. arch. Maciej Kowalczyk - Biuro Projektów Budownictwa Ogólnego - Budopol SA

SKRYJ NAS POD SWÓJ PŁASZCZ (…)

Parafia Rzymsko – Katolicka
p.w. Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny
Częstochowa, ul. Rozdolna 4, dzielnica Mirów.

Idea

Głównymi determinantami wyznaczającymi kierunek tworzenia projektu konkursowego było wezwanie parafii: Niepokalane Serce Najświętszej Marii Panny oraz usytuowanie kościoła na trasie pielgrzymkowej do Sanktuarium Maryjnego na Jasnej Górze

Kult Niepokalanego Serca NMP rozpoczął się od objawień w Fatimie:
„Ja was nigdy nie opuszczę. Moje Niepokalane Serce będzie dla każdego niezawodną przyszłością i drogą prowadzącą do Boga” - powiedziała podczas objawień Matka Boża polecając, aby ludzie codziennie odmawiali różaniec, prosząc o zakończenie wojny i o pokój dla świata.
Dlatego też autorzy w swoich rozwiązaniach projektowych przyjęli jako nadrzędne odwołanie do głównego przesłania objawień - Różańca Świętego.

Miejsce, na którym został zaprojektowany kościół, to świadek wielowiekowej tradycji pątniczej, tradycji ugruntowującej Kult Maryjny w Polsce.

O Ty, której obraz widać w każdej polskiej chacie
i w kościele, i w sklepiku, i w pysznej komnacie
w ręku tego, co umiera, nad kołyską dzieci
i przed którą dniem i nocą wciąż się światło świeci,
która perły masz od królów, złoto od rycerzy,
w którą wierzy nawet taki, który w nic nie wierzy...

Jan Lechoń "Matka Boska Częstochowska"

Spośród licznych form pobożności Maryjnej na uwagę zasługują pieśni do Matki Bożej, które najczęściej mają charakter błagania i prośby. Większość z nich utrwaliła się w świadomości ludzi także dzięki pielgrzymkom na Jasną Górę. Dlatego też, jako motto przewodnie projektowanego kościoła, został przyjęty fragment jednej z najstarszych pieśni Maryjnych, która oddaje pątniczy klimat:: Skryj nas pod Swój płaszcz!
Kościół

Inspirowani orędziem z objawień fatimskich – prośbą o odmawianie Różańca oraz motywem płaszcza Maryi, autorzy starali się projektować budynek kościoła by jak najbardziej oddać przesłanie ukryte w wezwaniu parafii oraz podkreślić wyjątkowość lokalizacji – tuż przed Sanktuarium Jasnogórskim.

"Pani ubrana na biało, bardziej błyszcząca niż słońce, promieniejąca światłem czystszym i intensywniejszym od kryształowego pucharu z wodą, prześwietlonego promieniami słonecznymi (…). Z prawej dłoni zwisał różaniec”.

W taki sposób powstał pomysł zbudowania kościoła jako płaszcza otaczającego ludzi modlących się wewnątrz: płaszcza białego, płaszcza prześwietlonego promieniami słonecznymi. Promienie słoneczne wpadają do wnętrza przez witrażowe okna. Okna komponowane są swobodnie na zasadzie ornamentu „liliowego” szaty Matki Bożej Częstochowskiej. Witraże okien przedstawiają Tajemnice Różańca Świętego. Na ścianie północnej umieszczono Tajemnice Radosne, które od ul. Rozdolnej zapraszają wiernych swą pogodną treścią. Na ścianie wschodniej – ołtarzowej – umieszczono Tajemnice Światła, z których najbardziej eksponowaną jest tajemnica ustanowienia Eucharystii. Ten witraż jest kompozycyjnie związany z ołtarzem i tabernakulum, jako podkreślenie istoty Mszy Świętej. Na ścianie ołtarzowej elementem organizującym przestrzeń jest drewniany Krzyż Różańca Świętego. Tajemnice Bolesne pojawiają się na witrażach od strony południowej, gdzie dzięki najlepszemu oświetleniu słonecznemu będą podkreślać wagę postaci Jezusa i Jego ofiary. Na sklepieniu, które formowane jest jako przełamanie szaty, została umieszczona ostatnia część Różańca, Tajemnice Chwalebne, których treść jest zapowiedzią tego, co czeka wiernych po zakończeniu ziemskiego etapu życia. Ponadto w połaci dachowej znajduje się trójkątny świetlik, „uchylony rąbek płaszcza”, symbolizujący moc światła Trójcy Świętej.

Podczas wieczornych nabożeństw, światło wydostające się na zewnątrz rozświetla bryłę kościoła nadając jej charakter barwnej latarni widocznej z oddali.
Wnętrza

Przestrzeń główna kościoła kształtowana jest w taki sposób, by uzyskać jak najbardziej jednolitą formę. Białe płaszczyzny ścian tworzą spokojne wnętrze. Elementy, które mają wpływ na obiór przestrzeni w kościele, takie jak konfesjonały, miejsce na Szopkę Bożonarodzeniową oraz na Grób Pański, miejsce na obrazy Świętych a także miejsca siedzące dla kapłanów w części ołtarzowej, wkomponowane są w grube (170 cm) ściany świątyni.

Prezbiterium wyznaczone jest poprzez wyniesienie o trzy stopnie. Ołtarz wykonany jest w formie masywnego stołu z białego marmuru, a ambonę stanowi marmurowy pulpit do prelekcji. Przy ołtarzu stoi przenośny krzyż w formie pastorału Papieża Pielgrzyma.

Oświetlenie nawy to wiszące białe kandelabry. Posiadają one po dwa źródła światła: górne i dolne. Zależnie od potrzeby wnętrze może zostać rozświetlone bardzo intensywnie – pośrednio światłem odbitym od białego sufitu i ścian, a wydostającym się z górnej części kandelabrów, bądź nastrojowo – przytłumionym światłem wydostającym się z ich części dolnej. Dzięki temu istnieje możliwość łatwego dostosowania oświetlenia do potrzeb liturgicznych.

Ogrzewanie projektowane jest jako powietrzne. Ciepłe powietrze rozprowadzane jest w pustce w grubości ścian zewnętrznych rozgrzewając strefę akumulacyjną muru ceglanego. Pojemność cieplna muru pozwala gromadzić ciepło, które potem stopniowo oddawane jest do wnętrza. Zastosowanie masywnego ceglanego budulca jest jednocześnie sposobem do osiągnięcia bardzo dobrej akustyki, zbliżonej do akustyki starych kościołów, co ma niebagatelne znaczenie dla organów. Organy zlokalizowano nad przedsionkiem, na chórze, do którego prowadzą schody umieszczone w grubości ściany.

Elewacje zewnętrzne wykonane są z jurajskiego białego wapienia. Taki materiał, piękny w swojej strukturze i ściśle związany z miejscem, nawiązuje do lokalnej tradycji i ma za zadanie wydobyć ideę Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w zewnętrznej szacie kościoła. Zwarta biała bryła budynku z widocznym z oddali świetlikiem i witrażowymi otworami, surowa a zarazem monumentalna, jest w stanie oddziaływać na okoliczną przestrzeń i wydobyć z miejsca sakralny charakter. Delikatne odgięcie elewacji frontowej oraz szerokie przeszklone wejście nadaje jej zapraszającej formy.
Droga Krzyżowa (I - XIV stacja)

Stacje zewnętrznej Drogi Krzyżowej budują nastrój w terenie otaczającym kościół. Są to płaszczyzny grubej szlachetnej blachy o formie interpretującej i symbolicznie wyrażającej treść poszczególnych wydarzeń Pasji. Wielkość stacji odnosi się do skali człowieka, umożliwiając w ten sposób pełniejsze uczestnictwo w nabożeństwie.

Kaplica przedpogrzebowa

(XV stacja Drogi Krzyżowej)

Kaplica przedpogrzebowa stanowi samodzielny budynek o stylistyce spójnej z główną bryłą kościoła. Wertykalna, wapienna forma ze spadzistymi dachami tworzy nastrój zadumy i modlitwy. Zlokalizowana po południowej stronie kościoła ma zapewniony łatwy dostęp od ulicy. Kaplica jest jednym z elementów projektowanego układu urbanistycznego i stanowi jednocześnie dodatkowy przystanek zewnętrznej Drogi Krzyżowej. Zawieszony na ścianie we wnętrzu kaplicy, trawiony na blasze wizerunek z Całunu Turyńskiego oraz świetlik w dachu jest zapowiedzią Zmartwychwstania.

Wieża (dzwonnica)

Od ulicy, po północnej stronie kościoła, obok bocznego wejścia, znajduje się smukła wieża kościelna o funkcji dzwonnicy. Wydzielenie wieży jako samodzielnego budynku służy między innymi tworzeniu urbanistyki założenia. Przymyka ona i organizuje przestrzeń ulicy, a nocą jej rozświetlony hełm pomaga pielgrzymom w orientacji.
RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl