Konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno - architektonicznej zagospodarowania terenu wokół pomnika J. Wybickiego w Kościerzynie
Wyróżnienie

<<< powrót
  • Arkon Studio Sp. z o.o.
Skład zespołu:

1. ANALIZA ISTNIEJĄCYCH UWARUNKOWAŃ.

Pomnik Józefa Wybickiego w Kościerzynie zlokalizowany jest przy ul. Wojska Polskiego, stanowiącej fragment drogi krajowej nr 20 i główną arterię miasta łączącą kierunki komunikacyjne z Trójmiasta do Bytowa i dalej w kierunku zachodnim oraz lokalne kierunki ruchu. Od strony południowej do przedmiotowego terenu przylegają tereny zielone. Wokół placu powstać mają obecnie budynki handlowe oraz obsługujące je parkingi. Zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego teren zielony będzie nadal pełnił swą funkcję.

Sam pomnik Józefa Wybickiego, autorstwa Wawrzyńca Sampa powstał w 1975 roku. Teren wokół pomnika jest mocno zdegradowany. Do niedawna istniała tam zaniedbana zieleń. Obecnie pozostał jedynie wyasfaltowany plac i sam pomnik. Obszar ten jest oddzielony od reszty miasta drogą nr 20.

Realizowane wokół pomnika inwestycje niewątpliwie przyciągną ludzi i zwiększą ruch w tym obszarze. Naturalną rzeczą wydaje się więc potrzeba zwiększenia walorów tego terenu aby przywrócić go do funkcjonowania w świadomości mieszkańców i w ich życiu częściej niż tylko przy okazji świąt narodowych.

2. TOŻSAMOŚĆ PRZESTRZENI

Z uwagi na obecne zagospodarowanie terenu plac jest użytkowany sporadycznie. Wśród mieszkańców funkcjonuje tylko jako pusta wyspa wokół pomnika, nie zachęcają niczym do spędzenia tam, czasu. Tymczasem plac miejski, a taką rangę w naszej opinii należałoby nadać temu miejscu, winien mieszkańców przyciągać. Tam powinno koncentrować się życie miasta. W Kościerzynie poza rynkiem miejskim praktycznie brak tego typu miejsca. Teren wokół pomnika posiada ogromny potencjał, aby takim miejscem się stać.

Po pierwsze już istnieje zarówno fizycznie jak i w mentalności mieszkańców główny element czyli pomnik. Powinien on być zwornikiem dla wszelkich działań prowadzonych przy nim. Warto tu również podkreślić, że w związku z osobą Józefa Wybickiego miejsce to zyskuje dodatkowe ponadlokalne znaczenie, co również winno wpłynąć na kształt placu i sposób zagospodarowania.

Na placu łączą się więc dwie zasadnicze funkcje tj.:
- miejsce rekreacji, odpoczynki i spędzenia wolnego czasu
- miejsce reprezentacyjne, honorujące postać Józefa Wybickiego i jego zasługi dla miasta, regionu i kraju.

Powstaje zagadnienie jak połączyć te dwie funkcje, działając w oparciu o istniejącą tkankę.

3. PRZYJĘTE ROZWIĄZANIA PROJEKTOWE

W ramach zaproponowanej koncepcji zagospodarowania terenu przy pomniku przyjęto rozwiązania, które mają spełnić obie wymienione powyżej funkcje. Przede wszystkim zdecydowano się pozostawić plac na obecnym poziomie. Lekkie obniżenie w stosunku do drogi nr 20 i otaczającego terenu tworzy przestrzeń naturalnie odizolowaną od zgiełku jezdni. Dodatkowo teren podnosi się w kierunku pomnika w sposób naturalny podwyższając go w oczach osób wchodzących na plac głównym wejściem. Plac powinien być jednocześnie miejscem łatwo dostępnym.

Zaproponowano pięć wejść na plac z podstawowych kierunków z jakich może napływać ruch. Wejście od strony miasta to wejście główne, oficjalne. Po bokach zaplanowano dwa wejście od strony obiektów handlowych. Z uwagi na dostosowanie do potrzeb osób niepełnosprawnych wejścia boczne projektowane są jako rampy. Dwa kolejne wejścia, również z rampami zaprojektowano po bokach pomnika od strony planowanych przystanków autobusowych, aby umożliwić swobodne wejście na plac osobom oczekującym na transport.

Aby stworzyć z placu miejsce wydzielone od ruchu drogowego wprowadzono zieleń.

Zieleń „wysoka” w postaci drzew ma za zadanie ograniczyć wizualnie kontakt osób przebywających na placu od drogi nr 20. Zdecydowano się na niewysokie drzewa owocowe z nisko osadzonym, gęstym ugałęzieniem nasadzone na wyżej wyniesionych w stosunku do placu ciągach zieleni od strony północno zachodniej, południowo zachodniej i północno wschodniej. Tworzy to na placu zakątki sprzyjające odpoczynkowi po zgiełku dnia. Dlatego też w tych miejscach od strony placu zaproponowano ławki. Planowana wysokość drzew do maksimum 3,5 metra pozwala odciąć się od jezdni a jednocześnie nie przysłania znajdujących się bliżej pomnika elementów. Do obsadzenia proponuje się wiśnie pospolite – prunus cerasus. Będą one zmieniać się wraz z porami roku, dając dodatkowe efektu wizualne. Warto podkreślić, że drzewa same w sobie mają bogatą symbolikę, o które współcześnie zdajemy się zapominać. Piękne, lecz szybko padające kwiaty symbolizują barwne, intensywne lecz jednocześnie krótkie i ulotne życie. W połączeniu z życiorysem Józefa Wybickiego dzięki wiśniom plac zyskuje dodatkowy poziom odbioru. Udaje się w ten sposób połączyć funkcję użytkową z duchową.

Aby jeszcze zwiększyć atrakcyjność placu wprowadzono również zieleń na głównej powierzchni. „Wyspy” obsiane trawą mają być wykorzystywane do rekreacji w ciepłych porach roku. Przybliżone wymiary każdej z tych „wysp” to około 3x3m co pozwala spokojnie rozłożyć się rodzinie z dziećmi na mały odpoczynek. Proponuje się również pozostawić w „wyspach” jarzma na parasole słoneczne i zachęcić ludzi do takiego wykorzystania placu. Przeprowadzone niedawno w Gdańsku akcje z wykorzystaniem przestrzeni Targu Węglowego na zielony skwer z ogólnodostępnymi leżakami pokazała, jak popularna i potrzebna ludziom jest taka forma przestrzeni.

Warto teraz przejść do drugiego aspektu funkcjonowania placu. Jego głównym elementem jest przecież pomnik Józefa Wybickiego. Projektując funkcje rekreacyjne nie można zapominać o potrzebie właściwego uhonorowania postaci wielkiego patrioty. W projektowanym zagospodarowaniu odniesiono się do tego zagadnienia na dwa sposoby. Po pierwsze plac został przedzielony osiowym najściem na pomnik. Wejście główne zostało podkreślone dwoma flankującymi je pylonami z betonu architektonicznego (poza funkcją reprezentacyjna kryją one również centrale instalacji dla placu, dostępne przez rewizję na boku pylonu). Za nimi na tej samej szerokości biegnie pas wykonany z wyróżniającego się materiału wykończeniowego, dodatkowo podkreślony oświetleniem wtopionym w nawierzchnię. Na sam plac wchodzi się po szerokich paradnych schodach. Po ich bokach dodatkowo biegną dwie rampy. Całe założenie skierowane jest na pomnik, opisane wyżej strefy rekreacyjne znajdują się po jego bokach. Oprawą pomnika jest zaprojektowana za nim kolumnada. Proste, surowe kolumny, pozbawione dodatków w postaci kapiteli, żłobień i innych elementów nadają powagę pomnikowi narodowego bohatera. Warto tu również podkreślić, że w epoce Wybickiego formy klasyczne takie jak właśnie kolumnada czy łuk triumfalny wracały do łask w architekturze. Użycie ich dla uczczenia postaci twórcy hymnu narodowego wydaje się tym bardziej właściwe.

Kolumny mają być tłem i zarazem podkreśleniem samego pomnika. Zaprojektowano je jako wykonane z odpornego tworzywa sztucznego z umieszczonym w środku elementem świecącym. Światło, skierowane głównie w górę ma się też sączyć na bok delikatnie wpływając na plac. W ciągu dnia jasna kolumnada, niższa od pomnika o około 2 metry oddziaływać będzie samym swoim
kolorem.

Plac wyposażony zostanie w specjalnie dla niego zaprojektowane ławki. Korpus główny ławek ma być wykonany z jasnego betonu architektonicznego, siedziska z czerwonego tworzywa sztucznego. Dodatkowo w siedziskach przewiduje się pozostawienie osłoniętego miejsca na wymienne karty z informacją w formacie A4. Mogą to być zarówno informacje o wydarzeniach w mieście i regionie jak i ciekawostki historyczne z życiorysu Józefa Wybickiego. Wprowadza to na plac dodatkowy aspekt edukacyjny.

Projektując plac zadaliśmy sobie pytanie co zrobić, aby był atrakcyjny przez cały czas. Nie tylko z powodu wydarzeń kulturalnych i imprez, które mogą być tam organizowane ale także sam w sobie wizualnie. Przy obecnym wszechwładnym zgiełku wydaje się, że takie miejsce powinno dawać chwilę oddechu i spokoju przychodzącym osobom. Dobór kolorystyki placu, w którym dominować mają jasne, czyste powierzchnie z płyt z betonu architektonicznego oraz przyjazna zieleń, punktowo czerwień ławek ma kontrastować z architekturą znajdujących się wokół placu obiektów, których elewacje są ciemne. Ma to być czytelny sygnał dla przechodniów o całkowicie odmiennym charakterze tego miejsca. Sygnał, który ma zachęcić do odetchnięcia po bieganiu za zakupami i interesami. Ma tchnąć spokojem i zachęcać do odpoczynku i refleksji.

4. PODSUMOWANIE

Proponowana wizja terenu wokół pomnika Józefa Wybickiego zakłada stworzenie placu o dużych walorach estetycznych wybijającego się wizualnie spośród otaczającej go przestrzeni. Dzięki przyjętym rozwiązaniom plac ma szansę stać się miejscem spotkań mieszkańców, jednocześnie otwartym na osoby z zewnątrz. Będzie pełnić zarówno funkcje okolicznościowe jak i rekreacyjne, codzienne. To przestrzeń, którą można wykorzystywać na wiele sposobów, nie narzucająca jednak gotowych patentów. Dajemy możliwość zarówno spędzenia spokojnego czasu z dziećmi wśród zieleni jak również pogłębienia wiedzy o ważnych wydarzeniach z historii regionu i kraju. Plac pozostaje również dostosowany do pełnienia funkcji reprezentacyjnej na potrzeby ważnych uroczystości.

W przedstawionej koncepcji teren wokół pomnika Józefa Wybickiego staje się zwornikiem dla życia lokalnego i działań ponadlokalnych, dla mieszkańców i przyjezdnych, dla tradycji i dla nowoczesności.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl