Konkurs na opracowanie koncepcji urządzenia parku miejskiego prowadzonym w ramach postępowania: Urządzenie parku miejskiego na działce o nr ew. gr. 130/2, obręb 1 w Kartuzach
I miejsce

<<< powrót
  • Justyna Juszkiewicz
Skład zespołu:
  • projekt - mgr inż arch. Justyna Juszkiewicz  
  • projekt nasadzeń roślin, drzew i krzewów - architekt krajobrazu Mira Lachcik  
  •  

KOMPOZYCJA URBANISTYCZNA

Wokół obszaru opracowania znajduje się zabudowa niska: ogródki działkowe, cmentarz, parking przed obiektem usługowym. Najbardziej charakterystycznym elementem nad całością założenia jest Kolegiata Kartuzka, stanowiąca dominantę krajobrazową. Od strony północnej znajduje się ciąg zabudowy niskiej: do jednej kondygnacji.

ZABUDOWA HISTORYCZNA

Z obszarem opracowania sąsiaduje zabytkowa Kolegiata Kartuska oraz całe założenie klasztorne. Wśród tamtejszych zabudową znajdował się m.in. browar, stajnia, obiekty mieszkalne. Większość z nich dzisiaj nie istnieje. W sąsiedztwie można jednak natrafić na ruiny niektórych zabudowań.

TOPOGRAFIA TERENU

Na obszarze opracowania istnieją dość duża różnica w terenie: wartość poziomic oscyluje w granicach: 214-204, czyli różnica terenu od około 10-12 metrów.

UZBROJENIE TRENU

Obszar opracowania jest uzbrojony w sieć wodną, elektryczną. Linia wysokiego napięcia (wzdłuż północnej granicy) i linia z gazem (wzdłuż południowej granicy) wymagają zachowania odpowiednich stref bezpieczeństwa.

KOMUNIKACJA

Komunikacja kołowa następuje od strony wschodniej ulicą główną Wzgórze Wolności oraz w kierunku Kolegiaty dojazdową ulicą Klasztorną. Ścieżki piesze znajdują się wzdłuż Jeziora Klasztornego w Gaju Świętopełka, wzdłuż ulicy Klasztornej. Ścieżka rowerowa znajduje się przy ulicy Klasztornej. Punkty kumulacji ludności to: plac przed Kolegiatą Kartuską oraz przy przejściu dla pieszych od ulicy Wzgórze Wolności.

KIERUNKI NAPŁYWU LUDNOŚCI

Na obszarze opracowania można dostrzec charakterystyczne punkty nagromadzenia się większej ilości osób – miejsce przed Kolegiatą, chodnik przy przejściu dla pieszych. Można również określić główne kierunku napływu ludności:
- od przejścia dla pieszych do Kolegiaty,
- od Jeziora w kierunku ulic: Wzgórze Wolności oraz Klasztornej
- od ulicy Klasztornej w okolicy zabudowie byłego browaru w kierunku ulicy Wzgórze Wolności
- od ogródków działkowych

USŁUGI

Wokół obszaru opracowania znajdują się obszary o następującej funkcji:
- Od strony wschodniej: usługi o charakterze sakralnym oraz kulturalnym-założenie klasztorne wraz z Kolegiatą;
- Od strony północnej następują funkcje rekreacyjne: Jezioro Klasztorne wraz z nadbrzeżem oraz ogródki działkowe.
- Od strony południowej oraz zachodniej obszar opracowania graniczy z ciągiem komunikacyjnym.

HAŁAS

Na działce ścierają się hałasy o różnym natężeniu: mniejszych oraz większym. Większy następuje od strony ulicy Wzgórze Wolności oraz od ulicy Klasztornej ( ulica oraz ścieżka rowerowa). Strefami spokojnymi jest strona północna-wschodnia od Jeziora Klasztornego oraz północna od ogródków działkowych. Od strony północnej znajduje się również Gaj Świętopełka, który w pewnym stopniu ogranicza hałasy od ścieżki wzdłuż Jeziora Klasztornego. W obszarze działki znajduje się również punkt hałasu tzw. punktowo - czasowego. Jest to strefa przed Kolegiatą Kartuską związana z nagromadzeniem efektów dźwiękowych w danym punkcie i określonym czasie np. w Niedzielę, Święta związane z odwiedzaniem cmentarza itp.

SZATA ROŚLINNA

Na projektowanym terenie przeważają nieuporządkowane zbiorowiska roślinne, trudne do jednoznacznego sklasyfikowania. Łatwo można zauważyć postępującą sukcesję naturalną –teren łąki zastępują powoli zarośla i zakrzewienia. Tereny otaczające obszar projektu są bardzo zróżnicowane zarówno pod względem różnorodności gatunków jak i formy nasadzeń:
• las bukowy
• ogrody klasztorne
• ogródki działkowe
• cmentarz
• roślinność nadwodna
• zieleń komunikacyjna

W pobliżu projektowanego parku znajduje się także 1 pomnik przyrody (lipa na cmentarzu) i starodrzew w formie szpaleru wzdłuż ul. Klasztornej.

WYTYCZNE PROJEKTOWE

Park będzie użytkowany głównie przez mieszkańców Kartuz, chociaż przewidywani są także goście z sąsiednich miejscowości. Może służyć jako miejsce niedzielnego spaceru rodzinnego oraz dodatkowa atrakcja dla użytkowników sąsiednich ogródków działkowych. Ze względu na swoje usytuowanie oraz rzeźbę terenu, stanowi także przedpole widokowe dla zabytkowej kolegiaty. Park będzie przede wszystkim celem podróży, ale należy także uwzględnić osoby idące „na skróty” np. nad jezioro lub do kościoła.

Na podstawie powyższych analiz opracowano wytyczne, którymi należy kierować się przy projektowaniu przyszłego parku:
• Funkcja –park powinien być nie tylko miejscem reprezentacyjnym, „wizytówką miasta”, ale także miejscem rekreacji i odpoczynku.
• Ścieżki powinny być łącznikiem między najczęściej użytkowanych ścieżkach.
• Forma –ze względu na kontekst kulturowy, w parku powinno zastosować się przynajmniej kilka historycznych form ogrodowych: tarasy, ławy darniowe, ogrody tematyczne, hortus conclusus, ogród zabaw, łąka kwietna, rabaty, palmety.
• Gospodarka zielenią –na projektowanym terenie dominuje zieleń niska, zieleń wysoka znajduje się od strony północnej –jest to Gaj Świętopełka, które tworzy tło dla danego obszaru.Należy ustosunkować się do istniejącej zieleni. W nasadzeniach można uwzględnić zarówno gatunki rodzime jak i egzotyczne,będące dodatkową atrakcją.
• Dostępność terenu –park jest przewidziany do użytkowania całorocznego. Jest to teren publiczny, dostępny przez całą dobę (bez ogrodzenia, ale z monitoringiem).
• Projekt ukształtowania terenu powinien w jak najbliższych stopniu oddawać istniejące linie poziomic. Pozwoli na uniknięcie osuwisk ziemnych. Stok w niektórych miejscach jest dość strony, więc należny zastosować umocnienia.
• Na obszarze opracowania występują charakterystyczne elementy takie jak: punkt widokowy od strony południowo-zachodniej, z którego rozpościera się widok na Kolegiatę Kartuską oraz na Małe Jezioro Klasztorne. Należy zachować istniejący punkt obserwacyjny.
• W niedalekim sąsiedztwie obszaru opracowania znajdują się istniejące ogrody geometryczne. Należy zaprojektować park w taki sposób, aby nie powielać sąsiednich form ogrodowych, ale odpowiednią się do nich ustosunkować.
• Pod rozwagę należy wziąć fakt, że stok ma nachylenie północno –wschodniej i odpowiednio dobrać szatę roślinną, która będzie mogła się swobodnie rozwijać bez większych prac pielęgnacyjnych.
• Od strony północno –wschodniej znajduje się połączenie ścieżki, które prowadzi do Gaju Świętopełka. Należy zastanowić się nad uatrakcyjnieniem te przestrzeni, gdyż jest to miejsce integracji znajdujące się przy strefie wejściowej.
• Obok obszaru opracowania znajduje się dominanta w postaci Kolegiaty Kartuskiej, Projektowany parku nie powinien przysłaniać tegoż zabytku, ale podkreślić jego walory architektoniczne.

IDEA PROJEKTU

Koncepcja parku powstała po zapoznaniu się z materiałami historycznymi i ikonograficznymi.

Istotnym elementem opracowania koncepcji było też ukształtowanie terenu – duży spadek terenu (10m) równocześnie ogranicza projekt jak i stwarza nowe możliwości. Dlatego zagospodarowano go jako formę wznoszących się tarasów –jest to także nawiązanie do ław darniowych, formy ogrodowej bardzo dobrze znanej w średniowieczu. Największy wpływ na ostateczny kształt projektu miał jednak unikatowy w skali całej Polski skórzany, bogato ornamentowany flandryjski Kurdyban z 1683 roku. „(...) Obiegał on niegdyś całe prezbiterium, dziś, liczący znacznie mniej kwater, wisi po obu stronach ołtarza głównego. Kordyban kartuski zwraca na siebie uwagę zarówno bogactwem motywów, jak i wysokim kunsztem wykonania, Na białym tle umieścił artysta tulipany, słoneczniki, owoce granatu, grusze i jabłka, girlandy kwiatów, wśród których nie zabrakło motyla, rajskiego ptaka i rozłupującej orzech wiewiórki. W tym bogatym świecie roślinnym i zwierzęcym znalazły się putta igrające kwiatami i owocami. Wrażenie wywierane przez ten kordyban potęgują farby} laserunkowe, spod których prześwituje złoto i srebro, a przeważa ton czerwieni i zieleni.(...)”.1 I to właśnie kartuski Kurdyban stał się inspiracją do stworzenia nowatorskiego projektu parku miejskiego, jakim jest polisensoryczny „Kurdyban Park”. Wykorzystując m.in. powyższy opis, wybrano niektóre gatunki roślin: tulipany, słoneczniki, grusze, jabłonie. Kolorystyka nasadzeń w parku przypomina technikę laserunkową, której tłem są kolory srebra i złota, a dominującymi barwami są: zieleń oraz czerwień, która wraz z istniejącymi wokół elementami z cegły, tworzy harmonijną całość. Forma Kurdybanu, znajduje się w środku założenia, tworząc niczym dywan prowadzący wiernych wprost do Kolegiaty Kartuskiej.

POLISENSORYCZNOŚĆ ODBIORU PARKU

W odbiór przestrzeni architektonicznej zaangażowane są więcej niż dwa tradycyjne zmysły estetyczne: wzrok i słuch. Rozważania dotyczącej przestrzeni możemy prowadzić do całej palety zmysłów. Również istotne są wrażenie jakie już zachodzą wewnątrz człowieka w trakcie odbioru przestrzeni. Te wrażenie są nieoczywiste, ponieważ każdy użytkowników odbierze i zinterpretuje je na swój sposób.

Głównym zmysłem jest wzrok, odpowiedzialny za odbiór wizualny i estetyczny. Wizualność ta ulega zmianie ze względu na skalę i perspektywę. Układny urbanistyczne będą inaczej odbierane np. z samolotu, a inaczej podczas spaceru po tej samej przestrzeni. Witruwiusz pisał: …”inny powstaje obraz, gdy przedmiot znajduje się blisko, inny –gdy wysoko, inny –w miejscu zamkniętym czy na otwartej przestrzeni, i trzeba mieć bardzo wyrobiony są, by wiedzieć, jak w końcu postąpić. Wydaje się bowiem, że wzrok nie zawsze przekazuje prawdziwe wrażenie i dość często umysł w swym osądzie zostaje przez to w błąd wprowadzony. „

Za pomocą architektury można tworzyć wręcz intrygę artystyczną, która zachwyci użytkownika. Wrażenie jakie odbierze stworzy w nim przeżycie estetyczne do którego będzie chciał wrócić. Właśnie taką przestrzenią jest Kurdyban Park. Będzie on pozytywnie wpływał na zmysły użytkownika. Ogrody zachwycą go bogactwem barw i różnorodnością gatunków. Zmysł powonienia zostanie zaspokojony całą gamą zapachów kwiatów, drzew i ziół. W rajskim ogrodzie można będzie skosztować soczystych owoców. W parku będzie przewidziane miejsce, gdzie nie tylko można popatrzeć na bogatą roślinność, ale również zebrać bukiet kwiatów. Obecność użytkownika umilać będzie śpiew ptaków oraz organizowane koncerty na scenie teatralnej.

PROJEKTOWANE FUNKCJE.

Obszar opracowania można przeznaczyć na bardzo atrakcyjne przestrzenie reprezentacyjno–wypoczynkowe. W środkowej części znajduje się zieleń urządzona w formie przypominająca Kurdyban. W południowej części znajdują się tarasy funkcyjne takie jak: taras na pikniki rodzinne,taras do zabawy dla dzieci, taras fitness oraz taras przeznaczony do gier zespołowych.

KONCEPCJA ZAGOSPODAROWANIA TERENU [STAN PROJEKTOWANY]

Teren zaprojektowano zgodnie z przyjętymi wytycznymi. Działkę podzielono na 11 tarasów, na których znajdują się dekoracyjne kwiaty i krzewy. Nad tą rajską scenerią unoszą się motyle, rajskie ptaki, (zaproponowano gatunki drzew i krzewów stanowiące dobre schronienie i źródło pożywienia dla ptaków) a wśród orzechowego gaju, buszują wiewiórki. Idąc alejami parku, można zauważyć ścianę putt, czyli dzieła sztuki, wykonane przez lokalnych artystów , przedstawiające anioły z masy gipsowej.

KOMUNIKACJA

Główne ścieżki wytyczone zostały opierając się o analizach istniejących wokół funkcji oraz punktów napływu ludności.

Ścieżki: ścieżki prowadzone są wg najbardziej uczęszczanych kierunków. Jeden z nich następuje między przejściem dla pieszych, a wejściem do Kolegiaty. Główny napływ osób będzie następował od przejścia dla pieszych w stronę Kolegiaty oraz zabudowań po prawej stronie. Należy również uwzględnić kierunki napływu osób z ogródków działkowych w stronę stref usługowych oraz Kolegiaty i zabudowań towarzyszących. Kierunkami podrzędnymi są kierunki napływu osób z północnej strefy rekreacyjnej ( od Jeziora Klasztornego) w kierunki stref usługowych, Kolegiaty oraz w kierunku ścieżki rowerowej. Dzięki pochylniom teren jest w pełni dostępny dla niepełnosprawnych.

GOSPODARKA ZIELENIĄ

Przed realizacją projektu przewiduje się oczyszczenie terenu i usunięcie zbędnych zakrzewień i niewielkich drzew. Na projektowanej działce nie stwierdzono żadnych drzew, które byłyby chronione, np. jako pomnik ochrony przyrody. Istniejąca roślinność to większości tzw. samosiejki, z tendencją do zwiększania sukcesji naturalnej będącej niekorzystnym zjawiskiem w terenach zieleni publicznej.

W projekcie wykorzystano zarówno gatunki obce jak i rodzime. Częściowo inspirowano się roślinami uwiecznionymi na kurdybanie, ale zaproponowano też gatunki roślin biblijnych, trawy , zioła i przyprawy. Nie zabrakło także egzotycznych, bardzo dekoracyjnych drzew. W Gaju Świętopełka (część zachodnia) zaproponowano kilka ciekawostek przyrodniczych, m.in. „gruszki na wierzbie” (grusza wierzbo listna odm, pyrus salicifolia).

Najważniejszym elementem nasadzeń jest system rabat w formie kurdybanu (schemat nasadzeń poniżej). Rabaty podzielono tematycznie na ogród egzotyczny, ogród dźwiękowy (traw), ogród zapachowy (rosarium) i ogród smaków (zioła i przyprawy).

Na pozostałych tarasach zaproponowano strzyżony trawnik lub łąkę kwietną (zamiennie). Jest to łatwa w utrzymaniu forma ogrodowa, która dodatkowo podkreśli dekoracyjny kurdyban i zieleń wysoką w parku.

Zamknięcie kompozycji stanowią wysokie drzewa liściaste, posadzone wzdłuż skarpy i przy
południowej granicy parku. Ich dodatkowym atutem jest piękne, czerwone przebarwienie w okresie jesiennym.

MAŁA ARCHITEKTURA

Całe założenie parkowe urozmaicone jest elementami małej architektury. Lampy zastosowano autorskiego projektu. Są one przemyślane w taki sposób, aby nie raziły użytkownika w oczy, ponieważ powiadają wewnątrz specjalną matową „otoczkę”. Całe założenie parkowe oparte jest ma murach oporowych, które posiadają odpowiedni system odwadniający.

Inne elementy małe architektury takie jak: kosze na śmieci, stojaki na rowery czy ławki mogą być zastosowane jako elementy gotowe wybranej firmy. Ze względów prawnych nie umieszczamy ich na projekcie, aby nie sugerować firm, które takie elementy produkują. Wybór tych elementów jest możliwy w ewentualnych dalszych pracach projektowych.

MATERIAŁY

Murki oporowe proponujemy, aby były wykonane z betonu.Jako materiał nawierzchni zaproponowano beton, ponieważ jest łatwy w utrzymaniu i wygodny dla użytkowników. Aby urozmaicić jednolitą strukturę ścieżek, nawiązano do wzoru kurdybanu i w niektórych miejscach została wstawiona kostka granitowa. Jest to kontynuacja wzoru Kurdybanu, widoczna dalej jako ciąg nasadzeń w rabatach kwiatowych. W projekcie zastosowane również tarasy drewniane, które można wykonać z wytrzymałego drewna egzotycznego.

KOLORYSTYKA

Na szczególną uwagę zasługuje kolorystyka. Wokół obszaru opracowania znajduje się sporo elementów z czerwonej cegły. Celowo cegła ta już nie jest powielana w projekcie. Zastosowane biele ( beton na murkach) i szarości ( posadzka) służy temu, aby podkreślić otoczenie i stworzyć spójną całość.

OŚWIETLENIE

Pomysł na oświetlenie parku powstał wraz z ideą na projekt formy Kurdybany wpisującego się w strukturę przestrzenną ukształtowania parku. Lamy są łącznikiem charakterystycznych dla Kurdybanu kół czyli rabat w kwiatowych. Całość założenie wygląda harmonijnie i spójnie. Nocą oświetlenie stworzy niesamowity klimat. Lampy mają formę niską, kolistą, znajdują się na lekko stylizowanych słupach zakotwionych w ziemi. Lampy posiadają wewnątrz matową otoczką, która chroni przed sytuacją, kiedy dane źródło światła „razi w oczy”. Cały system lamp oparte jest na układzie szeregowym podłączonym do istniejącej linii elektrycznej. Punkt obsługi oświetlenia przewiduje się poza terenem parku.

MONITORING

Monitoring parku znajduje się na istniejących słupach wokół obszaru opracowania. Poniższy schemat przedstawia proponowaną ilość kamer oraz punkty, w których mogą się znajdować. Cały monitoringu podłączony jest do istniejącej linii elektrycznej

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl